بازی درآوردن (دَ. وَ دَ) (مص ل .) 1 - نمایش دادن . 2 - ادا درآوردن . 3 - بهانه تراشیدن و از انجام کار طفره رفتن . 4 - آزار دادن، اذیت کردن


بازی کردن (کَ دَ) (مص ل .) 1 - سرگرم شدن به بازی . 2 - مشغول شدن به چیزی برای گذراندن وقت . 3 - قمار کردن


بازیافت (مص مر. اِمر.) 1 - آن چه که بی زحمت و رنج به دست آید. 2 - به دست آوردن مواد قابل استفاده از موادی که قبلاً مصرف شده اند. 3 - پیدا کردن و به دست آوردن آن چه گم شده است


بازیچه (چِ) (اِمصغ .) 1 - آنچه با آن بازی می کنند. 2 - اسباب بازی . 3 - مسخره، ملعبه


بازیکن (کُ) (ص . اِ.) 1 - کسی که در بازی شرکت می کند. 2 - بازیگر


بازیگر (گَ) (ص فا.) 1 - هنرپیشه . 2 - بازیکن . 3 - مجازاً نیرنگ باز، فریب کار


بازیگوش (ص مر.) بچه ای که بیشتر به فکر بازی باشد


باس [ فر. ] ( اِ.) 1 - بم ترین صدای مرد در موسیقی . 2 - بم ترین و بزرگترین ساز زهی در ارکستر


باستار (سْ) (عا.) =بیستار: (مبهمات ) فلان، بهمان


باستان (ص . اِ.) قدیم، گذشته


باستان شناسی (ش ِ) (اِمر.) دانشی که به شناسایی آثار و بناهای باستانی می پردازد


باستان نامه (مِ) (اِمر.) کتابی که از گذشته حکایت کند، نامة باستان


باستانی (ص نسب .) قدیمی، کهنه


باستانی کار (ص . اِ.) آن که ورزش زورخانه ای انجام می دهد


باستیون (سْ یُ) [ فر. ] (اِ.) 1 - بنای مرتفعی که در قلعه سازند. 2 - قلعه ای که در آن اسلحه و ابزار جنگی ذخیره کنند


باسره (سَ رَ) [ په . ] ( اِ.) زمینی که برای کشت و زرع آماده کرده باشند، کشتزار


باسری (سَ) (ص .) سپری، تمام


باسط (س ِ) [ ع . ] (اِفا.) گستراننده، فراخی دهنده


باسق (س ِ) [ ع . ] (ص .) بلند، دراز


باسلق (لُ) ( اِ.) نوعی شیرینی که با نشاسته و شکر و مغز گردو به شکل لوله درست می کنند و به نخ می کشند


باسمه (مِ) [ تر. ] ( اِ.) 1 - چاپ روی پارچه . 2 - عکس چاپ شده


باسمه ای (مِ) [ تر - فا. ] (ص .) 1 - چاپی . 2 - کنایه از: ساختگی، قلابی


باسمه تعالی (ب مِ هی تَ لا) [ ع . ] (شب جم .) به نام خدا که والاست


باسور [ ع . ] (اِ.) نوعی از بیماری مقعد و بینی ؛ ج . بواسیر (مفرد کم استعمال است .) 1


باسک (سُ) ( اِ.) خمیازه، دهن دره


باسکول [ فر. ] ( اِ.) دستگاهی است برای اندازه گیری وزن های سنگین تجاری، قپان


باسیل [ فر. ] ( اِ.) باکتری دراز اندام و کشیده


باشامه (مِ) ( اِ.) روسری زنان، چارقد


باشتین ( اِ.) میوه، میوة درخت


باشرف (شَ رَ) [ فا - ع . ] (ص مر.) شرافتمند، شریف، بزرگوار. مق . بی شرف


باشلق (لُ) [ تر. ] (اِ) 1 - کلاه . 2 - مجازاً به معنی مهریه


باشلیق [ تر. ] (ص مر. اِمر.) سردار، سالار


باشه (ش ِ) ( اِ.) یکی از پرندگان شکاری کوچکتر از باز، با چشمانی زرد رنگ، که رنگ پشتش خاکستری تیره و شکمش سفید با لکه های حنایی است . قرقی، قوش


باشکوه (شُ) (ص مر.) باعظمت، باابهت


باشگاه (اِمر.) کلوپ، جایی برای ورزش و تفریح


باشی [ تر. ] (ص .اِ.) سرور، رئیس، سردسته، سردار


باصر (ص ِ) (اِفا. ص .) بیننده، بینا


باصره (ص ِ) [ ع . ] ( اِ.) بینایی


باطل (طِ) [ ع . ] (ص .) بیهوده، بی فایده . ج . اباطیل


باطن (طِ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - پنهان، درون چیزی . ج . بواطن . 2 - حقیقت، اصل


باع [ ع . ] ( اِ.) 1 - اندازة دو دست که از هم گشوده باشد. 2 - فروشنده


باعث (عِ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - برانگیزنده . 2 - سبب، علت


باعرضه (عُ ض ِ) [ فا - ع . ] (ص .) دارای عرضه . مق . بی عرضه


باغ [ په . ] ( اِ.) زمینی که دور آن را دیوار کشیده و در آن میوه یا گل کاشته شده است، بوستان . ؛ توی باغ نبودن کنایه از: 1 - متوجه اصل مطلب نبودن . 2 - پخته نبودن


باغ سیاوشان (غِ وَ) (اِمر.) نوایی در موسیقی قدیم


باغ شهریار ( باغ شهریار ِ شَ) (اِمر.) نوایی در موسیقی قدیم


باغ شیرین ( باغ شیرین ِ) (اِمر.) یکی از الحان باربدی


باغبان [ په . ] (اِمر.) کسی که نگهبانی و پرورش گل های باغ را به عهده دارد


باغنده (غَ یا غُ د یا دَ) ( اِ.) = پاغنده . باغند. پاغند: پنبة حلاجی کرده، پنبة زده شده . غنده و غند نیز گویند


باغچه (چِ) (امصغ .) 1 - باغ کوچک . 2 - زمین کوچکی که در حیاط برای کاشتن گل و درخت و سبزی آماده کنند


باغی [ ع . ] (اِفا.) سرکش، نافرمان . ج . بغاة


بافت 1 - (مص مر.) بافتن، نسج . 2 - ( اِ.) مجموعة سلول هایی که در شکل و ساختمان شبیه هم می باشند و یک عمل مشترک راانجام م ی دهند؛ مانند بافت های ماهیچه ای . 3 - (ص مف .) بافته شده، بافته . 4 - مجازاً: ساختار و ویژگی های متعلق به یک مجموعه . 5 - مجموعة اجزا و عناصر تشکیل دهندة یک اثر


بافتن (تَ) (مص م .) 1 - رشته های نخ یا پشم را به هم تابیدن . 2 - سخنان دروغ گفتن


بافته (تِ) (ص مف .) 1 - تابیده شده . 2 - پارچه . 3 - فرش . ؛ بافته نبودن به پای کسی شایسته آن کس نبودن


بافدم (دُ) (اِ) عاقبت، سرانجام


بافکار (فْ) (ص فا.) = بافتکار: بافنده، جولاه، نساج


باقر (قِ) [ ع . ] (ص .) شکافنده، گشاینده


باقل (قِ) [ ع . ] (ص .) زمین گیاه برآوردة سبز شده


باقلا ( اِ.) = باقالی : گیاه علفی یک ساله از تیرة پروانه داران که دانة آن شبیه لوبیا ولی بزرگتر و در شمار حبوبات است


بالیدن (دَ) (مص ل .) 1 - رشد و نمو کردن . 2 - فخر کردن


باقلوا (لَ) ( اِ.)نوعی شیرینی که از آرد گندم و شکر و روغن و مغزپسته و بادام درست می کنند


باقی [ ع . ] (ص .) پاینده، جاوید


باقیات [ ع . ] (ص . اِ.) جِ باقیه . ؛ باقیات صالحات عمل های نیک، کارهای نیکو


بال [ ع . ] ( اِ.) خاطر، دل، جان


بال ( اِ.) اندام پرواز در پرندگان، حشرات و خفاش


بال بال زدن (زَ دَ) (مص ل .)1 - بال های خود را با تکان های ریز و پیاپی به هم زدن . 2 - دچار دلهره و حرکات تشنج آمیز بودن


بالا (ص فا.) 1 - بالنده، نمو کننده . 2 - زبر، فوق . 3 - بلندی، ارتفاع . 4 - طول، درازا. 5 - پشته، تپه . 6 - قد و قامت . ؛ بالا بالاها پریدن کنایه از: بسیار جاه طلب بودن


بالا دادن (دَ) (مص ل .) بزرگ نمودن، بزرگ جلوه دادن


بالا غیرتاً (غِ رَ تَ نْ) [ فا - ع . ] (ق .) از روی جوانمردی و گذشت


بالا نمودن (نِ دَ) (مص ل .) نشان دادنِ قد و قامت خود


بالا کردن (کَ) (مص م .) بزرگ کردن (فرزند)


بالابان ( اِ.) طبل، نقاره


بالابر (بَ) ( اِ.) آسانسور


بالابلند (بُ لَ) (ص مر.) 1 - آن که قدش دراز باشد، بلندقد، بلندقامت . 2 - طولانی تر از حد معمول، دراز. 3 - کامل و بدون کم و کسر


بالاتفاق (ب لْ اِ تِّ) [ ع . ] ( ق .) همگی، جمعاً


بالاتنه (تَ نِ) (اِمر.) 1 - بخش بالایی تنه از کمر به بالا. 2 - بخشی از یک لباس که آن بخش از بدن را می پوشاند


بالاخانه (نِ) (اِمر.) ساختمان کوچک با یک یا چند اتاق در قسمت فوقانی خانه و مستقل از آن . ؛ بالاخانه را اجاره دادن کنایه از: عقل سالم نداشتن، سخنان پریشان و نامربوط گفتن


بالاخره (اَ خَ رَ یا رِ) [ ازع . ] (ق .) سرانجام، عاقبت، باری (فره )


بالادست (دَ) (اِمر.) طرف بالاتر


بالار (اِ.) = بالال : نک پالار


بالارو (اِفا.) 1 - بالارونده . 2 - آسانسور


بالان ( اِ.) دهلیز خانه


بالانس [ فر. ] ( اِ.) 1 - تعادل . 2 - دستگاهی برای اندازه گیری جرم یا وزن، ترازو. (فره ). 3 - حالتی در یک واکنش شیمیایی که در آن واکنش دهنده ها و فرآورده های واکنش از قوانین پایستگی جرم و بار پیروی کنند، موازنه . (فره )


بالاپوش (اِمر.) 1 - پوششی که هنگام خواب بر روی خود اندازند، لحاف . 2 - جامه ای که روی لباس های دیگر پوشند


بالت (لِ) [ فر. ] (اِ.) یکی از هنرهای ترکیبی و آن تجسم و نمایش یک موضوع است به وسیلة نوعی رقص علمی و حرکات مشکل همراه با موزیک


بالتبع (ب تَّ) [ ازع . ] (ق .) تبعاً، درنتیجه


بالرین (لِ یَ) [ فر. ] ( اِ.) رقاصة حرفه ای


بالش (لِ) (اِمص .) نمو، بالیدن


بالش ( بالش .) [ تر - مغ . ] (اِ.) واحد مقیاس برای زر و سیم


بالش ( بالش .) ( اِ.) = بالشت : وسیله ای به شکل کیسه چهارگوش که آن را با مادة نرمی مثل پر، پنبه، پشم شیشه یا اسفنج پر کرده و در هنگام خواب یا استراحت سر را روی آن می گذارند، متکا، مسند


بالطبع (ب طَّ) [ ازع . ] ( ق .) طبعاً، از روی سرشت


بالعکس (ب لْ عَ) [ ازع . ] ( ق .) برعکس، به عکس


بالغ (لَ) (اِ.): نک پالغ


بالغ (لِ) [ ع . ] (ق .) افزون، بیش


بالغ ( بالغ .) [ ع . ] (اِفا.) 1 - به حد بلوغ رسیده . 2 - رسا


بالفرض (ب لْ فَ) [ ازع . ] ( ق .) فرضاً، از روی فرض


بالفعل (ب لْ فِ) [ ع . ] (ق .) فعلاً، اکنون


بالقوه (ب لْ قُ وِّ) [ ع . بالقوه . ] (ق .) به قوت، به حالت قوت . مق بالفعل


بالماسکه (کِ) [ فر. ] (اِمر.) مجلس رقص که در آن با لباس مبدل و نقاب شرکت می کنند


بالن (لُ) ( اِ.) از پستانداران دریایی با طول تا سی متر و وزن تا صدوپنجاه هزار کیلو گرم، وال


بالنده (لَ د) (ص فا.) نمو کننده، نشو و نما - کننده


بالنسبه (ب نْ نِ بَ) [ ازع . ] ( ق .) به طور نسبت و مقابله و قیاس


بالنگ (لَ) ( اِ.) میوه ای از نوع مرکبات که پوست آن زبر و ضخیم و زرد رنگ است


باله (لِ) ( اِ.) 1 - اندام بال مانندی است در ماهیان و برخی جانوران دریازی که جهت شنا و حفظ تعادل به کار می رود. 2 - [ فر. ] نمایش توأم با موسیقی و رقص


بالو ( اِ.) زگیل، آزخ


بالوایه (یِ) ( اِ.) پرستو


بالوعه (عِ) [ ع . ] ( اِ.) چاه، فاضل آب


بالون (لُ) [ فر. ] ( اِ.) کره ای بزرگ که پوشش آن از پارچه یا چرم غیرقابل نفوذ است و داخل آن را از گازهای سبک (سبک تر از هوا) پر کنند در نتیجه به آسمان صعود کند


بالکانه (نِ) ( اِ.) 1 - پنجرة فلزی . 2 - بام، بام بلند


بالکن (کُ) [ فر. ] ( اِ.) 1 - ایوان . مهتابی . 2 - طبقة بالای تئاتر یا سینما. 3 - ایوان کوچک جلوی کاشانه، ایوانک (فره )


بالیده (د) (ص مف .) نمو کرده، رشد یافته


بالین [ په . ] ( اِ.) بالش، بستر


بالینی (ص نسب .) ( اِ.) 1 - منسوب به بالین . 2 - مطالعة ناخوشی های بیماران بستری و کلینیکی


بالیه (یِ) [ ع . ] (ص .) کهنه


بام ( اِ.) صبح، پگاه


بام ( اِ.) پوشش بالایی ساختمان


بامبو (اِ.) خیزران


بامبول ( اِ.) حقه، تزویر


بامداد [ په . ] (اِمر.) صبح، بام


بامدادان (اِمر.) هنگام بامداد


بامزد (زَ)( اِ.)طبل یا نقاره که بامداد می نواختند


بامه (مَ)(اِ. ص .) ریش دراز و انبوه، مردی که ریش دراز دارد


بامی (مَ) (ص .) درخشان، صفت و عنوان شهر بلخ


بامیه (یِ) ( اِ.) 1 - گیاهی با برگ های پهن پنجه مانند، شبیه برگ ختمی، میوه اش سبز و دراز است، به صورت پخته شده و درخورشت مصرف می شود. 2 - نوعی شیرینی که از نشاسته و شکر و روغن و ماست درست کنند


بان ( اِ.) صبح، پگاه


بان ( اِ.) بانگ


بان [ په . ] (پس .) در آخر کلمه افزوده می شود و معنی حفاظت و نگاهبانی را رساند: باغبان، دربان، دیده بان


بان ( اِ.) درختی با برگ های سبز و لطیف و خوشبو که از دانه های آن روغن معطر می گیرند


باند [ فر. ] ( اِ.) 1 - نوار، رشته . 2 - محل فرود هواپیما: باند فرودگاه . 3 - دسته، گروه : باند دزدان


بانداژ [ فر. ] ( اِ.) زخم رو باز یا قسمتی از بدن را با نوار مخصوص بستن، باندپیچی (فره )


باندرول (رُ) [ فر. ] ( اِ.) نوار یا کاغذ دراز و باریک که بر روی کالا چسبانند که نشانة کنترل کیفیت و بازرسی و نو بودن کالاست، برچسب (فره )


بانمک (نَ مَ) (ص .) 1 - جذاب، گیرا، ملیح . 2 - برخوردار از ویژگی های جالب و خوشایند که دیگران را به خنده وامی دارد


بانو [ په . ] ( اِ.) خانم


بانک [ فر. ] ( اِ.) 1 - مؤسسه ای اقتصادی، ملی یا دولتی که مردم پول های خود را در آن به امانت سپارند و در موقع لزوم برداشت کنند. 2 - مجموعه ای است برای نگه داری منظم و قابل دسترس خون یا اعضای بدن . 3 - پولی که قماربازها وارد بازی می کنند. ؛ بانک اطلاعات مؤسسه یا بخشی از یک مؤسسه برای گردآوری پردازش، نگه داری و ارائة اطلاعات . ؛ بانک خون مؤسسه یا بخشی از یک مؤسسه برای گردآوری و نگه داری خون مورد نیاز بیماران . ؛ بانک مرکزی بانک دولتی که تنظیم و اجرای سیاست های بانکی و پولی کشور را بر عهده دارد. ؛ عابر بانک باجه ای در یک بانک، که مشرف به گذرگاه است و دارندة حساب می تواند با قرار دادن کارت ویژه ای در دستگاه خودکار آن از حساب خود پول دریافت یا به آن حساب پول پرداخت کند


بانک داری [ فر - فا. ] 1 - (حامص .) فعالیت برای ادارة بانک . 2 - (اِ.) دانشی که به مطالعة فعالیت های بانکی یا اشتغال در آن جا می پردازد


بانگ ( اِ.) آواز بلند، فریاد


بانگ زدن (زَ دَ) (مص ل .) فریاد زدن، آواز بلند برآوردن


باه [ ع . ] ( اِ.) غریزة جنسی، نیروی شهوت


باهار ( اِ.) ظرف، آوند


باهر (هِ) [ ع . ] (ص .) 1 - روشن، تابان . 2 - آشکار، هویدار


باهم (هَ) 1 - (اِمر.) به اتفاق، با یکدیگر. 2 - (ص مر.) مجتمع، متحد


باهه (هِ) ( اِ.) تالاب، آبگیر


باهو ( اِ.) 1 - چوبدستی کلفت که شبانان و شتربانان بر دست گیرند. 2 - بازو


باهوش (ص مر.) آن که دارای هوش قوی است، هوشمند


باهک (هَ) ( اِ.) مردمک چشم


باهکیدن (هَ دَ) (مص م .) شکنجه کردن، آزاردن


باور (وَ) [ په . ] ( اِ.) 1 - پذیرفتن سخن . 2 - یقین، اعتقاد


باوقار (وِ) (ص مر.) متین، وزین


باژ ( اِ.) خراج، مالیات


باژ (پیش .) = واژ. باز: بر سر اسماء آید به معنی قلب و عکس و دیگرگونی : باژگونه، باژگون


باژرنگ (رَ) ( اِ.) = بازرنگ : 1 - پستان بند زنان . 2 - سینه بند کودکان


باژگون (ژِ)(ص مر.)سرنگون، وارون . باژگونه و بازگونه و واژگونه و واژگون و باشگون و باشگونه نیز گفته می شود


باک [ انگ . ] ( اِ.) مخزن سوخت موتور در اتومبیل، موتور و..


باک ( اِ.) 1 - ترس، بیم، پروا. 2 - نگرانی


باکتری (تِ) [ فر. ] ( اِ.) میکروب ؛ موجود ریز ذره بینی که با چشم غیرمسلح دیده نمی شود


باکتریولوژی ( باکتریولوژی . یُ لُ) [ فر. ] ( اِ.) شاخه ای از علم میکروب شناسی که به بررسی باکتری ها و راه های مقابله با آن ها یا استفاده از آن ها می پردازد، باکتری شناسی


باکره (کِ رِ) [ ع . باکرة ] (ص .) دختر، دوشیزه


باکس [ انگ . ] ( اِ.) جعبه


باکفایت (کِ یَ) [ فا - ع . ] (ص مر.) کافی، باعرضه، شایسته . مق بی کفایت


جصاص (جَ صّ) [ ع . ] گچ کار، گچ گر


باکلاس (کِ) [ فا - فر. ] ( ص .) 1 - ویژگی آن که مقررات و آداب اجتماعی را به خوبی رعایت می کند. 2 - دارای کیفیت خوب یا مطلوب نسبت به مجموعة همانند خود


باکوره (رِ یا رَ) [ ع . باکورة ] (ص .) 1 - اول هر چیز. 2 - میوة نورس، نوبر، ج . باکورات . بواکیر


باکی [ ع . ] (اِفا.) گریه کننده ؛ ج . بکاة


باگت (گِ) [ فر. ] ( اِ.) نوعی نان باریک لوله ای شکل


بای [ تر. ] (ص .) مالدار، ثروتمند، غنی


بای دادن (دَ) (مص ل .) 1 - باختن . 2 - رشوه دادن


بای پس (پَ) [ انگ . ] (اِ.) نوعی عمل جراحی که در آن برای تغییر مسیر یکی از جریان های طبیعی بدن مجرایی فرعی را در محل پیوند می زنند


بایا (ص .) بایسته، لازم، واجب


بایت [ انگ . ] ( اِ.) کوچکترین گروه واحد اطلاعاتی در یک کامیپوتر که ظرفیت حافظة کامپیوتر را با آن می سنجند


باید (یَ) (ص .) بایست، بایستی، لازم است، ضروری است


بایر (یِ) [ ع . بائر ] (ص .) خراب، لم یزرع


بایس (یِ) [ ع . ] (ص .) بی نوا، ناتوان


بایست (یِ) [ په . ] (ص .)ضرور، لازم، خواستن


بایستن (یِ تَ) [ په . ] (مص ل .) لازم بودن، ضرورت داشتن


بایسته (یِ تِ) [ په . ] (ص مف .) واجب، لازم


بایع (یِ) [ ع . ] (اِفا.) فروشنده


بایقوش ( اِ.) بوم، جغد


بایکوت [ انگ . ] 1 - (مص م .) طرد کردن . 2 - (اِمص .) تحریم


بایگان (ص مر.) کسی که نامه ها و سندهای اداری را در محلی ضبط کند


بایگانی ( اِ.) جایی که در آن اسناد و مدارک اداری نگه داری می شود


ببر (بَ) ( اِ.) جاندار پستاندار گوشتخوار از تیرة گربه سانان با پوست خزدار راه راه بومی آسیا


ببر بیان (بَ رِ بَ) ( اِ.) جامه ای از پوست ببر که رستم هنگام جنگ به تن می کرد


ببرگ (ب بَ) (ص .) مهیّا، فراهم بودن وسایل زندگی


ببین و بترک (ب نُ ب تَ رَ) ( اِ.) نوعی مهره که برای دفع چشم زخم بر کلاه یا گردن کودکان آویزند


بت (بُ) ( اِ.) 1 - تندیسی ساخته شده از سنگ، چوب، فلز یا هر چیز دیگر به شکل انسان یا حیوان که به جای خدا مورد پرستش قرار بگیرد. معبود. 2 - معشوق


بتا (ب) [ یو. ] ( اِ.) 1 - نام حرف دوم یونانی . 2 - ذره ای با بار منفی شامل باریکه ای از الکترون ها که از اجسام رادیو اکتیو گسیل می شود. 3 - دومین ستارة هر صورت فلکی به لحاظ روشنایی


بتاور (بَ وَ) ( اِ.) 1 - عاقبت، سرانجام . 2 - بآلاخره


بتخانه (بُ نِ) (اِمر.) 1 - بتکده، جایی که در آن بت را نگهداری و پرستش می کنند. 2 - حرم، حرمسرا


بتفاریق (ب تَ) [ فا - ع . ] (ق .) کم کم، بتدریج


بتفوز (بَ) ( اِ.) 1 - گرداگرد دهان انسان و حیوان . 2 - پوز، پوزه


بته (بُ تِّ) ( اِ.) نک بوته . ؛ از زیر بته درآمدن بی اصل و نسب بودن


بته جقه ( بته جقه . جِ قُِ) [ فا - تر. ] (اِ.) نقشی زینتی شبیه سروی خمیده که بیشتر در صنعت قالی بافی، ترمه، زردوزی و مانند آن به کار می رود


بتو (بَ) ( اِ.) 1 - قیف . 2 - گیره چوب یا ساقه گیاه . 3 - دستة هاون . 4 - هاون سنگی . 5 - سنگی که بر روی آن ادویه و چیزهای دیگر را سایند


بتو (بَ ت ُ ) (اِ.) 1 - جایی که غالباً آفتاب در آن جا بتابد. 2 - مشرق


بتول (بَ) [ ع . ] (ص .) 1 - کسی که از دنیا بریده و به خدا پیوسته و نیز از ازدواج خودداری کند. 2 - پارسا، پاکدامن، لقب حضرت فاطمه (ص ) و حضرت مریم


بتون (ب تُ) [ فر. ] ( اِ.) از مصالح ساختمانی است که از شن و ماسه و سیمان و آب با اندازه های مختلف ساخته شود


بتون آرمه ( بتون آرمه . مِ) (اِمر.) بتون مسلح، بتونی که در آن میله های آهنی گذارند تا استواری و مقاومت آن بیشتر گردد


بتونه (بَ نِ) [ ازع . ] (اِ.) = بتانه : خمیری چسبناک مرکب از گل سفید و روغن بزرک که برای پر کردن درزهای بین شیشه و قاب و همچنین آماده سازی سطح اجسام پیش از رنگ کردن به کار رود، زاماسکه، زامسقه


بتکده (بُ کَ د) (اِمر.) بتخانه، بت پرستان


بث الشکوی (بَ ثَّ شَ کْ وا) [ ع . ] (مص ل .) درد دل کردن، گله و شکایت کردن


بث (بَ ثّ) [ ع . ] (مص م .) 1 - بیان کردن . 2 - آشکار کردن . 3 - برانگیختن


بثر (بَ) [ ع . ] (اِ.) جوش و دانة ریز که روی پوست پیدا شود


بج (بَ) ( اِ.) 1 - درون دهان . 2 - لُپ


بجا (ب) (ص مر.) شایسته، لایق، درخور، به موقع


بجا آوردن ( بجا آوردن . وَ دَ) (مص م .) 1 - انجام دادن . 2 - بازشناختن، دریافتن


بجان آمدن (ب. مَ دَ) (مص ل .) به تنگ آمدن


بجای (ب یِ) (حراض .) 1 - در حق کسی، برای کسی . 2 - از جهت، از حیث . 3 - در برابر، در مقابل (برای مقایسه )


جولاهه (جُ هِ) نک جولاه


بجده (بَ جْ دَ یا بُ جُ دَ) [ ع . ] ( اِ.) باطن و حقیقت کاری


بجشک (ب جِ شْ) (اِ) پزشک، طبیب


بجول (بُ جُ) ( اِ.) نک آشتالنگ


بجکم (بَ کِ) ( اِ.) 1 - ایوان، بارگاه . 2 - خانه تابستانی که از همه طرف در و پنجره داشته باشد. بچکم، پچکم، بشکم و بیکم نیز گویند


بحار (ب) [ ع . ] ( اِ.) جِ بحر؛ دریاها


بحبوحه (بُ حِ) [ ع . ] ( اِ.) میان، وسط


بحت (بَ) [ ع . ] (ص .) ناب، ساده، ویژه


بحث (بَ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - مذاکره . 2 - گفتگو


بحر (بَ) [ ع . ] ( اِ.)1 - دریا. ج .بحار. 2 - وزن شعر


بحران (بُ) [ ع . ] ( اِ.) آشفتگی و تغییر حالت ناگهانی، بالاترین مرحلة یک جریان


بحرانی ( بحرانی .) [ ع - فا. ] (ص نسب .) منسوب به بحران  - تغییر حالت و آشفتگی مریض . 2 - وضع غیرعادی در امری از امور مملکتی


بحلی (ب حِ) [ فا - ع . ] (مص ل .) حلالیت طلبیدن، حلال کردن


بحمدالله (ب حَ د لْ لا) [ ع . ] (شب جم .) سپاس خدای را، ستایش خدای را. ؛ بحمدالله والمنة سپاس خدای را و منت از او


بحور (بُ) [ ع . ] ( اِ.) جِ بحر؛ دریاها


بحیره (بُ حَ رِ) [ ع . بحیرة ] (اِمصغ .) دریاچه


بخ (بَ) [ ع . ] (شب جم .) زه، خوشا


بخار (بُ) [ ع . ] ( اِ.) گازی که از مواد مرطوب در حال تبخیر جدا شود یا در اثر حرارت از مایعات یا جامدات برخیزد و به هوا رود


بخاری ( بخاری .) (ص نسب .) (اِمر.) دستگاهی که در زمستان برای گرم کردن هوای فضاهای بسته مثل اتاق، کلاس، مغاز، و... به کار برند و در آن با سوزاندن نفت، هیزم و غیره حرارت ایجاد شود


بخت (بَ) ( اِ.) طالع، اقبال، مجازاً زناشویی در مورد دختر یا زن


بخته (بَ تِ) (ص . اِ.) 1 - گوسفند سه ساله یا چهار ساله . 2 - فربه، چاق


بخته کردن ( بخته کردن . کَ دَ)(مص ل .)قوام بخشیدن


بختو (بُ تُ) ( اِ.) 1 - رعد، تندر. 2 - هر چیز غرنده


بختور (بَ وَ) (ص .) خوشبخت، بختیار


بختک (بَ تَ) ( اِ.) 1 - کابوس . 2 - موجودی خیالی


بختی (بُ) ( اِ.) شتر قوی هیکل دو کوهانه


بختیار (بَ) (ص مر.) با اقبال، خوشبخت


بخرد (ب رَ) (ص مر.) خردمند، حکیم


بخس (بَ) [ ع . ] (ص .) 1 - زراعت دیم . 2 - ارزان، ناچیز


بخسیدن (بَ دَ) (مص ل .) 1 - رنجیدن . 2 - پژمردن . 3 - گداختن


بخسیده (بَ د)(ص مف .)1 - گداخته . 2 - پژمرده . 3 - رنجیده


بخش (بَ) [ په . ] ( اِ.) 1 - قسمت، بهره . 2 - تقسیم . 3 - در تقسیمات کشوری، از شهر کوچکتر و از ده بزرگتر که شامل چند روستا می شود. 4 - چند کشتی جنگی که تحت فرماندهی یک تن باشد؛ اسکادران . 5 - واحدی از یک سازمان که کار ویژه ای را بر عهده دارد. 6 - قسمتی از یک فصل کتاب . 7 - هجا (زبان شناسی ). 8 - جزء پسین بعضی از کلمه های مرکب : جانبخش، روحبخش


بخش شدن (بَ. شُ دَ) (مص ل .) قسمت شدن، تقسیم شدن


بخشایش (بَ یِ) [ په . ] (اِمص .) درگذشتن . عفو کردن


بخشاینده (بَ یَ د) (ص فا.) عفو کننده، رحم کننده


بخشدار (بَ) (ص فا. اِ.) کسی که از جانب وزارت کشور امور یک بخش را تحت نظر فرماندار ادراه کند


بخشداری ( بخشداری .) 1 - (حامص .) عمل و شغل بخشدار. 2 - ( اِ.) محلی که بخشدار در آن حوزة خود را اداره کند


بخشش (بَ ش ِ) [ په . ] 1 - (اِمص .)داد، دهش . 2 - انعام . 3 - ( اِ.) تقدیر، سرنوشت


بخشنامه (بَ مِ) (اِمر.) حکم یا دستوری که از طرف مسؤلین سازمان برای اطلاع تمام کارکنان یک مؤسسه ابلاغ شود


بخشودن (بَ دَ) (مص ل .) 1 - رحم کردن . 2 - بخشیدن


بخشیدن (بَ دَ) [ په . ] (مص م .) 1 - عطا کردن . 2 - عفو کردن


بخشیده (بَ د) (ص مف .) 1 - عطا شده . 2 - عفو شده


بخل (بُ) [ ع . ] ( اِ.) تنگ چشمی، خسُت


بخو (بُ) ( اِ.) حلقه و زنجیری که دست و پای چهارپایان را بدان بندند. بخا نیز گویند


بخوبر (بُ خُ. بُ) (ص .) حقه باز، بدکار


بخور (ب یا بُ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - هر ماده ای که در آتش ریزندو بوی خوش دهد. 2 - صمغ درخت روم که بخور آن خوشبو است . 3 - در فارسی، هر دارویی که جوشانده و بخار آن استشمام گردد. 4 - بخار آب گرم یا داروی جوشانده که برای مرطوب کردن و ضدعفونی کردن هوا مورد استفاده قرار گیرد


بخور (بُ خُ) (ص .) 1 - رنگ خاکستری سیر. 2 - هر چیز به رنگ خاکستر


بخیدن (بَ دَ) (مص م .) حلاجی کردن


بخیده (بَ د)(ص مف .) پنبة زده شده ؛ حلاجی شده


بخیل (بَ) [ ع . ] (ص .) چشم تنگ، خسیس . ج . بخلاء


بدنام (بَ)(ص مر.) دارای شهرت بد، معروف به بدی


بدنسل (بَ. نَ) [ فا - ع . ] (ص مر.)بدنژاد، بد اصل


خره (خُ رُ) (اِ.) = خروه : خروس


بخیه (بَ یِ) ( اِ.) 1 - کوکی که روی پارچه با دست یا چرخ خیاطی بزنند. 2 - دوختن بخشی از بدن که در اثر عمل جراحی شکافته شده باشد. ؛ اهل بخیه اهل فن، صاحب سررشته، وارد به کار. ؛ بخیه به آب دوغ زدن کنایه از: زحمت بی هوده کشیدن، کاری بی حاصل کردن


بخیه زدن ( بخیه زدن . زَ دَ) (مص م .) 1 - کوک زدن، دوختن . 2 - دوختن بخش جراحی شدة بدن


بد (بَ) (ص .) زشت، ناپسند


بد (بُ دّ) [ ع . ] ( اِ.) چاره، گریز


بد (بَ یا بُ) [ په . ] 1 - (ص .) مهتر، سرور بزرگ . 2 - (پس .) دارنده، صاحب، خداوند مانند: سپهبد


بد انداختن ( بد انداختن . اَ تَ)(مص ل .) 1 - بداندیشی کردن، بنای بدی کردن . 2 - آزار رساندن


بد بردار (بَ. بَ) تحمل کنندة بدان، کسی که سعة صدر دارد


بدآزمون ( بدآزمون . ز) (ص .) بدسابقه، نابکار


بدآموزی ( بدآموزی .) (ص .) آموزش کارهای ناپسند و غیراخلاقی


بداء (بَ) [ ع . ] (مص ل .) ظاهر گشتن، پیدا شدن


بداخلاق ( بداخلاق . اَ) [ فا - ع . ] (ص .) تندخو، خشمگین . مق . خوش اخلاق


بدانجام ( بدانجام . اَ)(ص مر.) بدعاقبت، بدفرجام


بداهت (بَ هَ) [ ع . بداهة ] (مص ل .) سخن بی اندیشه گفتن، بی تأمل سخن گفتن


بداهه (ب یا بَ هِ) [ ع . بداهة ] (اِ.) نک بداهت، بدیهه


بداهه نوازی ( بداهه نوازی . نَ) (حامص .) ساختن آنی و فوری قطعات موسیقی


بداهه پرداز ( بداهه پرداز . پَ) [ ع - فا. ] (ص فا.) آن که بدون مقدمه اثری هنری اعم از شعر، موسیقی، نقاشی و همانند آن خلق می کند


بدایت (بَ یَ) [ ع . بدایة ] (اِمص .) آغاز، اوُل چیزی


بدایع (بَ یِ) [ ع . بدائع ] ( اِ.) جِ بدیعه ؛ تازه ها، نوها


بدبدک (بَ بَ دَ) ( اِ.) (اِمر.) هدهد


بدترکیب ( بدترکیب . تَ) [ فا - ع . ] (ص .) زشت، ناپسند


بدجنس ( بدجنس . جِ) [ فا - ع . ] (ص .) دارای اندیشه و رفتار بد، بدسرشت، بدذات


بدحساب (بَ. حِ) (ص .) خصوصیات کسی که حساب و کتاب درستی ندارد و بدهی خود را به موقع پرداخت نمی کند


بدخوی ( بدخوی .)(ص مر.)تندخو، زشت خوی


بددل ( بددل . د) (ص مر.) 1 - بزدل، ترسو. 2 - بدگمان


بدر (بَ) [ ع . ] ( اِ.) ماه شب چهارده، ماه کامل


بدرام (بَ) (ص مر.) وحشی، سرکش


بدرقه (بَ رَ ق ِ) [ ع . بدرقة ] 1 - ( اِ.) راهنما، راهبر. 2 - (اِمص .) مشایعت


بدره (بَ رِ) [ ع . بدرة ] ( اِ.) همیان، کیسة پول


بدرود (ب) ( اِ.) وداع، خداحافظی


بدرود گفتن ( بدرود گفتن . گُ تَ) (مص ل .) خداحافظی ک ردن


بدریخت ( بدریخت .) (ص .) بدقیافه، زشت، دارای وضع ظاهری ناخوشایند


بدزهره (بَ زَ رِ) (ص مر.)ترسو، بددل


بدست (بَ دَ) ( اِ.) وجب


بدست شدن (ب دَ. شُ دَ) (مص ل .) بدست آمدن، حاصل شدن


بدسگال (بَ. س ِ) (ص فا.) بداندیش، بدخواه


بدشانس ( بدشانس .) (ص .) بداقبال، آن که اغلب حوادث ناگوار در زندگی اش رخ می دهد. مق . خوش شانس


بدع (ب) [ ع . ] (ص .) تازه، نوآیین . ج . ابداع، بدَع


بدعت (ب عَ) [ ع . بدعة ] ( اِ.) نوآوری، به ویژه رسم یا آیین تازه ای که مورد پذیرش قرار نگرفته یا مخالف سنت پذیرفته شده باشد


بدعنق (بَ. عُ نُ) (ص مر.) بدخلق، بدرفتار


بدقلق ( بدقلق . ق ِ لِ) [ فا - تر. ] (ص مر.) بهانه گیر، بدسلوک


بدل (بَ دَ) [ ع . ] (ص .) کریم، شریف . ج . ابدال، بدلا


بدل (بَ دَ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - هر چیزی که به جای دیگری واقع شود. 2 - عوض، جانشین . ج . بُدلا


بدلاء (بُ دَ) [ ع . ] جِ بدل، بدیل ؛ شریفان، کریمان


بدلگام (بَ لِ) (ص مر.) 1 - حیوان سرکش . 2 - آدم گردنکش، یاغی


بدلی (بَ دَ) [ ع - فا. ] (ص .) قلابی، غیراصلی


بدلیجات ( بدلیجات .) [ ع - فا. ] (اِ.) جواهرات و زیورآلات بدلی و غیراصل


بدمسب (بَ مَ سَّ) [ فا. ازع ] (ص مر.) (عا.) = بدمصب : بدمذهب


بدمست ( بدمست . مَ) (ص مر.) کسی که در مستی عربده کشد و شرارت کند، آن که پس از مست شدن هرزه گویی کند


بدمظنه ( بدمظنه . مَ ظَ نِّ) [ فا - ع . ] (ص مر.) بدگمان، بدظن


بدمنظر ( بدمنظر . مَ ظَ) [ فا - ع . ] (ص مر.) آنچه در نظر خوش نیاید


بدمهر ( بدمهر . مِ) (ص مر.)1 - نامهربان . 2 - بد - اندیش


بدمینتون (بَ تُ) [ انگ . ] ( اِ.) نوعی ورزش شبیه تنیس که دو یا چهار بازیکن دارد


بدن (بَ دَ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - ساختمان کامل یک موجود زنده . 2 - تن، پیکر


بدن سازی (بَ دَ)(اِمر.) تمرین ها و ورزش های ویژه برای تقویت ماهیچه ها و ایجاد یا حفظ تناسب در اندام های بیرونی، پرورش اندام


بدنما ( بدنما . نَ) (ص مر.) 1 - بدشکل، زشت . 2 - بسیار نازک و تُنُک . 3 - نشان دهندة تمام بدن


بدنه (بَ دَ نِ یا نَ) [ ع . ] ( اِ.) تنه، پیکر


بده بستان (ب د ب) (اِمص .) (عا.) 1 - داد و ستد، معامله . 2 - مبادله، رد و بدل . 3 - روابط پنهانی متقابل


بدهکار (ب د) (ص فا.) 1 - دارای بدهی . 2 - مدیون


بدهکاری ( بدهکاری .) (حامص .) عمل بدهکار، وامداری، قرض داری . مق بستانکاری


بدهی ( بدهی .) ( اِ.) 1 - آنچه بدهکار باید به بستانکار بپردازد. 2 - قرض


بدو ( بدو .) [ ع . ] ( اِ.) بادیه، صحرا


بدو (بَ) [ ع . ] ( اِ.) اوُل، آغاز، ابتدا


بدواً (بَ وَ نْ) [ ع . ] ( ق .) در آغاز، در ابتدا


بدون (ب نِ) (ص . ق .) 1 - فاقد، بی بهره . 2 - بی (نشانة فقدان یا نبودن )


بدوی ( بدوی .) [ ع . ] (ص نسب .) ابتدایی، آغازی


بدوی (بَ دَ) [ ع . ] (ص نسب .) بیابانی


بدویت (بَ دَ یَّ) [ ع . بدویة ] (اِمص .) 1 - بادیه نشینی، بیابان گردی . 2 - عقب ماندگی


بدپیله ( بدپیله . لِ) (ص مر.) سمج، سخت انتقام


بدکاره ( بدکاره . رِ) (ص مر.) 1 - آن که مرتکب کارهای بد شود، بدکردار. 2 - شریر، موذی . 3 - فاسق، زناکار، روسپی


بدگل ( بدگل . گِ) (ص مر.) زشت، نازیبا


بدگمان ( بدگمان . گُ)(ص مر.) 1 - کسی که سوءظن دارد. 2 - حسود. 3 - مغرض


بدگوهر ( بدگوهر . گُ هَ)(ص مر.) بدنژاد. بدسرشت


بدیع (بَ) [ ع . ] (اِ . ص .) 1 - نو، تازه . 2 - دانشی که به بیان زیبایی های صنایع شعری می پردازد. 3 - عجیب، نادر


بدیل (بَ) [ ع . ] ( اِ.) عوض، جانشین


بدیمن (بَ. یُ) (ص .) بدشگون، ناخجسته، شوم


بدیهه (بَ هِ) [ ع . بدیهة ] ( اِ.) بدون اندیشه سخن گفتن یا شعر سرودن


بدیهی (بَ) [ ع . ] (ص نسب .) 1 - روشن، آشکار. 2 - آن چه که عقل برای پذیرفتنش نیاز به استدلال ندارد


بدیهیات (بَ یّ) [ ع . ] (اِ.) جِ بدیهه  - امور بدیهی، چیزهای کاملاً آشکار و واضح . 2 - وقایع غیرمنتظره


بذال (بَ ذّ) [ ع . ] (ص .) بسیار بخشنده


بذر (بَ) [ ع . ] ( اِ.) تخم، دانه . ج . بذور


بذرافشانی ( بذرافشانی . اَ) [ ع - فا. ] (حامص .) تخم - افشانی، پاشیدن بذر


بذل (بَ) [ ع . ] (مص ل .) بخشیدن، دادن


بذله (بَ لِ) ( اِ.) شوخی، لطیفه


بذله گوی ( بذله گوی .) [ فا. ] (اِفا.)آدم شوخ، خوش - محضر


بذی (بَ) [ ع . ] (ص .) بی شرم، شوخی کن، ناسزاگو


بر و بوم (بَ رُ) (اِمر.) زمین، سرزمین


بر ( بر .) [ ع . ] (ص .) نیکوکار، نکوکردار


بر (ب رِّ) [ ع . ] ( اِ.) نیکی، نیکوکاری


بر یخ نوشتن (بَ. یَ. نِ وِ تَ) (مص ل .) کنایه از: به هیچ شمردن، نابوده انگاشتن


بر (بُ) 1 - ریشة فعل «بریدن » 2 - عمل جدا کردن ورق های بازی . 3 - (ص فا.) در ترکیب به معنی «برنده » آید: چوب بر، آهن بر. ؛ بر خوردن جابه جا و در هم آمیخته شدن کارها یا ورق های بازی


بر (بَ رّ) [ ع . ] ( اِ.) خشکی، دشت، بیابان


بر (بُ رّ) [ ع . ] (اِ.) گندم


بر ( بر .) [ په . ] ( اِ.) بار درخت، میوه


بر (بَ) ( اِ.) 1 - بالا. 2 - بلند. 3 - نزد. پیش . 4 - هنگام


بر ( بر .) [ په . ] ( اِ.) 1 - سینه . 2 - آغوش، کنار. 3 - طرف، جانب . 4 - ضلع خارجی زمین یا ساختمان که به طرف کوچه یا خیابان راه باشد


بر ( بر .) (اِ.) = بیر. ویر: 1 - حفظ . 2 - به خاطر نگاه داشتن


بر اثر (بَ. اَ ثَ) [ فا - ع . ] (حراض .) از پی، به دنبال


بر انگشت پیچیدن (بَ. اَ گُ. دَ) (مص ل .) بزرگ نمودن عیب و ایراد


بر باد تند نشستن (بَ. د تُ. نِ شَ تَ) (مص ل .) خشمگین شدن، نهایت خشم


بر باد دادن ( بر باد دادن . دَ) (مص م .) 1 - از دست دادن . 2 - تلف کردن . 3 - نابود ساختن


بر باد رفتن ( بر باد رفتن . رَ تَ) (مص ل .) تلف شدن، ضایع گشتن


بر باد رفته ( بر باد رفته . رَ تَ یا تِ) (ص مف .) نابود شده


بر باد ساختن ( بر باد ساختن . تَ) (مص م .) خراب کردن


بر باد سرد نشاندن ( بر باد سرد نشاندن . د سَ. نِ دَ) (مص م .) دلسرد کردن، نومید ساختن


بر خود بستن (بَ. خُ. بَ تَ) (مص ل .) به خود نسبت دادن، تظاهر کردن


بر در نشسته (بَ. دَ. نِ شَ تِ)(ص .) محتاج، نیازمند


بر دست (بَ دَ) (ق .) حاضر، آماده


بر زدن (بُ. زَ دَ) (مص م .) برهم زدن و زیر و رو کردن ورق ها پیش از بازی


بر سر آمدن (بَ. سَ. مَ دَ)(مص ل .) 1 - غلبه یافتن، پیروز شدن . 2 - به پایا ن رسیدن . 3 - برتری یافتن


بر سر آوردن ( بر سر آوردن . سَ. وَ دَ) (مص م .) برتر داشتن


بر سری ( بر سری . سَ)(حر اض .)علاوه بر، اضافه بر


بر کسی زدن (بَ. کَ. زَ دَ) (مص ل .) 1 - به او اعتناء کردن، به او توجه کردن . 2 - یورش بردن، حمله کردن


بر کسی گرفتن ( بر کسی گرفتن . کَ. گِ رِ تَ) (مص ل .) او را مقصر دانستن


بر گردن گرفتن ( بَ . گَ دَ. گِ رِ تَ)(مص م .) به عهد گرفتن


برء (بَ) [ ع . ] (مص م .) خلق کردن، آفریدن، از عدم به وجود آوردن


برء (بُ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) به شدن، نیک شدن، شفا یافتن از مرض . 2 - (اِ مصِ.) بهی، بهبود


برآسودن (بَ. دَ) (مص ل .) استراحت کردن، آسایش یافتن


برآشفتن ( برآشفتن . شُ تَ) (مص ل .) خشمگین شدن، غضبناک گردیدن


برآمدن ( برآمدن . مَ دَ) (مص ل .) 1 - بالا آمدن . 2 - طلوع کردن . 3 - طول کشیدن . 4 - بالغ شدن . 5 - روا شدن . 6 - حاصل شدن 7 - گذشتن . 8 - توان مقابله و رویارویی داشتن


برآورد ( برآورد . وَ یا وُ) (مص مر.) تخمین زدن، تعیین ارزش چیزی بطور تقریبی


برآورد کردن ( برآورد کردن . وُ کَ دَ) (مص م .) تخمین زدن


برآوردن ( برآوردن . وَ دَ) (مص م .) 1 - بلند کردن، بالا بردن . 2 - اجابت کردن، انجام دادن . 3 - پروردن


برآورده ( برآورده . وَ د)(ص مف .)1 - پرورش داده، برکشیده . 2 - اجابت شده


برائت (بَ ئَ) [ ع . براءة ] 1 - (مص ل .)پاک شدن از عیب و تهمت، تبرئه شدن . 2 - خلاص شدن از قرض و دین، رها شدن . 3 - ( اِ.) اجازه . 4 - حواله . 5 - (اِمص .) رهایی، خلاصی . 6 - بیزاری، دوری . 7 - پاکی


برابر (بَ بَ) (ص مر.) 1 - هم وزن، هم سنگ . 2 - مطابق، معادل . 3 - مساوی


برابری جستن ( برابری . جُ تَ) (مص ل .) مقابله کردن


برابری کردن ( برابری کردن . کَ دَ)(مص ل .) 1 - مطابقت داشتن . 2 - مقابله کردن


برات (بَ) ( اِ.) نوشته ای است که به موجب آن دریافت یا پرداخت پول را به دیگری واگذار کنند


برات شدن ( برات شدن . شُ دَ)(مص ل .) به دل خطور کردن


برادر (بَ دَ) [ په . ] ( اِ.) پسر یا مردی که در پدر و مادر یا یکی از آن دو ب ا شخص مشترک باشد


برادر اندر ( برادر اندر . اَ دَ) (اِمر.) برادری که با برادر دیگر یا خواهر خویش از یک پدر و مادر نباشند


برادر خوانده ( برادر خوانده . خا د) (اِمر.) مردی که او را به اخوت برگزیده باشند


براده (بُ د) [ ع . برادة ] ( اِ.) خرده ریز از چوب یا فلز که به هنگام تراشیدن یا بریدن بر جای می ماند؛ سوده


براری (بَ) [ ع . ] ( اِ.) جِ بری ؛ صحراها، خشکی ها


براز (بَ) ( اِ.) گُوِه، تکه چوبی که هنگام شکافتن چوب دیگر، در میان شکاف می گذارند. گاز و بغاز هم گویند


براز (بُ) [ ع . ] ( اِ.) سرگین، مدفوع آدمی


برازنده (بَ زَ دَ) (ص فا.) شایسته، زیبنده


برازندگی (بَ زَ د)(حامص .)شایستگی، لیاقت


برازیدن (بَ دَ) (مص ل .) سزاوار بودن، شایسته بودن


براستا (ب) (حراض . مر.) = براستای : در حق، دربارة، درباب


براطلاق (بَ. اِ) [ فا - ع . ] (ق .) کلاً، به تمامی


براعت (بَ عَ) [ ع . براعة ] (مص ل .) = برائت : 1 - برتری و کمال از حیث زیبایی و دانش . 2 - پاک شدن از عیب و تهمت . 3 - خلاص شدن از وام و دین


براعت استهلال ( براعت استهلال ِ اِ تِ) [ ع . ] (اِمر.)آن است که شاعر یا نویسنده در ابتدای شعر یا نوشتة خود، عباراتی را بیآورد که خواننده از همان آغاز دریابد که با چه نوعی از نوشته یا شعری سر و کار دارد


برافتادن (بَ. اُ دَ) (مص ل .) از میان رفتن، از بین رفتن


برافراشتن ( برافراشتن . اَ تَ) (مص م .) 1 - بالا بردن پرچم . 2 - بنا کردن ساختمان


براق (بُ) (ص .) خشمگین، عصبانی


براق ( براق .) ( اِ.) 1 - اسب تیزرو. 2 - مرکب رسول الله


براق (بَ رَّ) [ ع . ] (ص .) درخشان، درخشنده


براق شدن (بُ. شُ دَ) (مص ل .) خشمگین شدن، با خشم به کسی نگاه کردن


بران (بُ رّ) (ص .) دارای خاصیت یا توانایی بریدن


برانداختن (بَ اَ تَ) (مص م .)1 - از بین بردن . 2 - سرنگون کردن . 3 - سنجیدن


براندی (ب) [ انگ . ] (اِ.) نوعی مشروب انگلیسی


برانشی (ب) [ فر. ] ( اِ.) آب شش


برانکار (ب) [ فر. ] ( اِ.) = برانکارد: تختی که بیماران و مجروحان را روی آن می خوابانند و حمل می کنند


برانگیختن ( برانگیختن . اَ تَ)(مص م .) تحریض کردن، تحریک کردن


برانگیخته ( برانگیخته . اَ تَ) (ص مف .) تحریک شده، تحریض گردیده


برانی (ب رّ) (ص .) بی سواد، عامی


براوو (ب وُ) [ فر. ] (صت .) آفرین، مرحبا


بردن (بُ دَ) [ په . ] (مص م .) 1 - پیروز شدن . 2 - تحمل کردن


برده (بَ د) [ په . ] (ص .) 1 - غلام، کنیز. 2 - اسیر


برای (بَ یِ) (حراض .) 1 - به علت، به سبب، به جهت (تعلیل را رساند). 2 - به خاطر. 3 - به منظور (در بیان هدف و مقصود از چیزی ). 4 - در برابر (در بیان برابری و تقابل ارزش و مقدار چیزی ). 5 - در مدت زمان، به مدت . 6 - نسبت به (در بیان رابطه و نسبت میان دو امر)


بربر (ب ب) (ق .) حالتی است برای نگاه کردن و آن مستقیم و معنی دار به کسی یا چیزی نگاه کردن است


بربری (بَ بَ) ( اِ.) نوعی نان ایرانی گرد یا بیضی کلفت تر از تافتون با رویة معمولاً شیاردار


بربریت (بَ بَ یَّ) [ ع . ] (مص جع .) توحش، وحشیگری


بربستن (بَ بَ تَ) (مص م .) مقید کردن


بربسته ( بربسته . بَ تِ) (ص .) جعلی، مجعول


بربط (بَ بَ) [ معر. ] ( اِ.) عود، از آلات موسیقی شبیه تار که کاسه اش بزرگتر و دسته اش کوتاه تر است


برتاختن ( برتاختن . تَ) (مص ل .) روا شدن، روا کردن


برتافتن ( برتافتن . تَ) (مص ل .) 1 - برگردیدن . 2 - پیچیدن . 3 - تحمل کردن، تاب آوردن . 4 - توانایی داشتن، توان برابری داشتن


برتافته ( برتافته . تِ) (ص مف .) 1 - برگشته . 2 - پیچیده . 3 - تاب آورده


برتر (بَ تَ) (ص تف .) بالاتر، بلندتر


برتری ( برتری .) (حامص .) 1 - بالاتری، بلندتری . 2 - اولویت، رجحان


برتنی ( برتنی . تَ) (حامص .) غرور، خودبینی، خودنمایی


برج (بَ) ( اِ.) کنایه از: هزینه های بی مورد و بی جا


برج (بُ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - جای بلندی که برای نگهبانی عمارت و قلعه درست کنند. 2 - قلعه، د ژ. 3 - هر یک از دوازده برج منطقة البروج که خورشید هر ماه در یکی از آن ها قرار می گیرد: 1 - حمل (فروردین ). 2 - ثور(اردیبهشت ). 3 - جوزا (خرداد). 4 - سرطان (تیر). 5 - اسد (مرداد). 6 - سنبله (شهریور). 7 - میزان (مهر). 8 - عقرب (آبان ). 9 - قوس (آذر)0 - جدی (دی )1 - دلو (بهمن )2 - حوت (اسفند). ج . بروج، ابراج


برج سازی (بُ) [ معر - فا. ] (حامص .) ساختن ساختمان های بلند و مرتفع در جوامع شهری


برجا (بَ) (ق .) شایسته، سزاوار


برجاس (بُ) [ ع . ] ( اِ.) هدف، نشانة تیر. آماجگاه


برجستن (بَ جَ یا ج ِ تَ)(مص ل .)=برجهیدن : پریدن از پایین به بالا یا به عکس، جهیدن


برجسته (بَ جَ یا جِ تِ) (ص .) 1 - جهیده . 2 - برآمده . 3 - ممتاز، عالی


برجیس (ب) ( اِ.) سیارة مشتری، اورمزد


برخ (بَ) ( اِ.) پاره، بهره


برخاستن (بَ تَ) (مص ل .) 1 - ایستادن . 2 - بیدار شدن . 3 - طلوع کردن . 4 - از میان رفتن


برخاستن از چیزی ( برخاستن از چیزی . اَ) (مص ل .) صرفنظر کردن از آن چیز


برخاسته (بَ تِ) (ص مف .) ایستاده، برپا


برخفچ (بَ خَ) ( اِ.) کابوس، بختک


برخه (بَ خِ) ( اِ.) 1 - پاره ای از هر چیز. 2 - عدد کسری


برخوابه (بَ خا ب یا بَ) (اِمر.) 1 - توشک، تشک . 2 - همخوابه، هم بستر


برخور (بَ خُ) (ص فا.) 1 - بهره مند. 2 - شریک، انباز


برخورد (بَ خُ) (مص مر. اِمص .) 1 - به هم رسانیدن دو چیز، تصادم . 2 - به هم رسیدن دو کس، تصادف، ملاقات


برخوردار (بَ خُ) (ص فا.) بهره مند، کامیاب


برخورداری ( برخورداری .) (حامص .) بهره مندی، کامیابی


برخچ (بَ رَ) (ص .) ( اِ.) 1 - زشت، نازیبا. 2 - زبون، سست


برخی (بَ) ( اِ.) بعضی، اندکی


برخی ( برخی .) (ص .) فدا، فدایی، قربان


برد ( برد .) [ ع . ] ( اِ.) نوعی پارچة کتانی راه راه، که یمانی آن معروف است


برد (بُ) (مص مر.) 1 - عمل بردن (در بازی ) مق باخت . 2 - سود، نفع


برد (بَ) [ ع . ] ( اِ.) سرما


برد عجوز (بَ د عَ) [ ع . ] (ص .) سرمای پیره - زن، هفت روز آخر زمستان


بردابرد (بَ بَ) 1 - (اِمر.) آشوب، غوغا. 2 - (شب جم .) دور شو! 1


بردابرد زدن ( بردابرد زدن . زَ دَ) (مص ل .) دور شوید دور شوید گفتن


بردار و ورمال (بَ رُ وَ) (ص .) پاچه ورمالیده، ناقُلا


برداشت (بَ) (مص مر.) 1 - جمع آوری محصول . 2 - صبر، بردباری . 3 - پیشرفت و ترقی . 4 - عمل گرفتن چیزی قبل از موقع پرداخت یا تقسیم


برداشت کردن ( برداشت کردن . کَ دَ)(مص م .)1 - درو و جمع آوری محصول . 2 - تحمل کردن . 3 - تصور کردن، تصور


برداشتن (بَ تَ) (مص م .) 1 - بلند کردن 2 - تحمل کردن . 3 - گرفتن . 4 - دزدیدن . 5 - از میان بردن . 6 - فراگرفتن


بردبار (بُ) (ص مر.) 1 - بارکش . 2 - شکیبا


بردباری ( بردباری .)(حامص .)1 - بارکشی . 2 - صبر، شکیبایی


بردمنده (بَ. دَ مَ د) (ص فا.) 1 - دمنده . 2 - طلوع کننده . 3 - پیدا شونده


بردمیدن ( بردمیدن . دَ دَ) (مص ل .) 1 - دمیدن . 2 - طلوع کردن . 3 - پدید شدن


بردمیده ( بردمیده . دَ د) (ص مف .) 1 - دمیده . 2 - طلوع کرده . 3 - پدید شده


بردگی (بَ د) (حامص .) 1 - بندگی، غلامی . 2 - اسارت


بردیدن (بَ. دَ) (مص ل .) دور گشتن از راه اصلی


بررسی (بَ رِ) (حامص .) رسیدگی، تحقیق


بررسیدن (بَ. رِ دَ) (مص ل .) تحقیق کردن


برره (بَ رَ رَ یا رِ) (اِ.) [ ع . بررة ] ؛ ج . بار؛ نیکوکاران، صالحان


برروشن (بَ رْ رَ وِ شْ)(ص .)مؤمن، گرونده . ج . برروشنان


برز (بَ) ( اِ.) 1 - کار، عمل . 2 - کشت، زراعت


برز (بُ) ( اِ.) 1 - بلندی . 2 - قد، قامت . 3 - شکوه، عظمت


برزخ (بَ زَ) [ ع . ] 1 - ( اِ.) حایل بین دو چیز. 2 - حد فاصل میان بهشت و جهنم . 3 - (ص .) ناراحت، عصبانی، ناخشنود


برزدن (بَ. زَ دَ) (مص ل .) 1 - پهلو به پهلو زدن . 2 - برابری و همسری کردن


برزن (بَ زَ) ( اِ.) کوی، محله


برزنت (ب رِ ز) [ روس . ازهلندی ] (اِ.) نوعی پارچة ضخیم و خشن که برای ساختن چادر و روکش و مانند آن ها به کار می رود


برزنده (بَ زَ د) ( اِ.) شاغِل . ج . برزندگان


برزه (بَ ز) ( اِ.) 1 - کشت، کاشت . 2 - شاخة درخت


برزه گاو ( برزه گاو .) (اِمر.) = ورزه گاو: گاوی که بدان زمین را شیار کنند، گاو زراعت، ورزاو


برزکار (بَ) (ص فا.) کشاورز، برزیگر


برزگر (بَ گَ) (ص فا.) زارع، کشاورز. برزیگر هم گویند


برزیدن (بَ دَ) (مص م .) مواظبت کردن بر کاری


برس (بَ) ( اِ.) چوبی که در بینی شتر کنند


برس (بُ رُ) [ فر. ] ( اِ.) 1 - ابزاری برای مرتب کردن موی سر. 2 - ماهوت پاکن . 3 - مسواک . 4 - قلم موی درشت


برسام (بَ) ( اِ.) درد سینه، التهاب پردة بین قلب و کبد


برساوش (بَ وُ) [ معر - یو. ] ( اِ.) حامل رأس الغول، برندة سر دیو، یکی از صورت - های فلکی شمالی به صورت مردی که با دست چپ سر بریده دیوی را با موی گرفته و ستارگان آن بیست و شش باشند


برسختن (بَ. سَ تَ) (مص م .) 1 - آزمودن . 2 - سنجیدن


برسم (بَ سَ) [ په . ] ( اِ.) شاخة بریده ای (انار یا گز) که مؤبدان زرتشتی به هنگام نیایش در دست می گرفتند


برسیان (بَ) ( اِ.) پرشیان


برش (بُ رِ) 1 - (اِمص .) بریدن، بریدگی . 2 - کنایه از: زرنگی، کاردانی و توانایی زیاد در انجام کاری . 3 - ( اِ.) روش بریدن پارچه متناسب با لباس مورد نیاز


برش (بُ) [ روس . ] ( اِ.) خوراک آبداری از گوشت، کلم، چغندر و احیاناً هویج . نوعی سوپ روسی


برش کار (بُ رِ) (ص . اِ.) کسی که کارش بریدن قطعه های مصالح اعم از پارچه، آهن، نایلون و همانند آن در اندازه های مناسب برای تولیدی ها باشد


برشتن (ب رِ تَ) [ په . ] (مص م .) 1 - بریان کردن . 2 - پختن


برشته (ب رِ تِ) (ص مف .) 1 - بریان شده . 2 - تف داده، بو داده . 3 - پخته


برشتوک (ب رِ) (اِ.) نوعی شیرینی که از آرد سرخ شده، روغن، شکر و بعضی مواد دیگر تهیه می شود


برشدن (بَ. شُ دَ) (مص ل .) بالا رفتن


برشده ( برشده . شُ د) (ص مف .) بالا رفته، بلند شده


برشمردن ( برشمردن . ش ِ مُ دَ) (مص م .) 1 - شماره کردن، حساب کردن . 2 - صدا زدن، مخاطب قرار دادن


برشکستن ( بَ . ش ِ کَ تَ) 1 - (مص ل .) دوری کردن، روی برتافتن . 2 - (مص م .) شمردن، حساب کردن


برشکفتن ( برشکفتن . ش ِ کُ تَ) (مص ل .) کنایه از: شادمان شدن، به هیجان آمدن


برص (بَ رَ) [ ع . ] ( اِ.) پیسی، پیسگی، کک و سفیدی که در بدن ظاهر شود


برصاء (بَ) [ ع . ] (ص .) مؤنث ابرص ؛ زنی که به بیماری پیسی دچار باشد


برطرف (بَ طَ رَ) [ فا - ع . ] (ص .) از میان رفته، ناپدید شده


برعمیاء (بَ عَ) [ فا - ع . ] (ق مر.) کورکورانه


برعکس (بَ عَ) [ فا - ع . ] (ق مر.) برخلاف، به عکس آن چه گفته شد


برغ (بَ) ( اِ.) بندی باشد که از چوب و خاشاک و خاک و گل در برابر آب ببندند، سد، برغاب . ورغ و وارغ نیز گویند


برغست (بَ غَ) ( اِ.) گیاهی است خودرو و بیابانی با گل های ریز و سفید مانند اسفناج که در پختن بعضی از خوراک ها بکار می رود. ورغست، بلغست، پژند و مچه و هنجمک هم گویند


برغلانیدن (بَ غَ دَ) (مص م .) = ورغلانیدن : برانگیختن، تحریض کردن


برغمان (بَ غَ) ( اِ.) مار بزرگ، اژدها


برغندان (بَ غَ) ( اِ.) 1 - جشن و مهمانی که در روزهای آخر ماه شعبان برپا کنند. 2 - شرابی که در روزهای آخر ماه شعبان می خوردند و تا اول شوال از نوشیدن آن پرهیز می کردند


برغو (بُ) ( اِ.) بوق، شاخ میان تهی


برغوث (بُ) [ ع . ] ( اِ.)کک، کیک . ج . براغیث


برغول (بَ) ( اِ.) 1 - گندم نیم کوفته . 2 - آشی که با گندم نیم کوفته درست کنند


بریه (بَ یِ) [ ع . بریة ] ( اِ.) خلق، مخلوق . ج . برایا


برف (بَ) [ په . ] ( اِ.) آب منجمد که به صورت بلورهایی به شکل منشور مسدس - القاعده متبلور می گردد و در فصل سرما از ابرها به زمین می بارد


برف پاک کن (بَ کُ) (اِفا. اِمر.) وسیله ای که روی شیشة اتومبیل قرار گرفته هنگام باریدن باران یا برف آن را به حرکت درآرند تا شیشه را پاک کند


برفاب (بَ) (اِمر.) آب برف


برفزود (بَ فُ) (ق .)بسیار، فراوان، بی شمار


برفنج (بَ فَ) (اِ. ص .)1 - خشن . 2 - راه باریک و دشوار


برفنجک (بَ فَ جَ) ( اِ.) کابوس


برفک (بَ فَ) ( اِ.) 1 - ورقة نازکی از برف که در یخچال ها و دستگاه های سرد کننده ایجاد شود. 2 - نوعی بیماری که علامت آن غشای سفید رنگی است که مخاط زبان و دهان و حلق را می پوشاند، قلاع . 3 - نقطه های سفید یا نورانی متعدد بر صفحة تلویزیون یا رادار


برق (بَ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - درخشش، 2 - الکتریسته . 3 - صاعقه . 4 - جر قه ای که در اثر نزدیک شدن الکتریستة منفی و مثبت تولید شود. 5 - نوری که در اثر برخورد ابرها تولید شود. 6 - جریان الکتریسته ای که برای مصارف خانگی و صنعتی عرضه می شود


برقع (بُ قَ) [ ع . ] ( اِ.) روی بند، نقاب . ج . براقع


برقی (بَ) [ ع - فا. ] (ص نسب .) 1 - مربوط به برق . 2 - ویژگی آن چه با برق کار می کند. 3 - برق کار. 4 - (عا.) فوری، سریع


برلیان (ب رِ) [ فر. ] ( اِ.) الماس تراش داده شده


برم (بَ) [ په . ] ( اِ.) آبگیر، استخر، برکة آب


برم (بَ رَ) (اِ.) 1 - چوبی که پارچه ای ملون بر بالای آن بندند و در میدان نصب کنند برای آگاه کردن مردم از کشتی پهلوانان . 2 - چوب بندی را گویند که تاک انگور و بیارة کدو و خیار و غیره را بالای آن گذارند؛ داربست


برماسیدن (بَ دَ) (مص م .) 1 - لمس کردن . 2 - سودن عضوی بر عضو دیگر


برمال (بَ) ( اِ.) سینة کوه، سرابالای کوه و پشته


برمال ( برمال .) (اِمص .) گریز


برمالیدن ( برمالیدن . دَ) (مص م .) 1 - نوردیدن، طی کردن . 2 - بالا زدن آستین و پاچة شلوار


برماه (بَ) ( اِ.) = برمه : ابزاری که درودگران با آن تخته را سوراخ می کنند


برمخییدن ( برمخییدن . مَ دَ) (مص ل .) 1 - خودسری و نافرمانی کردن . 2 - عاق شدن


برمنشی (بَ مَ نِ) (حامص .) 1 - خودپسندی، تکبر. 2 - والامنشی


برمچ (بَ مَ) ( اِ.) لمس، دست کشی


برمچیدن (بَ. مَ دَ) (مص م .) نک برماسیدن


برنا (بُ) [ په . ] (ص .) 1 - جوان . 2 - زیبا، خوب . برناه هم گفته می شود


برناس (بَ) (ص .) غافل، نادان


برنامه (بَ مِ) (اِمر.) 1 - عنوان . 2 - دستور کار یک مجلس ؛ خطابه، جشن . 3 - آن چه که از رادیو، تلویزیون و سینما پخش می شود. 4 - مجموعه کارهایی که به هدف مشخصی ختم شود


برنامه ریزی ( برنامه ریزی .) (حامص .) طراحی و تنظیم مقررات برای اجرای یک کار یا برنامه ای


برنامه نویسی ( برنامه نویسی . نِ) (حامص .) 1 - عمل نوشتن برنامه . 2 - آماده کردن و دستور کار مرحله به مرحله برای نوشتن و انجام گرفتن برنامه های کامپیوتری


برنتابیدن (بَ. نَ دَ)(مص ل .) طاقت نیاوردن


برنج (ب رِ) ( اِ.) = برنگ : آلیاژی مرکب از مس و قلع و روی . شصت و هفت درصد مس و سی و هفت درصد روی


برنج ( برنج .)( اِ.)گیاهی یک ساله که در جاهای گرم و مرطوب می روید، دانة آن یکی از غذاهای اصلی می باشد و انواع مختلف دارد: استخوانی، بی نام، طارم، دم سیاه، چمپا، صدری و غیره


برنج کوبی ( برنج کوبی .) (حامص .) 1 - کار و شغل برنج کوب، دنگ کاری . 2 - جدا کردن دانة برنج از پوست آن


برنجار ( برنجار .) ( اِ.) نک برنجزار


برنجن (بَ رَ جَ) (اِمر.) حلقه ای فلزی که زنان به مچ دست یا پا کنند. ورنجن، ورنجین و برنجین نیز گویند


برنده (بَ رَ د) (ص .) 1 - دارای برد. 2 - پیروز، موفق


برنده (بُ رَّ د) (ص .) 1 - دارای ویژگی یا توانایی بریدن . 2 - تیز، بران . 3 - جدی، مؤثر و سخت


برندک (بَ رَ دَ) ( اِ.) تپه، پشته


برنز (بُ رُ) [ فر. ] ( اِ.) آلیاژی که از آمیختن مس و قلع به دست می آورند، مفرغ


برنس (بُ نُ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - کلاه درویشی . 2 - جامه ای که کلاه بر سر آن باشد


برنشاندن (بَ. نِ دَ) (مص م .) 1 - سوار کردن . 2 - به سلطنت رساندن


برنشست ( برنشست . نِ شَ) 1 - ( اِ.) اسب . 2 - زمین . 3 - (اِمص .) سوارکاری، سواری


برنشستن ( برنشستن . نِ شَ تَ) (مص ل .) 1 - سوار شدن . 2 - نشستن بر تخت شاهی


برنشیت (بُ رُ) [ فر. ] ( اِ.) نوعی بیماری ناشی از آماس نایره که باعث گرفتگی صدا، سرفه های شدید، خروج خلط های ساده یا توأم با چرک و خون می شود؛ ورم ریه


برنوشته (بَ نِ وِ تِ) (ص مف .) طی شده، پاره گشته


خلاندن (خَ دَ) (مص م .) نک خلانیدن


بره (بَ رِّ) ( اِ.) 1 - بچة گوسفند یا بچة آهو. 2 - برج حمل . اولین برج از دوازده برج منطقه البروج


بره (بَ رِ) ( اِ.) روی قبا و کلاه و مانند آن


برهان (بُ) [ ع . ] ( اِ.) دلیل، جهت . ج . براهین


برهم (بَ هَ) (ص مر.) 1 - فراهم آمده، جمع شده . 2 - پریشان، مضطرب


برهم بسته (بَ هَ. بَ تِ) (ص .) مجعول، ساختگی


برهم خوردن ( برهم خوردن . خُ دَ) (مص ل .) پریشان شدن، مضطرب شدن


برهم زدن ( برهم زدن . زَ دَ) (مص م .) 1 - مضطرب کردن . 2 - پریشان کردن . 3 - سرنگون کردن


برهما (بَ رَ) ( اِ.) خدای متعال هندوان


برهمایی ( برهمایی .)(ص نسب .) پیرو فرقة برهمایی


برهمن (بَ رَ مَ) [ سنس . ] (ص . اِ.) = برهمند: 1 - عضو بالاترین طبقه در دین هندو. 2 - روحانی دین هندو


برهنه (ب ِ رَ نِ) [ په . ] (ص .)1 - لخت، عریان . 2 - آشکار، پدیدار، فاش


برهنگی ( برهنگی .) [ په . ] (حامص .) لختی، عریانی


برهوت (بَ رَ) ( اِ.) 1 - وادی ای است در حَضَرموت . 2 - چاه مشهور به (بئر برهوت ) د ر جوار وادی برهوت . 3 - هر جایی که در آن گیاه یا جانوری نباشد


برهود (بَ) ( اِ.) نیم سوخته، چیزی که نزدیک به سوختن رسیده و حرارت آتش رنگ آن را تغییر داده باشد


برهودن (بَ هُ دَ) (مص ل .) نزدیک به سوختن رسیدن، در اثر حرارت تغییر رنگ دادن


برهون (بَ هُ) ( اِ.) حصار، محوطه


برهیختن (بَ تَ)(مص م .) ب رکشیدن، برآوردن


برو (بُ) ( اِ.) ابرو


برو بیا داشتن (بُ رُ. تَ) (مص ل .) کنایه از: فرّ و شکوه داشتن، اوضاع و احوال مناسب داشتن


برواره (بَ رِ) ( اِ.) بالاخانه


بروت (بُ)( اِ.)1 - سبیل . 2 - مجازاً کبر و غرور


برودت (بُ دَ) [ ع . ] (مص ل .) سرد شدن، خنک شدن


برودری (بُ رُ د) ( اِ.) گلدوزی، قلاب دوزی


بروز (بُ) [ ع . ] (مص ل .) پیدا شدن، برون آمدن


بروسین (بُ رُ) [ فر. ] (اِ.) شبه قلیایی که آن را از جوزالقی استخراج کنند. کریستال های آن استوانه ای شکل، بی رنگ و بی مزه است و از سمّهای مهلک محسوب می شود


بروشور (بُ رُ) [ فر. ] ( اِ.) متن چاپی با تعداد صفحات معمولاً کم که اطلاعاتی دربارة ویژگی های کالا یا نمایش یا نمایشگاه و نظایر آن به دست دهد، دفترک (فره )، کاتالوگ


بروفه (بُ یا بَ فِ) ( اِ.) دستار، کمربند، شال که بر سر یا کمر بندند


برومند (بَ یا بُ مَ) (ص .) 1 - باردار، میوه دار. 2 - خرم، شاداب . 3 - کامیاب، برخوردار


برومندی ( برومندی .) (اِمص .) 1 - بارداری، ثمر داشتن . 2 - تمتع


برون ( برون .) ( اِ.) بیرون، خارج


برون (بُ) (حر اض .) برای، به جهت


برپا (بَ) (ص . ق .) 1 - ایستاده، سر پا. 2 - برقراری، برجای


برپا داشتن (بَ. تَ) (مص م .) 1 - برقرار ساختن . 2 - برپا کردن جشن و شادمانی


برچسب (بَ. چَ) (اِمر.) تکه ای کاغذ که بر آن نوع جنس ومحل ساخت و دیگر مشخصات را نوشته یا چاپ کنند و روی کالا چسبانند، اتیکت


برچه (بَ چَ) ( اِ.) نیزة کوچک


برچک (بَ چَ) (اِ.) تیغة شمشیر


برچیدن ( برچیدن . دَ) (مص م .) 1 - دانه چیدن . 2 - برگزیدن . 3 - جمع کردن . 4 - تعطیل کردن، منحل کردن


برچیدگی (بَ د) (حامص .) 1 - دانه از زمین برداشتن . 2 - گرد کردن . 3 - تعطیل کردن


برک (بَ رَ) ( اِ.) ستارة سهیل


برک ( برک .) ( اِ.) نوعی پارچة ضخیم که در خراسان از پشم شتر یا کرک بز با دست بافند و از آن جامة زمستانی دوزند


برکاست (بَ) (ص .) کاستی، کمی


برکامه (بَ مِ) (ق .) علی رغم، برخلاف


برکاپوز (بَ)(اِمر.) اطراف دهان، پک و پوز


برکت (بَ رَ کَ) [ ع . برکة ] (مص ل .) 1 - نمو کردن وافزودن . 2 - افزایش . 3 - یمن، خجستگی . 4 - نیکبختی . ج . برکات


برکشیدن ( برکشیدن . کِ دَ) (مص م .) 1 - بالا کشیدن چیزی . 2 - پیشرفت کردن، بلند مرتبه ساختن . 3 - چین دار کردن


برکشیده ( برکشیده . کِ د) (ص مف .) 1 - بالا کشیده، ترقی کرده . 3 - نواخته، پرورده . 4 - ساخته و برپا شده


برکمینه ( برکمینه . کَ نِ)(ق مر.) دست کم، حداقل


برکه (ب کِ) [ ع . برکة ] ( اِ.) آبگیر، تالاب


برکی (بَ رَ) (ص نسب . اِمر.) بافته ای از پشم شتر که درویشان از آن کلاه دوزند


برگ (بَ) ( اِ.) 1 - توشه، آذوقه . 2 - اسباب و اثاثیة زندگی . 3 - میل، آرزو. 4 - اسباب و سامان


برگ ( برگ .) [ په . ] ( اِ.) 1 - اندامی از گیاه که از جوانه های روی ساقه یا شاخه پدید می آید، بلگ . 2 - واحدی برای کاغذ یا آنچه به صورت کاغذ است، ورق، ورقه


برگ بو ( برگ بو .) (اِمر.) گیاهی از تیرة غارها جزو تیره های نزدیک به آلاله ها که به صورت درختچه می باشد


برگ بید (بَ گِ) (اِمر.) نوعی از پیکان شبیه برگ بید


برگ زدن (بَ. زَ دَ) (مص ل .) حقه زدن (در بازی ورق )


برگ سبز (بَ گِ سَ) (اِمر.) مجازاً هدیة کوچک و ناچیز


برگاشتن (بَ تَ) (مص م .) برگردانیدن


برگبالان (بَ) ( اِ.) حشراتی که بال های آن ها مانند برگ گل نازک و لطیف است


برگذار کردن (بَ. گُ. کَ دَ) (مص م .) سپری کردن، به پایان بردن


برگردان (بَ. گَ) (ص مف .) 1 - برگردانده شده . 2 - ترجمه شده


برگرداننده ( بَ گَ نَ د) (ص فا.) 1 - رد کننده، برگشت دهنده . 2 - تغییر دهنده . 3 - واژگون کننده . 4 - مترجم


برگردانیدن (بَ گَ دَ) (مص م .) 1 - برگشت دادن . 2 - پشت و رو کردن . 3 - ترجمه کردن . 4 - بازپس بردن . 5 - مجازاً استفراغ کردن


برگردانیده (بَ گَ د) (ص مف .) 1 - برگشت داده، رد کرده . 2 - واپس برده . 3 - پشت و رو کرده، واژگون شده . 4 - ترجمه شده


برگردیدن ( برگردیدن . گَ دَ) (مص ل .) 1 - مراجعت کردن . 2 - تغییر یافتن . 3 - واژگون شدن


برگرفتن ( برگرفتن . گِ رِ تَ) (مص م .) 1 - برداشتن . 2 - از جایی به جایی نقل کردن . 3 - جدا کردن، منشعب کردن . 4 - آغاز کردن . 5 - دور کردن . 6 - ربودن


برگرفته ( برگرفته . گِ رِ تِ) (ص مف .) 1 - برداشته شده . 2 - ربوده . 3 - رانده، محو شده


برگریزان (بَ) (اِمر.) زمانی که برگ های درختان به زمین فرومی ریزد، پاییز، خزان


برگزار (بَ گُ) (ص .) اجرا شده، انجام شده


برگزاری ( برگزاری .) (حامص .) برگزار شدن یا برگزار کردن


برگزیدن (بَ. گُ دَ) (مص م .) 1 - انتخاب کردن . 2 - ترجیح دادن


برگزیده ( برگزیده . گُ د) (ص مف .) 1 - انتخاب شده . 2 - ترجیح داده شده


برگستوان (بَ گُ) (اِمر.) 1 - زره . 2 - پوششی که در قدیم به هنگام جنگ بر روی اسب می افکندند یا خودشان می پوشیدند


برگشت (بَ گَ)(مص مر. اِمص .)1 - بازگشت، رجعت . 2 - آن چه از حساب برگردانند


برگشتن ( برگشتن . گَ تَ) (مص ل .) 1 - رجعت کردن . 2 - منصرف شدن . 3 - تغییر یافتن . 4 - واژگون شدن


برگشته ( برگشته . گَ تِ) (ص مف .) نابود شده، زیر و زبر شده


برگشته اختر ( برگشته اختر . گَ تَ. اَ تَ) (ص .) بدبخت، بداقبال


برگماشتن ( برگماشتن . گُ تَ)(مص م .) = برگماردن : مأمور کردن، منصوب کردن


برگه (بَ گِ) ( اِ.) مجازاً قطعه کاغذ یا مقوا برای نوشتن یادداشت . 2 - مدرک . 3 - میوة گوشتالوی هسته دار که هستة آن را بیرون آورده آن را خشک کنند. 4 - فرم (فره )


برگه دان ( برگه دان .) (اِ.) جعبه یا قفسة کشوداری که برگه ها را در آن قرار می دهند


برگچه (بَ چِ) (اِمصغ .) تقسیمات کوچکتر یک پهنة برگ، برگک، برگ کوچک


بری (بَ) [ ع . بری ء. ] (ص .) بی گناه، مبرا، پاک . مق . گناهکار


بری (بَ رِّ) [ ع - فا. ] (ص نسب .) بیابانی، دشتی


بری ء (بَ) [ ع . ] (ص .) 1 - بی گناه . 2 - بیزار، برکنار


بریان (ب) (ص .) 1 - برشته . 2 - کباب شده


بریج (ب) [ انگ . ] (اِ.) 1 - نوعی بازی ورق که چهار بازیکن دارد و دو به دو با هم بازی می کنند. 2 - در علم پزشکی نام دندان مصنوعی ای است که روی دو دندان طبیعی اطرافش تکیه داده می شود


بریجن (ب جَ) (اِ.) = بریزن . برزن : تابة گلین یا سفالین که روی آن نان پزند؛ اجاق، تنور


برید (بَ) [ معر. ] ( اِ.) نامه رسان، پیک، چاپار


بریدن (بُ دَ) [ په . ] 1 - (مص م .) جدا کردن، پاره کردن . 2 - پیمودن، سپردن . 3 - نقب زدن، حفر کردن .4 - (مص ل .) خسته شدن، بی انگیزه شدن


بریدن راه (بُ دَ نِ)(مص ل .)راهزنی، دزدی


بریده (بُ د) (ص مف .) 1 - قطع کرده، جدا شده . 2 - شکافته شده . 3 - زخم شده . 4 - ختنه شده . 5 - خسته و ناتوان شده


بریزن (بَ زَ) ( اِ.) غربال، غربیل


بریشم (بَ شَ) ( اِ.) ابریشم


بریشم زن ( بریشم زن . زَ) (ص فا.) نوازندة ابریشم


بریشم نواز ( بریشم نواز . نَ) (ص فا.) نوازندة ابریشم، چنگی


بریغ (ب) ( اِ.) خوشة انگور


بریل (ب رِ) [ انگ . ] ( اِ.) خط ویژة نابینایان که حروف آن به صورت نقطه های برجسته است (برگرفته از نام لویی بریل موسیقی دان و معلم فرانسوی )


برین (بَ) (ص نسب .) اعلی، بالایی


برین (بُ) [ په . ] ( اِ.) قاش یا قاچ، بُرشی از خربزه یا هنداونه


برینش (بُ نِ) (اِمص .) 1 - قطع، برش . 2 - راندن شکم، اسهال


برینه (ب نَ) ( اِ.) سوراخ


بریه (بَ یِّ) [ ع . بریة ] ( اِ.) صحرا، بیابان . ج . براری


دروند (دَ وَ) (اِمر.) چنگک، قلاب


بریگاد (ب) [ فر. ] (اِ.) 1 - واحد نظامی مرکب از دو فوج، تیپ . 2 - چندین واحد نظامی از یک صنف که تحت فرماندهی یک سرتیپ (ژنرال ) باشند


بز ( بز .) (اِ.) = پژ. پج : 1 - پشتة بلند. 2 - تیغ کوه


بز (بُ) ( اِ.) هر یک از گونه های جانوران پستان دار نشخوارکننده از تیره گاوان که جزو دام های اهلی تربیت می شود و از گوشت و پنیر و پشم و کرک آن استفاده می کنند و به هیئت وحشی نیز به نام بز کوهی وجود دارد


بز (بَ) (اِ.) آیین، قاعده، طرز، روش


بز (بَ زّ) [ ع . ] ( اِ.) جامة کتانی یا پنبه ای


بز آوردن ( بز آوردن . وَ دَ) (مص ل .) (عا.) 1 - به دست آوردن حداقل امتیاز. 2 - بد آوردن


بز خر ( بز خر . خَ) (ص .) کسی که دنبال جنس ارزان و معامله های مناسب و پرسود می گردد


بز خریدن ( بز خریدن . خَ دَ) (مص ل .) کنایه از: ارزان خریدن


بز رقصاندن ( بز رقصاندن . رَ دَ) (مص ل .) کنایه از: بهانه های تازه و رنگارنگ آوردن


بزاخفش (بُ ز اَ فَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) کنایه از: آدم ابلهی که برای تظاهر به فهمیدن کلام سرش را تکان می دهد


بزاز (بَ زّ) [ ع . ] (ص .) پارچه فروش، جامه - فروش


بزازی ( بزازی .) [ ع - فا. ] 1 - (حامص .) پارچه - فروشی . 2 - ( اِ.) دکان پارچه فروشی


بزاق (بُ) [ ع . ] ( اِ.) آب دهان، ترشحاتی که از غدد زیر زبانی ایجاد می شود


بزان (بَ) (ص فا.) جهنده، جست زننده


بزباش (بُ) ( اِ.) نوعی آبگوشت که با گوشت بُز، حبوبات، سبزی و مواد دیگر درست کنند


بزداغ (ب یا بُ) ( اِ.) ابزاری که به وسیلة آن زنگ آیینه، تیغ و مانند آن را بزدایند


بزدل (بُ. د) (ص مر.) ترسو، جبان


بزرک (بَ رَ) ( اِ.) دانة گیاه کتان که از آن روغن گیرند


بزرگ (بُ زُ) (ص .) 1 - دارای حجم، وسعت یا کمیت زیاد. 2 - برجسته، نمایان . 3 - بالغ، بزرگسال . 4 - دارای سن بیشتر. 5 - عنوان احترام آمیز برای پدر، مادر، دایی و... 6 - رییس، پیشوا


بزرگ خوانده ( بزرگ خوانده . د)(ص .) نامبردار، مشهور


بزرگ داشتن ( بزرگ داشتن . تَ) (مص م .) احترام گذاشتن، تکریم کردن


بزرگ سال ( بزرگ سال .) (ص مر.) سالمند، مسن


بزرگوار (بُ زُ) (ص مر.) 1 - شریف، محترم . 2 - باشکوه، با جلال


بزغ (بَ زَ) ( اِ.) قورباغه


بزغاله (بُ لِ) (اِمر.) بچة بز، بز خردسال


بزغسمه (بَ زَ سَ مِ) (اِمر.) جلبک


بزغه (بَ زَ غِ) ( اِ.) چلپاسه، مارمولک


بزم (بَ) [ په . ] ( اِ.) جشن و طرب و مهمانی


بزم آرا (ی ) ( بزم آرا .) (ص فا.) آن که مجلس عیش و مهمانی را آرایش می کند، بزم آراینده


بزماورد (بَ وَ) [ په . ] ( اِ.) غذای حاضری، ساندویچ


بزمجه (بُ مَ جِّ) ( اِ.) سوسمار


بزمرغ (بُ مُ) (اِمر.) پرنده ای از راستة دوندگان جزو تیرة کازوآرها که وضع و شکل ظاهر آن کاملاً شبیه شترمرغ است ولی قد وی کمی از شترمرغ کوتاه تر و گردنش مخصوصاً از گردن شترمرغ قصیرتر است . ساق پای وی نیز از ساق پای شترمرغ کوتاه - تر می باشد


بزمگاه (بَ) (اِمر.) مجلس شراب و جشن و جای عیش و شادمانی و ضیاف خانه


بزن (ب زَ) (ص مر.) 1 - دلاور، شجاع . 2 - (فع .) دوم شخص مفرد امر حاضر از «زدن »


بزن بهادر (ب زَ. بَ دُ) [ فا - تر. ] (ص مر.) بسیار شجاع، دلیر


بزنگ (بَ زَ) ( اِ.) کلید


بزنگاه (ب زَ) (اِمر.) 1 - جای راهزنی . 2 - کنایه از: موقعیت حساس


بزه (بُ زَ یا ز) (اِ.) 1 - زمین پشته پشته و ناهموار. 2 - میوة خوشبوی


بزه (ب ز) [ په . ] ( اِ.) 1 - گناه و خطا. 2 - جرم


بزه کار ( بزه کار .) [ په . ] (ص فا.) گناهکار، مجرم


بزوغ (بُ) [ ع . ] (مص ل .) برآمدن، تافتن، تابیدن (آفتاب و ستارگان )


بزک (بَ زَ) ( اِ.) زینت و آرایش، توالت


بزیدن (بَ دَ) (مص ل .) نک وزیدن


بزیشه (بَ یا بُ ش) ( اِ.) تفالة کنجد


بزیچه (بُ چِ) (اِمصغ .) 1 - بزغاله . 2 - سه پایة قصاب و سلاخ


بس (بَ) (ص .) 1 - کافی . 2 - بسیار


بس پاره (بَ رِ)(ص .) بسیار پرواز، تند پرواز


بس کردن (بَ. کَ دَ) (مص ل .) بسنده کردن


بسا (بَ) (ق .) بس، بسیار


بساتین (بَ) [ معر. ] ( اِ.) جِ بستان ؛ بوستان ها


بساردن (بَ یا ب دَ) (مص م .) شخم کردن، هموار کردن زمین شخم کرده


بسارده (بَ یا ب د) (ص مف .) 1 - زمین شخم شده . 2 - زمین آبیاری شده برای کاشتن


بساره (بَ یا ب رِ)( اِ.)1 - ایوان، صفه . 2 - بارگاه


بساز (ب) (ص ) سازگار، قانع


بنجیدن (بَ دَ) (مص م .) کمک کردن، یاری کردن


بساز و بفروش (ب زُ ب) (ص فا. اِ.) آن که کارش ساختن خانه و فروختن آن می باشد


بساز کردن ( بساز کردن . کَ دَ)(مص ل .) نیک ساختن


بساط (بَ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - گستردنی . 2 - شادروان . 3 - فراخی میدان . 4 - سفرة چرمین


بساط انداختن ( بساط انداختن . اَ تَ) [ فا - ع . ] (مص م .) 1 - اسباب فروختنی را در مکانی پهن کردن . 2 - فرش انداختن


بساط درآوردن (بَ. دَ. وَ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) کنایه از: اَلَم شنگه راه انداختن


بساط کردن ( بساط کردن . کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) اسباب عیش و نوش را فراهم کردن


بساط کشیدن ( بساط کشیدن . کِ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) بساط گستردن


بساطت (ب طَ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - ساده بودن . 2 - خوشرویی


بساطی (ب) [ ع - فا. ] (ص نسب .) 1 - خرده - فروش، خرازی فروش . 2 - کنایه از تریاکی و اهل عیش و نوش


بساعت (بَ عَ) [ فا - ع . ] (ق .) فوری، آناً


بسالت (بَ لَ) [ ع . ] (اِمص .) دلاوری، شجاعت


بسام (بَ سّ) [ ع . ] (ص .) خندان، گشاده رو


بسامان (ب) (ص مر.) 1 - مرتب، آماده . 2 - آسوده خاطر


بسامانی (ب) (حامص .) اصلاح، درست کرداری


بسامد (بَ مَ) (مص مر.) 1 - شمارش دفعه های چیزی در مدت معین یا دفعه های کاربرد واژه ای خاص در یک نوشته . 2 - فراوانی، وفور (ریاضی ). 3 - فرکانس (فیزیک )


بسان (ب) (ق مر.) مانند، شبیه، نظیر


بساوایی (ب) (حامص .) لمس


بساونده (ب وَ د) (ص فا.) لمس کننده


بساویدن (ب دَ) (مص م .) لمس کردن


بساویده (ب د) (ص مف .) لمس شده


بساک (بَ) [ په . ] ( اِ.) 1 - تاجی از گل ها و ریاحین که پادشاهان و بزرگان روزهای عید و جشن و مردان در روز دامادی بر سر می گذاشتند. 2 - پرچم گل که دانه های گرده درون آن می باشد


بسباس (بَ) (ص .) هرزه، یاوه، سخن یاوه


بست (بُ) ( اِ.) 1 - گلزار. 2 - جایی که میوه های خوشبو در آن روید. 3 - محور سنگ آسیا. 4 - گندم بریان


بست (بَ) 1 - (مص مر.) بستن، سد کردن . 2 - ( اِ.) حلقه یا نیم دایره ای که به چهارچوب در یا پنجره متصل است و چفت یا قفل در آن قرار می گیرد. 3 - هر نوع وسیله برای گرفتن و نگهداشتن چیزی . 4 - جایی که مردم برای ایمن ماندن از تعرض یا دادخواهی به آن جا پناهنده می شدند، جای تحصن . 5 - آن مقدار از تریاک یا شیره که هر بار به حقه می چسبانند


بست زدن (بَ. زَ دَ) (مص ل .) 1 - پیوند زدن . 2 - (عا.) تریاک کشیدن


بست نشستن (بَ. نِ شَ یا ش ِ تَ) (مص ل .) متحصن شدن


بستاخ (بُ) (ص .) گستاخ


بستار (ب) (ص . اِ.) 1 - سست، نااستوار. 2 - گرفتار، گرو


بستان (بُ)( اِ.) 1 - باغ . 2 - باغ میوه . ج . بساتین


بستانکار (ب) (ص فا.) طلبکار


بستاوند (بُ وَ) ( اِ.) زمین پشته پشته


بستر (ب تَ) [ په . ] ( اِ.) 1 - تُشک، جای خواب . 2 - پهنه، ساحت . 3 - زمینه و امکان برای کاری . 4 - پهنه ای که آب بر آن جریان دارد


بسترآهنگ ( بسترآهنگ . هَ) (اِ.) 1 - لحاف، نهالی . 2 - چادر شبی که بر روی بستر کشند


بستری (ب تَ) (ص نسب .) مریض، بیمار، ناخوش


بستن (بَ تَ) (مص م .) 1 - به بند کشیدن . 2 - منجمد کردن . 3 - نقاشی کردن . 4 - منجمد شدن . 5 - مغلوب کردن . 6 - نسبت دادن


بستنی (بَ تَ) (اِمر.) مخلوطی از شیر و شکر و اسانس های مختلف میوه که در دستگاه مخصوص یخ می زند و می بندد و انواع گوناگون دارد: میوه ای، سنتی، چوبی، حصیری، کیم و غیره


بسته (بَ تِ) (ص مف .) 1 - اسیر، دربند، مقید. 2 - منجمد شده . 3 - مجبور شده . 4 - مسدود، مقفل . 5 - سد شده، جلوگیری شده . 6 - فراز شده، مق . گشوده، باز


بسته بندی ( بسته بندی . بَ) (حامص .) عمل بستن اشیا به صورت جعبه ها و قوطی ها و مانند آن


بسته داشتن ( بسته داشتن . تَ)(مص م .) مقید ساختن


بسته میان ( بسته میان .) (ص .) کنایه از: آمادة به خدمت


بسته گیر ( بسته گیر .) (ص فا.) ضعیف کُش، کسی که به ضعیفان آزار می رساند


بستو (بَ) ( اِ.) 1 - سبو، کوزة سفالین . 2 - چوبی که ماست را بر هم زنند تا مسکه و دوغ از هم جدا گردد


بستوه (ب) (ص مر.) دلتنگ و ملول


بستک (بُ تَ) (ص . اِ.) 1 - خادم، خدمتکار. 2 - چمچة کوچک


بستگی (بَ تِ) (حامص .) 1 - رابطه، ارتباط، پیوستگی . 2 - استواری و استحکام . 3 - عقد، بند، علاقه


بسد (بُ یا ب سَّ) [ په . ] ( اِ.) مرجان


بسد (بُ) ( اِ.) گلزار، بُست


بسر آوردن ( بسر آوردن . وَ دَ) (مص ل .) 1 - تحمل کردن . 2 - سازگار شدن، ساختن . 3 - به پایان رساندن


بسر بردن ( بسر بردن . بُ دَ) (مص م .) 1 - گذراندن، سپری کردن وقت . 2 - بردن تا به انتها


بسرآمدن (ب. سَ. مَ دَ) (مص ل .) 1 - به پایان رسیدن . 2 - مردن، درگذشتن . 3 - به هوش آمدن، به خود آمدن


بسراق (بُ) (اِ.) زبرجد


بسزا (ب سَ یا س) (ص مر.) سزاوار، شایسته


بسط (بَ) [ ع . ] 1 - (مص م .)گستردن، پهن کردن . 2 - باز کردن . 3 - شرح دادن . 4 - (اِمص .) انتشار. 5 - فراخی، وسعت . 6 - آسوده شدن، آرامش خاطر. 7 - آرامش خاطری که سالک و عارف را دست دهد؛ مق قبض


بسط (بُ سُ) [ ع . ] ( اِ.) جِ بساط ؛ گستردنی ها


بسط دادن (بَ. دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) 1 - توسعه دادن . 2 - به تفصیل گفتن


بسطت (بَ طَ) [ ع . بسطة ] ( اِ.) 1 - فراخی، گشادگی . 2 - وسعت دادن . 3 - فضیلت


بسغ (بَ سَ) ( اِ.) 1 - اطاق فوقانی که دارای پنجره های متعدد برای نظاره و دخول هوا باشد. 2 - گنبد، سقف گنبدی


بسغده (بَ سُ د) (ص مر.) 1 - آماده، مهیا. 2 - کسی که کارها را سامان دهد


بسل (بُ) [ ع . ] (اِ.) جِ باسل ؛ شیران . شجاعان، دلیران


بسل (بَ سَ) ( اِ.) پاشنه، عقب


بسل (بَ) [ ع . ] (ص .) مرد ترش روی از خشم یا از شجاعت


بسلانیدن (ب سَ دَ) (مص م .) پاره کردن . شکستن


بسم الله (ب مِ لْ لا) [ ع . ] (جملة اسمی . فعل امر.) 1 - به نام خداوند، به نام خدا (جمله ای که فارسی زبانان هنگام شروع کاری یا قدم نهادن در جایی گویند). 2 - (عا.) بفرما میل کن، بخور. 3 - نوعی تعارف برای این که کسی پیشقدم شود: بفرمایید، پیش افتید. 4 - در موقع تعجب از چیزی و مخصوصاً شنیدن سخنی شگفت آور گویند و بیشتر افادة انکار و ناباوری کند. 5 - چشم بد دور، ماشاءالله. ؛از بای بسم الله تا تای تَمَُت از اول تا آخر. ؛اول بسم الله کنایه از: اول وقت، آغاز کار


بسمل (ب مِ) [ ع . بسم الله ] (ص .) 1 - حیوان سر بریده و ذبح کرده . ضح - وجه تسمیه اش آن است که در وقت ذبح کردن «بسم الله الرحمن الرحیم » گویند. 2 - صاحب حلم، بردبار


بسمل کردن ( بسمل کردن . کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) ذبح کردن


بسمه (بَ مِ) (اِ.) نک وسمه


بسنج (ب سَ) ( اِ.) کک و مک، خشکی و لکه ای که روی صورت انسان پیدا شود


بسنده ( بَ سَ د) 1 - (ص .)کافی، بس . 2 - شایسته


بسنده کردن ( بسنده کردن . کَ دَ) (مص ل .) 1 - قانع شدن، خشنود شدن . 2 - اکتفا کردن


بسنگ (ب سَ) (ص .) باوقار، باشکوه


بسودن (بَ دَ) (مص م .) 1 - دست سائیدن . 2 - سودن، لمس کردن


بسوده (بَ د)(ص مف .)1 - دست زده .2 - مالیده . 3 - لمس کرده شده


بسوق (بُ سُ) [ ع . ] (مص ل .) بالیدن، بالا برآوردن، بلند شدن


بسک (بَ سَ) ( اِ.) اکلیل الملک، گیاهی است با برگ های کوچک مانند شبدر و خوشه های گل زرد، گل هایش معطر است . دم کردة آن (هر 20 گرم در یک لیتر آب ) برای اسهال خونی و ورم روده نافع است


بسک (بُ سُ) (اِ.) 1 - پنبة پیچیده و فتیله کرده جهت رشتن . 2 - موی مجعد؛ دم


بسک (بَ) (اِ.) خمیازه


بسکتبال (بَ کِ) [ انگ . ] (اِمر.) نوعی ورزش با توپ که در آن دو تیم پنج نفری در زمین مخصوص بازی می کوشند که توپ را با دست از حریف بگیرند و از یک سبد توری که بر پایه بلندی قرار دارد عبور دهند


بسکتبالیست ( بسکتبالیست .) [ انگ . ] (ص فا.) ورزش کار یا بازیکنی که به ورزش بسکتبال می پردازد


بسکله (بَ کِ لِ یا لَ) ( اِ.) چوبی که پشت در خانه ها اندازند تا در بسته شود، چوب پس درِ خانه و سرا. بشکل و بشکله و بشکنه نیز گویند


بسی (بَ) (ق .) بسیاری، به اندازة زیاد


بسیار (ب) [ په . ] (ص . ق .)زیاد، متعدد، فراوان، دارای کمیت بزرگ نامعلوم


بسیاری (ب) (ق .) 1 - گروهی زیاد. 2 - مقداری زیاد


بسیج (بَ) ( اِ.) 1 - فراهم آوردن، تهیه . 2 - رخت سفر.3 - آمادگی . 4 - تجهیزات .5 - قصد، ارا د ه . 6 - آماده کردن نیروهای نظامی و مانند آن برای جنگ


بسیجیدن (بَ دَ) (مص م .) 1 - آماده شدن . 2 - قصد کردن . 3 - تدبیر کردن . 4 - سامان دادن


بسیجیده (بَ د) (ص مف .) 1 - سامان داده شده . 2 - آماده، مهیا


بسیدن (بَ دَ) (مص ل .) بس کردن


بسیط (بَ) [ ع . ] (ص .) 1 - گسترده . 2 - گشاد، پهن . 3 - خالص . 4 - ساده، بدون ترکیب


بسیل (بَ) [ ع . ] (ص .) زشت رو


بسیم (بَ) [ ع . ] (ص .) خوشرو، خندان


بش ( بش .) (مص ل .) (ص .) گشاده روی، تازه روی، خوش منش


بش (بُ) ( اِ.) = پش . فش . بشک : موی گردن اسب، یال


بش (ب) ( اِ.) از اتباع خوش، خوش و بش


بش (بَ) ( اِ.) هر بندی به ویژه بندی که از آهن، برنج و یا نقره که برای قفل کردن صندوق درست کنند


بش باد (ب) (جملة فعلیه ) در موقعی که کسی به دشمنان دین لعنت فرستند، شنوندگان می گویند: بیش باد


بشار (بَ) (ص .) زرکوب، سیم کوفت


بشارت (بَ رَ) [ ع . ] 1 - (اِمص .) خبر خوش دادن، نوید دادن . 2 - ( اِ.) مژده، خبر خوش . 3 - نکویی، جمال


بشاش (بَ شّ) [ ع . ] ( اِ.) گشاده روی، خوشروی، خوش منش


بشاشت (بَ شَ) [ ع . ] (اِمص .) خوش رویی، سرزندگی


بشاعت (بَ عَ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - از خوردن غذای بدمزه ناخوش شدن . 2 - بی مزه شدن


بشاورد (بُ وَ) ( اِ.) زمین تپه ماهور، زمین ناهموار


بشاک (بَ شّ) [ ع . ] (ص .) بسیار دروغگو، کذاب


بشترم (بُ تُ یا تِ رَ) ( اِ.) = بشتر: جوش های ریز و متورم که روی پوست بدن ظاهر شود و خارش بسیار دارد


بشتره (بُ تَ رِ) ( اِ.) نوعی حلوا


بشتک (بُ یا بَ تَ) ( اِ.) خمرة کوچک


بشخوار (ب یا بُ خا) (اِ.) بازماندة آب در ظرفی که از آن آب خورده باشند؛ بشخور، پیش خور


بشر (ب) [ ع . ] (مص ل .) گشاده رویی، خوشرویی


بشر (بَ شَ) [ ع . ] ( اِ.) مردم، آدمی، انسان


بشردوستانه ( بشردوستانه . نِ) [ ع - فا. ] (ص .) دارای روش و شیوة دوست داشتن انسان ها، نوع - دوستانه، انسان دوستانه


بشردوستی ( بشردوستی .) [ ع - فا. ] (حامص .) محبت داشتن نسبت به آدمیان، دوست داشتن نوع بشر، انسان دوستی


بشره (بَ شَ رِ) [ ع . بشرة ] ( اِ.) 1 - بیرونی ترین بخش پوست گیاهان . 2 - بخش سطحی پوست بدن جانوران و انسان


بشری (بُ را) [ ع . ] 1 - (مص م .) مژده دادن . 2 - (اِ.) مژده، مژدگانی


بشریت (بَ شَ یَّ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - وضع یا کیفیت بشر بودن . 2 - نوع انسان، مجموعة انسان ها. 3 - منش یا رفتار انسانی، انسانیت


بشقاب (بُ) ( اِ.) ظرف غذاخوری معمولاً گرد، کمابیش مسطح و لبه دار یا دارای شیبی اندک به طرف داخل


بشقاب پرنده ( بشقاب پرنده . پَ رَ د) [ تر - فا. ] (اِ.) شی ء یا پدیده ای به شکل بشقاب که برخی در کشورهای مختلف مدعی دیدار آن هستند و بیشتر مردم گمان می کنند که از کرات دیگر آمده اند


بشل (ب شَ) ( اِ.) 1 - درهم آمیخته، به هم چسبیده . 2 - درهم آمیختگی


بشلیدن (بَ شَ دَ) (مص م .) درآویختن، بر هم چسبیدن


بشم (بَ) (ص . اِ.) ملحد، بی دین


بشم (بَ شَ) (ص .) 1 - سوگوار، ملول . 2 - ناگوار


بشمه (بَ مِ) ( اِ.) پوست دباغی نشده


بشن (بَ) ( اِ.) 1 - قد و قامت . 2 - بدن، تن . 3 - سینه، بَر


بشنج (بَ شَ) ( اِ.) 1 - طراوت رخسار. 2 - آبرو


بشنج (ب شَ) ( اِ.) نک بسَنج


بشنجه (ب شَ جِ یا جَ) (اِ.) = پشنجه : 1 - افزاری که جولاهگان بدان آهار بر تانه مالند و آن دستة گیاهی است مانند جاروب برهم بسته . 2 - آهاری که بر تانه مالند


بشنجیدن (ب شَ دَ) (مص م .) پاشیدن، ریختن


بشنجیده (ب شَ د) (ص مف .) پاشیده


بشنگ (ب ش ِ) ( اِ.) 1 - کلنگ . 2 - تیشة بنایی و نجاری


بشوریدن (بُ دَ) (مص م .) لعن کردن، نفرین کردن


بشول (بَ یا ب یا بُ) (ص .) 1 - چالاک . 2 - باهوش . 3 - کارساز


بشولش (ب لِ) (اِمص .) 1 - کارسازی . 2 - چستی، مهارت . 3 - باهوشی


بشولنده (ب لَ د)(ص فا.)1 - محرّک . 2 - کارساز. 3 - باهوش . 4 - دانا، بینا


بشولیدن (ب دَ) (مص م .) 1 - حرکت دادن . 2 - کارسازی


بشولیده (ب د) (ص مف .) 1 - بر هم زده . 2 - آشفته، پریشان . 3 - کارآزموده . 4 - دانا


بشک (بَ) ( اِ.) 1 - شبنم . 2 - برف . 3 - تگرگ


بشک (بُ) ( اِ.) زلف، موی مجعد


بشکلیدن (ب کَ دَ) (مص م .) 1 - خراشیدن . 2 - سوراخ کردن . 3 - محاصره کردن .4 - گستردن، پهن کردن


بشکم (بَ یا ب کَ) ( اِ.) = پشکم . پچکم : 1 - ایوان، صفه . 2 - خانه تابستانی که اطراف آن پنجره و بادگیر داشته باشد


بشکن (ب کَ) ( اِ.) آوازی که از انگشتان شخص در حال رقص و غیر آن بیرون آید


بشکه (بُ کِ) [ روس . ] ( اِ.) ظرف بزرگ شکم دار به شکل استوانه برای آب یا شراب، چلیک


بشکوفه (ب فِ) ( اِ.) 1 - شکوفه . 2 - گل


بشکول (ب یا بَ) (ص .) 1 - جَلد و هوشیار. 2 - نیرومند. 3 - حریص در کارها


بشکولیدن (ب دَ) (مص م .) 1 - جلدی و چابکی نمودن . 2 - حریص بودن در کارها


بشگرد (ب گَ) (اِ.) = بشگر: 1 - شکار. 2 - شکارگاه . 3 - شکاری، صیاد


بشگیر (بَ) (اِ.) هوله، دستمال


بشیر (بَ) [ ع . ] (ص .) 1 - مژده رسان . 2 - نیکو - روی، خوبروی


بشیز (بَ) ( اِ.) 1 - مطهره . 2 - ظرف آبی که از چرم ساخته باشند


بصارت (بَ رَ) [ ع . بصارة ] (مص ل .) 1 - بینا شدن . 2 - دقیق دیدن . 3 - روشن بینی


بصاق (بُ) [ ع . ] (اِ.) بزاق، آب دهان


بصر (بَ صَ) [ ع . ] ( اِ.) دیده، چشم . ج . ابصار


بصل (بَ صَ) [ ع . ] ( اِ.) پیاز


بصل النخاع (بَ صَ لُ نْ نُ) [ ع . ] (اِمر.) قسمتی از محور مغزی نخاعی که نخاع شوکی را در قسمت بالا ختم می کند. این قسمت کمی قطرش بیشتر از سایر قسمت های نخاع شوکی است، پیاز مغز، پیاز تیرة مغز


بصیر (بَ) [ ع . ] (ص .) 1 - بیننده . 2- دانا. 3 - روشن بین


بصیرت (بَ رَ) [ ع . بصیرة ] ( اِ.) 1 - بینش، بینایی . 2 - روشن بینی . 3 - دانایی . ج . بصایر


بضاعت (ب یا بَ عَ) [ ع . بضاعة ] ( اِ.) 1 - سرمایه . 2 - مال، مکنت . 3 - متاع، کالا. ج . بضایع


بضاعت مزجات ( بضاعت مزجات مُ) [ ع . ] (اِمر.) سرمایة کم


بضع (ب) [ ع . ] ( اِ.) 1 - از سه تا ده، چند، اند. 2 - پاره ای از شب


بضعه (بَ عَ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - گوشت پاره . 2 - فرزند، جگرگوشه


بضغ (بُ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - کابین، مهر. 2 - جماع . 3 - طلاق


بط (بَ طّ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - مرغابی . 2 - صراحی شراب


بط ء (بُ) (مص ل .) درنگ کردن، آهستگی کردن


بطال (بَ طّ) [ ع . ] (ص .) 1 - بیکار. 2 - یاوه گو


بطالت ( بطالت .) [ ع . بطالة ] 1 - (مص ل .) دلیر شدن . 2 - (اِمص .) شجاعت، درگیری


بطالت (بَ لَ) [ ع . بطالة ] 1 - (مص ل .) بیکاره بودن . 2 - (اِمص .) بیهوده گویی


بطانه (ب نِ) [ ع . بطانة ] ( اِ.) 1 - دوستی بی آلایش . 2 - راز نهانی . 3 - محرم راز و اسرار. 4 - آستر


بطحاء (بَ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - رود بزرگ، رود وسیع . 2 - مجرای وسیع آب . ج . بطاح، بطائح


بطر (بَ طَ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - غرور داشتن . 2 - ناسپاسی کردن . 3 - سرمستی و شادی


بطر گرفتن ( بطر گرفتن . گِ رِ تَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) مغرور شدن، سرمست شدن


بطری (بُ) [ انگ . ] ( اِ.) ظرف استوانه ای شکل که دهانة آن باریک است و در آن مایعات ریزند


بطریر (ب) [ ع . ] (ص .) مردم بی شرم زبان دراز منهمک در گمراهی


بطریق (ب) [ معر. ] (ص . اِ.)1 - فرمانده سپاهیان رومی . 2 - کشیش مسیحی . ج . بطارقه


بطش (بَ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - سخت گرفتن . 2 - خشم راندن . 3 - با خشم حمله کردن


بطل (بَ طَ) [ ع . ] (ص .) پهلوان، دلیر، دلاور. ج . ابطال


بطلان (بُ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - باطل شدن، تباه شدن . 2 - از کار افتادن . 3 - نادرستی، ناچیزی


بطن (بَ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - شکم . ج . بطون . 2 - درون، میان . 3 - قبیله، طایفه کوچک


بطن (بَ طَ) [ ع . ] ( اِ.) شکم درد


بطن (بَ طِ) (مص ل .) (ص .) 1 - مرد شکم پرست . 2 - مالدار. 3 - متکبر


بطون (بُ) [ ع . ] (مص ل .) نهان شدن


بطی ء (بَ) [ ع . ] (ص .) کند، آهسته


بطین (ب) [ ع . ] (ص .) آن که شکمش بزرگ باشد، بزرگ شکم


بعث (بَ) [ ع . ] (مص م .) 1 - برانگیختن . 2 - فرستادن . 3 - زنده کردن مردگان


بعثت (ب ثَ) [ ع . بعثة ] (مص م .) 1 - برانگیختن . 2 - رستاخیز. 3 - فرستادن


بعد (بَ) [ ع . ] (ق .) 1 - پس، سپس . 2 - به غیر از، به جز. 3 - پس از. ؛ بعد از نود و بوقی (عا.) پس از مدت های طولانی


بعد (بُ) [ ع . ] ( اِ.)1 - دوری . 2 - جدایی . 3 - طول، عرض وعمق یا ارتفاع جسم . 4 - رأی، حزم


بعداً (بَ دَ نْ) [ ع . ] (ق .) پس از زمان مورد اشاره، سپس


بعر (بَ) [ ع . ] (اِ.) پشک، پشکل، سرگین


بعض (بَ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - پاره ای از چیزی . 2 - گروهی از مردم


بعضاً (بَ ضَ نْ) [ ع . ] (ق .) 1 - به طور ناقص یا جزیی . 2 - به طور اتفاقی


بعضی (بَ) [ ع - فا. ] ( اِ.) 1 - پاره ای از چیزی . 2 - گروهی از مردم


بعل (بَ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - شوهر، زوج . 2 - صاحب، خداوند. 3 - نام چند بُت از اقوام سامی، به ویژه فینیقی ها. ج . بعول، بعال


بعلاوه ( بعلاوه .) [ ع . ] (ق .) افزون بر این، از این گذشته


بعلاوه (ب عَ وِ) [ ع . ] ( اِ.) نام نشانه ای به شکل + که نشان می دهد کمیت های دو طرف آن با یکدیگر جمع می شود


بعوض (بَ) [ ع . ] ( اِ.) پشه، حشرات موذی


بعون الله (ب عُ نِ لْ لا) [ ع . ] (شب جم .) (ق .) به یاری خدا


بعید (بَ) [ ع . ] (ص .) 1 - دور. 2 - بیگانه


بعیر (بَ) [ ع . ] ( اِ.) شتر، اشتر


بغ (بَ) ( اِ.) 1 - خدا. 2 - ایزد، فرشته . 3 - بُت . فغ هم گویند


بغ کردن (بُ. کَ دَ) (مص ل .) عبوس شدن، ترشرو شدن


بغا (بَ) (ص .) 1 - مخنّث، هیز. 2 - روسپی


بغات (بُ) [ ع . بغاة ] (ص .) جِ باغی .1 - سرکشان، ناف رمانان . 2 - کسانی از پیروان اسلام که ضد معصومین قیام نمایند، مانند خوارج


بغاث (بُ یا بَ یا ب) [ ع . ] ( اِ.) مرغی با رنگ تیره کوچکتر از کرکس که به کُندی حرکت می کند


بغاز (ب) ( اِ.) 1 - قطعه چوبی که کفاشان میان کفش و قالب گذارند. 2 - تکه چوبی که نجاران به وقت شکافتن چوب در شکاف آن گذارند


به خشت فتادن (ب. خِ. فِ دَ)(مص ل .)متولد شدن، به دنیا آمدن


بغاز (بُ) [ تر. ] ( اِ.) تنگه، باب، بخشی از دریا که دو خشکی را از هم جدا می نماید، یا دو دریا را به هم می پیوندد


بغال (ب) [ ع . ] ( اِ.) جِ بغل ؛ استران


بغامه (بَ مِ) ( اِ.) غول، غول بیابانی


بغاوت (بُ وَ) [ ع . ] (اِمص .) سرکشی، یاغی گری


بغبندی (بُ غْ بَ) ( اِ.) رختخواب پیچیده در چادرشب


بغتةً (بَ غْ تَ تَ نْ) [ ع . ] (ق .)ناگهان، ناگهانی


بغراو (بُ) ( اِ.) همهمه، بانگ و فریاد


بغرنج (بُ رَ) ( اِ.) مشکل، دشوار


بغستان (بَ غِ) ( اِ.) 1 - بتخانه، بتکده . 2 - خانة خدا. 3 - کوه بیستون . فغستان هم گفته شده


بغض (بُ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - دشمنی، کینه . 2 - حالتی از گلو که شخص جلو گریة خود را بگیرد


بغضاء (بَ) [ ع . ] ( اِ.) کینه و دشمنی شدید


بغل (بَ) [ ع . ] ( اِ.) استر، قاطر. ج . بغال


بغل (بَ غَ) ( اِ.) 1 - پهلو، کنار. 2 - جانب، طرف


بغلطاق (بَ غَ) ( اِ.) 1 - کلاه . 2 - نوعی لباس گشاد، برگستوان . بغتان و بغلتان نیز گویند


بغلک (بَ غَ لَ) ( اِ.) 1 - غده ای که زیر بغل پیدا شود. 2 - دامن لباس


بغلی (بَ غَ) ( اِ.) 1 - نوعی قطع کتاب در اندازة تقریبی 8*12 سانتی متر. 2 - بطری کوچک مشروب


بغند (بَ غَ) ( اِ.) چرم، پوست حیوان


بغپور (بَ) (اِمر.)1 - پسر خدا.2 - لقب پادشاهان چین . فغفور و فغپور هم گفته اند


بغچه (بُ چِ) [ تر. ] ( اِ.) = بقچه : پارچه بزرگی که در آن جامه و انواع قماش پیچند. سارغ هم گویند


بغی (بَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) ستم کردن . 2 - (اِمص .) نافرمانی کردن، سرکشی


بغیاز (بَ) ( اِ.) انعامی که به شاگرد دهند، شاگردانه


بغیت (بَ یَّ) [ ع . بغیة ] ( اِ.) آرزو، خواهش


بغیض (بَ) [ ع . ] (ص .)دشمن داشته، دشمن - روی


بغیه (بُ غّ یَ) [ ع . بغیة ] ( اِ.) آرزو، خواهش


بفتری (بَ تَ) (اِمر.) 1 - ابزار چوبی بافندگان . 2 - کارگاه بافندگی


بفج (بَ) ( اِ.) 1 - کف دهان . 2 - آب دهان . بفج، بفچ هم گفته شده


بفخم (بَ یا ب خَ) (ق .) فراوان، زیاد، بسیار. بفجم و فخم، پخم نیز گفته اند


بقاء (بَ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - زیستن، زندگانی کردن . 2 - پایدار ماندن، دوام


بقاع (ب) [ ع . ] ( اِ.) جِ بقعه ؛ خانه ها، سرای ها


بقال (بَ قّ) [ ع . ] (ص . اِ.) خواربارفروش


بقایا (بَ) [ ع . ] ( اِ.) جِ بقیه  - باقی مانده ها. 2 - آثار، رسوم . 3 - مالیات پس افتاده


بقر (بَ قَ) [ ع . ] ( اِ.) گاو نر


بقعه (بُ عِ) [ ع . بقعة ] ( اِ.) 1 - قطعه ای از زمین . 2 - بنا، زیارتگاه . 3 - مزار ائمه و بزرگان دین . 4 - جای، مقام . ج . بقاع، بُقَع . 5 - اتاقکی که بر روی گور اولیا و قدیسان می سازند


بقل (بَ) [ ع . ] (اِ.) هر گیاهی که زمین بدان سبز گردد، اسم عام سبزی ها و علوفه های خوراکی ؛ سبزی، تره ؛ ج . بقول


بقم (بَ قَ) [ معر. ] ( اِ.) درختی بلند و تناور با گل های ریز و برگ هایی مانند برگ بادام، دارای میوه ای گرد و سرخ رنگ . از این درخت مادة رنگینی به نام هماتین یا هماتوکسیلین می گیرند که برای ساختن رنگ های بنفش، آبی، سرخ، خاکستری و سیاه استفاده می شود و در رنگرزی پارچه های ابریشمی و پشمی به کار می رود


بقول (بَ) ( اِ.) بُنشن، ج . بقولات


بقیة السیف (بَ یَّ تُ سْ سَ) [ ع . ] (اِمر.) 1 - کسانی که از دَم تیغ دشمن جان به در برده اند. 2 - بازمانده، بجا مانده


بقیة الله (بَ یَّ تُ لْ لا) [ ع . ] (ص مر. اِمر.) باقی ماندة خدا، باقی گذاشتة خدا از چیزهای خوب و حلال


بقیع (بَ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - جایی که در آن درختان گوناگون باشد. 2 - نام گورستانی در مدینه که آرامگاه بسیاری از نزدیکان پیامبر در آنجاست


بقیه (بَ یِّ) [ ع . بقیة ] ( اِ.) 1 - به جا مانده، آن چه باقی مانده . 2 - دنباله، ادامه


بل (بَ) [ ع . ] (حرف عطف .) بلکه


بل ( بل .) (اِ.) پاشنة پای


بل ( بل .) 1 - پیشوندی است که بر سر برخی واژه ها می آید و معنای بسیاری و فراوانی می دهد، مانند بُلکامه : یعنی بسیار هوس . 2 - در آغاز اسامی خاص می آید مانند: بلحسن = بوالحسن = ابوالحسن . یا در اول اسماء معنی عربی می آید مانند: بلعجب = ابوالعجب یا بلهوس = بوالهوس درمی آید. 3 - ( اِ.) (عا.) چیزی که از روی هوا گرفته شود، گرفتن، چیزی را از روی هوا قاپ زدن . 4 - کنایه از: سوءاستفاده کردن از موضوعی


بل گرفتن (بُ. گِ رِ تَ) (مص م .) (عا.) 1 - چیزی را از روی هوا گرفتن . 2 - مجازاً از یک فرصت مناسب به نفع خود سود جستن


بلا (بَ) [ ع . بلاء ] ( اِ.) 1 - آزمایش . 2 - سختی، گرفتاری . 3 - مصیبت، آفت . 4 - بدبختی ای که بدون انتظار و بی سبب بر سر کسی وارد آید. 5 - ظلم، ستم . ؛ بلا بر سر کسی آوردن کسی را گرفتار زحمت کردن


بلا (ب) [ ع . ] (پیش .) بی، بدون : این کلمه بر سر اسماء و مصادر عربی درآید مانند: بلاتردید، بلاتشبیه


بلااستثناء ( بلااستثناء . اِ تِ) [ ع . ] (ق .) بدون استثناء


بلااستفاده ( بلااستفاده . اِ تِ د یا دَ) [ ع . ] (ق .) بی - فایده، بی بهره مق . مفید، سودمند


بلاتکلیف ( بلاتکلیف . تَ) [ ع . ] (ص .)آن که نداند چه کار باید بکند، بدون تکلیف


بلاج (بَ) ( اِ.) بوریا، حصیر


بلاد (ب) [ ع . ] ( اِ.) جِ بلدة  - شهرها. 2 - نواحی


بلادت (بَ دَ) [ ع . بلادة ] (مص ل .) 1 - کند ذهن بودن . 2 - کودنی


بلادر (بَ دَ یا دُ) 1 - زینت آلات زنان، زرینه و پیرایة زنان (عموماً). 2 - زرینه ای که زنان بر سر بندند (خصوصاً)


بلاده (بَ د)(ص .) = بلایه : 1 - بدکار. 2 - فاسق . 3 - روسپی


بلارج (بَ رَ) ( اِ.) لک لک


بلارک (بَ رَ)( اِ.) = بلالک :1 - فولاد جوهردار. 2 - شمشیر جوهردار. پرالک و بلالک هم گفته شده


بلاشرط (ب شَ) [ ع . ] (ق .) بدون شرط، به طور مطلق


بلاشک ( بلاشک . شَ) [ ع . ] (ق .) بدون شک، بی تردید، بدون شبهه


بلاغ (بَ) [ ع . ] 1 - (مص م .)رسانیدن . 2 - (اِمص .) پیام رسانی


بلاغت (بَ غَ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - فصیح بودن، رسایی سخن . 2 - آوردن کلام با مقتضای مقام، بدون ضعف تألیف


بلافاصله (ب ص ِ لِ) [ ع . ] (ق .) فوری، بی - وقفه


بلال (بَ) ( اِ.) 1 - آذربویه . 2 - ذرت


بلامانع (ب نِ) [ ع . ] (ق .) به آسانی، به راحتی، بدون مشکل


بلانسبت ( بلانسبت . نِ بَ) [ ع . ] (ق .) بدون نسبت . ضح - در استعمال کلمه یا جمله ای نا به جا و غیرمناسب برای این که به مخاطب برنخورد گویند


بلاهت (بَ هَ) [ ع . بلاهة ] (اِمص .) 1 - کم خردی . 2 - ضعف تدبیر، سستی رأی


بلاچین (بَ) [ ع - فا. ] (ص فا.) بلاگردان


بلاگ (ب) [ انگ . ] (اِ.) مخفف وب لاگ ؛ نوعی سایت اینترنتی شخصی که در آن آثار، نقطه نظرها، تصاویر شخصی یا عمومی صاحب سایت درج شده است


بلاگردان (بَ. گَ) [ ع . ] (ص فا.) 1 - دفع کنندة بلا. 2 - حافظ . 3 - چیزی که بلا را از آدمی دور گرداند، صدقه، قربانی


بلبال (بَ) [ ع . ] 1 - (اِ.) شدت اندوه و غم . وسوسه . 2 - (اِمص .) برانگیختگی، تحریک - کردگی


بلبال (ب) [ ع . ] 1 - (مص ل .) سخت اندوهگین ش دن . 2 - وسوسه ناک شدن . 3 - (مص م .) برانگیختن، تحریک کردن


بلبرینگ (بُ ب) [ انگ . ] (اِمر.)کاسة ساچمه ای که برای کم کردن نیروی اصطکاک و تبدیل لغزیدن به چرخیدن در قسمت های مختلف گردندة ماشین ها و ابزارها از آن استفاده کنند


بلبشو (بَ بَ)( اِ.) آشفتگی، بی نظمی، آشوب ؛ هرج و مرج


بلبل (بُ بُ) ( اِ.) پرنده ای کوچک از تیرة توکا با سطح پشتی قهوه ای خوش رنگ و یک دست و سطح شکمی مایل به خاکستری کم رنگ که در ناحیة گلو و شکم به سفیدی می گراید. به خاطر آواز زیبایش معروف است


بلبله (بُ بُ لِ) ( اِ.) 1 - ظرف آب لوله دار. 2 - کوزه شراب . 3 - قهوه جوش


بلخ (بَ) ( اِ.) کدویی که در آن شراب کنند


بلخم (بَ خَ) ( اِ.) فلاخن، سنگ انداز


بلد (بَ لَ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - شهر. ج . بلاد، بلدان . 2 - زمین، ناحیه . 3 - آن که راه را می شناسد و دیگران را راهنمایی می کند


بلدرچین (بَ یا ب دَ) ( اِ.) نک کرک


بلده (بَ لَ د) [ ع . بلدة ] ( اِ.) 1 - شهر. ج . بلاد. 2 - ناحیه، زمین


بلدیه (بَ لَ یّ) [ ازع . ] ( اِ.) شهرداری


بلسک (ب لِ یا بُ لُ) ( اِ.) 1 - سیخ آهنی که یک سر آن پهن باشد برای جدا کردن نان از تنور. 2 - سیخ کباب


بلسک (بَ لَ) (اِ.) = بلشک : پرستو


بلشویسم (بُ ش ِ) [ روس . ] ( اِ.) اصول عقیدتی که به وسیلة لنین و براساس اصول مارکسیسم تدوین و تنظیم شد و مورد پذیرش حزب کمونیست اتحاد شوروی سابق قرار گرفت . ویژگی های این تفکر عبارت است از: اعتقاد به مارکسیسم و ترکیب آن با سنت مردم باوری ( پوپولیسم ) روسی و داشتن سازمان متمرکز حزبی، انقلاب خواهی و مبارزه با رفرمیسم


بلشویک ( بلشویک .) [ روس . ] (ص .) پیرو مرام بلشویسم


بلع (بَ) [ ع . ] (مص م .) فرو بردن، به گلو فرو بردن


بلعجب (بُ عَ) [ ع . ] (ص مر.) = بوالعجب . ابوالعجب : پر شگفتی، عجیب


بلعم (بَ عَ) [ ع . بلعوم ] (ص .) مرد بسیار خوار، کسی که غذا را به تندی بلعد


بلعیدن (بَ دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) 1 - در حلق فرو بردن . 2 - خوردن


بلغاء (بُ لَ) [ ع . ] (ص . اِ.) جِ بلیغ ؛ سخندانان، سخن سنجان


بلغار (بُ) ( اِ.)پوست های رنگین دباغی شدة خوشبوی


بنجل (بُ جُ) (ص .) (عا.) کالایی که به فروش نر فته و روی دست صاحبش مانده باشد


بنجک (بُ جَ) ( اِ.) پنبة زده شده و گلوله شده برای رشتن . بندک و بندش هم گفته شده


بلغار ( بلغار .) ( اِ.) 1 - هر یک از ساکنان بومی کشور بلغارستان یا فرزندانشان . 2 - قومی از نژاد اسلاو. 3 - قومی از نژاد ترک که در سده های اول میلادی به دشت های روسیه رانده شدند. 4 - هر یک از افراد آن قوم


بلغاق (بُ) ( اِ.) آشوب، شور و غوغای بسیار


بلغاک (بُ) ( اِ.) آشوب، فتنه


بلغده (بَ غَ د) (ص .) بالای هم نهاده، جمع کرده


بلغس (بَ غَ) ( اِ.) نک برغست


بلغم (بَ غَ) ( اِ.) 1 - ترشحات لزج سلول های بدن . 2 - از اخلاط چهارگانة بدن در طب قدیم که غلبة آن سُستی و بی حالی می آورد


بلغندر (بَ غَ دَ) (ص . اِ.) 1 - بی قید، بی بند و بار. 2 - بی دین . 3 - تن پرور


بلغنده (بَ غُ یا غَ د)( اِ.)1 - جامه دان . 2 - بغچه . 3 - هر چیز بسته شده


بلغه (بُ غَ) [ ع . بُلغَة ] ( اِ.) غذای یک روزه


بلغور (بَ یا بُ) ( اِ.) 1 - گندم نیم کوفته . 2 - آشی که از گندم مذکور پزند. 3 - سخنان درهم برهم . 4 - هر چیز درهم شکسته


بلغور کردن ( بلغور کردن . کَ دَ) (مص ل .) سخنان فرد دیگری را بدون فهمیدن مطلب بیان کردن


بلغونه (بُ نِ) ( اِ.) سرخاب


بلف زدن (ب لُ. زَ دَ) [ انگ - فا. ] (مص ل .) لاف زدن، حرف تو خالی زدن، یک دستی زدن


بلفرخج (بُ فَ خَ) (ص .) بد، زشت، پلید


بلق (بَ لَ یا لْ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) پیسه گردیدن، سپید دست و پا شدن تا ران . 2 - (اِمص .) پیسگی، سیه سپیدی، ابلقی


بلل (بَ لَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - تری، نم، نمناکی . 2 - چیز اندک . 3 - بلل مشتبه (فق .) رطوبت شبهه ناک که در زیر جامة نایم دیده شود


بلم (بَ لَ) ( اِ.) قایق، کرجی


بلماج (بُ لْ یا لَ) (اِ.) نوعی از کاچی که آش بی گوشت رقیق آبکی باشد؛ اماج


بلمه (بَ مِ) ( اِ.) 1 - ریش بلند و انبوه . 2 - مردی که ریش بلند و انبوه داشته باشد. بامه هم گفته شده


بلنج (بَ لَ) ( اِ.) 1 - اندازه، مقدار. 2 - مبلغ


بلند (بُ لَ) (ص .) 1 - دارای کشیدگی زیاد به سوی بالا. 2 - دارای فاصله زیاد از زمین . 3 - دراز، کشیده . 4 - دارای دامنة زیاد. 5 - دارای ارزش، یا اهمیت یا اعتبار معنوی


بلند کردن ( بلند کردن . کَ دَ) (مص م .) 1 - برداشتن و بالا بردن . 2 - دزدیدن


بلندآوازه ( بلندآوازه . ز) (ص مر.) معروف، نامدار، مشهور


بلندبالا ( بلندبالا .) (ص مر.) بلند قد، بلند قامت


بلندپایه ( بلندپایه . ی ِ) (ص مر.) 1 - مرتفع، عالی . 2 - صاحب شأن


بلندپرواز ( بلندپرواز . پَ) (ص مر.) آن که آرزوی ترقی بسیار دارد


بلندگو ( بلندگو .) ( اِ.) وسیله ای به شکل شیپور برای انتقال صوت به مسافت دور


بلندی ( بلندی .) 1 - (ص نسب .) علو، بالایی . مق . پستی، کوتاهی . 2 - ارتفاع . 3 - درازی، طول . 4 - بزرگی، عظمت . 5 - (اِ.) قله (کوه ). 6 - نجد. مق . غور. 7 - اوج، ذروه


بلندین (بَ یا ب لَ) (اِ.) = پلندین : 1 - پیرامون در خانه، آستانه . 2 - چوب بالایین در خانه


بله (بَ لِ) (ق .) آری، بلی


بله (بُ لْ) [ ع . ] ( اِ.) ابله، کم خردان


بله بران (بَ ل ِ. بُ) (اِمر) (عا.) صحبت ها و قول و قرارهای قبل از عروسی بین خانواده - های عروس و داماد


بلهاء (بَ) [ ع . ] (ص .) زن کم خرد، زن ساده دل


بلهانه (بُ نِ) [ ع - فا. ] 1 - (ق مر.) به طور بلاهت و بی تمیزی . 2 - (ص .) شبیه و مانند بله


بلهوس (بُ هَ وَ) [ ع . ] (ص .)پرهوس، هوسکار


بلوا (بَ) [ ع . بلوی ] ( اِ.) 1 - شورش، آشوب . 2 - سرکشی


بلوایه (بَ یِ) (اِمر.) پرستو


بلور (بُ یا بَ) [ معر. ] ( اِ.) 1 - نوعی شیشه که از ترکیب سیلیکات دوپتاسیم و سیلیکات دوپلمب ساخته شود. 2 - کنایه از: شفاف


بلورجات ( بلورجات .) [ معر. ] (اِ.) انواع ظرف ها و اشیاء ساخته شده از بلور و شیشه


بلورین ( بلورین .) [ معر - فا. ] (ص نسب .) 1 - منسوب به بلور، ساخته شده از بلور، بلوری . 2 - جلیدیه . ؛ دست ِ بلورین دستی که مانند بلور صاف و شفاف است


بلوز (بُ) [ فر. ] ( اِ.) پیراهن نیم تنه


بلوز (بَ) (اِ.) سفرة بزرگ


بلوط (بَ) [ په . ] ( اِ.) درختی است تناور با برگ های شکافدار و گل های دراز و آویخته و زردرنگ .میوه اش بیضی شکل است و درون آن د انه ای قرار دارد که هم آن را بریان کرده می خورند و هم از آرد آن نان می پزند. چوبش سخت و محکم است، از آن در نجاری و ساختن قایق استفاده می شود. در تنه و شاخه های این درخت ماده ای به نام مازو وجود دارد که از آن در طب و داروسازی و نیز ساختن مرکب استفاده می کنند


بلوغ (بُ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - به سر رسیدن . 2 - رسیدن به سن رشد. 3 - رسیدگی . 4 - سن قانونی


بلوند [ فر. ] (ص .) رنگی است نزدیک به زرد، بور و طلایی


بنجه (بُ جِ یا جَ) (اِ.) = پنجه . پنچه : پیشانی، ناصیه


بلوچ (بَ) (اِ.) 1 - علامتی که بر تیزی طاق و ایوان نصب کنند. 2 - تاج خروس . 3 - صفحة نازکی که بر روی ساقة عمودی در جایی مرتفع آن را قرار دهند و آن به سهولت گردش می کند و معبر باد را نشان می دهد. 4 - پارچة گوشتی که بر ختنه گاه زنان می باشد و بریدن او سنت است . 5 - نام یکی از طوایف ایران ساکن بلوچستان


بلوک (بُ لُ) ( اِ.) 1 - ناحیه ای شامل چند قریه و ده . 2 - جماعت، دسته


بلوک ( بلوک .) [ فر. ] ( اِ.) 1 - چند کشور متحد که دارای مرام و روش سیاسی یکسان باشند. 2 - قطعة زمین . 3 - قطعه ای از مصالح ساختمانی . 4 - ظرفی که در آن شراب خورند


بلوی (بَ وا) [ ع . ] (اِمص .) 1 - آزمایش، آزمون . 2 - سختی، گرفتاری . 3 - شورش


بلک (ب) ( اِ.) شرارة آتش


بلک (ب لَ) ( اِ.) 1 - تحفه، ارمغان . 2 - میوة تازه . 3 - جامة نو


بلک (بُ) ( اِ.) چشم درشت برآمده


بلک (ب لَ) ( اِ.) مخففِ بیلک، تیر، پیکان


بلکامه (بُ مِ) (ص مر. اِمر.) پرآرزو، بسیار کام


بلکفد (بُ کَ) ( اِ.) رشوه


بلکن (بَ کَ یا بُ لُ کَ) ( اِ.) 1 - منجنیق . 2 - سر دیوار


بلکه (بَ کِ) (ق .) 1 - شاید. 2 - به علاوه . 3 - باشد که . 4 - برخلاف، برعکس


بلکک (ب کَ) ( اِ.) آب نیم گرم . بلکل و بنکل هم گفته اند


بلی (بَ) (ق .) بله، آری


بلی (ب لا) [ ع . ] (اِمص .) کهنگی، آوارگی


بلیت (ب) [ فر. ] ( اِ.) = بلیط : تکه کاغذ چاپ شده برای ورود به سینما، اتوبوس، هواپیما، راه آهن و غیره


بلید (بَ) [ ع . ] (ص .) کند ذهن، کودن


بلیغ (بَ) [ ع . ] (ص .) 1 - زبان آور. 2 - رسا، شیوا


بلیه (بَ یِّ) [ ع . ] ( اِ.) گرفتاری، سختی . ج . بلایا


بم (بَ) ( اِ.) صدای درشت و خشن آدمی و ساز. مق . زیر


بمب (بُ) [ فر. ] ( اِ.) محفظه ای پر شده از مواد منفجره که پس از پرتاب و برخورد با هدف منفجر می شود. ؛ بمب آتش زا بمبی پر شده با مخلوطی از بنزین ژلاتینی شده و مجهز به یک چاشنی . ؛ بمب خوشه ای بمبی شامل تعداد زیادی بمب های کوچک که هنگام فرود در منطقة وسیعی پراکنده شوند و دارای زمان انفجار متغیر باشند. ؛ بمب ساعتی بمبی که بر اثر اتصال به یک مدار الکتریکی با ایجاد جرقه ای از طریق چاشنی، مواد منفجرة داخلی آن در زمان معینی منفجر شود. ؛ بمب شیمیایی بمبی حاوی یک عامل شیمیایی مانند گاز جنگی یا پردة دود یا مادة آتش زا. ؛ بمب ناپالم بمبی محتوی نوعی ترکیب مایع که پس از پرتاب و برخورد به هدف مادة ژلاتینی تولید کند و با شعله و حرارت زیاد بسوزد. ؛ بمب هیدروژنی بمبی که از یک بمب اتمی و مجموعه ای از عناصر سبک تشکیل شده باشد و در آن از شکاف عناصر سبک به عنوان منبع انرژی استفاده شود


بمب افکن ( بمب افکن . اَ کَ) [ فر - فا. ] (اِمر.) هواپیمای جنگی مخصوص حمل و افکندن بمب


بمباران ( بمباران .) [ فر - فا. ] (اِمر.) بمباردمان ؛ فرو ریختن پیاپی بمب از هواپیما بر روی اهداف از پیش تعیین شده


بن ( بن .) [ فر. ] ( اِ.) تکه کاغذ چاپی که دارندة آن می تواند به موجب آن از کالا یا خدمتی استفاده کند


بن (ب) [ ع . ] (ص .) ابن، پسر


بن (بُ) [ په . ] ( اِ.) 1 - ریشه، بنیاد. 2 - پایان، آخر. 3 - سوراخ مقعد. 4 - انقیاد


بن بست (بُ بَ) (ص مر.) فاقد راه خروج


بن دندان (بُ نِ دَ) (اِمر.) 1 - ریشه دندان . 2 - لثه . 3 - قصد، اراده . 4 - فرمانبرداری و اطاعت با میل و رغبت


بنا (بَ نّ) [ ع . ] ( اِ.) کارگر ساختمانی ماهر که زیر نظر معمار یا مهندس کارهای ساختمانی انجام می دهد


بنا (بَ) [ ع . بناء ] ( اِ.) ساختمان، ج . ابینه


بنا گذاشتن (بَ. گُ تَ)(مص م .)بنیاد گذاشتن، اساس گذاشتن


بناب (بُ) ( اِ.) قعر آب، ته آب


بنات (بَ) [ ع . ] (اِ.) جِ بنت ؛ دختران


بنات النعش (بَ تُ نَّ) [ ع . ] (اِمر.) دو صورت فلکی : 1 - دب اکبر (خرس بزرگ، هفت اورنگ مهین ). 2 - دب اصغر (خرس کوچک، هفت اورنگ کوچک )


بناغ (بَ) ( اِ.) 1 - تار ابریشم، تار ریسمان . 2 - ریسمان خام که دور دوک پیچند


بناغ (بَ) (اِ. ص .) هوو، دو زن که یک شوهر داشته باشند


بنام (ب) (ص .)1 - همنام . 2 - معروف، مشهور


بنان (بَ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - سرانگشت . 2 - انگشت


بناور (بُ وَ) (ص .) 1 - هر چیز ریشه دار. 2 - عمیق، گود. 3 - دُمل بزرگ و سخت


بناگوش ( بُ ) ( اِ.)1 - نرمة گوش . 2 - پس گوش


بنبل (بَ بَ) ( اِ.) 1 - هر نوع ترشی (عموماً). 2 - سیب ترشی (خصوصاً)


بنت (ب) [ ع . ] ( اِ.) دختر. ج . بنات


بنجاق (بُ) [ تر. ] = بنجق . بنجوق : 1 - (اِ.) حلقه ها، گوی های الوان . 2 - قطعات شیشه ای ک ه برای زینت اسبان و استران به کار رود. 3 - (ص .) اسب زینت شده با بنجاق


بنجشک (بَ جِ) ( اِ.) گنجشک


به (ب) [ په . ] (ص .) خوب، نیک


بند (بَ) [ په . ] ( اِ.) 1 - زنجیر و ریسمانی که بر پای و دست اسیران بندند. 2 - گره . 3 - محل به هم پیوستن دو چیز. 4 - مفصل . 5 - هر یک از فصول و فقرات نامه ها، قوانین و لوایح . 6 - سدی که در پیش آب بندند. 7 - حبس . 8 - نیرنگ، فریب . 9 - عهد، پیمان


بند آمدن ( بند آمدن . مَ دَ)(مص ل .) 1 - بازایستادن . 2 - بسته شدن . 3 - متوقف شدن


بند آوردن ( بند آوردن . وَ دَ) (مص م .) 1 - جلوی جریان چیزی را گرفتن . 2 - مقاومت نشان دادن و ماندن در جایی


بند انداختن (بَ. اَ تِ) (مص م .) برچیدن موی چهرة زنان به وسیلة بند


بند زدن (بَ. زَ دَ)(مص م .) ظرف های شکسته را پیوند زدن


بند شدن (بَ. شُ دَ) (مص ل .) 1 - چسبیدن . 2 - محکم شدن


بند شهریار (بَ د شَ)(امر.) یکی از آهنگ های موسیقی قدیم ایران


بند ناف (بَ د) (اِمر.) رشته ای که جنین را در پستانداران به جفت متصل می کند و رابط بین مادر و جنین است


بند و بست (بَ دُ بَ)(اِمر.)1 - توطئه، ساخت و پاخت، دست به یکی کردن . 2 - ترتیب، انتظام


بند کردن (بَ. کَ دَ) (مص م .) 1 - اسیر کردن . 2 - محکم گرفتن . 3 - محکم کردن


بنداد (بُ) (اِمر.) 1 - بنیاد، اساس . 2 - اصل هر چیز


بندار (بُ) (ص مر.)1 - مالدار، مایه دار. 2 - کیسه دار، خانه دار. 3 - دوا فروش . 4 - ری شه دار. 5 - نام طبقه ای از طبقات عالی اجتماعی در قدیم که لباس مخصوص به خود را داشتن


بنداق (بَ) (اِ.) کلاهی دراز شبیه به تاجی که درویشان و قلندران بر سر گذارند


بندانداز (بَ. اَ) (ص فا.) سلمانی زن


بنداوسی (ب اُ) ( اِ.) درمی بود پنج برابر دینار. پیداوسی هم گفته شده


بندباز (بَ) (ص فا.) کسی که روی طناب بازی می کند و نمایش می دهد


بندبازی ( بندبازی .) (حامص .) ریسمان بازی، آکروباسی، نوعی نمایش ورزشی که در آن شخص بر روی بند هنرنمایی کند


بندتنبانی ( بندتنبانی . تُ) (ص نسب .) (عا.) 1 - سخن سبک و بی معنی . 2 - جلف و کوچه بازاری


بندر (بَ دَ) ( اِ.) محلی است در ساحل دریا یا رودخانه که محل توقف و بارگیری است، بندرگاه، لنگرگاه


بندرگاه ( بندرگاه .) (اِمر.) 1 - بندر. 2 - لنگرگاه کشتی در کنار دریا


بندزن ( بندزن . زَ) (ص فا.) آن که ظروف شکسته را پیوند می زد


بندش (بَ دَ) ( اِ.) پنبة حلاجی کرده و گلوله ساخته به جهت رشتن


بندق (بُ دُ) [ ع . ] ( اِ.) گلولة گلین یا سنگی یا سربی و یا غیر آن . ج . بنادق


بندمه (بَ د مِ) (اِ.) = بندیمه : تکمه، گوی گریبان


بنده (بَ د) [ په . ] ( اِ.) 1 - مخلوق خداوند. 2 - برده . 3 - نوکر، غلام . 4 - مطیع، فرمانبردار. 5 - من، اینجانب


بندهشن (بُ دَ هِ شْ)1 - اصل آفرینش، آفرینش نخستین . 2 - نام یکی از کتاب های دینی زرتشتی که حاوی اساطیرِ مربوط به خلقت جهان می باشد. از این کتاب دو نسخه موجود است . یکی بندهشن هندی و یکی بندهشن ایرانی


بندوق (بَ یا بُ) (اِ.) = بندق : تفنگ . ج . بنادیق


بندک (بَ دَ) ( اِ.) نک بُنجک


بندکش (بَ. کَ یا کِ) ( ص فا.) کارگری که پر کردن درزهای نمای ساختمان را انجام می دهد


بندکشی ( بندکشی .) (حامص .) پر کردن درزهای نمای ساختمان با سیمان و ...


بندگاه (بَ) (اِمر.) مفصل، محل اتصال دو استخوان


بندگی (بَ د) [ په . ] (حامص .) 1 - غلامی، بنده بودن . 2 - نوکری . 3 - عبودیت . 4 - اطاعت، فرمانبرداری


بندی (بَ) (ص نسب .) 1 - اسیر، گرفتار. 2 - زندانی . ج . بندیان


بندی خانه ( بندی خانه . نِ) (اِمر.) زندان، بندخانه


بندیل (بَ) (اِ.) (عا.) 1 - وسیله و بار سفر. 2 - واحد شمارش ورق فلزی


بندیمه (بَ مَ یا مِ) (اِ.)= بندمه . بندنه . بندینه : 1 - تکمه . 2 - گوی گریبان


بندیوان (بَ د) (اِمر.)= بندی بان : زندان بان


بنزن (بَ زَ یا ز) [ فر. ] ( اِ.) مایعی بی رنگ و با بوی تند مخصوص که کمی سبک تر از آب است و در آن حل نمی شود ولی حلالی بسیار خوب است و از مشتقات نفت و قطران می باشد. بسیار فرُار و سریع و در صنعت اهمیت بسیار دارد


بنزین (ب) [ فر. ] ( اِ.) از فرآورده های نفتی که از تقطیر نفت خام به دست می آید و جهت سوخت وسایل نقلیه استفاده می شود


بنساله (بُ لِ) (ص مر.) کهن، سالخورده


بنشن (بُ شَ) ( اِ.) حبوبات مانند نخود، لوبیا، عدس، ماش، باقلا و غیره


بنصر (ب ص ِ) [ ع . ] ( اِ.) انگشت میانة کوچک و وسطی . ج . بناصر


بنطیقسطی (بَ قُ) [ معر. ] (اِ.)به معنی پنجاهمین (روز) نزد یهودیان، جشنی به یاد روزی که خدا الواح را به موسی فرستاد. نزد عیسویان، جشنی که در پنجاهمین روز پس از «پاک » به یاد نزول روح القدوس به حواریون برپا شود


به جا آوردن (ب. وَ دَ) (مص م .) 1 - شناختن، به یاد آوردن . 2 - انجام دادن


بنفش (بَ نَ) (اِ.) 1 - رنگی است فرعی که از ترکیب دو رنگ اصلی قرمز و آبی بدست آید. 2 - نوعی از جواهر کریمه


بنفش (بَ نَ) ( اِ.) کبود رنگ . رنگی غیراصلی که از ترکیب دو رنگ قرمز و آبی به دست آید


بنفشه (بَ نَ ش ِ) [ په . ] ( اِ.) گیاهی است کوتاه با ساقه های باریک و برگ های متناوب، دارای پنج گلبرگ می باشد، گل هایش کوچک و به رنگ بنفش و زرد و سفید. این گل در بهار پیش از سایر گل ها می روید و بسیار خوشبو است


بنفوز (بُ فُ) ( اِ.) پوز، پوزه


بنلاد (بُ) (اِمر.) 1 - دیوار، پی، بنیاد. 2 - پشتیبان


بنه (بَ نِ) ( اِ.) درختی است مانند پستة معمولی که آن را پسته وحشی هم گویند. بلندی اش تا چهار متر می رسد. گل این درخت به رنگ قرمز است که از آن در رنگرزی استفاده می شود. از پوست این درخت ماده ای بد ست می آید به نام سقز، از این رو به آن درخت سقز هم می گویند


بنه ( بنه .) (اِمر.) بیخ درخت، اصل، ریشه


بنه (بَ نَ یا نِ) (اِ.) طناب باریک


بنه (بُ نِ) [ په . ] (اِمر.) 1 - بار و اسباب سفر. 2 - مال، دارایی . 3 - زاد، توشه . 4 - جفت . 5 - رخت و لباس . 6 - لانه و آشیانه مرغ . 7 - خانه، شبستان


بنه کن ( بنه کن . کَ) (اِمر.) حرکت دسته جمعی یک خانواده یا یک دسته از جایی به جایی


بنو (بُ) ( اِ.) = بنوه : خرمن گندم و جو و کاه و مانند آن


بنوا دادن (ب نَ. دَ) (مص ل .) گِرو دادن


بنوان (بَ یا بُ) (ص مر. اِمر.) نگه دارندة زراعت، نگهبان خرمن


بنوان (بُ) (ص مر. اِمر.) نگاه دارندة اسباب و اموال، نگهبان


بنوت (بُ نُ وَّ) [ ع . ] (اِمص .) 1 - پسری . 2 - پسرخواندگی


بنوره (بُ وَ رَ یا رِ) (اِمر.) بنای عمارت و دیوار، بنیاد، بنلاد


بنون (بَ) [ ع . ] ( اِ.) جِ ابن . پسران


بنچاق (بُ) [ تر. ] ( اِ.) قباله، سند قدیمی، سند مالکیت غیررسمی . بُنْجَه هم گفته شده


بنک ( بنک .) (اِ.) = بنه : جای، مکان، جایی که نقد و جنس در آن نهند، بنگاه


بنک (بُ نَ)( اِ.)1 - ردّ پا. 2 - نشان و اثر هر چیز


بنک (بَ نَ) (اِ.) 1 - نوعی از قماش اطلس که بر آن گل های زربفت باشد. 2 - گل ها و نشان ها که بر روی مهوشان از نوشیدن شراب بهم رسد، عرق که بر پیشانی ایشان نشیند


بنکدار (بُ نَ) (ص فا.) عمده فروش، کسی که جنس را به طور عمده می فروشد


بنکران (بُ کَ) ( اِ.) ته دیگ، هر چیز چسبیده به ته دیگ


بنکن (بُ کَ) ( اِ.) کج بیل باغبانی


بنگ (بَ) ( اِ.) 1 - شاهدانه . 2 - گردی که از کوبیدن برگ ها و سرشاخه های گلدار شاهدانه می گیرند که به خاطر داشتن مواد سمی مخدر است، حشیش


بنگاب (بَ) (اِمر.) مایعی که با جوشاندنِ برگ شاهدانه در آب یا شیر بدست می آورند و مانند مُسکرات می نوشند


بنگار (ب نِ) (ص .) منقش


بنگاه (بُ) (اِمر.) 1 - سرای، خانه . 2 - جای داد و ستد. 3 - سازمان، مؤسسه . 4 - انبار، مخزن . 5 - جای بند و ساز و برگ سپاه . ؛ بنگاه سخن پراکنی ایستگاه فرستندة رادیویی . ؛ بنگاه خیریه سازمانی که داوطلبانه به نیازمندان یاری می رساند. ؛ بنگاه شادمانی موسسه ای که در جشن ها برنامه های تفریحی اجرا می کند


بنگره (بَ گَ رِ) ( اِ.) لالایی، آوازی که زنان برای خواباندن طفل می خوانند


بنگله (بَ گَ لِ یا لَ) (اِ.) 1 - خانة نئین . 2 - خانة ییلاقی


بنگه (بَ گَ یا گِ) (اِ.) = بانگه : 1 - آواز، نعره . 2 - کشیدن آواز


بنی آدم (بَ دَ) [ ع . ] ( اِ.) انسان، آدمیزاد


بنی بشر (بَ بَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - فرزندان بشر. 2 - انسان، آدم


بنیاد (بُ) [ په . ] (اِمر.) 1 - شالوده، اساس . 2 - بیخ، پایه


بنیاد برانداختن ( بنیاد . بَ رَ تَ) (مص م .) خراب کردن، منهدم کردن


بنیان (بُ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - شالوده . 2 - بنیاد. 3 - بنا


بنیت (ب یَ) [ ع . بنیة ] ( اِ.) 1 - ساختمان، بنا. 2 - فطرت . 3 - توانایی


بنیز (ب) (ق مر.) 1 - هرگز، حاشا. 2 - زود، به شتاب . 3 - ایضاً، نیز


بنیه (بُ یِّ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - توان، توانایی . 2 - ساخت . 3 - نهاد، آفرینش


بنیچه (بُ چِ یا چَ) (اِمصغ .) (اِ.) 1 - جمعی که دیوانیان بر اصناف حرفت و املاک می بندند، ارزیابی مالیاتی دسته جمعی یک ده و امثال آن . 2 - تعهد اهالی هر ده مبنی بر آماده کردن عده ای سرباز برای حکومت


به ( به .) ( اِ.) درختی است مانند درخت سیب که پشت برگ هایش کرک دار است . میوه اش زرد و خوشبو و کرکدار که در پاییز می رسد. میوه و تخم میوه اش برای سینه و ریه نافع است


به صرافت کاری افتادن (ب. صِ فَ تِ اُ دَ) [ فا - ع . ] (مص ل .) به انجام کاری وسوسه شدن


به (ب) (حراض .) 1 - به وسیلة، توسط . 2 - سوگند، قَسم مانند: به خدا، به جان تو. 3 - به سویی، به طرف . 4 - برای، به خاطر. 5 - بر روی، بر


به دست گرفتن (ب. دَ. گِ رِ تَ) (مص ل .) پیشه کردن، در پیش گرفتن


به سر بردن (ب. سَ. بُ دَ) (مص ل .) 1 - گذراندن . 2 - به جا آوردن وعده


به سر رسیدن ( به سر رسیدن . رَ یا رِ دَ)(مص ل .) به پایان رسیدن


به سر شدن ( به سر شدن . شُ دَ) (مص ل .) به پایان رسیدن، تمام شدن


به طور کلی (ب طُ رِ کُ لّ) [ ع . ] (ق مر.) از هر لحاظ، من حیث المجموع


به لیمو (ب) [ فا - سنس . ] (اِ.) 1 - درختچه ای از تیرة شاه پسندیان که برگ های آن طعم تند و کمی تلخ دارد و گل های کوچکش به صورت سنبله های متعدد در انتهای محور ساقه می روید. 2 - شربتی که از جوشاندن میوة به و اضافه کردن آب لیمو تهیه می شود


به مجرد (ب. مُ جَ رَُ د) [ فا - ع . ] (ق مر.) در حال، بلافاصله


به هم برآمدن (ب. هَ. بَ. مَ دَ) (مص ل .) 1 - دلتنگ شدن، اندوهگین گشتن . 2 - خشمگین شدن


به هم خوردن ( به هم خوردن . خُ دَ) (مص ل .) 1 - برخورد کردن . 2 - انحلال یک حزب یا گروه ... 3 - بد - حال شدن


به هم زدن ( به هم زدن . زَ دَ) (مص م .)1 - خراب کردن . 2 - باطل کردن . 3 - منحل کردن . 4 - آمیختن . 5 - دوستی را با کسی قطع کردن


به چیز داشتن (ب . تَ) (مص ل .) در شمار آن چیز آوردن


بها (بَ) ( اِ.) قیمت، ارزش، نرخ


بها آوردن ( بها آوردن . وَ دَ) (مص ل .) ارزش داشتن


بهاء (بَ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - روشنی، درخشندگی . 2 - زیبایی، نیکویی . 3 - زینت، آرایش . 4 - رونق


بهادر (بَ دُ) [ تر. ] (ص .) دلیر، دلاور، شجاع


بهار ( بهار .) ( اِ.) بتخانه، بتکده


بهار (بَ) [ په . ] ( اِ.) اولین فصل سال شامل سه ماه : فروردین، اردیبهشت و خرداد


بهار دادن ( بهار . دَ) (مص ل .) در فصل بهار، با لشکر در جایی اقامت کردن


بهار نارنج (بَ. رِ) ( اِ.) شکوفه نارنج که در عطرسازی، ساختن اسانس و تهیه مربا کاربرد دارد


بهاربند ( بهاربند . بَ) ( اِ.) 1 - جای بستن چارپایان در بهار و تابستان که سقف ندارد. 2 - خانة هواگیر ویژة فصل بهار


بهارخواب ( بهارخواب . خا) ( اِ.) ایوان سرپوشیده ای که بخشی از اطرافش باز است، مهتابی


بهارستان (بَ رِ) (اِمر.) بتخانه، بتکده


بهاره (بَ رِ) (اِمر.) 1 - کشت و زراعتی که در فصل بهار انجام می شود. 2 - شکوفة درخت به ویژه مرکبات


بهاریه (بَ یِّ) ( اِ.) اشعاری که دربارة فصل بهار گفته شود


بهاز (ب) ( اِ.) اسب نجیب و اصیل که برای جفت گیری آن را در میان گلة اسب رها کنند


بهانه (بَ نِ) [ په . ] ( اِ.) 1 - عذر نابجا. 2 - بازخواست . 3 - سبب، باعث


بهایم (بَ یِ) [ ع .بهائم ] ( اِ.) جِ بهیمه ؛ چار - پایان، ستوران


بهایی (بَ) [ ع - فا. ] (ص نسب .) 1 - منسوب به بهاء. 2 - پیرو آیین بهاء، پیروان میرزا حسینعلی نوری، معروف به بهاءالله که بعد از باب کار وی را دنبال کرد و کتب و رسالات بسیاری نوشت که مهمترین آنها کتاب ارض اقدس است


بهایی ( بهایی .) (ص نسب .) گرانبها، پرقیمت، فروشی، قابل سودا، نوعی پارچة بغدادی


بهبود (ب) (مص مر.) 1 - خوب شدن، نیکو شدن . 2 - سلامت، تندرستی


بهبودی ( بهبودی .) (حامص .) 1 - خوبی، نیکی . 2 - تندرستی


بهت (بَ یا بُ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - سرگشته ماندن، خیره شدن . 2 - عاجز شدن، درمانده گشتن


بهت (بُ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - کذب، دروغ . 2 - افترا


بهتان (بُ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - دروغ بستن، دروغ زدن . 2 - افتراء، نسبت بد دادن


بهتر (ب تَ) (ص تف .) 1 - نیکوتر، خوب تر. 2 - زیباتر، جمیل تر. 3 - شایسته تر، لایق تر. 4 - با کیفیت خوب تر


بهترین ( بهترین .) (ص عالی .) 1 - نیکوترین، خوب ترین . 2 - زیباترین، قشنگ ترین . 3 - شایسته ترین، لایق ترین


بهجت (ب یا بَ جَ) [ ع . بهجة ] 1 - (مص ل .) شادمان شدن . 2 - (اِمص .) زیبایی . 3 - سرور، شادی


بهدار (ب) (ص فا.) مأمور بهداری که عهده دار رسیدگی به بهداشت مردم مخصوصاً اهالی روستا و قصبات است


بهداری ( بهداری .) (حامص .) وزارت یا اداره ای که عهده دار رسیدگی به امور بهداشت و سلامتی مردم است


بهداشت (ب)(اِمر.)حفظ تندرستی و سلامت


بهدانه (ب نِ) (اِمر.) دانة میوة به که در طب قدیم مستعمل بوده


بهدین (ب) [ په . ] (اِمر.) 1 - دین نیک، آیین خوب . 2 - دین زردشتی


بهر (حر اض .) برای، جهت


بهر (بَ) [ په . ] ( اِ.)1 - بهره، نصیب . 2 - بخشی از شبانروز. 3 - پاره، جزو


بهرام (بَ) [ په . ] ( اِ.) در آیین زردشتی یکی از ایزدان است وی یار ایزدمهر و پاسبان عهد و پیمان و موکل به روز بیستم هر ماه شمسی (موسوم به بهرام ) است


بوالعجب (بُ لْ عَ جَ) [ ع . ] (ص .) شگفت آور، شعبده، پر از شگفتی


بهرمان (بَ رَ)( اِ.)1 - نوعی یاقوت سرخ . 2 - پارچة ابریشمین رنگین ؛ بهرمن نیز گویند


بهرمه (بَ رَ مَ یا مِ) (اِ.) = برمه . پرمه . پرما: (نج .) متة درودگران


بهره (بَ رِ) [ په . ] ( اِ.)1 - نصیب، قسمت . 2 - سود، نفع . 3 - حاصل، محصول . 4 - حاصل قست


بهره برداری ( بهره برداری . بَ) (حامص .) 1 - استفاده از سود چیزی . 2 - عمل برداشتن حاصل زراعت . 3 - سهم گرفتن . 4 - به فروش رساندن محصول کارخانه یا معدن


بهره ور ( بهره ور . وَ) (ص مر.)1 - بهره بر. 2 - بهره - دار، بافایده . 3 - سودبرنده . 4 - کامیاب


بهروج (ب رُ) (اِمر.) = بهرو: 1 - نوعی بلور کبود شفاف و کم قیمت . 2 - کندر هندی


بهروز (ب) 1 - (اِمر.) روز خوب، روز خوش . 2 - نوعی بلور کبود و شفاف و کم قیمت . 3 - کندر هندی . 4 - (ص مر.)نیک روز، خوش اختر، نیک بخت


بهروزی ( بهروزی .)(حامص .) خوشبختی، سعادت


بهرک (بَ رَ) ( اِ.) پینة دست یا پا


بهزاد (ب) (ص مف .) نیک نژاد، نیکوتبار


بهش (بَ) [ ع . ] (ص .) مرد خندان و گشاده رو


بهشت (ب هِ) [ په . ] ( اِ.)جایی خوش آب وهوا و سرسبز و خرم و سرشار از خوبی ها و لذت ها که پاداش پس از مرگ است، فردوس، جنت، مینو، خلد


بهق (بَ هَ) [ معر. ] ( اِ.) خال ها و نقطه های سیاه و سفید روی بدن، لک و پیس . کک و مک . بهک نیز گویند


بهله (بَ لِ) ( اِ.)دستکش چرمی که میرشکاران ب رای نگهداشتن باز بر روی دست بر دست می کردند


بهلول (بُ) [ ع . ] (ص .) 1 - مرد خنده رو. 2 - نیکوکار. 3 - بزرگ طایفه


بهم (ب هَ) (ص مر.) 1 - با هم، همراه .2 - تنگدل، محزون


بهمان (بَ) (مبهم ) شخص یا شی ء مجهول


بهمن (بَ مَ) [ په . ] ( اِ.) 1 - یکی از امشاسپندان . 2 - دوّمین روز از هر ماه خورشیدی . 3 - یازدهمین ماه سال خورشیدی و دومین ماه زمستان . 4 - تودة بزرگ برفی که در اثر صدا یا هر محرک دیگر از کوه فرو می ریزد. 5 - از الحان قدیم ایرانی . 6 - گیاهی دو ساله و سبز رنگ با گلی زرد که ریشة آن مصرف دارویی دارد


بهمنجنه (بَ مَ جَ نِّ) [ معر. ] (اِمر.) جشنی که در دومین روز از ماه بهمن (که به همین نام می باشد) در ایران باستان برگزار می شد


بهمنش (ب مَ نِ) (ص مر.) = وهمنش : دارای منش نیک، دارای اندیشة خوب


بهنانه (بَ نَ) ( اِ.) بوزینه، میمون . پهنانه هم گویند


بهنانه (بَ نَ یا نِ ) [ ع . بهنانة ] ( اِ.) 1 - زن خوشروی و نرم گفتار. 2 - زن خوشبوی


بهو (بَ) ( اِ.) 1 - صفه . 2 - ایوان . 3 - کوشک . 4 - بالاخانه


بهک (بَ هَ) ( اِ.) لک و پیس، کک و مک


بهی (ب) (اِمر.) به، آبی


بهی (بَ) [ ع . ] (ص .) 1 - نیکو، زیبا. 2 - روشن، تابان


بهیار (ب) ( اِ.) پرستار، آن که پس از طی دوره های خاصی اجازه دارد بخشی از وظایف پرستاران را انجام دهد


بهیج (بَ) [ ع . ] (ص .) شادمان، خوشحال


بهیزک (ب زَ) [ په . ] ( اِ.) پنج روز آخر سال . به نام های : اهنود، اشتود، سپنتمد، و هوخشتر، و هیشتوایشت، که مأخوذ از نام پنج فصل گاثه ها می باشد. در ایران باستان هر ماه سی روز بوده است بنابراین به آخر سال یعنی پایان اسفند، پنج روز می افزودند تا سال سیصدوشصت وپنج روز کامل شود. در فارسی پنجه یا پنجة دزدیده و پنجک، و در عربی خمسه مسترقه و در پهلوی بهیزک یا وَهیچک و اندرگاه نامیده اند


بهیمه (بَ مِ) [ ع . بهیمة ] ( اِ.) چهارپا، ج . بهایم


بهین (ب) (ص نسب .) برگزیده، منتخب


بهینه (ب نِ) (ص نسب .) بهین


بهیه (ب یَّ) [ ع . بهیّة ] (ص .) 1 - روشن، تابان . 2 - نیکو، زیبا


بو 1 - ( اِ.) آن چه به وسیلة بینی و حس شامه احساس شود. 2 - امید، آرزو. 3 - عطر. 4 - (مص م .) درک کردن، دریافتن


بو [ ع . ] ( اِ.) در آغاز کنیه های عربی می آید: بوالقاسم، بوالفضل


بو بردن (بُ دَ) (مص م .) فهمیدن، پی به موضوعی سرُی بردن


بو گرفتن (گِ رِ تَ) (مص ل .) گندیدن، فاسد شدن


بوآ (بُ) [ انگ . ] ( اِ.) نوی مار عظیم الجثه از تیرة اژدر ماران . این جانور زنده زا است


بواب (بَ وّ) [ ع . ] (ص .) دربان، نگهبان


بواد (بُ) (فعل دعایی از بودن ) بُوَد، باشد


بوادر (بَ د) [ ع . ] (ص .) ج . باردة  - تندی و تیزی چشم . 2 - تیزی شمشیر. 3 - شتابزدگی


بوادی (بَ) [ ع . ] ( اِ.) جِ بادیه ؛ صحراها


بوار (بَ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - نیست شدن، هلاک گشتن . 2 - نیستی، کساد


بوارد (بَ رِ) [ ع . ] ( اِ.) جِ بارد، بارده  - شمشیرهای بران . 2 - چیزهای سرد و خنک . 3 - غنیمت های با رنج


بواسیر (بَ) [ ع . ] ( اِ.) زخم و ورم رگ های مقعد که حاد آن موجب خونریزی می شود و با عمل جراحی معالجه می شود


بواصل (ب ص ِ) [ فا - ع . ] (ق .) نقداً، نقد، دستادست


بوالفضول (بُ لْ فُ) [ ع . ] (ص .) بیهوده گو


بوب (بو یا بُ) [ په . ] ( اِ.) فرش، بساط خانه


بوبر (بُ) ( اِ.) هدهد


بوبرد (بُ) ( اِ.) بلبل


بوبه (ب) ( اِ.) هدهد


بوبک (بَ) ( اِ.) نک پوپک


بوبین [ فر. ] ( اِ.) قرقره ای که به دور آن سیم روپوش دار پیچیده شده است و برای تغییر مقدار جریان برق در موتورها و دستگاه های برقی به کار می رود