حرف درآر (حَ. دَ) [ ع - فا. ] (ص فا.) شایعه ساز، دروغ پرداز، مفتری


حرف زدن ( حرف زدن . زَ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) سخن گفتن


حرف زور ( حرف زور ) [ ع - فا. ] (ص مر.) سخن ناحق، سخن تحکم آمیز و ناروا


حرف شنو ( حرف شنو . ش نُ) [ ع - فا. ] (ص مر.) معقول، سر به راه، نصیحت پذیر. مق . حرف نشنو


حرف گیر ( حرف گیر .) [ ع - فا. ] (ص فا.) نکته گیر، عیب جو


دشنگی (دَ شَ) (اِ.) روزگار، دنیا


حرف گیری ( حرف گیری .) [ ع - فا. ] (اِمص .) خرده گیری، عیب جو


حرفه (حِ فِ) [ ع . حرفة ] (اِ.) پیشه، کار


حرق (حَ) [ ع . ] (مص م .) سوختن، سوزانیدن


حرقت (حُ قَ) [ ع . حرقة ] (اِمص .) 1 - سوزش، سوختگی . 2 - حرارت، گرمی


حرقفه (حِ قَ فَ یا فِ) [ ع . حرقفة ] (اِ.) خاصره


حرم (حَ رَ) (اِ.) 1 - گرداگرد خانه . 2 - اندرون خانه . 3 - گرداگرد کعبه و اماکنِ مقدس . 4 - جای اهل و عیالِ مرد


حرمان (حِ) [ ع . ] (مص ل .) بی بهره بودن، بیرون ماندن


حرمت (حُ مَ) [ ع . حرمة ] (اِ.) 1 - آبرو، عزت . 2 - آن چه که محترم داشتن و نگه داشتن آن واجب باشد


حرمسرا (ی ) (حَ رَ. سَ) [ ع - فا. ] (اِمر.) محل زنان حرم


حرمله (حَ مَ لِ یا لَ) [ ع . حرملة ] (اِ.) توت - فرنگی درختی . 2 - قضبان


حره (حُ رّ) [ ع . حرة ] (اِ.) زن آزاده


حره (حَ رَّ) [ ع . ] (اِ.) سنگستان


حروب (حُ) [ ع . ] (اِ.) جِ حرب ؛ جنگ ها، رزم ها، کارزارها


حرور (حُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - گرما، حرارت آفتاب . 2 - باد گرم


حروف (حُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - جِ حرف ؛ حرف ها. 2 - هر یک از قطعه های ریخته گری یا شکل های ترسیمی که در حروفچینی یا ماشین نویسی به کار رود. ؛ حروف ِ الفبا نشانه هایی که واژه های یک زبان به وسیلة آن ها نوشته می شود. ؛ حروف ِ ایتالیک نوعی حروف چاپی لاتینی و یونانی به شکل خوابیده . ؛ حروف ِ ایرانیک نوعی حروف چاپی فارسی به شکل خوابیده


حروفچین ( حروفچین .) [ ع - فا. ] (ص فا.) کارگر چاپخانه که حرف های سربی را برای چاپ کردن طبق نمونه می چیند که امروزه این کار توسط کامپیوتر و با برنامة خاص خود انجام می گیرد


حروم (حُ رُ) [ ع . ] (اِ.) جِ حریم


حرون (حَ) [ ع . ] (ص .) اسب یا استر سرکش


حرکات (حَ رَ) [ ع . ] (اِ.) جِ حرکت  - جنبش ها. 2 - کارها، اعمال


حرکت (حَ رَ کَ) [ ع . حرکة ] 1 - (مص ل .) تکان خوردن، جنبیدن . 2 - جابه جا کردن، تکان دادن . 3 - جنبش، فعالیت . 4 - رفتار، عمل . 5 - (اِ.) هر یک از سه نشانة نوشتاری واکه های کوتاه شامل فتحه، کسره و ضمه . 6 - خروج از حالت موجود به طور تدریج (فلسفه )


حری (حَ) [ ع . ] (ص .) سزاوار، شایسته


حریت (حُ رّ یَّ) [ ع . حریة ] (اِمص .) آزادگی، آزادمنشی


حریر (حَ) [ ع . ] (اِ.)1 - پرنیان، ابریشم . 2 - پارچة ابریشمین


حریره (حَ رِ) [ ع . حریرة ] (اِ.) 1 - قطعه حریر. 2 - خوراکی رقیق از آرد برنج، شکر و مغز بادام، معمولاً برای کودکان شیرخوار و بیماران


حریز (حَ) [ ع . ] (ص .) سخت محکم، جای امن


حریص (حَ) [ ع . ] (ص .) 1 - آزمند. 2 - سخت خواستار چیزی و شتابناک برای دست یافتن به او


حریف (حَ) [ ع . ] (ص .) 1 - هم پیشه، همکار. 2 - هماورد. 3 - هم پیاله


حریق (حَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - سوزش . 2 - زبانة آتش


حریم (حَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - پیرامون و گرداگرد خانه . 2 - مکانی که حمایت و دفاع از آن واجب باشد. ج . احرم . حروم


حزار (حَ زّ) [ ع . ] (ص .) کسی که مقدار محصول زمین یا میوة درختی را تخمین زند


حزام (حِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - هر چه که به آن چیزی را ببندند. 2 - تنگ اسب


حزب (حِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - گروه، دسته . 2 - هر یک از 120 جزو قرآن مجید


حزب الله (حِ بُ) [ ع . ] (اِمر.) حزبی که اعضای آن فقط معتقد به اسلام و تابع مکتب الله هستند


حزر (حَ) [ ع . ] 1 - (مص م .) اندازه گرفتن به حدس، تخمین زدن . 2 - در علم نجوم تقدیر ستارگان


حزم (حَ) [ ع . ] (اِمص .) 1 - استواری . 2 - پیش - بینی، دوراندیشی


حزن (حَ یا حُ زَ) [ ع . ] (اِ.) اندوه


حزیران (حَ) [ ع - سر . ] (اِ.) ماه نهم از سال سریانی، بین ایار و تموز


حزین (حَ) [ ع . ] (ص .) اندوهناک، غمگین


حس (حِ سّ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) دریافتن، ادراک کردن . 2 - (اِمص .) دریافت، ادراک


حساب (حِ) [ ع . ] 1 - (مص م .) شماره کردن . 2 - (اِمص .) شماره، اندازه . 3 - (اِ.) دانش ریاضی . 4 - تخمین، برآورد. 5 - بدهی، قرض . ؛ حساب ِ کار خود را کردن متوجه خطر یا دشواری کار شدن . ؛ حساب ِ کار دست کسی بودن هوشیار بودن


حساب بردن ( حساب بردن . بُ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) (عا.) ترسیدن، ترس داشتن


حساب برگرفتن ( حساب برگرفتن . بَ. گِ رِ تَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) قیاس کردن


حساب رس ( حساب رس . رَ) [ ع - فا. ] (ص فا.) کسی که کارش رسیدگی به حساب های یک مؤسسه یا دفترهای حسابداری آن است


حساب سازی ( حساب سازی .) [ ع - فا. ] (اِمص .) تنظیم کردن صورت حساب های غیرواقعی


حسابدار ( حسابدار .) [ ع - فا. ] (ص فا.) (ص مر.) کسی که حساب معاملات و دخل و خرج اداره یا مؤسسه ای را در دفاتر مخصوص ضبط کند


حسابگر ( حسابگر . گَ) [ ع - فا. ] (ص فا.) کسی که همة جوانب امور را دقت کند و بسنجد


حسابی ( حسابی .) [ ع - فا. ] 1 - (ص نسب .) منسوب به حساب . 2 - (ص .) دارای نظام و اصول درست . 3 - (ق .) به طور کامل


حساد (حُ سّ) [ ع . ] (ص . اِ.) جِ حاسد. بد - خواهان، بداندیشان


حسادت (حَ دَ) [ ع . حسادة ] (مص ل .) رشک بردن، حسد بردن


حساس (حَ سّ) [ ع . ] (ص .) 1 - حس کننده، دریابنده . 2 - کسی که موضوعی را زود درک کند. 3 - در فارسی : زود رنج


حساسیت (حَ سّ یَّ) [ ع . حساسیة ] (مص جع .) 1 - حساس بودن . 2 - تأثر شدید در مقابل یک عامل خارجی ؛ آلرژی


حسام (حُ) [ ع . ] (اِ.) شمشیر بران، شمشیر تیز


حسان (حِ) [ ع . ] جِ حسن و حسناد؛ نیکوان، خوبرویان


حسب (حَ) [ ع . ] 1 - (مص م .) شمردن، شماره کردن . 2 - (اِمص .) شرافت، بزرگی


حسب (حَ سَ) [ ع . ] (ق .) وفق، طبق


حسبان (حِ) [ ع . ] (اِمص .) گمان، گمان کردن، پنداشتن


حسبان (حُ) [ ع . ] (اِمص .) شمارش، حساب


حسبت (حِ بَ) [ ع . حسبة ] (اِ.) 1 - مزد، اجر. 2 - ثواب از خدای


حسد (حَ سَ) [ ع . ] (مص ل .) رشک بردن


حسد بردن ( حسد بردن . بُ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) رشک بردن


حسر (حَ) [ ع . ] (مص م .) برهنه کردن


حسر ( حسر .) [ ع . ] (مص م .) بریدن


حسران (حَ) [ ع . ] (ص فا.) آن که حسرت برد، افسوس خور


حسرت (حَ رَ) [ ع . حسرة ] (اِ.) افسوس، دریغ


حسل (حِ) [ ع . ] (اِ.) بچة سوسمار


حسم (حَ) [ ع . ] (مص م .) بریدن


حسن (حَ سَ) [ ع . ] (ص .) نیکو، جمیل . ج . حِسان


حسن (حُ) [ ع . ] (اِمص .) زیبایی، نیکویی، خوبی


حسناء (حَ) [ ع . ] (ص .) مؤنث حَسَن، زن خوب روی


حسنه (حَ سَ نِ) [ ع . حسنة ] (اِ.) کار نیک، عمل خیر


حسنی (حُ نا) [ ع . ] (ص .) مؤنث «احسن » - نیکوتر. 2 - (اِ.) عاقبت نیکو. 3 - کار نیک . 4 - رؤیت خدا. 5 - فیروزی . 6 - شهادت . ؛اسماء حسنی نام های خدا که شمارة آن ها 99 است، مانند رحیم، کریم، رازق و غیره


حسود (حَ) [ ع . ] (ص .) کسی که به برتری دیگران رشک می برد


حسی (حِ یِّ) [ ع . ] (ص نسب .) آن چه با حس ظاهری درک شود؛ مقابل عقلی


حسیب (حَ) [ ع . ] (ص .) حساب کننده، محاسب


حسیر (حَ) [ ع . ] (ص .) درمانده، حسرت خور


حسین (حُ سَ یا س ِ) [ ع . ] (ص .) مصغر حسن


حسینقلی خانی (حُ س قُ) (ص نسب .) (عا.) کنایه از: هرج و مرج


حسینیه (حُ س ِ یِ) [ ع . ] (ص نسب . اِمر.) محلی است که مراسم عزاداری حضرت سیدالشهدا حسین بن علی (ع ) در آن جا برگزار می شود، تکیه


حشا (حَ) [ ع . ] (اِ.) درون، اندرون


حشاش (حَ شّ) [ ع . ] (ص .) 1 - جمع کننده یا فروشندة علف خشک . 2 - معتاد به حشیش


حشر (حَ شَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - گروه، دسته . 2 - ارتش نامنظم و چریکی


حشر (حَ) [ ع . ] (مص م .) گرد آوردن مردم، برانگیختن


حشرات (حَ شَ) [ ع . ] (اِ.) جِ حشره ؛ ردة بزرگی از بندپاییان که به واسطة داشتن شش پا از بندپاییان دیگر متمایزند، بدین جهت آن ها را شش پاییان نیز نامیده اند


حشره (حَ شَ رَ یا رِ) [ ع . حشرة ] (اِ.) یک فرد از ردة حشرات


حشره کش ( حشره کش . کُ) [ ع - فا. ] (اِمر.) هر یک از مواد سمی به شکل گرده یا محلول یا گاز که برای از بین بردن حشرات به کار رود


حشری (حَ شَ) [ ع . ] (ص نسب .) شهوتران


حشف (حَ شَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - خرمای بد، خرمای بسیار پست . 2 - سخن ناسودمند


حشفه (حَ شْ فِ یا فَ) [ ع . حشفة ] (اِ.) 1 - ریشه های گیاه که پس از درو در زمین باقی ماند.2 - قسمت انتهای قدامی آلت مرد که کمی حجیم تر از تنه می باشد


حشل (حَ شَ) (اِ.) (عا.) = هچل : خطر


حشم (حَ شَ) [ ع . ] (اِ.) خویشان و بستگان و خدمتگزاران شخص


حشمت (حِ مَ) [ ع . حشمة ] (اِ.) عظمت، شکوه


حشو (حَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - آن چه که با آن درون چیزی را پر کنند. 2 - مردم فرومایه و پست . 3 - کلام زاید که در وسط جمله واقع شود و حذف آن به معنای جمله لطمه ای وارد نکند


حشیش (حَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - گیاه خشک . 2 - بنگ ؛ سرشاخه های گل دار گیاه شاهدانه که پس از خشک کردن و آماده کردن به طرق مخصوص آن را به صورت جویدن یا تدخین مورد استفاده قرار می دهند


حشیشی ( حشیشی .) [ ع - فا. ] (ص .) معتاد به حشیش


حصاة (حَ) [ ع . ] (اِ.) سنگریزه


حصاد (حَ یا حِ) [ ع . ] (مص م .) درو کردن


حصار (حِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - دیوار، دیوارِ قلعه . 2 - بارو، باره


حصار دادن ( حصار دادن . دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) محاصره کردن، در محاصره قرار دادن


حصاری (حِ) [ ع - فا. ] (ص نسب .) 1 - زندانی، محصور. 2 - منسوب به شهر حصار در ماورالنهر که زیبارویانش معروف بودند


حصافت (حَ فَ) [ ع . حصافة ] (مص ل .) عقل و رأی نیکو و استوار داشتن


حصان (حِ) [ ع . ] (ص .) اسب نجیب و نیرومند، اسب نر، اسب تکاور


حصانت (حَ نَ) [ ع . حصانة ] (مص ل .) استوار بودن، محکم بودن


حصب (حَ صَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - آتشگیره، فروزینه، بوته . 2 - سنگریزه


حصباء (حَ) [ ع . ] (اِ.) سنگریزه


حصبه (حَ ب) [ ع . حصبة ] (اِ.) بیماری که در اثر خوردن آب، سبزی یا میوة آلوده به وجود می آید


حصد (حَ) [ ع . ] 1 - (مص م .) درو کردن محصول . 2 - (اِ.) درو


حصر (حَ صَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) به سخن درماندن . 2 - تنگدل شدن . 3 - (اِمص .) تنگدلی


حصر (حَ) [ ع . ] (مص م .) محاصره کردن، احاطه کردن


حصرم (حِ رِ) [ ع . ] (اِ.) غورة انگور، میوه نارس


حصص (حِ صَ) [ ع . ] (اِ.) جِ حصه ؛ بهره ها، برخه ها


حصص (حَ صَ) [ ع . ] (اِ.) موی رفتگی از سر


حصن (حِ) [ ع . ] (اِ.) دژ، قلعه


حصه (حِ صِّ) [ ع . حصة ] (اِ.) بهره، نصیب . ج . حصص


حصول (حُ) [ ع . ] (مص ل .) به دست آمدن


حصون (حُ) [ ع . ] (اِ.) جِ حصن ؛ دژها، پناهگاه ها


حصی (حَ صا) [ ع . ] (اِ.) 1 - سنگریزه . 2 - شمار بسیار


حصید (حَ) [ ع . ] (ص .) آنچه که از مزرعه درو شده باشد


حصیر (حَ) [ ع . ] (اِ.) بوریا، فرشی که از نی یا برگ خرما بافته شده باشد


حصیف (حَ) [ ع . ] (ص .) خردمند، درست - رای


حصین (حَ) [ ع . ] (ص .) استوار، محکم


حض (حَ) [ ع . ] (مص م .) برانگیختن، تحریک کردن


حضار (حُ ضّ) [ ع . ] (ص . اِ.) جِ حاضر؛ حاضران در مجلس


حضارت (حَ یا حِ رَ) [ ع . حضارة ] (اِمص .) شهرنشینی، ساکن شدن در شهر


حضانت (حِ نَ) [ ع . حضانة ] (اِمص .) پرستاری، در کنار گرفتن


حضر (حَ ضَ) [ ع . ] (اِ.)1 - جای حضور. 2 - منزل . 3 - شهر


حضرات (حَ ضَ) [ ازع . ] (اِ.) جِ حضرت  - اشخاص حاضر و موجود. 2 - برای تعظیم کسان استعمال می شود


حضرت (حَ رَ) [ ع . حضرة ] (اِ.)1 - قرب، حضور. 2 - آستانه درگاه . 3 - کلمه ای است که برای احترام پیش ازنام قدیسان و بزرگان می آید . ؛ حضرت عباسی الف - به حضرت عباس قسم . ب - به صورت راست و درست


حضرتی ( حضرتی .) [ ع - فا. ] (ص نسب .) درباری، منسوب به دربار


حضری (حَ ضَ) [ ع . ] (ص نسب .) شهرنشین


حضن (حِ) [ ع . ] (اِ.) بغل، آغوش


حضور (حُ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) حاضر شدن . 2 - (اِمص .) وجود، ظهور. 3 - (اِ.) درگاه، آست ان . ؛ حضور ُ غیاب حاضر و غایب کردن، شناختن کسانی که حاضرند و کسانی که غایبند


حضیض (حَ ض ) [ ع . ] (اِ.) 1 - فرود، پستی . 2 - جای پست در زمین یا پایین کوه


حط (حَ طّ) [ ع . ] 1 - (مص م .) فرو آوردن . 2 - (مص ل .) فرو آمدن


حطام (حُ) [ ع . ] (اِ.) ریزة گیاه خشک، پاره و شکسته از چیزی خشک


حطب (حَ طَ) [ ع . ] (اِ.) هیزم، هیمه


حطم (حَ) [ ع . ] (مص م .) درهم شکستن


حظ (حَ ظّ) [ ع . ] (اِ.) بهره، نصیب . ج . حظوظ


حظر (حَ) [ ع . ] (مص م .) منع کردن، بازداشتن


حظیره (حَ رِ) [ ع . حظیرة ] (اِ.) 1 - محوطه، چهاردیواری . 2 - جایی که برای محفوظ ماندن چارپایان از باد و سرما درست کنند


حظیظ (حَ) [ ع . ] (ص .) 1 - متمتع، بابهره . 2 - کامیاب، خوشبخت


حظیه (حَ یِّ) [ ع . حظیة ] (ص .) زن گرامی دلارام


حف (حَ) [ ع . ] (مص م .) گرد گرفتن، گرد چیزی برآمدن


حفاء (حَ) (اِ.) 1 - پاپیروس . 2 - لوئی


حفار (حَ فّ) [ ع . ] (ص .) 1 - کسی که پیشه اش کندن زمین و کاوش کردن آن است . 2 - گورکن، قبرکن . 3 - باستان شناسی که برای به دست آوردن اشیا عتیقه زمین را حرف کند


حفاظ (حِ) [ ع . ] 1 - (مص م .) نگاه داشتن، نگاه داری کردن . 2 - (اِ.) ستر، پرده


حفاظت (حِ ظَ) [ ع . حفاظة ] (مص م .) نگاه داشتن


حفاوت (حَ وَ) [ ع . حفاوة ] (مص ل .) مهربانی کردن، احوالپرسی


حفایر (حَ یِ) [ ع . حفائر ] (اِ.) جِ حفیره ؛ گودال ها


حفد (حَ فَ) [ ع . ] (اِ.) جِ حافد - خدمتکاران . 2 - یاران، دوستان . 3 - فرزندزادگان


حفر (حَ) [ ع . ] (مص م .) کندن، گود کردن


حفره (حُ رِ) [ ع . حفرة ] (اِ.) 1 - گودال، سوراخ . 2 - قبر. ج . حفر


حفظ (حِ) [ ع . ] 1 - (مص م .) نگاهبانی کردن، نگه داری کردن . 2 - به ذهن سپردن، در حافظه نگاه داشتن . 3 - (اِ.) یاد، ذهن . 4 - جلوگیری از ایجاد خدشه یا آشفتگی


حفل (حَ) [ ع . ] (مص ل .) انبوه شدن، گرد آمدن . 2 - (اِ.) جمعیت، گروه


حفی (حَ) [ ع . ] (ص .) مهربان، دلسوز


حفید (حَ) [ ع . ] (اِ.) زاده، پسرِ پسر


دشوار (دُ) [ په . ] (ص مر.) سخت، مشکل


حفیره (حَ رِ) [ ع . حفیرة ] (اِ.) 1 - گودال، مغاک . 2 - قبر، گور. ج . حفایر


حفیظ (حَ) [ ع . ] (ص .) نگاهبان، نگاهدار


حفیظت (حَ ظَ) [ ع . حفیظة ] (اِ.) خشم، غضب


حق (حَ قّ) [ ع . ] 1 - (ص .) راست، درست . 2 - (اِ.)راستی، درستی . 3 - عدل، انصاف . 4 - نصیب، بهره . 5 - ملک و مال


حق آب و گل ( حق آب و گل ِ بُ گِ) (اِمر.) (عا.)صاحب امتیاز بودن به دلیل سکونت دیرینه در جایی


حق البوق (حَ قُّ لْ) [ ع . ] (اِمر.) (عا.) 1 - رشوه، انعام . 2 - باج


حق التألیف (حَ قُّ تَُ) [ ع . ] (اِمر.) مزد و پاداش و پولی که به مؤلفان در ازای تألیف کتابی پرداخته می شود


حق التدریس ( حق التدریس ُ . تَّ) [ ع . ] (ص مر.) وجهی که در ازای تدریس به استاد و آموزگار پرداخت شود، آموزانه (فره )


حق الزحمه ( حق الزحمه ُ. زَّ مِ) [ ع . ] (ص مر.) دستمزد


حق السکوت ( حق السکوت ُ سُُ) [ ع . ] (ص مر.) پول یا مالی که برای پنهان نگه داشتن رازی به کسی داده شود


حق الله ( حق الله ُ لا) [ ع . ] (اِمر.) اجرای اوامر خدا و طاعت و عبادت او


حق الناس ( حق الناس ُ نُ) [ ع . ] (اِمر.) حقی که افراد نسبت به یکدیگر دارند و باید رعایت کنند


حق به جانب (حَ قّ. ب. نِ) (ص مر.) دارای ظاهر مظلوم و محق


حق تعالی (حَ تَ لا) [ ع . ] (اِمر.) خدا که والاست، پروردگار والامقام


حق حساب ( قُِ حِ) [ ع . ] (اِمر.) باج، رشوه


حق شناس (حَ. ش ) [ ع - فا. ] (ص فا.) 1 - معتقد به حقیقت و راستی . 2 - خداشناس


حق گو (ی ) (حَ) [ ع - فا. ] (ص فا.)1- حقیقت - گوی، راست گوی . 2 - مرغ حق، مرغ شباویز


حقابه (حَ قّ ب یا بَ) [ ع - فا. ] (اِمر.) حقی نسبت به سهمی از آب قنات و غیره


حقارت (حَ رَ) [ ع . حقارة ] (اِمص .) خواری، پستی، زبونی


حقانی (حَ قّ) [ ع . ] (ص نسب .) منسوب به حق ؛ راست و درست، از روی حق


حقانیت (حَ قّ یَّ) [ ع . حقانیة ] (مص جع .) 1 - حق داشتن، حق بودن . 2 - درستی و راستی


حقاً (حَ قَّ نْ) [ ع . ] (ق .) به راستی و درستی


حقایق (حَ یِ) [ ع . حقائق ] (اِ.) جِ حقیقت ؛ نصیب، بهره


حقد (حِ) [ ع . ] (اِمص .) کینه ورزی، عناد. ج . احقاد، حقود


حقن (حَ) [ ع . ] (مص م .) بازداشتن، نگاه - داشتن


حقنه (حُ نِ) [ ع . حقنه ] (اِ.) اماله، وارد کردن داروی مایع از طریق مقعد


حقه (حُ قِّ) [ ع . حقة ] 1 - (اِ.) ظرف کوچکی برای نگهداری جواهر یا اشیاء دیگر. 2 - کوزه مانندی کوچک از جنس سفال یا چینی که روی آن سوراخ ریزی دارد، آن را به سر وافور نصب می کنند برای کشیدن تریاک . 3 - (ص .) حیله گر، زرنگ


حقه باز ( حقه باز .) [ ع - فا. ] (ص فا.) 1 - شعبده باز. 2 - مکار، فریب دهنده


حقه بازی ( حقه بازی .) [ ع - فا. ] (حامص .) 1 - شعبده بازی . 2 - مکاری


حقود (حَ) [ ع . ] (ص .) کینه ورز، پرکینه


حقوق (حُ) [ ع . ] (اِ.) جِ حق  - راستی ها، درستی ها. 2 - وظایف، تکالیف . 3 - در فارسی به معنای دستمزد. 4 - مجموعة قوانین، قواعد و رسوم لازم الاجرایی که به منظور استقرار نظم در جوامع انسانی وضع یا شناخته شده است . ؛ حقوق اجتماعی مجموعة حقوق فرد در پیوند با اجتماع . ؛ حقوق بازنشستگی حقوقی که کارمند یا کارگر در دوران بازنشستگی می گیرد. ؛ حقوق بشر مجموعة حقوق و اختیاراتی که به یک شخص به عنوان انسان و بدون در نظر گرفتن نژاد، ملیت، تابعیت یا جنس او داده می شود. ؛ حقوق بین الملل شاخه ای از علم حقوق که از قانون های حاکم بر روابط کشورها گفتگو می کند


حقوق بگیر ( حقوق بگیر . ب) [ ع - فا. ] (ص فا.) آن که هر ماه حقوق دریافت می کند


حقوق دان ( حقوق دان .) [ ع - فا. ] (ص فا.) متخصص در رشته حقوق


حقیر (حَ) [ ع . ] (ص .) ذلیل، خوار، زبون


حقیق (حَ) [ ع . ] (ص .) سزاوار، لایق


حقیقت (حَ قَ) [ ع . حقیقة ] 1 - (اِمص .) راستی، درستی . 2 - (اِ.) اصل هر چیز


حقیقتاً (حَ قَ تَ نْ) [ ع . حقیقهً ] (ق .) به درستی، از روی حقیقت


حقیقی (حَ) [ ع . ] (ص نسب .) 1 - واقعی، اصلی . 2 - راست و درست


حل (حَ لّ) [ ع . ] (مص م .)1 - گشودن، باز کردن . 2 - گداختن


حل (حِ لّ) [ ع . ] (مص ل .)حلال شدن، حرمت


حل کردن (حَ. کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) 1 - گشودن . 2 - آمیختن


حلاج (حَ لّ) [ ع . ] (ص فا.) پنبه زن، نداف


حلاف (حَ لّ) [ ع . ] (ص .) آن که قسم بسیار یاد کند، بسیار سوگند خورنده


حلاق (حَ لّ) [ ع . ] (ص فا.) سلمانی، موتراش


حلاقت (حِ قَ) [ ع . حلاقة ] (اِمص .) سر - تراشی، شغل حلاق


حلال (حَ لّ) [ ع . ] (ص .) 1 - بسیار گشاینده . 2 - ماده ای که مادة دیگر را در خود حل کند


حلال (حَ) [ ع . ] (ص .) روا، جایز، شایست


حلال زاده (حَ. د) [ ع - فا. ] (ص مر.) فرزندی که انعقاد نطفة وی به طریق مشروع انجام گرفته باشد. مق . حرام زاده


حلال کردن (حَ. کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) 1 - جایز شمردن . 2 - بخشودن، گذشت کردن


حلاوت (حَ وَ) [ ع . حلاوة ] (مص ل .) شیرین بودن


حلایل (حَ یِ) [ ع . حلائل ] (اِ.) جِ حلیله ؛ زنان شوی دار


حلب (حَ) [ ع . ] (مص م .) دوشیدن شیر


حلب (حَ لَ) [ ع . ] (اِ.) ظرف مکعب مستطیل از جنس حلب


حلبه (حَ بَ یا ب) [ ع . حلبة ] 1 - (اِمص .) مسابقة اسب دوانی . 2 - (اِ.) اسبان مسابقه


حلبی (حَ لَ) [ ع - فا. ] (ص نسب .) 1 - منسوب به حلب . 2 - ورقة آهنی که روی آن را با قلع اندود کنند تا در مقابل رطوبت محفوظ ماند


حلزون (حَ لَ) [ ع . ] (اِ.) جانوری از ردة شکم - پاییان ج زو شاخة نرم تنان که در حدود 3500 گونه از آن شناخته شده و در سراسر کرة زمین در خشکی و کنار نهرها زیست می کنند وبرخی از گونه های آن دریازی هستند، لیسک


حلف (حَ) [ ع . ] (مص ل .) سوگند خوردن، قسم یاد کردن


حلف (حِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - سوگند، قسم . 2 - عهد، پیمان . ج . احلاف


حلفاء (حَ) [ ع . ] (اِ.) گیاهی که از آن حصیر سازند


حلق (حَ) [ ع . ] (اِ.) بخشی از لولة گوارشی که بین دهان و مری قرار دارد، گلو


حلق ( حلق .) [ ع . ] (مص م .) تراشیدن موی


حلق گشادن ( حلق گشادن . گُ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) گفتگو کردن


حلقه به گوش ( حلقه . ب) [ ع - فا. ] (ص مر.) مطیع، فرمانبردار


حلقه (حَ قِ) [ ع . حلقة ] (اِ.) 1 - هرچیز مدور و دایره شکل که میانش خالی باشد. 2 - دایره . 3 - انجمن، مجلس، گروه . 4 - زره


حلقه نامزدی ( حلقه نامزدی زَ) (اِمر.) حلقه ای معمولاً از طلا که مرد و زن در هنگام نامزدی در انگشت یکدیگر کنند


حلقوم (حُ) [ ع . ] (اِ.) گلو؛ مجرای غذا از دهان به معده


حلل (حُ لَ) [ ع . ] (اِ.) جِ حله  - زیورها، پیرایه ها. 2 - لباس های نو، جامه ها. 3 - برده های یمانی


حلم (حُ) [ ع . ] (اِ.) آن چه در خواب بینند


حلم (حِ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) بردباری کردن . 2 - (اِمص .) بردباری


حله (حِ لِّ) [ ع . ] (اِ.) 1 - کوی، محله . 2 - محل گرد آمدن


حله (حُ لِّ) [ ع . حلة ] (اِ.) 1 - جامة نو. 2 - لباسی که بدن را بپوشاند


حلوا (حَ) [ ع . حلواء ] (اِ.) خوراکی که به وسیلة آرد و روغن و شکر و مواد دیگر تهیه کنند. ؛ حلوا کسی را خوردن کنایه : از شاهد مرگ او بودن . ؛ حلوا . حلوا . کردن کنایه از: عزیز و گرامی داشتن


حلوان (حُ) [ ع . ] (اِ.) عطا، پاداش، مژدگانی


حلول (حُ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - فرود آمدن در جایی، وارد شدن به کسی . 2 - داخل شدن روح کسی در کس دیگر


حلی (حُ) [ ع . ] (اِ.) جِ حَلی ؛ زیورها، آرایش ها


حلیب (حَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - شیر تازه دوشیده . 2 - شراب خرما


حلیت (حِ لِّ یَُ) [ ع . حلیة ] (مص ل .) حلال بودن، روا بودن


حلیت (حِ یَ) [ ع . حلیة ] (اِ.) زیور، آرایش


حلیف (حَ) [ ع . ] (ص .) 1 - هم عهد، هم سوگند. 2 - یار، دستیار


حلیل (حَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - حلال، روا. 2 - شوهر، زوج


حلیله (حَ لِ یا لَ) [ ع . حلیلة ] (اِ.) زن شرعی مرد، همسر. ج . حلایل


حلیم (حَ) [ ع . ] (اِ.) بردبار. ج . احلام


حلیمه (حَ مِ) [ ع . حلیمة ] (ص .) زن بردبار


حلیه (حِ یِ) [ ع . حلیة ] (اِ.) زینت، زیور، جِ حلی


حمأه (حَ) [ ع . حمأة ] (اِ.) گل سیاه، لجن


حما (حَ) [ ع . ] (اِ.) خویشاوند زن و شوهر


حماء (حِ) [ ع . ] (مص م .) 1 - دفاع کردن از کسی . 2 - پشتیبانی کردن


حماحم (حَ حِ) [ ع . ] (اِ.) نوعی پونه با برگ های پهن


حمار (حِ) [ ع . ] (اِ.) خر، ج . حمیر


حماسه (حَ س ) [ ع . حماسة ] 1 - (مص ل .) دلیری کردن . شجاعت نمودن . 2 - (اِ.) شعر رزمی


حماقت (حَ قَ) [ ع . حماقة ] (اِمص .)کم خردی، بی خردی


حمال (حَ مّ) [ ع . ] (ص .) باربر


حماله (حِ لِ یا لَ) [ ع . حمالة ] (اِ.) بند شمشیر. ج . حمایل


حمام (حَ مّ) [ ع . ] (اِ.) گرمابه . ج . حمامات . ؛ حمام ِ زنانه کنایه از: جای شلوغ و پر سر و صدا. (حمام (حِ) [ ع . ] (اِ.)) مرگ، موت


حمام (حَ) [ ع . ] (اِ.) کبوتر. ج . حمائم


حمام گرفتن ( حمام گرفتن . گِ رِ تَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) به حمام رفتن


حمامی ( حمامی .) [ ع - فا. ] (ص نسب .) 1 - گرمابه دار، گرمابه بان . 2 - حقو قی که به گرمابه دار ده یا قریه دهند


حمایت (حِ یَ) [ ع . حمایة ] (اِمص .) پشتیبانی


حماید (حَ یِ) [ ع . حمائد ] (اِ.) جِ حمیده ؛ خوبی ها، خصلت های نیکو


حیاصه (صَ) [ ع . حیاصة ] (اِ.) دوالی که بدان تنگ زین بندند


حمایل (حَ یِ) [ ع . حمائل ] (اِ.) 1 - بند شمشیر و آن چه به شانه و پهلو آویزند. 2 - قرآن کوچکی که به بغل آویزند


حمایل کردن ( حمایل کردن . کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) از شانه یکبری آویختن


حمحم (حِ حِ یا حُ حُ) [ ع . ] (اِ.) گل گاوزبان


حمد (حَ) [ ع . ] (اِمص .) ستایش، ثناگویی


حمدان (حَ) [ ع . ] (اِ.) آلت تناسلی مرد


حمدونه (حَ نِ) [ ع . حمدونة ] (اِ.)بوزینه، میمون


حمر (حُ مُ) [ ع . ] (اِ.) جِ حمار؛ خران، دراز - گوشان


حمر (حُ) [ ع . ] (ص . اِ.) ج . احمر - سرخ ها. 2 - سرخرویان . 3 - سرخ پوستان


حمراء (حَ) [ ع . ] (ص .) مؤنث احمر، سرخ - رنگ


حمرت (حُ رَ) [ ع . حمرة ] 1 - (اِمص .) سرخی، قرمزی . 2 - (اِ.) رنگ سرخ، قرمز. 3 - نوعی آماس در بدن، باد سرخ، سرخ باد


حمزه (حَ زَ یا ز) [ ع . حمزة ] (اِ.) 1 - تره تیزک . 2 - از اعلام مردان است


حمق (حُ) [ ع . ] (اِمص .) بی خردی، نادانی


حمقاء (حُ مَ) [ ع . ] (ص .) جِ احمق ؛ بی خردان


حمقاء (حَ) [ ع . ] (ص .) زن کم خرد، زن کم عقل


حمل (حَ مَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - بره . 2 - صورت فلکی بره ؛ اولین برج از بروج دوازده گانه می باشد. خورشید در حرکت ظاهری خود در فروردین م اه در این برج دیده می شود


حمل (حَ یا حِ) (اِ.) [ ع . ] 1 - (مص م .) بردن چیزی از جایی به جایی . 2 - (اِ.) بار. ج . احمال


حمل کردن (حَ. کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص م .)1 - بردن چیزی از جایی به جای دیگر. 2 - تصور کردن، در وهم افتادن


حملات (حَ مَ) [ ع . ] (مص . اِ.)جِ حمله ؛تاخت ها، ت اختن ها


حملان (حُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - ستور باردار که به کسی بخشند. 2 - مزد باربری


حمله (حَ لِ یا لَ) [ ع . حملة ] 1 - (مص ل .) آهنگ جنگ کردن، هجوم بردن، 2 - (اِ.) هجوم، یورش . 3 - غش (پزشکی ). 4 - دفعه


حمله (حَ مَ لَ) [ ع . حملة ] (ص . اِ.) جِ حامل ؛ حمل کنندگان، برندگان


حمه (حُ مَ یا مِ) [ ع . حمة ] (اِ.) زهر، سم . نیش کژدم


حموضت (حُ ضَ) [ ع . حموضة ] (مص ل .) ترش شدن


حمول (حَ) [ ع . ] (ص .) 1 - بارکش . 2 - بردبار، شکیبا


حمی (حُ ما) [ ع . ] (اِ.) تب


حمیت (حَ یَّ) [ ع . حمیة ] (اِمص .) 1 - مروت، جوانمردی . 2 - غیرت، رشک


حمید (حَ) [ ع . ] (ص .) 1 - پسندیده، ستوده . 2 - مبارک، فرخنده


حمیده (حَ د) [ ع . حمیدة ] (ص .) ستوده، پسندیده


حمیر (حَ) [ ع . ] (اِ.) جِ حِمار


حمیراء (حُ مَ) [ ع . ] (ص .) مصغر حمراء، زن سرخ روی


حمیم (حَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - خویشاوند، نزدیک . 2 - دوست، صدیق . ج . احماء


حمیه (حَ مْ یَ) [ ع . حَمیة ] (مص م .) 1 - پرهیز دادن . 2 - آن چه که نگه داشته شود


حنا (حِ یا حَ) [ ع . حناء ] (اِ.) درختچه ای است با برگ هایی شبیه برگ انار که گل هایش سفید و خوشبو است . برگ های آن را آسیاب کرده و به شکل گرد در می آورند و برای رنگ کردن موی سر، ناخن یا دست و پا به کار می برند. ؛ حنا ی کسی رنگ نداشتن کنایه از: از احترام و اعتنای دیگران برخوردار نبودن


حناجر (حَ جِ) [ ع . ] (اِ.) جِ حنجره


حناط (حَ نّ) [ ع . ] (ص .) 1 - آن که جسد مرده را حنوط کند. 2 - گندم فروش


حنان (حَ نّ) [ ع . ] (ص .) 1 - بخشاینده . 2 - بسیار مهربان


حنان (حَ) [ ع . ] (اِمص .) 1 - رحمت، بخشایش . 2 - مهربانی


حنانه (حَ نّ نِ) [ ع . حنانة ] (ص .)بسیار ناله کننده


حنایا (حَ یا حَ) [ ع . ] (اِ.) جِ حنیه ؛ کمان


حنبل (حَ بَ) [ ع . ] (ص نسب .) مرد کوتاه قد بزرگ شکم


حنبلی (حَ بَ یّ) [ ع . ] (ص نسب .) منسوب به فرقة حنبلیه از فرق مهم اهل سنت


حنث (حِ) [ ع . ] (اِ.) گناه، بزه


حنجره (حَ جَ) [ ع . حنجرة ] (اِ.) نای، حفره ای که در عقب دهان و در زیر حلق واقع است و صوت از آن خارج می شود


حنظل (حَ ظَ) [ ع . ] (اِ.) هندوانة ابوجهل، میوه ای است به شکل هندوانه، کوچکتر از نارنج با رنگی زرد و طمعی بسیار تلخ


حنفی (حَ نَ) [ ع . ] (ص نسب .) منسوب به ابوحنیفه، یکی از چهار مذهب اهل تسنن


حنق (حَ نَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - کینه، دشمنی . 2 - خشم شدید


حنوط (حَ) [ ع . ] (اِ.) دارویی معطر مانند کافور که پس از غسل میت به جسد می زنند تا دیرتر متلاشی شود


حنون (حَ) [ ع . ] (ص .) مهربان، باشفقت


حنک (حَ نَ) [ ع . ] (اِ.) زیر گلو، ج . احناک


حنیف (حَ نِ) [ ع . ] (ص .) 1 - راست، مستقیم . 2 - معتقد به اسلام


حنین (حَ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - بانگ کردن از شادی یا اندوه . 2 - مهر، اشتیاق


حوا (حَ وّ) [ ع . ] (ص .) زن گندمگون


حوادث (حَ د) [ ع . ] (اِ.) جِ حادثه ؛ پیشامدها، وقایع


رزمدار ( رزمدار .) (ص فا.) جنگاور


حواری (حَ) [ ع . ] (ص . اِ.) 1 - یار مخلص . 2 - کسی که پیغمبر را یاری کند. 3 - هر یک از یاران عیسی که مبلغ دین او بودند. ج . حواریون، حواریین


حواس (حَ سّ) [ ع . ] (اِ.) جِ حاسه ؛ قوای مدرکه . ؛ حواس ظاهری پنج حس بیرونی که عبارتند از: بینایی (باصره )، چشایی (ذائقه )، شنوایی (سامعه )، بویایی (شامه )، بساوایی (لامسه )


حواشی (حَ) [ ع . ] (اِ.) جِ حاشیه


حواصیل (حَ) [ ع . ] (اِ.) = حواصل : غم - خورک، ماهی خور


حوافر (فِ) [ ع . ] (اِ.) جِ حافر؛ حفر کنندگان


حوالت (حَ لَ) [ ع . حوالة ] (اِ.) 1 - چیزی که به کسی واگذار شود. 2 - پول یا کالایی که به موجب نوشته ای به شخص واگذار شود تا برود از دیگری دریافت کند


حواله (حَ لِ یا لَ) [ ع . حوالة ] نک حوالت


حواله کرد (حَ لِ کَ) [ ع . فا. ] (اِمر.) پول یا چیزی که پرداخت آن به دیگری واگذار می شود


حوالی (حَ) [ ع . ] (اِ.) گرداگرد، پیرامون


حوایج (حَ یِ) [ ع . حوائج ] (اِ.) جِ حاجت  - نیازها، احتیاج ها. 2 - کارهای لازم


حوت [ ع . ] (اِ.) 1 - ماهی . ج . احوات . 2 - یکی از صورت های فلکی که دوازدهمین بُرج از بروج دوازده گانة منطقة البروج می باشد. در اسفندماه خورشید در این برج دیده می شود


حور [ ع . ] (اِ.) 1 - زن سیاه چشم . 2 - زن زیباروی


حوراء [ ع . ] (ص .) 1 - زن سیاه چشم . 2 - زن بهشتی


حوری [ ع - فا. ] (ص نسب .) زن بهشتی


حوزه (حُ ز) [ ع . حوزة ] (اِ.) 1 - ناحیه . 2 - جانب، طرف . 3 - میان مملکت . ؛ حوزه علمیه مرکز تحصیل علوم دینی


حوش (حُ) [ ع . ] (اِ.) گرداگرد، پیرامون


حوصله (حُ صَ لِ) [ ع . حوصلة ] (اِ.) 1 - چینه دان مرغ . 2 - صبر و تحمل


حوض (حُ) [ ع . ] (اِ.) آبگیر، تالاب . ج . حیاض


حوض خانه (حُ. نِ یا نَ) [ ع - فا . ] (اِمر.) زیرزمین خانه که در آن حوض باشد


حوضه (حُ ض یا ضَ)(اِ.) [ ع . ] 1 - ناحیه یا منطقه ای که آب های آن به یک جا می ریزد. 2 - ناحیه ای که از آب یک رودخانه مشروب می شود


حوضچه (حُ چِ) [ ع - فا . ] (اِمصغ .) 1 - حوض کوچک . 2 - لگنچه


حوقله (حَ قَ لَ یا حُ قَ لِ) [ ع . حوقلة ] (مص ل .) لا حول و لا قوة الا بالله گفتن


حول (حُ) [ ع . ] 1 - (اِمص .) قدرت، توانایی . 2 - (اِ.) قوه، نیرو. 3 - پیرامون، گرداگرد. 4 - سال، سنه . ج . احوال


حول (حَ وَ) [ ع . ] (مص ل .) کج بین شدن


حول (حِ وَ) [ ع . ] (مص ل .) رفتن از جایی به جایی


حوله (حُ لِ) (اِ.) = هوله : پارچه ای که با آن صورت و دست ها را پاک و خشک کنند


حومه (مِ) [ ع . حومة ] (اِ.)اطراف و گرداگرد شهر


حک (حَ کّ) [ ع . ] (مص م .) 1 - ساییدن . 2 - تراشیدن


حکام (حُ کّ) [ ع . ] (اِ.) جِ حاکم ؛ فرمانروایان، ولات، استانداران


حکاک (حَ کّ) [ ع . ] (ص فا.) کسی که شکل یا نوشته ای را بر فلز یا نگین انگشتری حک کند


حکاکی ( حکاکی .) [ ع - فا. ] (حامص .) حک کردن


حکایت (حِ یَ) [ ع . حکایة ] 1 - (مص م .) نقل کردن مطلب یا داستانی . 2 - (اِ.) داستان، سرگذشت، قصه


حکفرما (حُ. فَ) [ ع - فا. ] (ص فا.) حکمران


حکم (حُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - امر، فرمایش . 2 - داوری، قضاوت . 3 - منشور، فرمان


حکم (حَ کَ) [ ع . ] (ص .) داور


حکم (حِ کَ) [ ع . ] (اِ.) جِ. حکمت ؛ اندرزها، پندها


حکماء (حُ کَ) [ ع . ] (اِ.) ج . حکیم


حکماً (حُ مَ نْ) [ ع . ] (ق .) ظاهراً، به احتمال قوی


حکمت (حِ مَ) [ ع . حکمة ] (اِمص .) 1 - علم، دانش . 2 - راستی، درستی . 3 - کلام موافق حق


حکمران (حُ) [ ع - فا. ] (ص فا.) حاکم، والی


حکمرانی ( حکمرانی .) [ ع - فا. ] (حامص .) حکومت، فرمانروایی


حکمفرمایی (حُ فَ) [ ع - فا. ] (حامص .) حکمرانی


حکمیت (حَ کَ یَّ) [ ع . حکمیة ] (مص جع .) میانجی گری، داوری


حکه (حِ کَّ) [ ع . حِکَّة ] (اِ.) خارش


حکومت (حُ مَ) [ ع . حکومة ] (مص ل .) 1 - حُکم دادن، فرمان کردن . 2 - فرمانروایی


حکیم (حَ) [ ع . ] (ص .) 1 - دانشمند. 2 - فیلسوف . 3 - طبیب . ج . حکماء


حکیم باشی ( حکیم باشی .) [ ع - تر. ] (ص مر.) پزشک، رییس پزشکان


حی (حَ یّ) [ ع . ] (ص .) زنده . ج . احیا


حی وحاضر (حَ یُ ض ) [ ازع . ] (ص مر.) زنده و حاضر


حیا (حَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - باران . 2 - فراخی سال


حیاء (حَ) [ ع . ] (اِمص .) شرمساری، خجلت . ؛ حیاء را خوردن و آبرو را قی کردن کنایه از: بسیار گستاخ و وقیح و بی حیا بودن


حیات (حَ) [ ع . حیاة ] 1 - (مص ل .) زنده بودن . 2 - (اِمص .) زندگانی


حیازت (حَ زَ) [ ع . حیازة ] (مص م .) 1 - رجوع کردن . 2 - به دست آوردن


حیاض (حِ) [ ع . ] (اِ.) جِ حوض


حیاط (حَ) (اِ.) صحن خانه، زمین برابر ساختمان که دور آن دیوار باشد


حیاط خلوت ( حیاط خلوت . خَ وَ) (اِمر.) حیاط کوچک در پشت خانة مسکونی و مستقل از حیاط بزرگ


حیاکت (کَ) [ ع . حیاکة ] 1 - (مص م .) بافتن . 2 - (اِمص .) بافندگی، جولاهی


حیث (حِ) [ ع . ] (اِ.)1 - جا، هر جا. 2 - جهت، لحاظ


حیثیت (حِ یَّ) [ ع . حیثیة ] (مص جع .) اعتبار، آبرو. ج . حیثیات


حیدر (حِ دَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - شیر. 2 - لقب علی بن ابی طالب


حیران (حِ) [ ع . ] (ص .) سرگردان، سرگشته


حیرت (حِ رَ) [ ع . حیرة ] (اِمص .) سرگشتگی، سرگردانی


حیرت آور ( حیرت آور . وَ) [ ع - فا. ] (ص مر.) تعجب - آور، شگفت انگیز


حیرت زده ( حیرت زده . زَ د) [ ع - فا. ] (ص مر.) متحیر، سرگشته


حیز (حَ یَّ) [ ع . ] (اِ.) 1 - جای، مکان . 2 - کرانه، جهت


حیزوم (حَ زُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - وسطِ سینة ستور که جای بستن تنگ است . 2 - زمین مرتفع


حیص (حِ) [ ع . ] (مص ل .) کنار افتادن، به یک سو شدن


حیص و بیص ( حیص و بیص ُ ب) [ ع . ] (اِمر.) گیر و دار، تنگی و گرفتاری


حیض (حِ) [ ع . ] (مص ل .) عادت ماهانه زنان


حیطه (طِ) [ ع . حیطة ] 1 - (اِ.) احاطه شده . 2 - (مص م .) حفظ کردن، در پناه خود درآوردن


حیف (حِ) [ ع . ] (اِمص .) 1 - ظلم، جور. 2 - افسوس، دریغ . ؛ حیف ِ نان نوعی توهین دربارة کسی که آن قدر نالایق است که لیاقت نان خوردن هم ندارد


حیل (حِ یَ) [ ع . ] (اِ.) جِ حیله ؛ چاره ها


حیلت (لَ) [ ع . حیلة ] (اِمص .) نک حیله


حیله (لِ) [ ع . حیلة ] (اِمص .)1 - قدرت، توانایی . 2 - چاره . 3 - فریب، نیرنگ


حیله گر ( حیله گر . گَ) [ ع - فا. ] (ص فا.) نیرنگ باز، مکار


حین (حَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - هلاک، مرگ . 2 - محنت


حین [ ع . ] (اِ.) هنگام، وقت . ج . احیان


حیه (حَ یَّ) [ ع . حیة ] (اِ.) مار، افعی . ج . حیات


حیوان (حِ) [ ع . ] (اِ.) جانور. ج . حیوانات


خ (حر.) حرف نهم از الفبای فارسی که در حساب ابجد برابر عدد «600» می باشد


خا ( ص فا.) در ترکیب به معنی «خاینده » آید، آن که چیزی را بخاید: انگشت خا، شکرخا


خاب (ص . اِ) بازپس افکنده


خابیه ( یَ یا یِ) [ ع . خابئة ] (اِ.) خم، خنب


خاتم (تِ) [ ع . ] 1 - (اِفا.) ختم کننده . 2 - (اِ.) پایان، عاقبت


خاتم (تَ) [ ع . ] (اِ.)1 - انگشتری . 2 - مهر، نگین . ج . خواتم . 3 - آخری، آخرین . 4 - اشیایی مثل قاب عکس، جای قلم و مانند آن که بر روی آن با عاج، استخوان، فلز و چوب زینت کاری و نقش و نگار شده باشد


خاتم کاری (تَ) [ ع - فا. ] (حامص .) شغل و عمل خاتم کار، خاتم بندی


خاتمه (تِ مِ یا مَ) [ ع . خاتمة ] (اِفا.) مؤنث خاتم، پایان، انجام . ج . خواتیم


خاتمه دادن ( خاتمه دادن . دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) پایان دادن امری را، به پایان رسانیدن


خاتون [ تر. ] (اِ.) 1 - بانوی بزرگ زاده . 2 - کدبانو، بی بی


خاثر (ثِ) [ ع . ] (ص .) 1 - بسته، دلمه شده . 2 - شوریده دل . 3 - تباه عقل گشته


خاج [ ارمن . ] (اِ.) 1 - صلیب، چلیپا. 2 - یکی از خال های ورق، گشنیز


خاج (اِ.) نرمة گوش که در آن گوشواره کنند


خاخام [ عبر. ] (اِ.) عنوان پیشوایان دینی یهود؛ ربانی


خاد (اِ.) زغن


خادر (د) [ ع . ] (ص .) 1 - پرده نشین . 2 - سست، کسل . 3 - متحیر، سرگشته


خادع (د) [ ع . ] (اِفا. ص .)فریبنده، خدعه کننده


خادم (د) [ ع . ] (اِفا.) خدمتگزار، مستخدم . ج . خُدّام


خادمه (د مِ) [ ع . خادمة ] (اِفا.) خدمتکار زن، کنیز، کلفت . ج . خادمات


خاده (د) (اِ.) هر چوب راست و بلند


خار [ په . ] (اِ.) 1 - گیاهی که دارای شاخه های باریک و نوک تیز و خراشنده است، شوک . 2 - هر یک از سیخ های نوک شاخه های درختان، تیغ درخت . 3 - هر چیز نوک تیز و خراشنده . 4 - هر یک از تیغ های مهرة گردن


خارا [ په . ] (اِ.) 1 - نوعی سنگ سخت، گرانیت . 2 - نوعی پارچة ابریشمی موجدا ر


خاراندن (دَ) (مص م .) = خارانیدن : با سرِ ناخن روی پوست بدن (خود یا دیگری ) را برای برطرف کردن خارش کشیدن


خارانو (اِ.) جوجه تیغی


خاربست (بَ) (اِمر.) پرچین، پرچینی ساخته شده از خار و خاشاک


خاربن (بُ) (اِمر.) بوتة خار، گیاه خاردار


خارج (رِ) [ ع . ] 1 - (اِفا.) خروج کننده . 2 - (اِ.) بیرون، ظاهر چیزی


خارج خواندن ( خارج خواندن . دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) خارج شدن خواننده از آهنگ موسیقی


خارج شدن ( خارج شدن . شُ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) 1 - بیرون شدن، بیرون رفتن (از خانه، شهر و غیره .) 2 - ترک کردن (اداره، موسسه و غیره )


خارجه (رِ جِ) [ ع . خارجة ] (اِ.) 1 - مؤنث خارج . (در زبان فارسی به همین صورت پذیرفته شده صرف نظر از تَأنیث آن ). 2 - خارج از مملکت، بیگانه


خارجی (رِ) خارجی [ ع - فا. ] (ص نسب .) 1 - بیرونی . 2 - بیگانه . 3 - در قدیم به مخالفان خلیفه می گفتند. ج . خوارج


خارخار (اِ.) 1 - خارش بدن . 2 - دلواپسی، اضطراب


خارخسک (خَ سَ)(اِمر.) 1 - گیاهی است بیابانی با شاخه هایی که روی زمین می خوابد و خارهای سه پهلو دارد. 2 - (کن ) شخص مزوّر و مردم آزار


خارستان (رِ) (اِمر.) جای پرخار، خارسان


خارش (رِ) 1 - (اِمص .) خاریدن . 2 - (اِ.) گر، بیماری پوستی که با خارش همراه است


خارشتر (شُ تُ) (اِمر.) گیاهی است خاردار با گل های خوشه ای به رنگ سرخ یا سفید و برگ های کرکدار، عرق آن برای شستشوی کلیه مفید است


خارق (رِ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - پاره کننده . 2 - (اِ.) هر چه که برخلاف نظم طبیعی باشد


خاره (رِ) (اِ.) نک خارا


خارپشت (پُ) (اِمر.) جوجه تیغی


خارکش (کُ) (ص فا. اِمر.) = خارکشنده : کفشی که روی موزه به پا کنند؛ سرموزه


خارکن (کَ) 1 - (ص فا.) کسی که خار را از زمین می کند. 2 - (اِ.) آهنگی در موسیقی قدیم


خاریدن (دَ) 1 - (مص ل .) خارش کردن، احساس خارش داشتن . 2 - (مص م .) خاراندن، دفع خارش کردن


خاز (اِ.) چرک، ریم


خاز (اِ.) نوعی پارچة کتانی مانند متقال


خازن (ز) [ ع . ] (اِفا. اِ.) 1 - خزانه دار. 2 - نام قطعه ای است در بعضی از دستگاه های برقی که انرژی به صورت برق در آن ذخیره می شود


خازنه (زَ نِ) (اِمر.) خواهرزن


خازه (ز) (اِ.) 1 - سرشته، خمیر کرده . 2 - گِلی که مخصوص مالیدن به دیوار بود


خاستن (تَ) [ په . ] (مص ل .) 1 - برپا شدن، بلند شدن . 2 - پدید آمدن . 3 - عاید شدن، فایده داشتن


خاسته (تِ) (ص مف .) 1 - بلند شده . 2 - پدید آمده


خاستگاه (اِمر.)جایی که چیزی ازآن برمی خیزد یا در آن پدید می آید، منشأ، منبع


خاسر (س ِ) [ ع . ] (اِفا.) زیانکار، زیان رسیده


خاسی ء (س ِ) [ ع . ] (ص .) رانده شده، دور داشته


خاش (اِ.) عاشق شوریده


خاش (اِ.) = خش . خشو. خوشه : مادرزن، مادر شوهر


خاش (اِ.) ریزة چوب و علف


خاشاک (اِ.) ریزة چوب و علف و کاه


خاشع (ش ِ) [ ع . ] (اِفا.) فروتنی کننده


خاشه (ش ِ) (اِ.) نک خاشاک


خاشک (شَ) (اِ.) نک خاشاک


خاص (صّ) [ ع . ] (ص .) 1 - ویژه، برگزیده . 2 - منفرد، ممتاز. 3 - برگزیدة قوم . ؛ خاص و عام همة افراد، افراد برگزیده و افراد عادی


خاصره (ص رِ) [ ع - خاصرة . ] (اِ.) استخوانی است مسطح و پهن و درشت که به دور خود پیچ خورده و شبیه به یک بال می باشد و آن استخوان با استخوان دیگر نظیر خود، استخوان خاجی لگن خاصره را می سازد


خاصه (صِّ) [ ع . خاصة ] 1 - (اِ.) خاص، ویژه . 2 - خویش و مقرب کسی . 3 - برگزیدة قوم . ج . خواص . 4 - (ق .) مخصوصاً، به ویژه


خاصه گرفتن ( خاصه گرفتن . گِ تَ) [ ع - فا. ] (مص م .) نزدیک کردن، مقرب ساختن


خاصگی (ص ) [ ع - فا. ] (ص .)1 - ندیم، مقرب . 2 - خزینه دار. 3 - کنیزک زیبا.4 - هرچیز نفیس


خاصیت (یَّ) [ ع . خاصیة ] (اِ.) 1 - سرشت، خوی . 2 - فایده، اثر. ج . خصائص


خاضع (ض ) [ ع . ] (اِفا.) فروتنی کننده


خاطب (طِ) [ ع . ] (اِفا. ص .)1 - خطیب، سخنران . ج . خطباء. 2 - خواستگار


خاطر (طِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - آنچه که در دل گذرد. 2 - دل، ضمیر. 3 - ذهن، حافظه


خاطر آزرده ( خاطر آزرده . زُ د) [ ع - فا. ] (ص مف .) ملول، متأثر


خاطرآسوده ( خاطرآسوده . د) [ ع - فا. ] (ص مف .) بی دغدغه، کسی که او را رنجی و ناراحتی نباشد


خاطرآشفته ( خاطرآشفته . شُ تِ) [ ع - فا. ] (ص مف .) کسی که خاطرش پریشان باشد، پریشان دل


خاطرات ( خاطرات .) [ ع . ] (اِ.) جِ خاطره ؛ مجموعة رویدادها و سرگذشت های مربوط به یک شخص یا یک دوره


خاطرجمع ( خاطرجمع . جَ) [ ع . ] (ص مر.) آسوده، بی تشویش


خاطرخواه ( خاطرخواه . خا) [ ع - فا. ] (ص .) عاشق، محب


خاطرخواهی ( خاطرخواهی . خا) [ ع - فا. ] (حامص .) عشق، علاقه، محبت


خاطرنشان ( خاطرنشان . نِ) [ ع - فا. ] (اِمر.) یادآور


خاطره (طِ رِ) [ ع . ] (اِ.) ضمیر، اندیشه و خیال، یادبود، یادگار، آن چه بر کسی گذشته و اثرش در ذهن مانده


خاطف (طِ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - آن چه که چشم را خیره کند. 2 - تیری که به زمین بخورد و سپس به سوی هدف رود


خاطی [ ع . خاطی ء ] (اِفا.) خطاکننده، خطاکار


خافض (فِ) [ ع . ] (اِفا.) پست کننده، خوار - کننده


رزمناو ( رزمناو .) (اِمر.) کشتی جنگی


خافق (فِ) [ ع . ] (اِفا. ص .) 1 - مضطرب . 2 - غایب، پنهان . 3 - خالی


خافقین (فِ قِ) [ ع . ] (اِ.) مشرق و مغرب، خاور و باختر


خاقان [ تُر - معر. ] (اِ.) لقبی برای پادشاهان چین و ترکستان . ج . خواقین


خال [ ع . ] (اِ.) نقطة سیاه یا لکه ای که روی پوست بدن یا چیزی دیگر ظاهر شود. ج . خیلان


خال [ ع . ] (اِ.) دایی، خالو


خالب (لِ) [ ع . ] (ص فا.) فریبنده


خالد (لِ) [ ع . ] (ص .) پاینده، جاوید


خالص (لِ) [ ع . ] (ص .) بی آمیغ، بی آلایش


خالصه (لِ ص ) [ ع . خالصة ] (اِ.) زمینی که متعلق به دولت باشد


خالق (لِ) [ ع . ] (اِفا.) آفریننده، خلق کننده


خاله (لِ) [ ع . خالة ] (اِ.)خواهر مادر. ج .خالات


خاله زنک ( خاله زنک . زَ نَ) (ص مر.) (کن .) شخص دارای رفتار و گفتار مبتذل، سخن چین و پی گیر موضوع های بی اهمیت و غیرجدی


خالو (اِ.) دایی، برادر مادر


خالکوبی (حامص .) عمل نقش زنی به وسیلة سوزن بر پوست بدن


خالی [ ع . ] (ص .) 1 - تهی . 2 - آزاد، رها


خالی بندی (بَ) (حامص .) لاف زنی، دروغ - گویی


خالی کردن (کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) 1 - تهی کردن . 2 - خلوت کردن


خالیه (لِ یَ) [ ع . خالیة ] (ق .) گذشته، قدیم


خام (ص .) 1 - ناپخته . 2 - چرم دباغی نشده . 3 - بی تجربه . 4 - ناپیراسته


خام درایی (دَ) (اِمص .) بیهوده گویی


خام طبع (طَ) (ص مر.) کسی که اندیشه های بیهوده دارد


خام طمع (طَ مَ) (ص مر.) کسی که آرزوهای بیهوده در سر می پروراند


خامد (مِ) [ ع . ] (اِفا. ص .) 1 - خاموش، ساکت، آرمیده . 2 - بی حرکت، بی جنبش


خامدست (دَ) (ص مر.) ناشی، ناوارد در کار


خامش (مُ) (ص .) نک خاموش


خامل (مِ) [ ع . ] (ص .) 1 - گمنام . 2 - بی قدر، فرومایه


خامه (مِ) (اِ.) 1 - ابریشم خام . 2 - سرشیر. 3 - قلم . 4 - توده، تل ریگ


خامه زن ( خامه زن . زَ) (ص فا.) نقاش، صورتگر


خاموش (ص .) ساکت، آرام


خان [ تر. ] (اِ.) رییس، سرور


خان و مان (نُ) (اِمر.) دار و ندار، خانه و هر آن چه که متعلق به آن است


خان (اِ.) 1 - خانه، سرا. 2 - لانة زنبور. 3 - شیارهای داخل لولة اسلحه


خان خانی [ تر - فا. ] (حامص .) حکومتی با دولت مرکزی ضعیف، که هر بخش از کشور برای خود امیری داشته باشد


خان غرد (غَ) (اِمر.) خانة تابستانی


خاندان (اِمر.) خانواده، دودمان


خانقاه [ معر. ] (اِمر.) 1 - خانه، سرا. 2 - محلی که درویشان و مرشدان در آن سکونت کنند و رسوم و آداب تصوف را اجرا نمایند


خانم (نُ) [ تر. ] (اِ.) 1 - زن بزرگ زاده . 2 - عنوانی که برای احترام، پیش یا پس از نام زنان گفته می شود


خانم بازی (نُ) (حامص .) عشقبازی و آمیزش جنسی با زنانی که همسر شخص نیستند


خانمان (نْ یا نُ) (اِمر.) نک خان و مان


خانمان سوز ( خانمان سوز .) (ص فا.) امری که سبب از بین رفتن خانمان شود، خانمان برانداز


خانمی (نُ) (ص .) ویژگی زنی که دارای شخصیت و بزرگواری و بزرگ منشی باشد


خانه (نِ) [ په . ] (اِ.) 1 - اتاق . 2 - سرای، دار. ؛ خانه بخت رفتن کنایه از: شوهر کردن


خانه به دوش ( خانه به دوش . ب) (ص مر.) آواره


خانه خدا ( خانه خدا خُ) (اِمر.) صاحبخانه


خانه خراب ( خانه خراب . خَ) (ص مر.) 1 - تهیدست، بدبخت . 2 - نوعی نفرین دال بر آرزوی بدبختی کسی . مق . خانه آبادان


خانه دار ( خانه دار .) (ص مر.) کسی که به کارهای خانه پردازد، زنی که امور خانه را با نظم و اقتصاد اداره کند


خانه داری ( خانه داری .) (حامص .) 1 - هنر ادارة خانه یا مجموعة آگاهی های مربوط به آن مانند: آشپزی، خیاطی ... 2 - شغل و عمل خانه دار


خانه زاد ( خانه زاد .) (ص مف .) فرزند خدمتکار که در خانة ارباب به دنیا آمده باشد


خانه شاگرد ( خانه شاگرد . گِ) (ص مر.) پسری که کارهای خانه را انجام دهد، شاگردخانه


خانه نشین ( خانه نشین . نِ) (ص فا.) منزوی، گوشه - نشین


خانواده (نْ یا نِ د) (اِمر.) 1 - اهل خانه، اهل البیت . 2 - مجموعة افراد دارای پیوند سببی یا نسبی که در زیر یک سقف زندگی می کنند. 3 - مجموعه خویشاوندان، خاندان . 4 - تیره، خاندان


خانوادگی (نْ یا نِ د) (ص نسب .) مربوط یا منسوب به خانواده


خانوار (نِ) (اِمر.) = خانه وار: تعداد افراد یک خانواده


خانگاه (اِمر.) نک خانقاه


خانگی (نِ یا نَ) (ص نسب .) 1 - منسوب و مربوط به خانه . 2 - آن چه در خانه تهیه کنند. 3 - حیوانی که در خانه نگهداری شود


خانی [ تر - فا. ] (ص .) 1 - زری که در ماوراء - النهر رایج بوده . 2 - زر خالص


خانی (اِ.) 1 - چشمه . 2 - حوض


خانیچه (چِ یا چَ) (اِمصغ .)1 - چشمة کوچک . 2 - حوض کوچک


خاور (وَ) (اِ.) 1 - مغرب . 2 - مشرق


خاوران (وَ) [ په . ] (اِ.) 1 - مغرب . 2 - مشرق


خاوند (وَ) (اِ.) خداوند، صاحب


خاوندگار (وَ) (اِمر.) خداوندگار


خاویار (اِ.) تخم نوعی سگ ماهی که بسیار مقوی و گرانبهاست


خاویه (وِ یَ یا یِ) [ ع . خاویة ] (ص .) زمین خالی (از سکنه .) 1


خاک [ په . ] (اِ.) 1 - رویة زمین که باعث رویاندن نباتات می شود، تراب . 2 - مملکت، کشور. 3 - گور، قبر، گورستان . 4 - چیز بی قدر ؛ خاک بر سر شدن کنایه از: سخت بی نوا شدن، دچار رویدادی بسیار غم انگیز شدن . ؛ به خاک افتادن کنایه از: زبون شدن . ؛ به خاک افکندن کنایه از: شکست دادن


خاک انداز (اَ) (اِمر.) بیلچه ای دارای دستة کوتاه که از فلز یا پلاستیک سازند و با آن آشغال و غیره را به کمک جارو جمع کنند


خاک دان (اِمر.) 1 - محل ریختن خاک و خاکروبه، مزبله . 2 - کنایه از: دنیا، جهان عالم


خاک و خل (کُ خُ) (اِمر.) گرد و خاک انباشته بر کف زمین های خاکی


خاک کردن (کَ دَ) (مص م .) 1 - به خاک سپردن، دفن کردن . 2 - در کُشتی، نشاندن حریف روی پا و در پشتش قرار گرفتن


خاکرو (ص مر.) مجازاً متواضع، فروتن


خاکروبه (ب) (اِمر.) خاشاک و آشغال که به سبب روفتن جایی گرد آید


خاکریز (اِ.) 1 - سنگر. 2 - محلی که خاک در آن ریزند


خاکسار (ص مر.) 1 - مانند خاک . 2 - افتاده، فروتن . 3 - (کن .) پست، خوار، ذلیل


خاکستر (کِ تَ) (اِ.) گردی که پس از سوختن چوب، زغال و غیره به جای ماند


خاکسترنشین ( خاکسترنشین . نِ) (ص مر.) فقیر، بیچاره


خاکستری ( خاکستری .) (ص نسب .) به رنگ خاکستر


خاکشیر (اِ.) = خاکشی . خاکشو. خاکژی : گیاهی است خودرو که ارتفاع آن به نیم متر می رسد. شاخه خایش باریک و برگ های دراز و گل های کوچک و زرد دارد. دانه های آن سرخند و در غلافی جا دارند. ملین و طبع خنک دارد و در تابستان بیشترمصرف می شود


خاکشیرمزاج (مَ) [ ع - فا. ] (ص مر.) 1 - سازگار با خلق های گوناگون . 2 - (کن .) بچه باز


خاکه (کِ) (اِ.) 1 - خرده های بسیار ریز هر چیز. 2 - خاک مانند و نرم، ساییده شده : خاکه زغال، خاکه قند


خاکی (ص نسب .) 1 - منسوب به خاک، زمینی . مق آبی . 2 - ساکن کرة زمین، آدمی . ج . خاکیان . 3 - (کن .) درویش


خاگ [ په . ] (اِ.) تخم مرغ


خاگینه (نِ) (اِمر.) خوراک ساده ای که از مخلوط کردن زرده و سفیدة تخم مرغ و سرخ کردن آن در روغن درست می شود


خایب (یِ) [ ع . خائب ] (ق .) ناامید


خایسک (یِ) (اِ.) پتک


خایض (یِ) [ ع . خائض ] (اِفا.) فرورونده


خایف (یِ) [ ع . خائف ] (ص .) ترسیده، ترسان


خاین (یِ) [ ع . خائن ] (اِفا.) خیانتکار


خایه (یِ) [ په . ] (اِ.) 1 - تخم، تخم مرغ . 2 - تخم انسان یا حیوان نر. ؛ خایه کسی را مالاندن کنایه از: چاپلوسی کردن، تملق اغراق آمیز کردن . ؛مثل خایه حلاج لرزیدن به شدت ترسیدن


خایه مال ( خایه مال .) (ص فا.) چاپلوس، متملق


خاییدن (دَ) (مص م .) جویدن


خباثت (خَ ثَ) [ ع . خباثة ] (اِمص .) پلیدی، ناپاکی


خباز (خَ بّ) [ ع . ] (ص .) نانوا


خبازی (خَ بّ) [ ع - فا. ] (حامص .) نانواگری


خباط (خُ) [ ع . ] (اِ.) حالت شبیه دیوانگی، شوریدگی مغز، شوریده مغزی، پری زدگی


خباک (خَ) (اِ.) 1 - چهاردیواری سرگشاده که گاو و گوسفند و دیگر چارپایان را در آن نگاه داری کنند. 2 - کنایه از: جای خفه و تنگ


خبایا (خَ) [ ع . ] (اِ.)جِ خبیئه ؛ پوشیده ها، نهفته ها


خبایث (خَ یِ) (ص . اِ.) جِ خبیث


خبب (خَ بَ) [ ع . ] (مص ل .) تیز دویدن، پویه


خبث (خ َ بَ) [ ع . ] 1 - (اِمص .) پلیدی، نجاست . 2 - (اِ.) جرمی که از فلزات پس از گ د اختن آن ها در کوره باقی ماند. 3 - چیزی که از آن فایده ای برده نشود


خبث (خُ) [ ع . ] (اِمص .) 1 - پلیدی، ناپاکی . 2 - بدذاتی، بدسرشتی


خبجه (خَ جِ) (اِ.) نک تمر


خبر (خَ بَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - آگاهی، اطلاع . 2 - گفتاری که از پیامبر یا امام نقل شود.3 - کلمه ای است در جمله که حالت یا صفت مبتداء را بیان می کند. 4 - در صنعت چاپ مطلبی که برای حروفچینی فرستاده می شود. 5 - اتفاق، حادثه . 6 - (عا.) هشیار، مطلع


خبرت (خِ یاخُ رَ) [ ع . خبرة ] (اِمص .) 1 - دانا و آزموده بودن . 2 - دانایی، تجربه


خدر (خِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - پرده . 2 - پرده ای که برای دختران و زنان در یک طرف خانه بزنند. ج . اخدار، خدور


خبردار ( خبردار .) [ ع - فا. ] 1 - (ص مر.) باخبر، آگاه . 2 - (اِ.) وضع یا کیفیت ایستادن به حالت راست، پاها چسبیده به هم و دست ها چسبیده به پهل و و سر در حالت قایم


خبرنگار ( خبرنگار . نِ) [ ع - فا. ] (ص فا.) (ص مر.) کسی که اخبار را برای روزنامه و مجله یا جهت خبرگزاری تهیه کند


خبره (خِ یا خُ رِ) [ ع . خبرة ] 1 - (مص م .) دانستن حقیقت و کنه چیزی را. 2 - (ص .) آگاه، دانا


خبرچین (خَ بَ) [ ع - فا. ] (ص فا.) جاسوس، آن که رفتار و گفتار کسی را برای دیگران نقل کند


خبرگزاری ( خبرگزاری . گُ) [ ع - فا. ] (اِمر.) سازمانی که خبرها را کسب و منتشر کند


خبز (خُ) [ ع . ] (اِ.) نان


خبط (خَ) [ ع . ] (اِمص .) 1 - به بیراهه رفتن، کژروی . 2 - سهو، اشتباه


خبل (خَ بَ) [ ع . ] (اِمص .) 1 - دچار جنون شدن . 2 - فلج شدن


خبل (خَ) [ ع . ] 1 - (مص م .) فاسد کردن، تباه کردن . 2 - (اِمص .) فساد، تباهی


خبن (خَ) [ ع . ] (مص م .) پنهان کردن و نهادن طعام برای روز سختی


خبوک (خَ) (ص .) محکم، استوار


خبک (خَ بَ) (اِ.) فشردگی گلو، خفگی


خبیئه (خَ ئِ یا ئَ ) [ ع . خبیئة ] (ص . اِ.) پنهان، مخفی


خبیث (خَ) [ ع . ] (ص .) 1 - پلید، ناپاک . 2 - بد سیرت . ج . خبثاء


خبیر (خَ) [ ع . ] (ص .) آگاه، ج . خبراء


ختار (خَ یا خُ) (اِ.) پاک کردن باغ و زراعت از خار و دیگر گیاهان خودرو


ختام (خِ) [ ع . ] (اِ.) پایان، آخر، انجام


ختان (خِ) [ ع . ] (مص م .) ختنه کردن


ختایی (خَ) (ص نسب .) 1 - از مردم ختا. 2 - یکی از طرح های اساسی و قراردادی هنرهای تزیینی ایرانی که در قالی و کاشی و تذهیب به کار رود و آن طرح نموداری است از شاخة درخت یا بوته با گل و برگ و غنچه


ختل (خَ) [ ع . ] 1 - (مص م .) فریفتن، گول زدن . 2 - (اِ.) فریب، افسون


ختلان (خَ) (اِ.) نام ناحیه ای از بدخشان در ماورالنهر که اسبان خوب و زنان زیبارویش معروف بودند


ختلی (خَ) (ص نسب .) منسوب به ختلان


ختم (خَ) [ ع . ] (مص م .) 1 - به پایان رساندن، به سر آوردن . 2 - مهر کردن نامه یا هر چیز دیگر. 3 - قرآن را از اوّل تا آخر خواندن . 4 - مجلس عزاداری، مجلس ترحیم


ختمخالی (خَ)(ص .)(عا.) خال خالی، راه راه، دارای لکه های غیر از رنگ اصلی متن


ختن (خَ تَ) (اِ.) داماد


ختنبر (خَ تَ بَ) (ص .) تهیدستی که لاف توانگری زند


ختنه (خَ نِ) [ از ع . ] (مص م .) بریدن غلاف سر آلت مرد


ختنه سوران ( ختنه سوران .) [ ع - فا. ] (اِمر.) جشنی که برای ختنه کردن کودکان برپا دارند


خجاره (خَ یا خُ رِ) (ص .) اندک


خجالت (خِ لَ) [ ع . ] (اِمص .) شرمساری، شرمزدگی


خجالت زده ( خجالت زده . زَ د) [ ع - فا. ] (ص مف .) شرمسار، خجل


خجسته (خُ جَ تِ) (ص .) 1 - مبارک، میمون . 2 - نیک، خوب


خجسته ( خجسته .) (اِ.) گل همیشه بهار


خجستگی (خُ جَ تَ یا تِ) (حامص .) فرخندگی، مبارکی


خجل (خَ جَ) [ ع . ] (اِمص .) شرمساری، شرمندگی


خجل (خَ جِ) [ ع . ] (ص .) شرمنده، شرمسار


خجلان (خَ) [ ع . ] (ص .) شرمگین، شرمسار


خجلت (خِ لَ) [ ع . خجلة ] (اِمص .) شرمندگی، شرمساری


خجول (خَ) [ ع . ] (ص .) شرمگین، شرمنده


خجک (خَ جَ)(اِ.) 1 - لکه، داغ . 2 - خال سفیدی که در چشم پیدا شود


خجیر (خُ) (ص .) 1 - خوب، نیک . 2 - زیبا، خوبرو


خد (خَ دّ) [ ع . ] (اِ.) چهره، رخسار. ج . خدود


خدا (خُ) [ په . ] (اِ.) 1 - آفرینندة جهان . 2 - مالک، صاحب


خدابیامرز ( خدابیامرز . مُ)(ص مر.)مرحوم، شادروان، مغفور. (در مورد مرده گویند)


خداحافظ ( خداحافظ . فِ) (اِمر.) بدرود، تودیع


خدارت (خِ رَ) [ ع . خدر ] (اِمص .) پرده نشینی (زن )، مخدره بودن


خداع (خِ) [ ع . ] (اِمص .)فریبکاری، فریب آوری . خداع (خَ دّ) [ ع . ] (ص فا.) فریبکار، فریفتار، سخت مکار


خدام (خُ دّ) [ ع . ] (ص . اِ.) جِ خادم ؛ خدمتکاران، خدمتگزاران


خداوند (خُ وَ) (اِمر.) 1 - صاحب، مالک . 2 - پادشاه 3 - آفریدگار


خداوندگار ( خداوندگار .) (اِمر.) 1 - مالک، صاحب


خداوندی ( خداوندی .) (حامص .) 1 - مالکیت، صاحب بودن . 2 - پادشاهی . 3 - الوهیت


خداوکیلی (خُ. وَ) (ق مر.) به راستی، درحقیقت


خداپرست ( خداپرست . پَ رَ) (ص فا.) آن که خدا را پرستش کند


خدایگان (خُ) (اِمر.) 1 - مالک بزرگ . 2 - پادشاه بزرگ


خدایی (خُ) (حامص .) الوهیت، خداوندی


خدر (خَ دَ) [ ع . ] (اِمص .) سستی، به خواب رفتن اعضای بدن


خدره (خُ رِ) (اِ.) 1 - ریزه و خرده . 2 - شرارة آتش


خدش (خَ) [ ع . ] (اِ.) اثری که از زخم یا خراش باقی بماند


خدشه (خَ ش ) [ ع . خدشة ] (اِ.) خراش


خدعه (خُ عِ) [ ع . حدعة ] (اِ.) مکر، حیله و فریب


خدم (خَ دَ) [ ع . ] (اِ. ص .) جِ خادم ؛ خدمتکاران، چاکران


خدمت (خِ مَ) [ ع . خدمة ] (اِمص .) 1 - بندگی، چاکری . 2 - (عا.) خدمت نظام وظیفه . ؛ خدمت به کران بردن به پایان رساندن خدمت، کامل کردن خدمت . ؛ خدمت (کسی ) رسیدن کنایه از: الف - دیدار کردن با کسی . ب - کسی را به شدت تنبیه کردن


خدمتکار ( خدمتکار .) [ ع - فا. ] (ص .) نوکر، چاکر


خدمتگزار ( خدمتگزار . گُ) [ ع - فا. ] (ص فا.) نوکر، مستخدم


خدمه (خَ دَ مِ) [ ع . خدمة ] (اِ. ص .) جِ خادم ؛ خدمتکار


خدن (خِ) [ ع . ] (اِ.) دوست، یار. ج . اخدان


خدنگ (خَ دَ) (اِ.) درختی است با چوبی بسیار سخت و محکم که از آن نیزه و تیر و زین اسب درست کنند


خدو (خَ) (اِ.) آب دهان، بزاق


خدوک (خَ)1 - (ص .)آشفته، پریشان . 2 - آزرده - خاطر از حسد. 3 - (اِ.) رشک، حسد. 4 - غصه، اندوه


خدیش (خَ) (ص . اِ.) 1 - بزرگِ خانه . 2 - بانوی خانه


خدیعت (خَ عَ) [ ع . خدیعة ] (اِ.) فریب، دستان، افسون . ج . خدایع


خدیو (خَ) [ په . ] (اِ.) پادشاه


خذلان (خَ) [ ع . ] (اِمص .) 1 - بی بهره گی از کمک و یاری . 2 - درماندگی، ضعف


خر خاکی (خَ) (اِمر.) جانوری است از دستة بندپایان با اندامی کوچک و خاکستری رنگ که در جاهای نمور و تاریک زندگی می کند


خر (خَ) [ په . ] (اِ.) پستانداری از راستة فردسمان جزو خانوادة اسبان . حیوانی بارکش دارای گوش های دراز و یال کوتاه، درازگوش . ؛ خر آوردن و باقالی بار کردن کنایه از: دچار دردسر و رسوایی شدن . ؛ خر خود راندن کنایه از: تنها به مسایل خود توجه کردن . ؛ خر رنگ کردن کنایه از: مردم ساده را فریفتن


خر ( خر .) به صورت پیشوند در آغاز برخی واژه ها می آید که معنی بزرگ و نتراشیده و ناهموار می دهد: خرپشته، خرمهره


خر (خِ) (اِ.) (عا.) گلو. خر به خر گرفتن : (عا.) گلاویز شدن


خر (خَ رّ) (اِ.) 1 - گِل تیره و چسبنده . 2 - دُرد شراب


خر تو خر (خَ. خَ) (اِمر.) (عا.) هرج و مرج


خر دجال (خَ رِ دَ جّ) (اِخ .) خری که دجال کذاب در هنگام ظهور امام زمان (عج ) بر آن سوار می شود که از هر موی آن آوایی افسون کننده برمی خیزد. پشکل این خر در نظر مردم خرما جلوه می کند، مردم از پی آن می دوند و جمع می کنند و پس از خوردن درمی یابند که خرما نیست، پشکل است


خر در چمن (خَ . دَ. چَ مَ) (اِمر.) (عا.) 1 - آواز ناهموار و خشن . 2 - هرج و مرج


خر کردن (خَ. کَ دَ) (مص م .) فریب دادن، فریفتن


خراب (خَ)1 - (ص .) ویران .2 - (اِمص .)ویرانی . 3 - سیاه مست


خراب آباد (خَ) (اِ.) کنایه از: دنیا


خرابات (خَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - جِ خرابه ؛ ویرانه ها. 2 - میخانه، میکده . 3 - قمارخانه . 4 - در عرفان، مقام و مرتبة ویرانی عادات نفسانی


خرابه (خَ ب) [ ع . خرابة ] (اِ.) ویرانه، ویرانة به جا مانده از آبادی


خراج (خُ) [ ع . ] (اِ.) دمل، دانه و جوشی که روی پوست بدن پیدا شود


خراج (خَ) (اِ.) مالیات، مالیات ارضی، باج


خراج برگرفتن (خَ. بَ. گِ رِ تَ) (مص م .) از پرداخت مالیات معاف کردن


خراج گزار ( خراج گزار . گُ) (ص فا.) مالیات دهنده، باج دهنده


خراد (خَ رّ) (ص .) نک خرُاط


خراز (خَ رّ) [ ع . ] (ص فا.)1 - موزه دوز، مَشک - دوز. 2 - آن که مهره و آینه و گردن بند و مانند آن فروشد


خرازی (خَ رّ) [ ع - فا. ] (اِمر.) دکانی که در آن مهره، آینه، گردن بند و زیورآلات زنانه به فروش می رسد


خراس (خَ) (اِمر.) آسیایی که با نیروی چهارپا یا خر کار می کند


خراسان (خُ) 1 - مشرق . مق بابل، مغرب . 2 - نغمه ای است از موسیقی قدیم


خراش (خَ) (اِ.) بریدگی زخم


خراشاندن (خَ دَ) (مص م .) خراش دادن


خراشنده (خَ شَ د) (ص فا.) خراش دهنده


خراشیدن (خَ دَ) (مص م .) ایجاد بریدگی و زخم کردن


خراص (خَ رّ) [ ع . ] (ص .) دروغ باف، دروغ - زن


خراط (خَ رّ) [ ع . ] (ص .) چوب تراش، کسی که با دستگاه چوب تراشی اشیاء چوبی درست می کند


خراطیم (خَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - جِ خرطوم . 2 - مجازاً به معنی بزرگان، مهتران


خراطین (خَ) [ معر. خراتین ] (اِ.) کرمی دراز و سرخ رنگ که در جاهای نمناک و مرطوب بوجود می آید


خرافات (خُ) [ ع . ] (اِ.) جِ خرافت  - سخنان بی اصل . 2 - افسانه ها


خرافت (خُ فَ) [ ع . خرافة ] (اِ.) 1 - سخن بیهوده، حدیث باطل . 2 - افسانه، اسطوره


خرده گیر ( خرده گیر .) (ص فا.) عیب جو، ایرادگیر


خرام (خَ یا خِ) (اِ.) 1 - رفتار از روی ناز و زیبایی . 2 - وفای به وعده . 3 - نوید، مژده


خرامان (خُ) (ص فا.) رونده با ناز و تکبر و تبختر


خرامنده (خُ مَ د) (ص فا.) آن که با ناز و تکبر راه رود


خرامیدن (خُ دَ) (مص ل .) راه رفتن از روی ناز


خرامیده (خَ د) (ص مف .) به ناز و تکبر و زیبایی و وقار رفته


خرامین (خَ) (اِ.) نوعی علف


خراید ( خَ یِ) [ ع . خرائد ] (اِ.) جِ خریده  - لؤلؤهای ناسفته . 2 - دوشیزگان، زنان شرمگین


خرب (خَ رِ) [ ع . ] (ص .) ویران


خرب (خَ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - خراب شدن، ویران شدن . 2 - از تصرفات عروضی است مرکب از خرم و کف


خربت (خَ بَ) (اِمر.) سوراخ پهن


خربزه (خَ بُ ز) (اِ.) گیاهی است از تیرة کدوییان که میوه اش درشت و شیرین و آب دار است . ؛ پوست خربزه زیر پای کسی گذاشتن کنایه از: وسیلة اغفال کسی را فراهم کردن و او را دچار لغزش ساختن


خربط (خَ بَ) 1 - (اِ.) مرغابی بزرگ . 2 - (ص .) ابله، نادان


خربق (خَ بَ) [ ع . ] (اِ.) گیاهی است از تیرة آلاله ها، دارای برگ های دراز و ساقة کوتاه، با گل های پنج برگ و سرخ کم رنگ و بیخ دراز مانند پیاز و ریشه های باریک، طعم آن تلخ است و انواع بسیار دارد که مهمترین آن ها دو نوع سیاه و سفید است


خربله (خَ بَ لَ) (اِ.) دولاب، چرخ چاه


خربنده (خَ بَ د) (اِ.)1 - نگاهبان خر، خرکچی . 2 - کسی که خر را کرایه دهد


خربندگی (خَ بَ د) (حامص .) 1 - نگهبانی از خر. 2 - کرایه دادن خر


خربیواز (خَ) (اِمر.) شب پرة بزرگ، خفاش


خرت و پرت (خِ تُ پِ) (اِمر.) (عا.) خرده ریز


خرتال (خَ) (اِ.) = خرطال : پوست گاو که آن را از طلا یا نقره پر کنند


خرج (خُ) [ ع . ] (اِ.) نک خرجین


خرج (خَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - هزینه . 2 - حق کار و زحمت . 3 - نفقه . 4 - مادة منفجره برای پرتاب گلوله و مانند آن


خرجی (خَ) [ ع - فا. ] (اِمر.) هزینه، هزینة زندگی . ؛ خاصه خرجی ول خرجی تبعیض آمیز، بذل و ب خشش اسراف آمیز و معمولاً غیرعادلانه


خرجین (خُ) (اِ.) کیسه مانندی که بر پشت چهارپا می گذارند و از دو طرف آویزان شده در آن اجناس را قرار می دهند


خرحمالی (خَ. حَ) (حامص .) (عا.) زحمت مفت، عمل بی اجر


خرخاش (خَ) (اِ.) 1 - نگرانی، اضطراب . 2 - غوغا، جنجال


خرخر (خُ خُ) (اِ.) آوازی که از گلوی فشرده یا در خواب از گلوی شخص خفته و بعضی حیوانات برآید


خرخره (خِ خِ رِ) (اِ.) (عا.) گلو، حنجره . ؛تا خرخره زیر قرض بودن کنایه از: بسیار مقروض بودن


خرخشه (خَ خَ شَ) (اِ.) نک خرخاش


خرد (خُ) [ په . ] (ص .) 1 - کوچک . 2 - کم سال، کودک


خرد (خ ِ رَ) [ په . ] (اِ.) 1 - عقل . 2 - ادراک، دریافت


خرد (خَ) (اِ.) گل و لای، لجن


خرد کردن (خُ. کَ دَ) (مص م .) 1 - از هم پاشیدن، ریزریز کردن . 2 - کشتن، نابود کردن


خرداد (خُ) [ په . ] (اِ.) 1 - نام یکی از امشاسپندان و ایزد موکل بر آب . 2 - ماه سوم از سال شمسی . 3 - نام روز ششم از هر ماه خورشیدی


خردادگان (خُ) (اِمر.) جشنی در ایران باستان که در روز خرداد - ششمین روز از ماه خرداد - به مناسبت برابر شدن نام روز با نام ماه برپا می کنند


خردسال (خُ) (ص مر.) کم سال، اندک سال، کودک . ج . خردسالان


خردل (خَ دَ) [ ع . ] (اِ.) گیاهی است از تیرة چلیپاییان با برگ هایی شبیه برگ ترب اما کوچکتر از آن و گل هایی به رنگ زرد. دانه های آن طعمی تند دارند که اشته اآور می باشد


خردما (خُ) (اِ.) جانوری خوش آواز و خوش رنگ


خردمند (خِ رَ مَ) [ په . ] (ص مر.) عاقل، دانا


خرده (خُ د) 1 - (اِ.) ریزه، خرد. 2 - پول، طلا، دارایی . 3 - (ص .) شکسته، مغلوب . 4 - خطا، اشتباه . 5 - شرارة آتش . ؛ یک خرده عا.) اندکی، کمی


خرده باج ( خرده باج .) (اِمر.) عوارض متفرقه


خرده بورژوا ( خرده بورژوا .) [ فا - فر. ] (اِمر.) لایة زیرین بورژوازی که افراد آن با وجود داشتن ابزار تولیدیا سرمایه شخصی ناگزیرند برای گذراندن زندگی کار کنند و اغلب به وسیلة سرمایه داران استثمار می شوند، طبقة متوسط شهری


خرده بینی ( خرده بینی .) (حامص .) 1 - هوشمندی، فراست . 2 - ایرادگیری


خرده حساب ( خرده حساب . حِ) (اِمر.) 1 - بدهکاری یا بستانکاری اندک . 2 - (کن .) کینه یا دشمنی شخصی


خرده ریز ( خرده ریز .) (اِمر.) (عا.) 1 - اشیاء کم ارزش، چیزهای کم فایده یا بیهوده . 2 - باقی ماندة هر چیز، آشغال


خرده فرمایش ( خرده فرمایش . فَ یِ) (اِمر.) (عا.) دستورهای مختلف . فرمایش های پیاپی و خسته کننده


خرده مردم ( خرده مردم . مَ دُ) (اِمر.) مردم طبقه سوم، مردم بی اسم و رسم


خرز (خَ) [ ع . ] (اِ.) مهره، آن چه که مانند مهره به رشته کشند


خرزه (خَ ز) (اِ.) آلت تناسلی مرد


خرزهره (خَ زَ رِ) (اِمر.) گیاهی است بوته مانند دارای شاخه های باریک با گل های سفید و سرخ و برگ های دراز و تلخ و سمی که از گیاهان زینتی است


خرس (خِ) (اِ.) پستانداری است از راستة گوشت خواران تنومند و قوی، با بدنی پُر پشم که می تواند روی دو پا بایستد و از درخت بالا رود. ؛ با خرس توی جوال رفتن کنایه از: با شخص نامناسبی سر و کار پیدا کردن


خرس (خَ رَ) [ ع . ] (اِمص .) گنگی


خرست (خَ رَ) (ص .) سیاه مست، طافح


خرسند (خُ سَ) (ص .) خشنود، قانع


خرسنگ (خَ سَ) (اِمر.) سنگ بزرگ، ناهموار


خرسک (خِ سَ) (اِمصغ .) 1 - خرس کوچک، بچه خرس . 2 - قالی ضخیم و پشم بلند و سنگین و بدنقشه در ابعاد مختلف


خرش (خُ رُ) (اِ.) خروش


خرش (خَ) [ ع . ] (اِ.) متاع بی ارزش


خرشاد (خُ) (اِ.) خورشید


خرطبع (خَ. طَ) [ فا - ع . ] (ص .) احمق، گول


خرطوم (خُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - بینی فیل . 2 - بینی دراز


خرف (خَ) [ ع . ] (مص م .) میوه چیدن


خرف (خَ رِ) [ ع . ] (ص .) مرد کم عقل و پیر


خرف (خَ رَ) [ ع . ] (اِ.) تباهی خرد در اثر پیری


خرفت (خِ رِ) (ص .) (عا.) 1 - ابله، نادان . 2 - کندذهن


خرفستر (خَ رَ تَ)(اِ.)1 - جانور موذی و زیانکار مانند مار، عقرب . 2 - حیوان زیانکار اهریمنی


خرفه (خُ فِ یا فَ) [ معر. ] (اِ.) گیاهی است از تیره ای به نام خرفه، جزو ردة جداگلبرگ ها، گلبرگ هایش سفید یا زرد و تخم های آن ریز و سیاه است . تخم آن در پزشکی به کار می رود. پرپهن، فرفهن، فرفین، بوخله، خفرج و بقلة الحمقاء نیز گویند


خرفهم (خَ. فَ) (اِمص .) (عا.) فهماندن به احمق، تفهیم موضوع به بی خرد


خرفک (خَ فَ) (اِ.) جرقة (آتش )، برق (آتش )


خرق (خَ) [ ع . ] 1 - (مص م .) پاره کردن، درانیدن . 2 - (اِ.) درز، شکاف، رخنه


خرق (خَ رَ) [ ع . ] (اِ.) جِ خرقه


خرق (خَ یا خُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - نادانی، ضعف رای . 2 - درشتی


خرقه (خِ قِ) [ ع . خرقة ] (اِ.) 1 - جامه ای که از تکه پارچه های گوناگون دوخته شود. 2 - جبة مخصوص درویشان . 3 - (کن .) جسد، تن . 4 - خال . ج . خَرَق . ؛ خرقه تهی کردن کنایه از: مردن . ؛ خرقه درانداختن از خود بیرون شدن، مجرد شدن


خرقه باز ( خرقه باز .) (ص .) (کن .) عاشق، شیدا، مرید


خرقه دوختن ( خرقه دوختن . تَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) 1 - کسب اعتبار و آبرو کردن . 2 - ریا کردن، تظاهر کردن


خرقه سوختن ( خرقه سوختن . تَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) 1 - بی اعتنایی به نام و ننگ و بی اعتبار داشتن آن . 2 - ترک ریا کردن . 3 - نهایت شوق و وجد


خرم (خُ رَّ) (ص .) شاد، شادمان


خرما (خُ) [ په . ] (اِ.) درختی است از تیرة گرمسیری دارای میوه ای گوشت دار با هستة سخت و پوست نازک، بسیار شیرین و خوش طعم


خرمالو (خُ) (اِ.) درختی است جزو تیره های نزدیک به تیرة زیتونیان دارای برگ های درشت و میوه ای با پوست نازک و نارنجی رنگ، طعم آن در ابتدا گس و پس از رسیدن شیرین می شود


خرمدان (خُ رَ) (اِمر.) کیسه ای چرمین که درویشان و مسافران بر پهلو بندند و پول و اشیاء دیگر را در آن ریزند


خرمن (خَ مَ) (اِ.) 1 - تودة هر چیز. 2 - محصول گندم یا جو یا برنج و دیگر غلات که روی هم انباشته باشند، تودة غله که هنوز آن را نکوفته و جدا نکرده باشند. 3 - هالة ماه


خرمنکوب ( خرمنکوب .) (اِمر.) دستگاه یا ماشینی که غلُه را از پوست و ساقه جدا می کند


خرمنگاه ( خرمنگاه .) (اِمر.) جایی که کشاورزان در آن جا غلة خود را خرمن می کنند


خرمهره (خَ. مُ رِ) (اِمر.) 1 - نوعی مهرة درشت به رنگِ سفید یا آبی که آن را بر گر دن خر و اسب و استر آویزند. 2 - نوعی بوق


خرموش (خَ) (اِمر.) نوعی موش بزرگ


خرمگاه (خُ رَّ) (اِمر.) خرگاه


خرمگس (خَ. مَ گَ) (اِمر.) نوعی مگس که بزرگتر از مگس های معمولی است و دارای خرطومی کوتاه است . ؛ خرمگس ِ معرکه الف - مزاحم . ب - بیگانه


خرناس (خُ) (اِ.) خرخر موجود خوابیده


خرنای (خُ) (اِ.) 1 - کرنای . 2 - لحن و سرودی از موسیقی قدیم


خرنبار (خَ رَ) (اِمر.) 1 - مجرمی را سوار خر کردن و در اطراف شهرگردانیدن . 2 - جمعیت، ازدحام مردم


خرند (خَ رَ) (اِ.) ردیفی از آجر که روی زمین، کنار نهر یا باغچه، پهلوی هم چینند


خرنه (خُ نَ یا نِ) (اِصت .) غرش جانوران مانند گربه و ببر


خره (خَ رَ) (اِ.) گِل و لای چسبنده


خره ( خره .) (اِ.) 1 - توده، تلمبار، روی هم چیده شده . 2 - ردیف، قطار، پهلوی هم چیده شده


خره (خُ رِّ) [ په . ] (اِ.) 1 - فَرهُ، نوعی عنایت خداوندی که معتقد بودند شامل حال پادشاهان و مردان نیک و برگزیده می شود. 2 - نور، فروغ . 3 - بخش، حصه، نصیب


خره (خُ رِ) (اِ.) مدار یا گردش آب (در مورد آبیاری به کار می رود)


خرو (خُ) (اِ.) نک خروس


خروار (خَ) (اِ.) 1 - آن مقدار بار که بر پشت خر حمل کنند. 2 - واحدی است برای وزن


خروج (خُ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - بیرون شدن . 2 - طغیان کردن


خروس (خُ) (اِ.) مرغ نر خانگی از راستة ماکیان . ؛ خروس بی محل (عا.) کنایه از: کسی که کارها را بی موقع و بی جا انجام دهد. ؛ خروس جنگی الف - خروسی که برای خروس بازی تربیت کنند. ب - آدم شرور و دعواطلب


خروس بازی ( خروس بازی .) (اِمر.) نوعی سرگرمی که در آن خروس ها را با هم به جنگ وامی دارند


خروس خوان ( خروس خوان . خا) (اِمر.) هنگام سحر (زمانی که خروس می خواند)


خروس کولی (خُ. کُ) (اِمر.) پرنده ای است وحشی مانند خروس، دارای چشم های درشت و پای های دراز و بال های بزرگ و دم پهن و کاکلی از پر بر سر دارد


خروسک (خُ سَ) (اِمصغ .) 1 - خروس کوچک . 2 - بیماری ای است که غالباً کودکان بدان مبتلا می شوند و سبب تورم و تشنج گلو شود و صدای شخص مبتلا به طور مخصوص شبیه به صدای خروس از گلوی او خارج گردد


خروش (خُ) (اِ.) بانگ، فریاد


خروشان ( خروشان .) (ص فا.) فریادکنان، نالان


خروشیدن (خُ دَ) (مص ل .) بانگ برزدن، فریاد کشیدن


خروه (خُ) (اِ.) 1 - خروس . 2 - تاج خروس


خروهه (خُ هَ یا هِ) (اِ.) = خروسه . خروسک : جانوری است که صیادان کنار دام بندند تا جانوران دیگر فریب خورده در دام افتند؛ پایدام، ملواح


خروچ (خُ) (اِ.) نک خروس


خرویله (خَ لِ) (اِ.) 1 - بانگ و فریاد بلند. 2 - صدای گریة بلند


خرپا (خَ) (اِمر.) داربستی از چوب یا آهن به شکل مثلث که زیر سقف، پل و مانند آن قرار می دهند


خرپشته ( خرپشته . پُ تِ) (اِمر.) 1 - پشتة بزرگ . 2 - خیمه . 3 - طاق، ایوان . 4 - نوعی جوشن


خرپول ( خرپول .)(ص مر.) (عا.) پول دار، ثروتمند


خرچال (خَ)(اِمر.) 1 - مرغابی بزرگ . 2 - هوبره


خرچنگ (خَ چَ) [ په . ] (اِمر.) 1 - جانوری است دوزیست با چنگال های بلند که به یک پهلو حرکت می کند. 2 - یکی از صورت های فلکی منطقة البروج ؛ چهارمین برج از بروج دوازده گانه که خورشید تیرماه در این برج دیده می شود


خرچنگ قورباغه ( خرچنگ . غِ) (اِمر.) (عا.) نا - خوانا، بدخط


خرک (خَ رَ) (اِمصغ .) 1 - خر کوچک . 2 - چهارپایه ای چوبین که در ورزش آن را به کار برند. 3 - آلتی کوچک، استخوانی یا چوبی، که روی کاسة تار نصب کنند و سیم های تار را روی آن عبور دهند


خرک ( خرک .) (اِ.) تخمه که در گلو آید؛ جخج


خرکار (خَ) (ص فا.) (عا.) آن که بسیار کار کند


خرکچی (خَ رَ) (ص .) آن که خر را کرایه دهد؛ خربنده


خرکی (خَ رَ)(ص نسب .)(عا.) احمقانه : شوخی خرکی کردن


خرگاه (خَ) (اِمر.) خیمة بزرگ، سراپرده


خرگه (خَ گَ) (اِ.) نک خرگاه


خرگواز (خَ) (اِمر.) چوبی که با آن گاو و خر را برانند، جواز، گواز


خرگوش (خَ) (اِ.) پستانداری علفخوار جزو راستة جوندگان با گوش های دراز و دو دست های کوتاه تر از پاها که بسیار تند می دود


خرگوشک (خَ شَ) نک بارهنگ


خریدار (خَ) (ص فا.) مشتری، خرید کننده


خریداری ( خریداری .) (حامص .) خرید


خریدن (خَ دَ) [ په . ] (مص م .) 1 - با پرداخت پول چیزی از کسی گرفتن، بیع . 2 - (کن .) نجات دادن


خریده (خَ دَ) [ ع . خریدة ] (ص .) 1 - مروارید ناسفته . 2 - دختر نارسیده . 3 - زن شرمگین . ج . خرائد


خریر (خَ رِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - صدای آب و وزش باد. 2 - جای پست . 3 - خِرخِر، صدایی که از گلوی شخص خوابیده برآید


خریش ( خریش .) (اِ.) ریشخند، استهزا


خریش (خَ) (اِ.) خراش


خریشیدن (خَ دَ) (مص م .) خراشیدن


خریشیده (خَ د) (ص مف .) خراشیده


خریطه (خَ طِ) [ ع . خریطة ] (اِ.) 1 - کیسه ای که از چرم یا پوست درست کنند. 2 - نقشة جغرافیا. ج . خرائط


خریف (خَ) [ ع . ] (اِ.) پاییز، خزان


خز (خَ زّ) (اِ.) جانوری است پستاندار و گوشتخوار شبیه سمور با دُمی دراز و پرمو و پوستی به رنگ قهوه ای یا خاکستری که بسیار گران بهاست


خز (خَ زّ) [ ع . ] (اِ.) ابریشم، پارچه ای که از ابریشم و پشم بافته باشند


خزان (خَ) (اِ.) پاییز، خریف


خزانه (خِ نِ) [ ع . خزانة ] (اِ.) گنجینه، جایی که در آن پول ها و اشیاء گرانبها را نگهداری می کنند. ج . خزاین


خصب (خَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - شکوفة خرما. 2 - درخت خرما


خزانه دار ( خزانه دار .) [ ع - فا. ] (ص فا.) 1 - ر ی یس خزانه . 2 - تحویل دار


خزانه داری ( خزانه داری .) [ ع - فا. ] (حامص .) عمل و شغل خزانه دار


خزاین (خَ یِ) (اِ.) جِ خزانه


خزدوک (خَ) (اِ.) خبزدو یا سرگین غلطان


خزر (خَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - تنگی چشم . 2 - با گوشة چشم نگریستن


خزر (خَ زَ) (اِ.) قومی که در سواحل غربی دریای خزر می زیستند و امروزه از میان رفته اند


خزعبل (خَ یا خُ زَ عْ بَ) [ ع . ] (اِ.)سخن بیهوده و مضحک . ج . خزعبلات


خزف (خَ زَ) [ ع . ] (اِ.) سفال، هر چیز گلی که در آتش پخته شده باشده


خزن (خَ) [ ع . ] (مص م .) 1 - اندوختن مال . 2 - پوشیده داشتن راز. 3 - نگهداری زبان از سخن گفتن


خزنده (خَ زَ دَ یا د) (ص فا.) جانوری که روی زمین بخزد


خزندگان (خَ زَ دَ) (اِ.) جِ خزنده ؛ در اصطلاح حیوان شناسی به جانورانی که به دلیل کوتاهی دست و پا شکمشان روی زمین کشیده می شود گفته می شود. بعضی هم دست و پا ندارند


خزنه (خَ زَ نِ) [ ع . خزنة ] (اِ.) جِ خازن ؛ گنجوران


خزه (خَ ز) (اِ.) نوعی رستنی نهانزا که ساقه و برگ دارد اما گل و ریشه ندارد. بعضی از آن ها ساقه هم ندارند


خزوک (خَ) (اِ.) خبزدو؛ سرگین غلطان


خزی (خِ) [ ع . ] (مص ل ) 1 - خوار شدن، پست شدن . 2 - خواری، رسوایی


خزیدن (خَ دَ) [ په . ] (مص ل .) 1 - روی سینه و شکم خود را به روی زمین کشیدن . 2 - آهسته به جایی درآمدن و در کنجی نهان شدن


خزینه (خَ نِ) [ ع . ] (اِ.) مال اندوخته شده، گنجینه، خزانه


خس (خَ) 1 - (اِ.) خار و خاشاک . 2 - (ص .) پست، فرومایه


خس ( خس .) [ ع . ] (اِ.) کاهو، کوک


خسار (خَ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - گمراه گشتن . 2 - زیان بردن . 3 - هلاک شدن . 4 - زیان، گمراهی


خسارت (خَ رَ) [ ع . خسارة ] (اِمص .) زیانکاری، زیانمندی


خساست (خَ سَ) [ ع . خساسة ] (اِمص .) پستی، فرومایگی


خسباندن (خُ دَ) (مص م .) خواباندن


خسبیدن (خُ دَ) (مص ل .) خفتن، به خواب رفتن


خست (خِ سَّ) [ ع . خسة ] (اِمص .) 1 - پستی، فرومایگی . 2 - تنگ چشمی


خستر (خَ تَ) (اِ.) نک خرفستر


خستن (خَ تَ) [ په . ] 1 - (مص م .) مجروح کردن . 2 - (مص ل .) آزرده شدن


خسته (خَ تِ) 1 - (ص مف .) مجروح، آزرده . 2 - فرسوده رنجدیده . 3 - (اِ.) زمینی که از بسیاری آمد و شد خاک آن کوفته و نرم شده باشد


خسته ( خسته .) (اِ.) هسته


خستو (خَ) (ص .) مقر، معترف . ج . خستوان


خستوانه (خُ یا خَ تَ نِ) (اِ.) 1 - جامة پشمی خشن . 2 - خرقه


خستگی (خَ تِ) (حامص .) 1 - زخم، جراحت . 2 - رنجیده بودن از کار بسیار


خسر (خُ) ( خسر .) [ ع . ] (مص ل .) 1 - زیان کردن . 2 - زیانکاری


خسر (خُ سُ) (اِ.) 1 - پدرزن . 2 - پدرشوهر


خسران (خُ) [ ع . ] (اِمص .) زیانکاری، زیانمندی


خسرانی (خُ سُ) (ص نسب .) منسوب به پدرزن یا پدرشوهر


خسرو (خُ) [ په . ] (اِ.) 1 - پادشاه بزرگ . 2 - پادشاه


خسروانی (خُ رَ) 1 - (ص نسب .) شاهانه . 2 - (اِ.) نوعی سرود به نثر مسجع که گویند باربد در مجلس خسروپرویز می خواند. 3 - دینار شاهانه


خسروی (خُ رَ)(ص نسب .)1 - شاهانه . 2 - درخور پادشاه


خسف (خَ) [ ع . ] (مص م .) 1 - ناپدید کردن . 2 - به زمین فرو شدن


خسودن (خُ دَ) (مص م .) درو کردن


خسوف (خُ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - ناپدید شدن . 2 - واقع شدن زمین میان ماه و خورشید که موجب تیره شدن ماه می شود


خسک (خَ سَ) (اِمصغ .) 1 - خار کوچک . 2 - خس، خار. 3 - خار سه پهلو. 4 - خار فلزی سه گوش که در زمان جنگ سر راه دشمن ریزند


خسیس (خَ) [ ع . ] (ص .) 1 - فرومایه . 2 - بخیل . ج . خساس، اخسه


خسیسه (خَ س ) [ ع . خسیسة ] (ص .) مؤنث خسیس، ج . خسایس


خش (خَ) (اِ.) 1 - مادرزن . 2 - مادرشوهر


خش (خَ) (اِ.) = خاشه : ریزه، خاشه


خشاب (خَ) (اِ.) جعبه ای است فلزی حاوی گلوله ها که آن را در سلاح های گرم جای دهند و گلوله به توالی از آن وارد لوله می شود


خشاب (خَ شّ) [ ع . ] (اِ.) چوب فروش، هیزم - فروش


خشانیدن (خَ دَ) (مص م .) 1 - با دندان زخم کردن . 2 - خاییدن


خشب (خَ شَ) [ ع . ] (اِ.) چوب، چوب خشک


خشت (خِ) (اِ.) 1 - آجر خام . 2 - نیزة کوچک . 3 - یکی از نقش های چهارگانة ورق بازی . ؛ خشت در آب زدن کنایه از: کار بیهوده کردن


خشتمال (خِ) (ص فا.) آن که شغلش درست کردن خشت است، خشت زن


خشته (خِ یا خَ تِ) (ص .) بینوا، بی چیز


خصل (خَ) [ ع . ] 1 - (اِ.) داو، گرو، آن چه که بر سر آن قمار کنند. 2 - (مص م .) بریدن، جدا کردن


خشتک (خِ تَ) (اِمصغ .) پارچه ای که میان دو پاچه شلوار دوزند. ؛ خشتک ِ کسی را جر دادن کنایه از: آبروی کسی را بردن، به باد فحش و فضاحت گرفتن


خشتی (خِ) (ص نسب .) 1 - خانه ای که از خشت سازند. 2 - هر چیز چهارگوش، مربع . 3 - قطع کتاب در اندازة رقعی با طول و عرض مساوی


خشخاش (خَ)(اِ.)گیاهی است از تیرة کوکناریان دارای ساقة باریک و برگ های طویل و درشت . میوة خشخاش به شکل حقه است که با تیغ زدن آن شیره ای سفید بیرون دهد که پس از خشک شدن به رنگ قهوه ای درآید و همان است که آن را تریاک گویند


خشدامن (خُ مَ) (اِ.) = خشتامن : مادرزن، مادرشوهر


خشم (خَ) [ په . ] (اِ.) غضب، قهر


خشمگین ( خشمگین .) (ص مر.) غضبناک، خشمناک


خشن (خَ ش ) [ ع . ] (ص .) 1 - درشت، زبر. 2 - تندخو، نامهربان


خشن (خَ شَ) (ص .) 1 - مرغابی ای بزرگ تیره رنگ و سفید سر. 2 - بازی که نه سفید باشد نه سیاه


خشن ( خشن .) گیاهی است از انواع بوریا که از آن جامه بافند و درویشان پوشند


خشنسار (خَ شَ) [ = خشن + سار = سر ] (اِمر.) نوعی مرغابی بزرگ که سری سفید دارد و تنش تیره گون است و به سیاهی زند


خشنو (خُ) (ص .) خشنود


خشنود ( خشنود .) [ په . ] (ص .)1 - راضی . 2 - شادمان


خشنودی ( خشنودی .) (حامص .) 1 - خرسندی . 2 - شادمانی


خشنگ (خَ شَ) (ص .) کچل


خشودن (خُ یا خَ دَ) (مص م .) بریدن شاخه های زیادی درخت


خشوع (خُ) [ ع . ] (اِمص .)1 - فروتنی . 2 - اطاعت


خشونت (خُ نَ)(اِمص .) 1 - درشتی، ناهمواری . 2 - تندخویی، بی رحمی


خشوک (خُ) (ص .) فرزند نامشروع، حرامزاده


خشک دماغ ( خشک . د) (ص مر.) اندوهگین، غمناک


خشک (خُ) [ په . ] (ص .) 1 - بدون رطوبت و نم . 2 - پژمرده . 3 - متعصب، بدون انعطاف و نرمی . 4 - خالی از سبزه و گیاه . 5 - آن چه که درونش آب نباشد، بی آب . 6 - بدون ترشح طبیعی . ؛ خشک و تر با هم سوختن کنایه از: گناهکار و بی گناه به یکسان مجازات شدن


خشک آخر ( خشک آخر . خُ) (اِمر.) کنایه از: کسی که چیزی نداشته باشد


خشک افزار ( خشک افزار . اَ) (اِمر.) دانه های خشک خوردنی مانند عدس، نخود


خشک بازه (خُ. ز) (اِمر.) شاخه های خشک که از درخت ببرند


خشک جان (خُ) (اِمر.) 1 - بی هنر، بی فضل . 2 - بی خبر از عشق


خشک ریش ( خشک ریش .) (اِمر.) 1 - زخم و جراحت . 2 - حیله و نفاق


خشک سر (خُ سَ)(ص مر.)1 - تندخو، سودایی . 2 - بیهوده گو. 3 - بی عقل، خشک مغز. 4 - سبک وزن


خشک مغز ( خشک مغز . مَ) 1 - تندخو. 2 - احمق، خل


خشکار (خُ) (اِمر.) = خشگار: 1 - آردی که سبوس نگرفته باشند. 2 - نانی که از آرد مذکور گیرند. 3 - نوعی شیرینی که از آرد مذکور سازند و در ولایات شمالی در شهرهای ساحلی بحر خزر مصرف کنند


خشکامار (خُ) (اِمر.) پی جویی، تفحّص


خشکانج (خُ نَ) (ص .) بسیار لاغر


خشکاندن (خُ دَ) (مص م .) خشکانیدن


خشکانیدن (خُ دَ) (مص م .) خشک کردن، آب و رطوبت چیزی را گرفتن


خشکبار (خُ) (اِمر.) میوه های خشک شده مانند توت، آلو، زردآلو و هلو


خشکسار (خُ) (اِمر.) سرزمینی که از آب بی بهره است، زمین بی آب و گیاه ؛ خشک - زار، خشک سر


خشکسالی ( خشکسالی .) (حامص .) سال قحطی، سالی که در آن باران نبارد


خشکنان ( خشکنان .) (اِمر.) 1 - نانی که با آرد و روغن و شکر پزند. 2 - نانی که بدون خورش بخورند


خشکنای (خُ) (اِمر.) = خشکنا: نای گلو، حلقوم، گلو


خشکه (خُ کِ) (اِ.) 1 - هرچیز خشک . 2 - آردی که سبوس آن را نگرفته باشند. 3 - فولاد. 4 - پلوی بدون روغن . 5 - بهای چیزی به نقد


خشکه مقدس ( خشکه مقدس . مُ قَُ دَ) [ فا - ع . ] (ص .) ویژگی آن که در انجام امور مذهبی به ظواهر توجه دارد نه به باطن یا در ظواهر امور دینی سخت گیر است


خشکیدن (خُ دَ) (مص ل .) پژمرده شدن


خشکیده (خُ د) (ص مف .) پژمرده


خشیت (خَ یَ) [ ع . خشیة ] (مص ل .) ترسیدن، بیم داشتن


خشیج (خَ) (اِ.) نک آخشیج


خشین (خَ)(ص .) هرچیز تیره رنگ، کبودرنگ


خشینه (خَ نِ) (ص ) نک خشین


خصا (خَ) [ ع . خصاء ] (مص م .) اخته کردن، خایه کشیدن


خصاف (خَ صّ) [ ع . ] (ص .) پینه دوز


خصال (خِ) [ ع . ] (اِ.) جِ خصلت ؛ خوی ها، عادات


خصام (خِ) [ ع . ] (اِ.) جِ خصم  - دشمنان . 2 - جنگجویان، ستیزه کاران


خصایص (خَ یِ) [ ع . خصائص ] (اِ.) جِ خصیصه ؛ شایستگی ها، ویژگی ها


خصایل (خَ یِ) [ ع . خصائل ] (اِ.) جِ خصیلت ؛ خصلت ها، صفات


خصب (خِ) [ ع . ] (اِ.) فراوانی گیاه و سبزه، خوبی سال


خصلت (خَ لَ) [ ع . خصلة ] (اِ.) خوی، صفت . ج . خصال


خصم (خَ) [ ع . ] (اِ.) دشمن، ج . خصام، خصوم


خصمانه (خَ نِ) [ ع - فا. ] (ق مر.) از روی دشمنی، از روی خصومت


خصوص (خُ) [ ع . ] (مص م .) 1 - ویژه ساختن . 2 - خاص بودن . 3 - (اِمص .) گزیدگی، ویژگی


خصوصاً (خُ صَ نْ) [ ع . ] (ق .) به طور خصوصی، علی الخصوص، به ویژه


خصوصی (خُ) [ ع - فا. ] (ص نسب .) 1 - شخصی، داخلی . 2 - محرمانه و غیرعلنی . 3 - خاص، ویژه . 4 - مربوط به اشخاص حقیقی و حقوقی خارج از نظارت یا حوزة کارهای دولت . مق دولتی


خصوصیت (خُ یَّ) [ ع . خصوصیة ] (اِمص .) 1 - ویژگی، اختصاص . 2 - آشنایی، دوستی


خصوم (خَ) [ ع . ] (اِ.) دشمن، منازع


خصوم (خُ) [ ع . ] (اِ.) جِ خصم ؛ دشمنان، پیکارجویان، منازعان


خصومات (خُ) [ ع . ] جِ خصومت ؛ دشمنی ها، عداوت ها


خصومت (خُ مَ) [ ع . خصومة ] (اِمص .) دشمنی، عداوت


خصی (خَ یّ) [ ع . ] (ص .) اخته ؛ مردی که بیضه اش را کشیده باشند


خصیب (خَ) [ ع . ] (ص .) پرآب، فراوان


خصیله (خَ لِ یا لَ) [ ع . خصیلة ] (اِ.) 1 - قطعة گوشت پی دار، گوشتی که در آن عصب باشد؛ ج . خصیل : خصائل . 2 - دستة مو، موی درهم پیچیده


خصیم (خَ) [ ع . ] (ص .) دشمن، ج . خصماء


خصیه (خُ یِ) [ ع . ] (اِ.) بیضه، خایه


خضاب (خِ) [ ع . ] (اِ.) حنا، آن چه که موی سر و صورت یا پوست بدن را با آن رنگ کنند


خضر (خَ ضَ) [ ع . ] (مص ل .) سبز شدن، به رنگ برگ درخت درآمدن


خضر (خَ ض ) [ ع . ] 1 - (ص .) سبز. 2 - (اِ.) شاخة درخت . 3 - زراعت . 4 - جای بسیار سبز


خضراء (خَ) [ ع . ] (ص .) مؤنث اخضر


خضرت (خُ رَ) [ ع . خضرة ] 1 - (اِمص .) سبزی، گندمگونی . 2 - رنگ سبز. 3 - (اِ.) سبزه


خضوع (خُ) [ ع . ] (مص ل .) فروتنی کردن، تواضع کردن


خضیب (خَ) [ ع . ] (ص .) حنا بسته، خضاب کرده


خط (خَ طّ) [ ع . ] (اِ.) 1 - اثر و نشانة قلم بر کاغذ و غیره . 2 - نوشته . 3 - نویسندگی . 4 - فرمان . 5 - کنایه از: موی صورت که تازه در آمده . 6 - فاصلة بین دو نقطه (ریاضی ). 7 - مسیر ویژة رفت و آمد پیوستة یک یا چند وسیلة نقلیه . 8 - خوشنویسی . 9 - مرام، مسلک 0 - دستگاه انتقال یا جابه جایی چیزی در مسیر یا منطقه ای مشخص به وسیلة لوله ها، سیم ها و مانند آن ها: خط گاز، خط لوله 1 - ردیف، صف . ؛ خط و نشان کشیدن (کن .) تهدید کردن . ؛ خط بر آب دادن (کن .) ناپایدار و از بین رفتنی . ؛ خط خرچنگ قورباغه (کن .) شیوة نوشتن ناشیانه، ناهموار و بد. ؛ در خط بودن (کن .) در امان بودن، تحت حضانت بودن


خط دادن (خَ طّ. دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) 1 - نوشته دادن، تعهد کتبی دادن . 2 - هدایت کردن، سمت و سو دادن . 3 - اقرارنامه دادن، اعتراف کردن


خط زدن (خَ طّ. زَ دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) حذف کردن


خط کش (خَ کَ یا کِ) (ص فا.) (اِمر.) ابزاری که برای ترسیم خط راست و نیز اندازه گیری طول به کار می رود. ؛ خط کش تِ (تی ) خط کشی که بر سر آن یک خط کش کوچکتر با زاویة قائم، متصل شده و در کشیدن رسم های دقیق به کار می رود. و به دلیل شباهت به حرف انگلیسی ( T ) به این نام نامیده می شود


خطاء (خَ) [ ع . ] (اِ.) سهو، گناه غیرعمد


خطاب (خَ طّ) [ ع . ] (ص .) بسیار خطاب کننده


خطاب (خِ) [ ع . ] (اِ.) سخنی که رویاروی گفته شود


خطابت (خَ بَ) [ ع . خطابة ] 1 - (مص ل .) خطبه خواندن . 2 - (اِمص .) سخنرانی


خطاف (خَ طّ) [ ع . ] (اِ.) 1 - پرستو. 2 - چنگال درندگان . 3 - چنگک . ج . خطاطیف


خطام (خِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - افسار، مهار. 2 - زهِ کمان


خطب (خَ) [ ع . ] (اِ.) کار بزرگ، امر مهم


خطبا (خُ طَ) [ ع . خطباء ] (اِ.) جِ خطیب ؛ سخنرانان


خطبت (خُ بَ) [ ع . خطبة ] (اِمص .) خواستگاری


خطبه (خُ ب) [ ع . خطبة ] (اِ.) سخنرانی، وعظ ج . خطب . ؛ خطبه عقد جملاتی به زبان عربی که هنگام عقد ازدواج و برای مشروعیت دادن به آن گفته می شود


خطر (خَ طَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - آنچه مایه هلاکت باشد. 2 - بیم تلف شدن . 3 - ارزش، شرف . ج . اخطار


خطرناک ( خطرناک .) (ص .) هولناک، پرخطر


خطره (خَ رَ یا رِ) [ ع . خطرة ] (مص ل .) به دل گذشتن


خطف (خَ) [ ع . ] (مص م .) 1 - ربودن، به سرعت ربودن چیزی . 2 - خیره کردن برق چشم را


خطل (خَ طَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - سخن بسیار و بیهوده . 2 - احمقی، شتابکاری


خطمی (خَ یا خِ یّ) [ ع . ] (اِ.) گیاهی از تیرة پنیرکیان، دارای ساقة ضخیم و بلند، برگ هایش پهن و ستبر و ریشه اش دراز و دوکی شکل و آبدار است . ریشة آن در پزشکی مصرف فراوان دارد


خطه (خِ طِّ) [ ع . خطة ] (اِ.) 1 - پاره ای زمین . 2 - شهر بزرگ . 3 - ناحیه، کشور. ج . خطط


خطوات (خُ طُ) [ ع . ] (اِ.) جِ خطوه ؛ گام ها، قدم ها


خلالوش (خَ) (اِ.) غلغله، فتنه و آشوب


خطور (خُ) [ ع . ] (مص ل .) به دل گذشتن، به خاطر آمدن


خطوط (خُ) [ ع . ] (اِ.) جِ خط  - خط ها. 2 - بنفشه ها. 3 - رشته ها، راه ها


خطوه (خُ وِ) [ ع . خطوة ] (اِ.) گام، قدم . ج . خطوات


خطی (خَ طِّ) [ ع - فا. ] (ص نسب ) 1 - دست - نوشته . 2 - منسوب به خطّ، سرزمینی در ساحل بحرین


خطیئه (خَ ئِ) [ ع . خطیئة ] (اِ.) گناه، خطا. ج . خطایا


خطیب (خَ) [ ع . ] (ص .) واعظ، سخنران . ج . خطباء


خطیر (خَ) [ ع . ] (ص .) 1 - باارزش، ارجمند. 2 - پرخطر، دشوار


خف (خَ) (اِ.) آتشگیره، گیاه خشک که زود آتش بگیرد


خف (خِ فِّ) [ ع . ] (ص .) سبک، خفیف


خفاء (خَ) [ ع . ] (اِمص .) پوشیدگی، نهانی


خفاش (خُ فّ) [ ع . ] (اِ.) پستانداری است شبیه موش که دست و پای وی با پردة نازکی به هم متصل و به شکل بال است که با آن پرواز می کند. چشم هایش ضعیف است و به همین دلیل روزها را در تاریکی به سر می برد


خفاف (خَ فّ) [ ع . ] (ص .) کفش فروش، کفش دوز


خفایا (خَ) [ ع . ] (اِ.) جِ خفیه، خفی ؛ نهفته ها، نهان ها


خفت (خِ فَّ) [ ع . خفة ] (اِمص .) 1 - سبکی . 2 - خواری، ذلت


خفت (خُ) (مص مر) 1 - خفتن . خفت و خیز: همخوابی با کسی، جماع . 2 - آهستگی، مدارا. 3 - اضطراب، بی قراری


خفتان (خَ یا خِ) (اِ.) زره یا لباس جنگی


خفتانه (خِ نِ) (اِ.) پوشش، پالان


خفتانیدن (خُ دَ) (مص م .) 1 - خوابانید. 2 - غلطانیدن


خفتن (خُ تَ) [ په . ] (مص ل .) خوابیدن، خواب کردن


خفته (خُ تِ)(ص مف .)خوابیده، به خواب رفته


خفتو (خُ) (اِ.) بختک


خفتک (خُ تَ) (اِ.) بختک


خفج (خَ) (اِ.) بختک، کابوس


خفدان (خَ) (اِ.) نک خفتان


خفرق (خَ رَ) (ص ) نک خَفْرگ


خفرگ (خَ رَ) (ص .) 1 - پلید، گنده . 2 - سست - رگ، بی غیرت


خفض (خَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - (مص م .) فرود آوردن . 2 - (اِمص .) فراخی عیش، خوشگذرانی


خفقان (خَ فَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) تپیدن . 2 - (اِمص .) تپش دل، اضطراب . 3 - جو ترس و وحشت، اختناق


خفه (خَ فِ) [ په . ] (ص .) = خپه . خبه : 1 - گلو فشرده، کسی که به خفگی دچار شده باشد. 2 - تاریک، دلگیر. 3 - دارای رطوبت و گرما یا آلودگی زیاد. 4 - (عا.) ساکت باش


خفچه (خَ چِ) (اِ.) شوشة زر و سیم، طلا و نقرة گداخته که در ناوچة آهنین ریخته باشند


خفی (خَ) [ ع . ] (ص .)1 - نهان، پنهان . 2 - گوشه - گیر


خفیدن (خَ دَ) (مص ل .) عطسه کردن


خفیر (خَ) [ ع . ] (ص .) نگهبان، حامی


خفیف (خَ) [ ع . ] (ص .) 1 - سبک، دارای وزن اندک . 2 - دارای شدت کم . 3 - خوار، زبون . 4 - مختصر، اندک . 5 - یکی از بحرهای نوزده گانة شعر


خفیف العنان (خَ فُ لْ عِ) [ ع . ] (ص .) کنایه از: چابکسوار


خفیه (خُ یِ) [ ع . خفیة ] 1 - (مص ل .) پنهان شدن . 2 - (اِمص .) پوشیدگی


خل (خَ) [ ع . ] (اِ.) سرکه


خل (خِ) (اِ.) = خله . خیل . خلم : خلطی که از بینی انسان یا جانوران برآید


خل (خِ لّ) [ ع . ] (اِ. ص .)دوست، دوست صمیمی


خل (خُ) (ص .) (عا.)1 - ابله، احمق . 2 - دیوانه


خل ( خل .) (اِ.) خاکستر


خل ( خل .) (ص .) = خوهل : کج، خمیده


خلاء (خَ) [ ع . ] (اِ.)1 - جای خلوت . 2 - مستراح . 3 - فضا، فضای خالی از هوا


خلاب (خَ) (اِمر.) باتلاق، لجنزار


خلاب (خِ) [ ع . ] (مص م .) فریفتن، مکر و حیله نمودن


خلاشمه (خِ مِ یا مَ) (اِ.) نوعی بیماری است که بین بینی و گلو به سبب سوءهاضمه بوجود می آید


خلاشه (خَ ش ) (اِ.) خاشاک


خلاص (خَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) رهایی یافتن . 2 - (اِمص .) رهایی، رستگاری


خلاص (خِ) [ ع . ] (ص .) بی غش، ناب، ناآمیخته (طلا، نقره، روغن و جز آن )


خلاصه (خُ ص ِ) [ ع . خلاصة ] (اِ.ص .)1 - سخن کوتاه، باری، به هر حال . 2 - برگزیده، خالص


خلاعت (خَ عَ) [ ع . خلاعة ] 1 - (مص ل .) افسار گسیختن، افسار برگرفتن . 2 - (اِمص .) خودکامی، خویشتن کامی . 3 - نابسامانی، پریشانی


خلاف (خِ) [ ع . ] 1 - (اِمص .) ناسازی، مخالفت . 2 - (ص .) ضد، مخالف . 3 - ناحق، دروغ


خلافت (خِ فَ) [ ع . خلافة ] (اِمص .) خلیفگی، جانشینی پیغمبر


خلافکار (خَ) [ ع - فا . ] (ص فا.) آن که خلاف می کند، آن که رفتار نادرست و ناروا دارد، متخلف


خلاق (خَ لّ) [ ع . ] (ص .) آفریننده، مبدع


خلال (خِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - چوب باریکی که لای چیزی گذارند. 2 - چوب باریکی که با آن خردة غذای مانده در لای دندان ها را خارج کنند. 3 - میانة چیزی


خلال (خِ) [ ع . ] (اِ.) ج . خلل ؛ تباهی ها، فسادها


خلانیدن ( خلانیدن .) (مص م .) فرو کردن، فرو کردن چیزی باریک و نوک تیز


خلایق (خَ یِ) [ ع . ] (اِ.) جِ خلیقه  - طبیعت ها، سرشت ها. 2 - مخلوقات، مردم


خلت (خِ لَّ) [ ع . خُلَّة ] (اِ.) دوستی، برادری


خلجان (خَ لَ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - لرزیدن، تکان خوردن . 2 - اضطراب . 3 - (اِ.) میل خاطر، خواهش چیزی


خلخال (خَ) [ ع . ] (اِ.) حلقه ای فلزی که زنان برای زینت به مچ پای خود می اندازند. ج . خلاخیل


خلد ( خلد .) [ ع . ] (اِ.) پستانداری است که از حشرات تغذیه می کند و چشمان وی ضعیف است و در زیر زمین زیست می نماید؛ انگشت برک


خلد (خُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - دوام، بقا. 2 - بهشت


خلر (خُ لَ) (اِ.) گیاهی است جزو دستة پیچی های دارای برگ های کوچک و گل های سفید یا آبی و یا زرد که دانة آن خوردنی است


خلس (خَ) [ ع . ] (مص م .) ربودن


خلسه (خَ س ِ) [ ع . خلسة ] 1 - (اِمص .) ربودگی . 2 - (اِ.) فرصت مناسب


خلش (خَ لِ) (اِمص .) فرو بردن چیزی باریک و نوک تیز در جایی


خلشک (خَ لُ) (اِ.) کوزة گلی منقش


خلص (خُ لَّ) [ ع . ] (ص .) جِ خالص


خلط (خِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - آنچه با چیز دیگر آمیخته شده باشد. 2 - هر یک از سرشت های چهارگانه : خون، بلغم، سودا، صفرا. ج . اخلاط


خلط (خَ) [ ع . ] 1 - (مص م .) آمیختن، درهم آمیختن . 2 - (اِمص .) آمیزش، اختلاط


خلطه (خُ طَ یا طِ) [ ع . خلطة ] (اِمص .) آمیزش، معاشرت


خلع (خُ) [ ع . ] (مص م .) طلاق گرفتن زن از شوهر با بخشیدن مهر خود یا با دادن مال


خلع (خَ) [ ع . ] (مص م .) 1 - کندن، برکندن . 2 - جدا کردن . 3 - برکنار کردن کسی از شغل


خلع عذار کردن (خَ عِ عِ. کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) بی شرمی کردن، افسارگسیختگی کردن


خلعت (خِ عَ) [ ع . خلعة ] (اِ.) جامة دوخته که بزرگی به کسی بخشد. ج . خِلَع


خلف (خُ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - وفا نکردن به عهد. 2 - دروغ گفتن


خلف (خَ) [ ع . ] (ق .) واپس


خلف (خَ لَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - جانشین، بازمانده . 2 - فرزند، فرزند شایسته . ج . اخلاف


خلق (خَ لِ) [ ع . ] (ص .) نیکخوی، خوش - خوی


خلق (خُ) [ ع . ] (اِ.) خوی، عادت، ج . اخلاق


خلق (خَ لَ) [ ع . ] (ص .) کهنه، ژنده . ج . خلقان


خلق (خَ) [ ع . ] 1 - (مص م .) آفریدن . 2 - (اِمص .) آفرینش .3 - (اِ.)آفریده، مخلوق .4 - مردم، انسان


خلقان (خَ) [ ع . ] (ص . اِ.) جِ خَلَق ؛ کهنه ها، ژنده ها


خلقت (خِ قَ) [ ع . خلقة ] (اِمص .) آفرینش، فطرت


خلل (خَ لَ) [ ع . ] (اِمص .) 1 - تباهی، فساد. 2 - پراکندگی، تفرق


خلم (خِ) (اِ.) خشم، غضب


خلم (خِ) (اِ.) 1 - خلط غلیظی که از بینی آدمی و جانوران ریزد؛ آب بینی ستبر. 2 - گل تیرة چسبنده


خلنج (خَ لَ) [ معر. ] (اِ.) نک خَلَنگ


خلنجبین (خِ لَ جَ) [ ع - فا. ] (اِمر.) شربتی که از سرکه و انگبین یا شکر و قند سازند؛ سکنجبین


خلنده (خَ لَ د) (ص فا.) آن چه که در چیزی فرو رود


خلنگ (خَ لَ) (ص .) دو رنگ، ابلق


خلنگ ( خلنگ .) (اِ.) گیاهی است که نوعی از آن به صورت درخت یا درختچه می باشد که از چوب آن کاسه و قدح می سازند و نوعی از آن علفی می باشد به رنگ های سرخ، زرد و سفید


خلنگ (خِ لِ) (اِ.) = خلنج : گرفتن اعضا و کندن به ناخن


خله (خَ لِ) (اِ.) پاروی قایق رانی


خله (خِ لَّ) [ ع . خلة ] (اِمص .) مصادقت، برادری


خله (خُ لَّ) [ ع . خلة ] (اِمص .) 1 - دوستی، صداقت . 2 - خصلت


خله ( خله .) (اِ.) هر چیز نوک تیز که جایی بخلد و فرو رود مانند سوزن، جوال دوز


خله (خُ لِ) (اِ.) قارچ، سماروغ


خلو (خِ) [ ع . ] (ص .) 1 - تهی، خالی . 2 - بیزار


خلو (خُ لُ وّ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - خالی شدن، تهی گشتن . 2 - تنها بودن


خلوت (خَ وَ) [ ع . خلوة ] 1 - (مص ل .) تنها نشستن، تنهایی گزیدن . 2 - (اِمص .) تنهایی، انزوا. 3 - کم رفت و آمد، کم جمعیت


خلوت خانه ( نِ) [ ع - فا. ] (اِمر.) 1 - جای آسایش . 2 - اطاق مخصوص . 3 - شبستان . 4 - نمازخانه


خلوتی ( خلوتی .) [ ع - فا. ] (ص نسب .) 1 - محرم . 2 - گوشه نشین


خلود (خُ) [ ع . ] (مص ل .) همیشه بودن، جاوید بودن


خلوص (خُ) [ ع . ] (اِمص .) 1 - پاکی، بی آلایشی . 2 - یکدلی


خلوق (خَ) (اِ.) بوی خوش


خلولیا (خُ) (اِ.) مالیخولیا


خلیج (خَ) [ ع . ] (اِ.) بخشی از دریا که در خشکی پیش رفته باشد و سه طرف آن خشکی باشد


خلیدن (خَ دَ) (مص ل .) فرو رفتن چیزی نوک تیز در چیز دیگر


خلیده (خَ د) (ص مف .) 1 - فرورفته . 2 - زخم شده


رشوت (رِ وَ) نک رشوه


خلیش (خَ) (اِ.) باتلاق، گل و لای چسبنده


خلیش ( خلیش .) (اِمص .) شور و غوغا، آشوب


خلیط (خَ) [ ع . ] (ص .) 1 - آمیخته . 2 - آمیزشکار. 3 - انباز


خلیع (خَ) [ ع . ] (ص .) 1 - خلع شده . 2 - پریشان . 3 - نابه فرمان . 4 - خودکام


خلیفه (خَ فِ) [ ع . خلیفة ] (اِ.) 1 - جانشین، قائم مقام . 2 - پیشوای مسلمانان . ج . خلفاء، خلائف


خلیق (خَ) [ ع . ] (ص .) 1 - خوش خلق، خوش - خوی . 2 - سزاوار، شایسته


خلیقه (خَ قِ) [ ع . خلیقة ] (اِ.) 1 - سرشت، ذات . 2 - خوی، عادت . ج . خلائق


خلیل (خَ) [ ع . ] (ص . اِ.) دوست خالص، صادق . ج . اخلاء


خلیه (خَ یِّ) [ ع . خلیة ] (اِ.) کندوی عسل


خم (خَ) 1 - (ص .) کج . 2 - پیچ و تاب . 3 - (اِ.) طاق ایوان . 4 - خانة زمستانی . 5 - گره ابرو، اخم


خم (خُ) (اِ.) 1 - ظرف سفالینی بزرگ که در آن آب، سرکه، یا شراب ریزند. 2 - کوس، طبل


خم دادن (خَ. دَ) 1 - (مص م .) کج کردن . 2 - (مص ل .) مطیع شدن، نرمی نشان دادن


خم گرفتن (خَ. گِ رِ) (مص ل .)کج شدن، گوژ شدن


خماخسرو (خُ خُ رُ) (اِمر.) یکی از آهنگ های موسیقی قدیم


خمار (خَ مّ) [ ع . ] (ص .) شراب فروش، باده - فروش


خمار (خُ) [ ع . ] (اِ.) دردسر و ملالی که پس از مستی عارض شخص می شود


خماری (خُ) [ ع - فا. ] (حامص .) ملامت و دردسری که به علت عدم دسترسی فرد معتاد به مواد مخدر بوجود می آید


خماسی (خُ) (ص نسب .) 1 - پنج جزوی، آن چه دارای پنج جزو باشد. 2 - کلمة پنج حرفی


خماندن (خَ دَ) (مص م .) نک خمانیدن


خمانیدن (خَ دَ) (مص م .) خم کردن، کج گردانیدن


خماهان (خُ) (اِ.) نک خماهن


خماهن (خُ هَ) (اِ.) نوعی سنگ آهن به رنگ تیره که ساییدة آن را برای درمان جرب به کار می بردند


خمخانه (خُ نِ) (اِمر.) 1 - سردابی که خم های باده را در آن جا گذارند. 2 - میخانه، میکده


خمر (خَ) [ ع . ] (اِ.) شراب، نوشابة مستی آور


خمره (خُ رِ) (اِ.) خم کوچک، خمچه


خمریه (خَ) [ ع . ] (اِ.) شعری که در وصف شراب سروده شود


خمس (خُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - یک پنجم هر چیز. 2 - یک پنجم درآمد یا غنایم که مسلمانان باید به امام یا جانشین او بپردازند. ج . اخماس


خمسه (خَ) [ ع . خمسة ] (اِ.) 1 - پنج . 2 - پنج انگشت . مسترقه


خمسه مستسرقه ( خمسه مستسرقه ء مُ تَ رِ قِ) [ ع . ] (اِمر.) نک پنجه دزدیده


خمش (خَ مُ) (ص .) خاموش


خمل (خَ) [ ع . ] (اِ.) ریشه، پرز، خواب (مخمل، ماهوت و مانند آن )


خمود (خُ) [ ع . ] (اِمص .) خاموشی


خموش (خَ) (ص .) خاموش


خمول (خُ) [ ع . ] (مص ل .) گمنام شدن، بی نام گردیدن


خمپاره (خُ رِ) (اِمر.) 1 - نوعی گلوله که به وسیلة خمپاره انداز پرتاب شود. 2 - گلوله ای که جهت آتش بازی سازند و در هوا منفجر گردد و به چند رنگ درآید


خمپاره انداز ( خمپاره انداز . اَ) (ص فا. اِمر.) سلاحی شبیه توپ که دارای لوله ای کوتاه و دهانه ای فراخ است و به وسیلة آن خمپاره را پرتاب کنند


خمک (خُ مَ) (اِ.) دف و دایرة کوچکی که چنبر آن از برنج یا روی باشد


خمیازه (خَ ز) (اِ.) 1 - حالتی که به سبب خستگی، اختلال در خواب و کسالت در شخص ایجاد شود به طوری که به فاصلة کوتاه و ناخودآگاه دهان تا حد ممکن باز شده، دست ها کشیده و سینه منبسط گردد. 2 - دهان دره


خمیدن (خَ دَ) (مص ل .) 1 - کج شدن . 2 - لنگیدن


خمیده (خَ د) (ص مف .) خم شده، مایل


خمیر (خَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - هر چیز که با آب مخلوط و غلیظ شود. 2 - آرد جو یا گندم که برای پختن نان یا شیرینی با آب آمیخته باشند


خمیره (خَ رِ) [ ع . خمیرة ] (اِ.) 1 - خمیرترش . 2 - سرشت، طبع


خمیرگیر ( خمیرگیر .) (ص فا.) کسی که در دکان نانوایی خمیر نان را به عمل آورد


خمیس (خَ) [ ع . ] (اِ. ق .) 1 - پنجشنبه . 2 - لشکر، سپاه مرکب از مقدمه، میمنه، میسره، قلب و ساقه . ج . اخمساء و اخمسه


خمیص (خَ) [ ع . ] (ص .) 1 - باریک، نزار. 2 - باریک میان


خن (خَ) (اِ.) 1 - خانه . 2 - خانة طبقة پایین کشتی


خنازیر (خَ) [ ع . ] (اِ.) جِ خنزیر - خوک ها. 2 - غده های سختی که در زیر گلو و گردن به وجود می آید


خناس (خَ نّ) [ ع . ] (ص . اِ.) شیطان، اهریمن


خناق (خُ) [ معر. ] (اِ.) دیفتری


خناک (خُ) (اِ.) نک دیفتری


خنب (خُ) (اِ.) خم


خنبره (خُ بَ رِ) (اِمر.) خمره، خم کوچک


خنبه (خُ ب) (اِ.) 1 - خم بزرگ . 2 - گودال یا چهاردیواری که در آن غله ریزند


خنثی (خُ ثا) [ ع . ] (ص .) 1 - کسی است که نه مرد باشد نه زن . 2 - بی فایده، بیهوده


خنج (خَ) (اِ.) 1 - شادی، طرب . 2 - نفع، فایده


خنجر (خَ جَ) [ ع . ] (اِ.) سلاحی به اندازة کارد که نوک تیز دارد و تیغه اش کج و برنده است


خنجک (خَ جَ) (اِ.) نک خارخسک


خنجیر (خِ یا خَ) 1 - بوی تیزی که از سوختن استخوان، چرم، پشم و پنبة چرب چراغ خاموش گشته و مانند آن برآید. 2 - هر چیز تند و تیز


خندان (خَ) 1 - (ص فا.) خنده کننده . 2 - (ق .) در حال خندیدن . 3 - شکوفه کننده . 4 - هر چیز شکفته، مانند غنچه، انار، پسته


خندریس (خَ دَ) [ ع . ] (اِ.) شراب کهنه


خندستان (خَ د یا دَ) (اِمر.) 1 - افسوس، سخره، لاغ . 2 - مجلس مسخرگی، معرکة مسخرگی . 3 - کنایه از: لب و دهان معشوق


خندق (خَ دَ) [ معر. ] (اِ.) گودالی که گرداگرد شهر، قلعه و مانند آن درست می کردند تا مانع از ورود دشمن و سیل گردد. ج . خنادق


خنده (خَ د) [ په . ] (اِ.) حالتی در انسان که به سبب شادی و نشاط ایجاد شودولب ها و دهان گشا د گردند. ؛ از خنده روده بر شدن کنایه از: خندة شدید و ممتد کردن


خنده خریش ( خنده خریش . خَ) (ص مر.) کسی که مردم به او بخندند و مسخره اش کنند


خنده رو (ی ) ( خنده رو .) (ص مر.) کسی که دارای چهره بشاش است


خندوتند (خَ دُ تَ)(اِمر.)1 - زیر و زبر.2 - تار و - مار، پراکنده


خنزر پنزر (خِ ز. پِ ز) (اِمر.) (عا.) خِرت و پرت، اجناس کم بها


خنزر پنزری ( خنزر پنزری .) (ص نسب .) (عا.) دست - فروش، کسی که اجناس کم بهاء می فروشد


خنزیر (خِ) [ ع . ] (اِ.) خوک ؛ ج . خنازیر


خنس (خِ نِ) (اِ) (عا.) گرفتاری، درماندگی


خنصر (خِ ص ) [ ع . ] (اِ.) انگشت خرد، کلیک، کالوج، کابلیج


خنور (خَ) (اِ.) ظرف سفالی مانند کاسه، کوزه و امثال آن


خنک (خُ نُ) (شب جم .)خوشا؛ آفرین


خنک (خُ نَ)(ص .) 1 - سرد مطبوع . 2 - خوب، خوش


خنگ ( خنگ .) (ص .) (عا.) کودن، کم عقل، گیج


خنگ (خِ) (اِ.) اسب سفید موی


خنگ بید ( خنگ بید .) (اِمر.) 1 - خار. 2 - خار سفید


خنگ و لوک (خِ گُ) (ص مر.) کسی که در همه چیز عاجز باشد و کاری از او برنیاید


خنگال (خِ.) (اِمر.) سوراخی که نشانة تیر باشد


خنگسار ( خنگسار .)(ص مر.)کسی که همة موی های سرش سفیده شده باشد


خنیا (خُ) (اِ.) سرود، نغمه، آواز


خنیاگر ( خنیاگر . گَ) (ص فا.) آوازخوان


خنیدن (خَ دَ) (مص ل .) 1 - پیچیدن آواز. 2 - شهرت پیدا کردن


خنیده (خُ د یا دَ) (ص .) پسندیده


خنیده (خَ د یا دَ) 1 - (اِمف .) سروده، خوانده شده . 2 - دانای در کار سرود، موسیقی دان . 3 - (اِ.) صدا و آوازی که در میان دو کوه و گنبد و مانند آن پیچد


خنیده ( خنیده .) (اِمف .) معروف، شهرت یافته


خه (خَ) (شب جم .) کلمة تحسین، زه ! خهی ! خوشا! مرحبا! 1


خهی ( خهی .) (شب جم .) نک خه


خو (اِ.) 1 - علف هرزه . 2 - هر گیاه که خود را به درخت پیچد


خو (اِ.) خوی، سرشت


خو باز کردن (کَ دَ) (مص ل .) ترک عادت کردن


خوء (خُ) (اِ.) کفل اسب


خواب (خا) [ په . ] 1 - (اِ.) حالتی توأم با آسایش و آرامش که بر اثر از کار بازماندن حواس ظاهر در انسان و حیوان پدید آید. 2 - (ص .) غافل، بی خبر. 3 - جهتی که پرز، مو یا پشم در آن به آسانی روی هم افتد. ؛ خواب خرگوشی کنایه از: غفلت و بی خبری . ؛ خواب هفت پادشاه را دیدن کنایه از: به خواب عمیق فرو رفتن


خواب بستن ( خواب بستن . بَ تَ) (مص م .) خواب کسی را آشفتن


خواب نما ( خواب نما . نَ) (ص فا.) الهام شدن چیزی در خواب


خواب گزار (خا. گُ) (ص فا.) معبر، تعبیرکننده خواب


خواباندن (خا دَ) (مص م .) نک خوابانیدن


خوابانیدن (خا دَ) (مص م .) 1 - کسی را خواب کردن . 2 - باعث زانو زدن (شتر). 3 - تعطیل کردن (کارخانه و مانند آن )


خوابک (خا بَ) (اِ.) رؤیا، رؤیا خوش


خوابگاه (خا) (اِمر.) = خوابگه : 1 - جای خواب . 2 - محلی برای خوابیدن یک عده . ؛در خوابگاه خار داشتن کنایه از: بی قرار بودن


خوابیدن (خا دَ) (مص ل .) 1 - به خواب رفتن . 2 - آرام گرفتن


خواتم (خَ تِ) [ ع . ] (اِ.) جِ خاتمه  - پایان ها، انجام ها. 2 - مهرها، نگین ها. 3 - انگشتری ها


خواتین (خَ) [ معر. ] (اِ.) جِ خاتون ؛ زنان بزرگ


خواجه (خا جِ) (ص .) 1 - بزرگ، سرور. 2 - مالدار، دولتمند. 3 - اخته، مردی که خایه اش را کشیده باشند


خواجه تاش ( خواجه تاش .) [ فا - تر. ] (ص مر.) غلامان و نوکران یک شخص


خواجه سرا ( خواجه سرا . سَ) (ص مر. اِمر.) 1 - نوکر محرم . 2 - غلامی که خایة او را کشیده باشند


زاد [ ع . ] (اِ.) توشه، خوراک اندک


خواجه کردن ( خواجه کردن . کَ دَ) (مص م .) اخته کردن


خواجگی (خا جِ) (حامص .) 1 - بزرگی، ریاست . 2 - سوداگری


خوار (خا) [ په . ] (ص .) 1 - آسان، سهل . 2 - پست، زبون


خواربار (خا) (اِمر.) 1 - آنچه خورده شود. 2 - ارزاق


خوارج (خَ رِ) [ ع . ] (اِ.) جِ خارجه . گروهی از سپاهیان امام علی (ع ) که در جنگ صفین از بیعت با آن حضرت خارج شدند


خوارق (خَ رِ) [ ع . ] (اِ.) جِ خارق  - آنچه که خلاف عادات مردم باشد. 2 - کرامات اولیا


خوارکار (خا) (ص فا.) آسانگیر، سهل انگار


خوازه (خا ز)(اِ.) 1 - طاق نصرت، چوب بستی برای چراغانی و آذین بندی . 2 - قبه ای از گل ها و ریاحین . 3 - خواهش، میل


خواست (خا) (مص مر.) خواستن


خواستار (خا) (ص فا.) 1 - خواهنده، طلب - کننده . 2 - طالب زناشویی


خواستن (خا تَ) [ په . ] (مص ل .) 1 - خواهش کردن . 2 - آرزو داشتن، طلبیدن . 3 - اراده کردن . 4 - قصد داشتن


خواسته (خا تِ) [ په . ] 1 - (ص مف .) طلب شده . 2 - اراده شده . 3 - (اِ.) مال، ثروت . 4 - امر مورد دعوی


خواستگار (خا)(ص فا.) 1 - خواهنده . 2 - طالب زناشویی


خواستگاری ( خواستگاری .) (حامص .) به دختر یا زنی پیشنهاد ازدواج دادن


خواص (خَ) [ ع . ] (اِ.) جِ خاصه  - مقربان، نزدیکان . 2 - برگزیدگان قوم . 3 - ویژگی ها


خواطر (خَ طِ) [ ع . ] (اِ.) جِ خاطر؛ اندیشه ها


خوافی (خَ) [ ع . ] (اِ.) جِ خافیه ؛ پنهان ها، نهان ها


خوال (خا) (اِ.) = خوار: 1 - خوردنی . 2 - دوده ای که برای ساختن مرکب سیاه از دود چراغ گیرند


خوالستان (خا لِ) (اِمر.) دوات، ظرفی کوچک که مرکُب را در آن ریزند


خوالیگر (خا گَ) (ص .) آشپز، طباخ


خوان ( خوان .) (اِ.) 1 - خار و خلاشه . 2 - گیاه خودرو، علف هرزه


خوان ( خوان .) 1 - ریشة «خواندن ». 2 - (ص فا.) در ترکیب به معنی «خواننده » آید: تعزیه - خوان، روضه خوان و مانند آن


خوان (خا) [ په . ] (اِ.) 1 - سفره . 2 - طبق بزرگ چوبین . 3 - خوردنی


خوان سالار (خا) (اِمر.) رییس آشپزخانه


خوان یغما ( خوان یغما ِ یَ) [ فا - تُر ] (اِمر.) 1 - سفره ای که برای عموم مردم بگسترانند و صلای عام در دهند. 2 - مجازاً غارت، چپاول


خوانا ( خوانا .) (ص .) 1 - خواننده . 2 - خط و نوشته ای که به راحتی خوانده شود


خواندن (خا دَ) [ په . ] (مص م .) 1 - قرائت کردن . 2 - آواز خواندن . 3 - دعوت کردن . 4 - آموختن، یاد گرفتن . 5 - فهمیدن، تشخیص دادن


خواندنی (خا دَ) (ص لیا.) چیزی که شایستة خواند باشد، قابل قرائت


خوانده (خا د) (ص مف .) 1 - قرائت شده . 2 - دعوت شده . 3 - احضار شده، فراخوانده


خوانچه (خا چِ) (اِمر.) 1 - خوان کوچک . 2 - طبق چوبین کوچک که در آن شیرینی، میوه یا جهاز عروس گذارند و بر روی سر حمل کنند


خواه (خا) 1 - (ریش .) امر و ریشة «خواستن » 2 - (ص فا.) در برخی ترکیبات به معنی «خواهنده » آید: خیرخواه، هواخواه . 3 - (ص مف .) در بعضی کلمات به معنی «خواسته » آید: دلخواه


خواهان (خا) (ص فا.)1 - خواستار. 2 - مشتاق . 3 - مدعی


خواهر (خا هَ) [ په . ] (اِ.) دختری که با شخص از طرف پدر یا مادر یا هر دو مشترک باشد؛ همشیره . ج . خواهران


خواهرخوانده ( خواهرخوانده . خا د) (اِمر.) دختر یا زنی که شخص او را به خواهری پذیرفته باشد


خواهش (خا هِ)(اِمص .) 1 - خواست . 2 - تضرع، التماس . 3 - میل، رغبت


خواهشمند ( خواهشمند . مَ) (ص مر.) درخواست - کننده، متقاضی


خواهشگر ( خواهشگر . گَ)(ص فا.) شفیع، شفاعت - کننده


خواهشگری ( خواهشگری . گَ) (حامص .) شفاعت


خوب [ په . ] (ص .) 1 - نیکو، پسندیده . 2 - زیبا، ج . خوبان


خوب رو (ی ) (ص مر.) زیبا، نیکوروی . ج . خوبرویان


خوبی (حامص .) 1 - نیک بودن، پسندیده بودن . 2 - زیبایی، جمال


خود (خُ) [ په . ] (ضم .) 1 - ضمیر مشترک که در میان متکلم، مخاطب و غایب مشترک است و همیشه مفرد آید. 2 - شخص، ذات، وجود


خود (اِ.) کلاه فلزی که سربازان به هنگام جنگ یا تشریفات نظامی بر سر گذارند


خودبین ( خودبین .) (ص فا.) مغرور، متکبر


خودتراش ( خودتراش . تَ) (ص فا.) اسبابی که با آن ریش و سبیل را می تراشند، ماشین اصلاح


خودخواه ( خودخواه . خا) (ص فا.) خودپرست، متکبر


خودخور ( خودخور . خُ) (ص فا.) (عا.) کسی که غصه بسیار می خورد


خوددار ( خوددار .) (ص فا.) 1 - بردبار، شکیبا. 2 - کسی که خود را از انجام عمل ناپسند نگه می دارد


خودداری ( خودداری .) (حامص .) 1 - بردباری . 2 - امتناع، سرپیچی


زرگون (زَ) (ص مر.) زردرنگ


خودرای ( خودرای . رَ) (ص مر.) آن که به فکر خود کار کند و به رأی دیگران اعتنا نکند


خودرو ( خودرو . رُ ) 1 - (اِ.) اتومبیل . 2 - (ص فا.) آنچه که به خودی خود راه بیفتد


خودرو ( خودرو . رُ) (ص فا.) 1 - گیاهی که به خودی خود روییده شود. 2 - کسی که تعلیم و تربیتی ندیده


خودسر ( خودسر . سَ) (ص مر.) 1 - مستبد. 2 - سرکش . 3 - بی باک


خودسری ( خودسری . سَ) (حامص .) 1 - خودرایی . 2 - تمرد. 3 - گستاخی


خودشیرینی ( خودشیرینی .) (حامص .) چاپلوسی، شیرین زبانی، لوس بازی


خودفروش ( خودفروش . فُ) (ص فا.) آن که خود را در معرض استفادة شهوت دیگران قرار دهد و از این طریق کسب معاش کند، فاحشه، روسپی


خودمانی (خُ د)(ص نسب .)خودی، خصوصی، بی تعارف و تکلف


خودمختار ( خُ. مُ) [ ع - فا. ] (ص مر.) ناحیه یا کشوری که در برخی امور داخلی دارای استقلال می باشد و در برخی امور دیگر تابع دولت مرکزی


خودنویس ( خودنویس . نِ) (ص فا. اِمر.) نوعی قلم دارای محفظه ای که جوهر را در آن می ریزند


خودپرست ( خودپرست . پَ رَ) (ص فا.) متکبر، خود - خواه


خودکار ( خودکار .) (ص مر.) 1 - دستگاه و آلتی به خودی خود کار می کند، اتوماتیک . 2 - مداد خودنویس


خودکام ( خودکام .) (ص مر.) 1 - خودسر، خودرای . 2 - هوی پرست


خودکامه ( خودکامه . مِ) (ص مر.) 1 - خودسر. 2 - شهربان، مرزبان


خودکامگی ( خودکامگی . مِ) (حامص .) 1 - خودسری . 2 - هوی پرستی


خودکشی ( خودکشی . کُ) (حامص .) 1 - خود را به وسیله ای کشتن، انتحار. 2 - (کن .) کار زیاد کردن، کوشش بسیار کردن


خودی (خُ) (ص نسب .) آشنا


خودی ( خودی .) (حامص .) 1 - خودسری . 2 - انانیت، هستی


خور (خُ) (اِخ .) خورشید، آفتاب


خور ( خور .) 1 - (اِ.) ریشة خوردن، خوراک . 2 - خوردنی . 3 - (ص فا.) در ترکیب به معنی خورنده آید: باده خور، میراث خور


خورابه (خُ ب) (اِمر.) 1 - سوراخی که در بندی که بر جوی بسته اند ایجاد شود و آب اندک اندک از آن خارج شود. 2 - جوی کوچکی که برای زراعت از نهر جدا کنند


خوراندن (خُ دَ) (مص م .) نک خورانیدن


خورانیدن (خُ دَ)(مص م .)به خوردن واداشتن


خوراک (خُ) (اِمر.) طعام، خوردنی


خورجین (خُ) نک خرجین


خورخجیون (خُ خُ وَ) (اِ.) کابوس، بختک


خورد (خُ) (اِ.) خوراک، طعام


خوردن (خُ دَ) [ په . ] 1 - (مص م .)فرو بردن غذا از گلو. 2 - نوشیدن . 3 - (عا.) سوء استفادة مالی به هنگام تصدی شغلی . 4 - شکست خوردن، مغلوب شدن . 5 - مناسب بودن، جور بودن . 6 - ساییدن (فنی ). 7 - (مص ل .) تصادف کردن . 8 - اصابت کردن . 9 - مقارن شدن، همزمان شدن . ؛ خوردن و خوابیدن کنایه از: بیکار و بی عار زندگی کردن


خورده (خُ د) (ص مف .) چیزی که از گلو فرو رفته و بلعیده شده


خوردی (خُ رْ د) (اِ.) غذای آبکی، مانند آش و آبگوشت


خورش (خُ رِ) [ په . ] 1 - (اِمص .) خوردن . 2 - (اِ.) خوردنی، طعام . 3 - آنچه با نان یا برنج خورند. خورشت نیز گویند


خورشید (خُ) [ په . ] (اِ.) 1 - ستاره ای که سیارات منظومة شمسی به گرد آن می چرخند. 2 - هر ستاره ای که مرکز یکی از منظومه ها باشد


خورند (خُ رَ) (اِمر.) درخور، مناسب


خورنق (خَ وَ نَ) [ معر. ] (اِ.) 1 - کاخ باشکوه . 2 - نام قصر باشکوهی در جده که به دستور پادشاه آن نعمان، برای بهرام گور ساخته شد


خورنگاه (خُ رَ) (اِ.) نک خورنق


خوره (خُ رِّ) [ په . ] (اِ.) نک خرّه


خوره (خُ رِ) (اِ.) جذام


خوزی (ص نسب .) از مردم خوزستان


خوست (خُ)(ص .) 1 - جزیره . 2 - کوفته، پایمال شده


خوش (خُ) [ په . ] (ص .) 1 - خوب، نیک . 2 - شاد، شادمان


خوش ( خوش .) (ص .) خشک، خشکیده


خوش ( خوش .) (اِ.) = خوشه . خشو: 1 - مادر زن . 2 - مادر شوهر


خوش آمد ( خوش آمد . مَ)(مص مر. اِمر.) = خوشامد: س خنی مبنی بر تبریک و تهنیت و تعارف


خوش آیند ( خوش آیند . یَ) (ص فا.) = خوشایند: مقبول، دلپذیر، پسندیده


خوش بین ( خوش بین . )(ص فا.) کسی که به سرنوشت و پیش آمدها بدگمان نباشد


خوش حال ( خوش حال .) [ فا - ع . ] (ص مر.) 1 - شاد، شادمان، بشاش .2 - کامران، کامروا. 3 - نیکبخت، سعادتمند


خوش حساب ( خوش حساب . حِ) [ فا - ع . ] (ص مر.) کسی که وام و بدهی خود را در سر وعده پرداخت کند


خوش خوراک ( خوش خوراک . خُ) (ص مر.) کسی که خوب غذا بخورد، خوشخوار


خوش خوشک ( خوش خوشک . خُ شَ) (ق مر.) اندک - اندک، کم کم


خوش خیم ( خوش خیم .) (ص مر.) 1 - خوش خلق، نیک نهاد. 2 - در اصطلاح پزشکی : بی خطر


زوان (زَ) (اِ.) زبان


خوش دامن ( خوش دامن . مَ) (اِمر) نک خُشدامن


خوش رکاب ( خوش رکاب . رِ) [ فا - ع . ] (ص مر.) مرکوبی که نیکو سواری دهد و تند رود


خوش مزه ( خوش مزه . مَ ز) (ص مر.) آن چه که دارای طعم و مزة نیک باشد


خوش نشین ( خوش نشین . نِ) (ص فا.) 1 - آن که در هر جا خوشش آید بنشیند و اقامت گزیند. 2 - در اصطلاح کشاورزی آن عده از اهالی ده که نه مالک به حساب آیند و نه زارع . 3 - به مستأجر نیز اصطلاحاً خوش نشین می گویند


خوش یمن (خُ. یُ) [ فا - ع . ] (ص مر.) خجسته


خوشاب ( خُ ) (ص مر.) 1 - آبدار. 2 - تر و تازه


خوشانیدن ( خُ دَ) (مص م .) خشک کردن


خوشباش (خُ) (اِمر.) تهنیت، تبریک


خوشبخت ( خوشبخت . بَ) (ص مر.) نیک بخت، خوش اقبال


خوشدلی ( خوشدلی . د) (حامص .) شادی، سرور


خوشنوا ( خوشنوا . نَ)(ص مر.) خوش آواز، خوش - نغمه


خوشنویس ( خوشنویس . نِ) (ص فا.) خطّاط


خوشه (ش ) (اِ.) 1 - چندین دانة میوه که به هم پیوسته و از شاخة درخت یا ساقة گیاه آویزان باشد. 2 - سُنبله، ششمین بُرج از بروج دوازده گانه که خورشید در حرکت ظاهری خود شهریور ماه در این برج دیده می شود


خوشه چین ( خوشه چین .)(ص فا.)1 - آن که خوشه های غلات یامیوه های درختان را می چیند. 2 - آن که پس از درو و جمع آوری محصول خوشه های باقی مانده را برای خود جمع می کند. 3 - آن که از هرجا چیزی (مادی یا معنوی ) برای خود اندوخته کند


خوشگل ( خوشگل . گِ) (ص مر.) زیبا، قشنگ


خوشگوار ( خوشگوار . گُ) (ص فا.) خوش مزه، گوارا


خوشی (خُ) (حامص .) 1 - نیکی، خوبی . 2 - شادمانی


خوشیدن (دَ) [ په . ] (مص ل .) خشک شدن، خشکیدن


خوشیده (د) (ص مف .) خشک شده، خشکیده


خوص [ ع . ] (اِ.) برگ درخت خرما


خوض (خُ) [ ع . ] (مص م .) 1 - فرو رفتن در آب . 2 - در فکر فرو رفتن


خوف (خُ) [ ع . ] 1 - (اِمص .) بیمناکی . 2 - (اِ.) ترس، بیم


خوفناک ( خوفناک .) [ ع - فا. ] (ص مر.) ترسناک، مهیب


خول (خَ وَ) [ ع . ] (اِ.) خَدَم و حَشَم


خول (اِ.) پرنده ای است کوچک و خوش آواز و تیزپرواز


خول (خَ) [ ع . ] (مص ل .) نیک پرستاری کردن


خون [ په . ] (اِ.) مایعی سرخ رنگ که در رگ های بدن جانوران جریان دارد و تغذیة بدن از آن تأمین می شود. خون مرکب از گلبول های سرخ و سفید است . ؛ خون به پا کردن کنایه از: جنگ و جدال سخت و خونین برپا کردن . ؛ خون خود را کثیف کردن کنایه از: عصبانی شدن


خون آشام (ص فا.) 1 - خونخوار. 2 - بی رحم، سنگ دل


خون افشان (اَ) (ص فا.) خونریز، بی رحم


خون سیاوش (نِ وُ) (اِمر.) نک خون سیاوشان


خون سیاوشان (وُ) (اِمر.) صمغی است سرخ رنگ از درخت شیان که بومی هند و حبشه و زنگبار می باشد


خون کردن (کَ دَ) (مص ل .) قتل کردن


خون گرم (گَ) (ص مر.) 1 - جانوری که خونش گرم باشد. 2 - کنایه از: بامحبت


خوناب (اِمر.) 1 - خون آمیخته به آب . 2 - اشک خونین


خونابه (ب) (اِمر.) 1 - خون آمیخته به آب . 2 - اشک خونین . 3 - مایعی که پس از انعقاد خون روی آن می ماند


خونبها (بَ) (اِمر.) دیه، پولی که در ازای خون مقتول به بازماندگان او دهند


خونخواهی (خا) (حامص .) انتقام، کینه جویی


خوند (خُ) (اِمر.) = خداوند: خداوند، امیر، مخدوم


خوندگار (خُ د) (ص مر.) 1 - مخدوم، خداوندگار، سرور. 2 - عنوان هر یک از پادشاهان آل عثمان


خونریز (ص فا.) 1 - کسی که مردم را بکشد. 2 - سفاک


خونسرد (سَ)(ص مر.) 1 - بردبار، کسی که زود خشمگین نشود. 2 - جانوری که حرارت بدنش با حرارت محیط تغییر می کند. مانند بعضی از خزندگان


خونی (ص نسب .) 1 - قاتل، کشنده . 2 - جنگجو


خونین جگر (جِ گَ) (ص مر.) اندوهگین، پ ُ ر - اندوه


خوهل (خُ) (ص .) کج، کژ


خوهلگی (خُ لِ) (حامص .) کجی


خوچ (اِ.) 1 - تاج خروس . 2 - ترک، کلاهخود


خوک [ ع . ] (اِ.) پستانداری از راستة سم داران که در هر دست و پا دارای چهار انگشت است و همه چیز می خورد


خوک دانی (ص مر. اِمر.) 1 - محلی که خوکان در آن زندگی کنند. 2 - (کن .) جایی کثیف و نامناسب برای زندگی و سکونت


خوگر (گَ) (ص فا.) عادت کرده


خوی (اِ.) عادت، خصلت


خوی (خُ) (اِ.) عَرَق


خوید (اِ.) بر وزنِ بید: گیاه نورسته


خویش (خیش ) [ په . ] 1 - (اِ.) از افراد خانواده و خاندان . ج . خویشان . 2 - ضمیر مشترک برای اول شخص و دوم شخص و سوم شخص مفرد و جمع


خویشاوند (وَ) (اِ.) قوم و خویش


خویشتن (تَ) 1 - (اِ.) شخصیت، ذات . 2 - (ضم .) ضمیر مشترک برای اول، دوم و سوم شخص مفرد و جمع


خویشتن دار ( خویشتن دار .) (ص فا.) نک خوددار


خویشتن داری ( خویشتن داری .) (حامص .) نک خودداری


خویشکار (ص .)1 - کشاورز، دهقان . 2 - وظیفه - شناس


خویشکاری (حامص .) 1 - وظیفه شناسی . 2 - پارسایی، تدین


خویشکاری (حامص .) کشاورزی، دهقانی


خویشی (حامص .) خویشاوندی، قرابت


خِمار (خِ) [ ع . ] (اِ.) روبند، روسری


خپله (خِ پِ لِ) (ص .) (عا.) چاق و قدکوتاه


خپک (خَ پَ) (اِ.) نک خبک


خپیدن (خَ دَ) (مص ل .) خفه شدن


خی (اِ.) 1 - خیک، مشک . 2 - کیسه


خیابان (اِ.) جاده، راه عریض و هموار در شهر که مردم از آن عبور کنند و اطراف آن مغازه یا خانه باشد


خیار [ په . ] (اِ.) گیاهی از تیرة کدوییان که اقسام گوناگون دارد و میوه اش دراز و سبز است و در اکثر سالادها مصرف زیادی دارد. خیار [ ع . ] (مص ل .) 1 - اختیار داشتن . 2 - داشتن اختیار برای بر هم زدن معامله یا قرارداد. 3 - برگزیده


خیاره (رِ) [ ع . خیارة ] (ص .) هرچیز لطیف و ظریف و برگزیده، منتخب


خیارک (رَ) (اِمصغ .) ورم و دملی به شکل خیار که در غده های لنفاوی کشالة ران ظاهر شود و تولید درد کند


خیاط (خَ یّ) [ ع . ] (ص فا.) درزی، کسی که لباس می دوزد