sentence1: Chorwacja, która przejęła właśnie przewodnictwo w UE, chce w najbliższym półroczu spróbować znaleźć równowagę w sprawie budżetu UE na kolejne siedem lat. Premier Andrej Plenković podkreśla, że jego kraj powinien mieć możliwość nadrobienia zaległości w stosunku do innych państw Europy Środkowo-Wschodniej.
  
  Zdjęcie Premier Andrej Plenković /AFP
  
  Chorwacja, która przystąpiła do UE w 2013 r., jest najmłodszym krajem członkowskim, debiutującym w roli kierującego pracami Rady UE. Zagrzeb podobnie jak Warszawa należy do grupy przyjaciół polityki spójności, opowiadających się za zwiększeniem unijnych wydatków.
  
  
  
  "Wieloletnie ramy finansowe są bez wątpienia najważniejszą politycznie sprawą dla przyszłości UE z perspektywy finansowej. Biorąc pod uwagę okoliczności, to, że jeden duży kraj członkowski, którego wkład (do budżetu - PAP) był znaczny, opuszcza UE, prawdziwym wyzwaniem jest znalezienie równowagi" - powiedział w poniedziałek w Zagrzebiu na spotkaniu z unijnymi korespondentami Plenković.
  
  Reklama
  
  Poprzednia, fińska prezydencja wprawdzie przygotowała tzw. schemat negocjacyjny, na podstawie którego prace dalej ma prowadzić szef Rady Europejskiej Charles Michel, jednak Chorwacja też chce odgrywać rolę w tym procesie, choćby na poziomie ministrów ds. europejskich.
  
  Plenković zaznaczył, że obecnie są cztery podejścia do kształtu unijnej kasy: pierwsze to propozycja KE z 2018 r. przewidująca wydatki na poziomie 1,11 proc. dochodu narodowego brutto (DNB) UE-27, drugie zakłada cięcia w stosunku do tego projektu i forsowane jest głównie przez kraje płatników netto, jak Niemcy czy Holandia. Trzecie podejście reprezentują tzw. kraje przyjaciele polityki spójności, chcące wyższych wydatków, oraz czwarte, najbardziej ambitne, to stanowisko Parlamentu Europejskiego, który chciałby budżetu odpowiadającego 1,3 proc. DNB UE-27.
  
  Oddanie koordynacji nad negocjacjami szefowi Rady Europejskiej na ostatniej prostej ma zapewnić większą bezstronność. "On jest bardziej neutralny niż ktokolwiek z nas - przyznał premier Chorwacji. - Nasza rola będzie bardzo widoczna na poziomie Rady ds. Ogólnych, bo projekt będzie omawiany nie tylko na najwyższym poziomie. W tych negocjacjach Chorwacja jako uczciwy pośrednik będzie pracować, żeby znaleźć rozwiązanie".
  
  Finowie zaproponowali limit zobowiązań na poziomie 1,07 proc. DNB. "Ta propozycja była niezadowalająca dla wielu państw członkowskich" - mówił Plenković.
  
  Jak tłumaczył, jego kraj w przeciwieństwie do państw Europy Środkowo-Wschodniej, które dołączyły do UE wcześniej, nie otrzymywał wsparcia przedakcesyjnego, a przez fakt, że jest w UE zaledwie od siedmiu lat, musi jeszcze sporo nadrobić. "Nasza sytuacja jest unikalna" - tłumaczył, zapewniając, że Chorwacja nie chce poprawiać swojej pozycji kosztem krajów Europy Środkowo-Wschodniej.
  
  Obecna perspektywa finansowa kończy się 31 grudnia tego roku, ale UE powinna sporo wcześniej wypracować porozumienie, żeby opóźnienie w realizacji programów finansowanych ze środków unijnych było jak najmniejsze. Do tej pory różnice między państwami członkowskimi były jednak tak duże, że pertraktacje praktycznie nie posunęły się do przodu.
sentence2: Reklama
  
  Chociaż na unijne ramy finansowe składają się składki członkowskie państw, obliczane proporcjonalnie do ich dochodu narodowego brutto, to obecnie pięć krajów płaci mniej, niż wynikałoby z tego mechanizmu, bo wywalczyło sobie rabat. Są to: Holandia, Szwecja, Dania, Niemcy i Austria.
  
  Reklama
  
  Poprzednia Komisja Europejska pod przewodnictwem Jean-Claude'a Junckera prezentując projekt budżetu zakładała, że rabaty będą stopniowo likwidowane. Zniesienie wszystkich rabatów i innych mechanizmów korygujących w przyszłym budżecie poparł też Parlament Europejski.
  
  W tym kierunku szła ostatnia, tegoroczna propozycja szefa Rady Europejskiej Charles'a Michela, która zakładała, że rabaty będą stopniowo wygaszane w okresie siedmiu lat. Nie udało się jednak znaleźć kompromisu w sprawie budżetu i tego złożenia na lutowym szczycie w Brukseli.
  
  Nieoficjalnie źródła dyplomatyczne informowały, że ponad 20 państw członkowskich jest za zniesieniem rabatów. Na to nie chciało się jednak zgodzić pięć krajów z upustem w składce do unijnej kasy.
  
  W najnowszej propozycji KE informuje, że zmienia podejście do tej sprawy. W 2018 r. zakładała wycofywanie się z rabatów przez pięć lat. W najnowszej propozycji wskazuje, że zajmie to "znacznie więcej czasu".
  
  Z dokumentów Komisji wynika, że nadal uważa ona, że wycofanie wszystkich rabatów przełoży się na bardziej zrównoważony budżet. Jednak w obecnej sytuacji, biorąc pod uwagę skutki gospodarcze pandemii koronawirusa, wycofanie rabatów pociągałoby za sobą "nieproporcjonalne zwiększenie składek dla niektórych państw członkowskich w następnym budżecie długoterminowym" - informują autorzy projektu. Aby tego uniknąć, obecne rabaty mogłyby zostać stopniowo zniesione "w znacznie dłuższym okresie", niż przewidziano w propozycji z 2018 r.
  
  "Komisja mówi o likwidacji rabatów, ale na samym końcu negocjacji budżetowych płatnicy netto będą musieli coś dostać. Będą musieli wrócić do swoich stolic i pokazać, że osiągnęli sukces. Politycznie taki rabat mógłby być takim narzędziem" - powiedział dziennikarzom w Brukseli jeden z unijnych dyplomatów.
  
  Najbardziej znanym rabatem był rabat brytyjski. Wielka Brytania otrzymywała zwrot 66 proc. różnicy między jej składką do budżetu UE a kwotą otrzymywaną z budżetu. Pozostałe państwa członkowskie dzieliły między siebie koszty rabatu brytyjskiego proporcjonalnie do swojego udziału w unijnym DNB.
  
  Finansowanie rabatu brytyjskiego z czasem jednak się zmieniało. Kraje, które tradycyjnie są największymi płatnikami netto do budżetu UE, otrzymały tzw. rabaty od rabatu. Od 2002 roku Niemcy, Austria, Holandia i Szwecja płaciły jedynie 25 proc. swojej części na finansowanie korekty brytyjskiej.
  
  Dania, Holandia, Szwecja i Austria mają też korekty ryczałtowe, czyli obniżone roczne składki oparte na DNB w okresie 2014–2020.
  
  Budżet UE na lata 2021-2027 ma wynosić 1,1 biliona euro; dodatkowo państwa członkowskie powinny mieć do dyspozycji 750 mld euro w grantach i pożyczkach w ramach instrumentu ożywienia gospodarczego - wynika z propozycji przedstawionych w środę przez KE.
  
  Projekt proponuje kilka nowych źródeł finansowania wydatków UE, w tym zasoby oparte na systemie handlu pozwoleniami na emisję gazów cieplarnianych ETS, podatku cyfrowym, podatku od dużych firm, a także węglowej opłacie granicznej.
  
  Z Brukseli Łukasz Osiński (PAP)