آ (حر.) «آ» یا «الف ممدوده» نخستین حرف از الفبای فارسی؛ اولین حرف از حروف ابجد، برابر با عدد 1


آهان ! هلا! آی


آئورت (ئُ) [ فر.] (اِ.) سرخرگ بزرگی که به بطن چپ قلب متصل است و خون تصفیه شده را به تمام بدن می رساند، بزرگ سرخرگ . (فره.)


آب خفته (ب خُ تِ) (اِمر.) 1 - آب راکد. 2 - ژاله . 3 - برف . 4 - تگرگ . یخ . 5 - شیشه، بلور. 6 - شمشیر (در غلاف.)


آب دهان (ب دَ) (اِمر.) آبی لزج و اندکی قلیایی که از غده های دهان ترشح گردد و وقتی با غذا آمیخته شود موجب سهولت هضم آن می گردد، بزاق


آب رز (ب رَ)(اِمر.) 1 - شراب، می . 2 - آب زهر


آب خانه (نِ) (اِمر.) مستراح، مبرز، مبال


آب [په.] (اِ.) مایعی است شفاف، بی طعم و بی بو، مرکب از دو عنصر اکسیژن و هیدروژن H2O، در باور قدما یکی از چهار عنصر «آب، آتش، باد، خاک » محسوب می شده . معانی کنایی آب : 1 - آبرو. 2 - جلا، درخشندگی . 3 - رونق . 4 - اشک . 5 - عرق . 6 - نازکی . 7 - شادابی . 8 - زیبایی و شکوه . 9 - مَنی، نطفه 0 - ارج، قیمت 1 - پیشاب، ادرار2 - عصاره، شیره 3 - رود، نهر4 - بزاق، آب دهان . ؛ آب در هاون کوبیدن کار بیهوده کردن . ؛ آب از آب تکان نخوردن کنایه از: آرام بودن اوضاع و احوال . ؛ آب از دست نچکیدن کنایه از: نهایت خست و پول دوستی . ؛ آب از سر گذشتن بی فایده شدن چاره و تدبیر. ؛ آب از دریا بخشیدن از دیگران مایع گذاشتن، از حساب دیگران بخشیدن . ؛ آب بر در کسی ریختن خدمت آن کس را کردن . ؛ آب پاکی روی دست کسی ریختن اتمام حجت کردن، حرف آخر را زدن . ؛ آب زیر پوست کسی رفتن کنایه از: چاق شدن . ؛ از آب گل آلود ماهی گرفتن از وضع آشفته سوء استفاده کردن . ؛ آب از چیزی خوردن از آن چیز بهره مند شدن


آب [سر-عبر.] (اِ.) 1 - یازدهمین ماه از سال سریانی برابر با «مرداد ماه». 2 - نام ماه یازدهم سالِ یهود


آب ریختگی (تِ) (حامص .) آبروریزی، افتضاح


آب آوردن (وَ دَ) (مص ل .) نوعی بیماری چشم که بر اثر پیری یا بیماری آب از چشم روان می گردد


آب اماله (ب اِ لِ) [ فا - ع.] (اِ.) هر داروی مایعی که ا ز طریق تنقیه به بیمار منتقل کنند


آب انبار (اَ)(اِمر.) 1 - جایی سرپوشیده برای ذخیره کردن آب در زیرزمین . 2 - آبدان، آبگیر


آب انداختن (اَ تَ)(مص ل.) 1 - نطفه ریختن در رحم . 2 - ادرار کردن


آب انداز (اَ)(اِمر.) 1 - استراحتگاهی در میان دو منزل برای رفع خستگی از چهارپایان . 2 - آب دزدک


آب اندام (بْ. اَ) (ص مر. اِمر.) خوش قد و قامت


آب انگور (ب اَ) (اِمر.) 1 - فشردة انگور. 2 - شراب، باده


آب اکسیژنه (اُ ژِ نِ) [ فا - فر. ] (اِ.) مایعی که خاصیت اکسید کنندگی قوی دارد و برای رنگ بری و ضدعفونی کردن به کار می رود، پراکسید هیدروژن


آب باختن (تَ) (مص ل .)از دست دادن شکوه و هیبت


آب باریک (اِمر.) 1 - آب کم . 2 - درآمد اندک . آب باریکه (کِ) (اِمر.) (عا.) نک آب باریک


آب باز (اِفا. اِمر.) 1 - شناگر. 2 - غواص


آب بازی (حامص .)1 - شناگری . 2 - غواصی


آب برداشتن (بَ تَ) (مص ل .) فرق داشتن هدف باطنی با اعمال ظاهری


آب بسته (ب بَ تِ) (اِمر.) 1 - شیشه، آبگینه، بلور. 2 - ژاله، شبنم . 3 - تگرگ، یخ


آب بقا (ب بَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) آب حیات


آب بند (بَ) (ص . اِمر.) 1 - سَّد. 2 - کسی که ماست و پنیر و مانند آن را درست می کند. 3 - کسی که تَرَک ظروف شکسته را می گرفت


آب بندی (بَ)(حامص . اِ. )1 - بستن مسیر آب . 2 - عایق کردن جایی یا چیزی در برابر نم و رطوبت . 3 - تنظیم شدن موتور ماشین یا هر دستگاه دیگری . 4 - ریختن آب در سماور، آب پاش و غیره


آب بها (بَ) (اِمر.) پولی که در ازای آب دهند، حق الشرب


آب تاخت (اِمر.) 1 - فشار آب، نیروی آب . 2 - پیشاب، ادرار


آب تاختن (تَ) (مص ل .) ادرار کردن، شاشیدن


آب تلخ (ب تَ) (اِمر.) (کن .) 1 - شراب . 2 - (کن .) عرق


آب تنی (تَ) (حامص .) شنا، غوطه خوردن در آب


آب جر (جَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) جزر


آب جو ( آب جو ِ جُ) (اِمر.) نوشابة الکلی ضعیف که از مالتوز و مخمر آب جو تهیه شود، ماءالشعیر، شراب جو، فوگان، فقاع


آب جگر (ب جِ) (اِمر.) کنایه از: خون، خونابه (طبق طب قدیم، جگر مرکز خون است )


آب حسرت (ب حَ رَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) اشک، سرشک


آب حوضی (حُ) (ص نسب .) کسی که آب حوض ها را کشیده و آن ها را تمیز می کرد


آب حیات (ب حَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) 1 - آب زندگانی ؛ گویند چشمه ای است در ظلمت که هر از آن بنوشد عمر جاودان پیدا می کند، اسکندر و خضر به دنبال آن رفتند، خضر از آن آب نوشید و عمر جاودان یافت . 2 - نوعی از شراب آمیخته به ادویة تند، ماءالحیات . 3 - نوعی از مهره ها به رنگ زرد که زنان از آن دستبند و مانند آن سازند. 4 - دهان معشوق . 5 - سخن گفتن معشوق


آب حیوان ( آب حیوان ِ حَ یا حِ)(اِمر.) نک آب حیات


آب خشک (ب خُ) (اِمر.) شیشه، آبگینه، بلور


آب خضر (ب خِ) [ فا - ع . ] (اِمر.) 1 - آب حیات بخش . 2 - معرفت حقیقی که خاصة انبیاء و اولیاست


آب خنک خوردن ( آب خنک خوردن خُ نَ. خُ دَ) (مص ل .) کنایه از: به زندان افتادن


آب خوردن (خُ دَ)(مص ل .)1 - آب نوشیدن، آشامیدن آب . 2 - (کن .) سرچشمه گرفتن، ناشی شدن . 3 - هزینه برداشتن، خرج برداشتن


آب خوره (رِ) (اِمر.) 1 - آبخوری . 2 - آبگیر. 3 - چشمه، جویبار


آب دادن (دَ) (مص م .) 1 - آبیاری کردن . 2 - فلزی را با فلز دیگر اندودن


آب داده (د) (ص مف .) 1 - آب پاشیده، مشروب . 2 - تیز، تیز کرده (صفت برای شمشیر یا خنجر)


آب دانه (نِ) (اِ.) تاولی کوچک در پوست حداکثر به بزرگی ته سنجاق و حاوی مایعی روشن . (فره )


آب درمانی (دَ) (حامص . اِ.) معالجة بعضی بیماری ها با نوشیدن آب یا با نرمش های مخصوص در داخل آب


آب دزد (دُ) (اِمر.) 1 - منفذی درون زمین که آب و نم از آن نفوذ کند. 2 - مجرای آب . 3 - ابر، سحاب، قطره دزد. (فره ) 1


آب دزدک (دُ دَ) (اِمر.) 1 - سرنگ . 2 - جانوری است قهوه ای رنگ با پای دندانه دار و تیز که زمین را سوراخ می کند و به ریشة گیاهان آسیب می رساند، خوراکش کرم ها و حشرات می باشد، بال های کوچکی هم دارد که می تواند کمی پرواز کند


آب دست (دَ)(اِمر.) 1 - آبی که پیش از خوردن غذا و پس از آن برای شستن دست و دهان به کار می بردند. 2 - وضو. ؛ آب دست به آب دست خرج دادن کنایه از: مایه گذاشتن


آب دهان (دَ) (ص مر.) دهن لق، کسی که راز نگه دار نیست


آب دوغ (اِمر.) 1 - ماستی که درون آن آب ریزند و به صورت دوغ درآورند، ماستی با آب بسیار. 2 - گچ یا آهکی که برای اندودن دیوارها به کار رود، دوغاب


آب رز دادن ( آب رز دادن رَ. دَ) (مص م .) 1 - شراب نوشاندن . 2 - زهرآب دادن


آب رفتن (رَ تَ) (مص ل .) 1 - کوتاه شدن جامه در اثر شستن . 2 - بی آبرو شدن


آب رنگ (رَ) (اِمر.) 1 - رنگ های فشرده یا خمیری شکل که در نقاشی مورد استفاده قرار می گیرد. 2 - تابلویی که با آب رنگ نقاشی شده باشد. 3 - کنایه از: خنجر تیز، شمشیر تیز


آب رو (رُ) (اِمر.) آبراه


آب ریختن (تَ) (مص م .) 1 - داخل کردن آب در ظرفی . 2 - ادرار کردن، پیشاب ریختن


آب ریخته (ب تِ) (ص مر.) بی آبرو، آبرو رفته


آب زر (ب زَ) (اِمر.) 1 - آب طلا. 2 - شراب زعفرانی


آب زرفت (زُ رُ) (اِ مر.) میوه ای که درون آن گندیده شده باشد


آب زندگانی (ب ز د) (اِمر.) نک آب حیات


آب زندگی ( آب زندگی ِ ز د) (اِمر.) نک آب حیات


آب زیر کاه (ص مر.) 1 - آبی که در زیر خار و خاشاک پنهان ماند. 2 - (کن .) آدم زرنگ و موذی . 3 - مکار، حیله گر


آب زیپو (پُ) (اِمر.) (عا.) غذای آبکی، رقیق و کمرنگ، کم مایه و بی مزه


آب سبز (ب سَ) (اِمر.) نوعی بیماری چشم که باعث درد کرة چشم و محدود شدن میدان دید می شود


آب سرخ (ب سُ) (اِمر.) شراب


آب سردکن (سَ. کُ) ( اِ.) دستگاهی معمولاً برقی برای خنک کردن آب آشامیدنی . مق آب گرم کن


آب سپید ( آب سپید ِ س ِ)(اِمر.) نک آب مروارید


آب سکندر (ب س ِ کَ دَ)(اِمر.) نک آب حیات


آب سیاه (ب) (اِمر.) 1 - نوعی بیماری چشمی که باعث تیرگی و نابینایی چشم می شود. 2 - حادثه . 3 - مداد، مرکب . 4 - آبی که تیره و رنگ آن تیره باشد


آب شدن (شُ دَ) (مص ل .) 1 - گداختن، ذوب شدن . 2 - شرمنده شدن . 3 - ناپدید شدن . 4 - لاغر و نحیف شدن .5 - خجالت کشیدن . ؛از خجالت آب شدن الف - بسیار شرمگین شدن . ب - رفتن آبرو


آب شناس (ش ِ) (اِفا.) 1 - شخصی که داند کدام جای از زمین آب دارد و کدام جا آب ندارد. 2 - آن که غرقاب و تنگ آب را از یکدیگر باز داند و راهنمای کشتی شود تا بر خاک ننشیند. 3 - قاعده دان . 4 - صاحب مهارت در علوم . 5 - حقیقت شناس


آب شنگرفی (ب شَ گَ)(اِمر.) کنایه از: شراب سرخ، اشک خونین


آب طراز (طَ) (اِمر.) = آب تراز: طراز بنّایان که در درون خود آب دارد، تراز آبی


آب طرب (ب طَ رَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) شراب انگوری، آب عشرت


آب طلا (طَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) 1 - آب زر. 2 - آب اکلیل


آب فسرده (ب فَ یا فِ سُ د) (اِمر.) 1 - یخ، برف . 2 - شیشه . 3 - بلور. 4 - خنجر


آب قند (ب قَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) 1 - شربت قند. 2 - قسمی خربزه کاشان که بسیار شیرین و لطیف است


آب لمبو (لَ) (ص مر.) (عا.) = آب لنبو: 1 - میوه ای که در اثر فشردن آبش را از دانه جدا کرده باشند، مانند انار. 2 - هرچیز له شده


آب لیمو [ فا - سنس . ] (اِمر.) آبی که از فشردن لیمو ترش به دست می آید


آوانس [ فر. ] ( اِ.) ارفاق، امتیاز


آب مروارید (مُ) (اِمر.) نوعی بیماری چشم که بر اثر پیری یا بیماری یا ضربه، عدسی چشم تیره شود


آب معدنی (مَ دَ) (اِمر.) آبی که از زمین جوشد و دارای گوگرد و املاح دیگر است


آب میوه گیری (وِ) 1 - (اِ.) دستگاهی که با آن آب میوه را می گیرند. 2 - (حامص .) کشیدن آب میوه ها


آب نبات (نَ) (اِمر.) نوعی شیرینی که با شیرة شکر سازند. ؛ آب نبات چوبی آب نبات مخصوص کودکان که معمولاً دستة چوبی یا پلاستیکی دارد. ؛ آب نبات قیچی آب نباتی که پیش از سرد شدن آن را به صورت مفتول باریکی درمی آورند و با قیچی به قطعات کوچک تقسیم می کنند. ؛ آب نبات کشی آب نباتی که هنگام خوردن یا گاز زدن کِش می آید


آب نشاط (ب نَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) منی


آب نما (نَ) (اِمر.) 1 - حوض یا جوی آب در خانه یا باغ که نمایان باشد. 2 - سراب


آب نکشیده (نَ کِ د) (ص مر.)1 - بد و زشت . 2 - نامفهوم


آب و رنگ (بُ رَ) 1 - (اِمر.) پرده ای که با آب و رنگ نقاشی شده باشد. 2 - (ص مر.) (کن .) شادابی چهره


آب و هوا (بُ هَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) مجموع آثار جوّی اعم از سرماو گرما در یک شهر یا ناحیه


آب و گل (بُ گِ) (اِمر.) 1 - بنا، ساختمان . 2 - زمین، ملک . ؛ از آب و گل درآمدن کنایه از: به سن رشد و بلوغ رسیدن


آب ورز (وَ) (ص فا.) 1 - شناگر. 2 - غواص . 3 - ملاح


آب پا (اِفا.) میرآب، کسی که در تقسیم آب نظارت کند


آب پاش (اِمر.) آلتی دسته دار و سر پهن و سوراخ سوراخ برای آب دادن به گیاهان


آب پاشان (بْ) (اِمر.) نک آبریزگان


آب پز (پَ)(اِمر.)آنچه که در آب ساده و بی - روغن پخته شده باشد


آب پشت (ب پُ) (اِمر.) منی، آب مرد


آب پیکر (پِ یْ کَ) (اِمر.) 1 - ستاره، کوکب . 2 - روشنایی صور فلکی


آب چرا (چَ) (اِمر.) 1 - ناشتایی، غذای اندک . 2 - خوراک وحوش و طیور


آب چشم (ب چَ) (اِمر.) اشک، سرشک


آب چشی (بْ. چِ یا چَ)(حامص . اِمر.) غذایی که نخستین بار در حدود شش ماهگی به کودک دهند


آب چلو (چِ لُ) (اِمر.) آبی که برنج در آن جوشیده باشد، ابریس، آشام، آشاب


آب چیلک (لَ) (اِ.) پرندة مهاجری که جثة کوچک، سر گرد، منقار دراز و باریک و پاهای بلند دارد و در کنار نهرها زندگی می کند و از کرم ها و حشره ها تغذیه می کند


آب ژاول (ب وِ) [ فا - فر. ] (اِ.) محلول هیپوکلریت سدیم در آب که برای رنگ بری و گندزدایی به کار می رود


آب کار (ب) (اِمر.) 1 - آبرو، اعتبار. 2 - نطفه، منی


آب کردن (کَ دَ) (مص م .) 1 - ذوب کردن . 2 - (عا.) به حیله جنس نامرغوب را فروختن


آب کشیدن (کَ یا کِ دَ) (مص ل .) 1 - کشیدن آب از چاه . 2 - شستن جامه در آب تا کف ناشی از صابون از بین برود. 3 - تطهیر شرعی . 4 - (عا.) چرکین شدن زخم در اثر آب آلوده


آب کور (ص مر.)1 - خسیس . 2 - حق ناشناس


آب گردش (گَ د) (ص مر.) تند رفتار، تندرو، سریع السیر


آب گرفتن (گِ رِ تَ) 1 - (مص م .) عصاره گرفتن، استخراج شیرة میوه . 2 - (مص ل .) به آبرو و اعتبار رسیدن


آب گرم (ب گَ) (اِمر.) 1 - آب معدنی گرم که از زمین می جوشد. 2 - جایی که در آن آب معدنی باشد. 3 - اشک . 4 - شراب


آب گرم کن (گَ کُ) (اِ.) دستگاه گرم کنندة آب که با نفت و گاز و برق یا گرمای خورشید کار می کند


آب گشاده (ب گُ د) (اِمر.) شراب زبون و کم کیف، بادة کم اثر


آباء [ ع . ] ( اِ.) جِ اَب .1 - پدران، اجداد. 2 - کشیشان


آباء سبعه (ء ِ سَ عَ) [ ع . ] (اِمر.) هفت پدران، کنایه از: هفت سیاره


آباء علوی ( آباء علوی عُ یُ) [ ع . ] (اِمر.)پدران آسمانی، کنایه از: هفت سیاره یا هفت آسمان


آباجی [ تر. ] (اِمر.) خواهر، آبجی


آباد [ په . ] (ص .) 1 - معمور، دایر. 2 - مزروع، کاشته . 3 - پر، سرشار. 4 - سالم . 5 - منظم، سامان . 6 - شادمان، خرم . 7 - مرفه


آباد [ ع . ] ( اِ.) جِ ابد؛ جاوید بودن ها


آبادان [ په . ] (ص مر.) 1 - معمور، دایر. 2 - مزروع، کاشته . 3 - پر، مشحون . 4 - سالم، تندرست . 5 - مأمون، ایمن . 6 - مرفه . 7 - شهر آبادان


آبادانی (حامص . اِ.) 1 - عمران، آبادی . 2 - منسوب به شهر «آبادان ». 3 - آبادی، قریه . 4 - رفاه، آسایش . 5 - زراعت، کشاورزی


آبادی [ په . ] (حامص . اِ.) 1 - عمران، آبادانی . 2 - جای آباد. 3 - ده، قریه


آبار [ ع . ] ( اِ.) جِ بئر؛ چاه ها


آبافت (اِمر.) 1 - نوعی جامه گران بها. 2 - پارچه ای محکم و خشن


آبال [ ع . ] (اِ.) جِ ابل ؛ شتران


آبان [ په . ] ( اِ.) 1 - ایزد نگهبان آب . 2 - هشتمین ماه از سال خورشیدی . 3 - روز دهم هر ماه شمسی


آبانگان [ په . ] (اِمر.) جشنی که ایرانیان در روز دهم از ماه آبان برپا می کردند


رغ (رُ) (اِ.) آروغ


آبانگاه (اِمر.) 1 - نام روز دهم از ماه فروردین . گویند اگر در این روز باران ببارد آبانگاه مردان است و مردان به آب درآیند و اگر نبارد آبانگاه زنان باشد و ایشان به آب درآیند و این عمل را بر خود شگون و مبارک دانند. 2 - نام ایزد موکل بر آب


آباژور [ فر. ] (اِمر.) حباب و سرپوشی برای چراغ و مانند آن که نور را به پایین افکند


آبتاب (ص مر.) مشعشع، درخشان


آبج (بَ) ( اِ.) 1 - نشانة کمان گروهه . 2 - آلتی در زراعت . آبچ نیز گویند


آبجی [ تر. ] ( اِ.)1 - خواهر. 2 - مخففِ آغاباجی


آبخسب (خُ) (اِفا. اِمر.) چارپایی که چون آب ببیند در آن بخسبد و این از عیوب چارپایان است


آبخست (خَ یا خُ) 1 - (اِمر.) جزیره . 2 - میوه ای که بخشی از آن فاسد شده ب اشد. 3 - (ص مر.) مردم بدسرشت


آبخو (اِمر.) جزیره


آبخواره (خا ر ِ) (ص فا.اِمر.) 1 - هر ظرفی که بتوان در آن آب یا شراب خورد. 2 - آشامندة آب


آبخور (خُ) (اِمر.) 1 - سرچشمه و محلی که از آن جا آب برگیرند و بنوشند، آبشخور. 2 - قسمت، نصیب . 3 - موی اضافی سبیل


آبخورد (خُ) 1 - (مص مر.) آب خوردن . 2 - (اِمر.) آبخور، آبشخور. 3 - بهره، نصیب


آبخورش (خُ رِ) (اِمص .) (عا.) نصیب، قسمت


آبخوری (خُ) (اِمر.) 1 - لیوان . 2 - شارب، سبیل . 3 - نوعی از دهنة اسب که هنگام آب دادن بر دهانش زنند


آبخوست (خُ) (اِمر.) = آبخست : 1 - جزیره . 2 - محلی که آب آن را کنده باشد


آبخیز (اِمر.) 1 - زمین پر آب . 2 - مد؛ مق جزر. 3 - موج . 4 - طوفان


آبدار (ص .) 1 - آبدار باشی، ساقی . 2 - گیاه و میوة پرآب . 3 - تیز، برُنده . 4 - فصیح و روان . 5 - سخت، محکم، غلیظ . صفتی برای دشنام، سیلی


آبدارخانه (نِ) (اِمر.) 1 - اتاقی در اداره، یا هر جای دیگر که در آن چای یا قهوه درست می کنند. 2 - مجموع آلات و ادوات و خادمان و ستوران و آبداری در دستگاه سلاطین


آبدارو (اِمر.)1 - زفت رومی . 2 - مومیایی


آبدارچی (اِفا.) کسی که در اداره یا محل کار وظیفه اش درست کردن چای یا قهوه است


آبدارک (رَ) (اِمر.) دم جنبانک، گازر


آبداری 1 - (حامص .) آبدار بودن، شغل آبدار. 2 - طراوت، تازگی . 3 - ( اِ.) نمدی نامرغوب که در سفرها مورد استفاده قرار می گرفت


آبدان (اِمر.) 1 - آبگیر. 2 - آب انبار. 3 - کاسه . 4 - مثانه


آبدست (دَ) 1 - (ص مر.) زاهد، پاکدامن . 2 - ماهر، استاد. 3 - (اِمر.) مستراح . 4 - لباده


آبدستان (دَ) (اِمر.) ابریق، آفتابه


آبدستی (دَ) (ص .) چابکی، مهارت


آبدندان (دَ) (اِمر.) 1 - ساده لوح، ابله . 2 - حریفی که در قمار به راحتی مغلوب شود. 3 - نوعی گلابی . 4 - نوعی انار که بدون هسته می باشد. 5 - نوعی حلوا


آبدنگ (دَ) (اِمر.) آسیاب آبی


آبده (ب دَ یا د) [ ع . آبدة . ] (اِ.) جانور وحشی، دد؛ ج . اوابد


آبدیده (د) (ص مر.) 1 - جلا یافته، جوهردار. 2 - آزموده، باتجربه . 3 - چیزی که آب آن را فاسد کرده باشد


آبراهه (هِ) (اِمر.) 1 - راه آب، مجرای آب . 2 - گذرگاه سیل


آبرفت (رُ) (اِمر.) 1 - سنگ کف رود که جریان آب آن را ساییده باشد. 2 - موا د ته نشین شده در مجرای آب


آبره (رَ) ( اِ.) ابره، رویه


آبرو (اِمر.) 1 - اعتبار، ناموس . 2 - عرق، خوی


آبرود (اِمر.) 1 - سنبل . 2 - نیلوفر


آبرون ( اِ.) گل همیشه بهار


آبریز (اِمر.)1 - فاضلاب . 2 - مستراح . 3 - آفتابه . 4 - دلو


آبریزگان (زَ) [ په . ] (اِمر.) 1 - عید آب پاشان، جشنی که ایرانیان در روز تیر - سیزدهمین روز از ماه تیر - برپامی داشتند و آب بر یکدیگر می پاشیدند. 2 - نوعی غذا


آبزن (زَ) 1 - ( اِ.) تشتی از سفال یا فلز که در آن آب گرم و دارو می ریختند و بیمار را در آن می گذاشتند. 2 - وان . 3 - (اِفا.) آرام دهنده، تسکین دهنده، شخصی که مردم را به زبان خوش تسلی دهد


آبزه (ز) (اِمر.) آبی که از کنار چشمه، رود، تالاب و امثال آن به بیرون تراود


آبزی (اِفا.) جانوری که در آب زندگی می کند


آبسال (اِمر.) بهار، آبسالان


آبسالان (اِمر.) بهاران، فصل کار


آبست (بَ) ( اِ.) نک آبسته


آبست ( آبست .) ( اِ.) بخش درونی پوست مُرکبات


آبست (ب) 1 - (ص .) آبستن . 2 - ( اِ.) زهدان، رحم


آبستره (ب تِ رِ) [ فر. ] (ص .) 1 - ویژگی شیوه ای که در آن سعی می شود اشیا به صورت غیرواقعی اما به نوعی بیان کنندة عواطف هنرمند باشد. 2 - ویژگی هر اثر هنری که متکی به حالات ذاتی و درونی است نه نمودهای ظاهری ؛ انتزاعی


آبستن (ب تَ) (ص .) = آبستان : 1 - حامله، باردار. 2 - پنهان، پوشیده . ؛ آبستن شب آبستن است (کن .) وقوع حوادث تازه محتمل است


آبستن کردن ( آبستن کردن . کَ دَ) (مص م .) حامله کردن، باردار کردن


آبسته (ب تِ) 1 - (ص .) آبستن . 2 - ( اِ.) زهدان، رحم


آبسته (بَ تِ) ( اِ.) زمین آماده برای کاشت


آبسه (س ِ) [ فر. ] (اِ.) ورم عفونی در لثه یا هر نقطه ای از بدن، دمل


آبسوار (سَ) (اِمر.) حباب


آبسکون (ب)( اِ.) نام دریای خزر و جزیره ای در آن


آبشار ( اِ.) 1 - رودی که در مسیر خود از بلندی به پایین فرو ریزد. 2 - سنگ مشبک که بر دهانة ناودان ها نصب کنند. 3 - یکی از حرکات حمله ای در والیبال و پینگ پنگ و تنیس، پرش و زدن توپ از بالای تور به زمین حریف با زاویه ای تند. (فره )


آبشت (ب) (ص .) 1 - نهفته . 2 - جاسوس


آبشتن (ب تَ) (مص م .) نهفتن، پوشیده داشتن


آبشتگاه ( آبشتگاه .) (اِمر.) 1 - محل پنهان شدن . 2 - مستراح


آبشخور (ب خُ) (اِمر.) = آبشخوار. آبشخورد: 1 - جای خوردن یا برداشتن آب . 2 - ظرف آبخوری . 3 - منزل، مقام . 4 - بهره، قسمت . 5 - سرنوشت


آبشش (شُ) (اِمر.) دستگاه تنفسی جانوران آبزی


آبشن (شَ) ( اِ.) نک آویشن


آبشنگ (شَ) (اِمر.) نک آبزن


آبشی (اِمر.) فاضلاب، چاهک


آبغوره (رِ) (اِمر.) آبی که از غورة انگور گیرند. ؛ آبغوره گرفتن کنایه از: گریه کردن


آبفت (بَ) (اِمر.) نک آبافت


آبله (لَ یا ب لِ) ( اِ.) 1 - تاول، ورم پوست در اثر سوختگی یا زخم . 2 - مرضی که بیشتر در بین کودکان شایع است، از علائم آن تب شدید، درد ستون فقرات و تاول های روی پوست است . ؛ آبله افرنگ : سیفلیس


آبله مرغان ( آبله مرغان . مُ) (اِمر.) مرضی است شایع میان انسان و طیور


آبله کوبی ( آبله کوبی .) (حامص .) تزریق مایة آبله


آبلوج ( اِ.) قند سفید، نبات


آبنوس [ په . ] (اِ)درختی است با چوب بسیار سخت، سیاه رنگ و گران بها


آبه (ب) ( اِ.) مایعی غلیظ که با جنین از شکم مادر خارج می شود


آبو (اِ. ص .) برادر مادر، دایی


آبو (اِ.) = آبی : نیلوفر آبی


آبوند (وَ) (اِمر.) ظرف آب، آوند


آبونمان (بُ نِ) [ فر. ] ( اِ.)وجه اشتراک روزنامه، مجله، برق، تلفن و غیره، حق اشتراک (فره )


آبونه (نِ) [ فر. ] (ص .) 1 - مشترک روزنامه یا مجله و مانند آن . 2 - شخص حقیقی یا حقوقی که با پرداخت وجهی از خدمات خاصی استفاده کند، مشترک . (فره )


آبچین (اِمر.) 1 - حوله . 2 - پارچه ای که مرده را پس از غسل با آن خشک می کنند. 3 - کاغذ آب خشک کن


آبژ (ب) ( اِ.) شرارة آتش


آبک (بَ) (اِمر.) سیماب، جیوه


آبکار (ص مر.)1 - سقا. 2 - شرابخوار.3 - ساقی . 4 - باده فروش . 5 - نگین ساز. 6 - آبیاری مزرعه . 7 - کسی که فلزات را آب می دهد


آبکامه (مِ) (اِمر.) 1 - خورشی مخلوط از شیر و ماست . 2 - آش


آبکانه (نِ) (اِمر.) نک آفگانه


آبکش (کِ) 1 - (ص فا.) کسی که از چاه آب می کشد. 2 - سقا. 3 - (اِ.) ظرفی سوراخ سوراخ از جنس مس یا روی که با آن آب برنج نیم پخته را کشیده آمادة دم کردن می کنند. 4 - لوله - هایی در گیاه دارای سوراخ های ذره بینی بسیار که در میان آن ها صفحه هایی مانند غربال است


آبکشین (کَ) (اِمر.) دست برنجن، دستبند


آبکند (کَ) (اِمر.) 1 - آبگیر. 2 - گودال


آبکوهه (هِ) (اِمر.) موج


آبکی (بَ) (ص نسب .) 1 - مایع، روان . 2 - کنایه از: بی دوام و نامطمئن . 3 - پرآب


آبگاه (اِمر.) 1 - تالاب، استخر. 2 - پهلو، زیر دنده . 3 - مثانه


آبگرد (گِ) (اِمر.) نک گرداب


آبگردان (گَ)(اِمر.) ظرفی دسته دار مانند ملاقه، اما بزرگتر از آن، که به وسیله آن آب، آش یا غذاهای مانند آن را از ظرفی به ظرف دیگر می ریزند


آبگز (گَ) (ص مر.) میوة ترش شده و فاسد


آبگوشت (اِمر.) از غذاهای اصیل ایرانی است . خوراکی رقیق که از پختن گوشت و پیاز و سیب زمینی و حبوبات درست می شود که در دو مرحله می خورند اول آب آن را با تکه های نان مخلوط نموده، می خورند (ترید) و بقیه مواد را کاملا کوبیده با نان و چاشنی مانند ترشی و سبزی خوردن میل می کنند(گوشت کوبیده )


آبگون 1 - (ص مر.) آبی، کبود. 2 - سبز. 3 - آبدار، گوهردار. 4 - (اِمر.) گل آبگون، نیلوفر. 5 - نشاسته


آبگیر (اِمر.) 1 - استخر، حوض . 2 - تالاب، برکه . 3 - ظرفی که در آن آب یا گلاب ریزند. 4 - خادم حمام . 5 - کسی که سوراخ ظرف هایی م انند سماور یا آفتابه را با موم مذاب یا قلع می گرفت . 6 - گنجایش حوض یا هر ظرف دیگری


آبگینه (نِ) [ په . ] (اِمر.) 1 - شیشه . 2 - پیمانه یا ظرف بلوری . 3 - الماس . 4 - تیغ . 5 - کنایه از: آسمان


آذرشست ( آذرشست . شُ) ( اِ.) 1 - آذرنشین، سمندر. 2 - پنبة کوهی


آبی (ص نسب . اِ.) 1 - یکی از سه رنگ اصلی (زرد، قرمز، آبی ). 2 - به، سفرجل . 3 - نوعی انگور. 4 - نوعی زراعت که آبیاری می شود، مقابلِ دیمی


آبی (ص . اِ.) = آبو: برادر مادر، خال، خالو


آبیار (ص مر.) میرآب . تقسیم کنندة آب برای مزارع و باغ ها


آتربان (تُ) [ په . ] (اِمر.) در آیین زردشتی نگهبان آتش مقدس، آسروان


آترمه (رَ مِ) ( اِ.) نک آدرم


آتروپین (تْ رُ) [ فر. ] ( اِ.) شبه قلیایی است سمی که از مهرگیاه گرفته می شود و در پزشکی و کحالی استعمال می گردد


آتریاد (تِ) [ روس . ] (اِ.) یک دسته سرباز


آتش (تَ یا تِ) [ په . ] ( اِ.) شعله و حرارتی که از سوختن اشیاء حاصل شود، آذر، آتیش . ؛آب در آتش داشتن یا بودن کنایه از: کم شوق بودن . ؛ آتش کسی تند بودن کنایه از: سخت متعصب و پرشور بودن . ؛ آتش زیر خاکستر کنایه از: فتنه و آشوب پنهانی


آتش پارسی ( آتش ِ ) (اِمر.) 1 - تبخال، تاول های روی لب . 2 - آتشی که پارسیان در آتشکده می افروختند


آتش بهار ( آتش ِ بَ) (اِمر.) گل سرخ، لاله


آتش افروختن ( آتش افروختن . اَ تَ)(مص م .) کنایه از: آشوب و فتنه به پا کردن


آتش افروز ( آتش افروز . اَ) (ص فا.) 1 - کسی که در جشن ها مردم را سرگرم کرده، آتش روشن می کند و شعلة آن را در دهان خود فرو می برد و بیرون می آرد، و از مردم پول می گیرد. 2 - فتنه انگیز. 3 - چیزی که با آن آتش روشن کنند، آتشگیره


آتش افروزی ( آتش افروزی . اَ) (حامص .) کنایه از: ایجاد فتنه و آشوب


آتش انداز ( آتش انداز . اَ) (ص فا.) 1 - کسی که کارش روشن کردن کورة آجرپزی و اجاق و تنور نانوایی و تون حمام و مانند آن بود. 2 - در قدیم کسی که به صف دشمن نفت و آتش پرتاب می کرد


آتش باد ( آتش باد .) (اِمر.) باد گرم، باد مسموم


آتش بازی ( آتش بازی .) (حامص .) 1 - بازی با آتش . 2 - افروختن آلات و ادواتی که با باروت به صورت گوناگون ساخته می شود


آتش بس ( آتش بس . بَ) (اِمر.) دستور خودداری از تیراندازی


آتش زنه ( آتش زنه . زَ نِ) (اِمر.) سنگ چخماق


آتش نشان ( آتش نشان . نِ) (ص فا. اِمر.) 1 - مأموری که وظیفة او خاموش کردن حریق است . 2 - دستگاهی شامل مواد شیمیایی برای خاموش کردن حریق


آتش نشاندن ( آتش نشاندن . نِ دَ) (مص م .) 1 - خاموش کردن آتش . 2 - کنایه ا ز: فرو نشاندن خشم و غضب . 3 - خاموش کردن فتنه و آشوب


آتش نشانی ( آتش نشانی . نِ) ( اِ.) اداره و سازمانی که کارش فرونشاندن حریق است


آتش پاره ( آتش پاره . رِ) (اِمر.) 1 - پارة آتش، اخگر. 2 - کنایه از: کودک شریر


آتش پرست ( آتش پرست . پَ رَ) (اِمر.) پرستندة آتش . کسی که آتش را پرستش کند. زرتشتیان را به دلیل آن که آتش را گرامی و محترم می دارند آتش پرست می گویند: آذرپرست و آذرکیش هم گفته شده


آتش گردان ( آتش گردان . گَ) (اِمر.) ظرف کوچک سیمی که در آن چند تکه زغال افروخته قرار می دهند و در هوا می چرخانند تا مشتعل گردد؛ آتش چرخان، آتش سرخ کن


آتش گیره ( آتش گیره . رِ) (اِمر.) آن چه با آن آتش افروزند (پنبه، خار، هیزم )، آتش افروزنه


آتش یافتن (تَ. تَ)(مص ل .) 1 - گرم شدن . 2 - به شوق آمدن، شور و حال یافتن


آتشبار ( آتشبار .) (اِفا.) 1 - ریزندة آتش (شخص یا شی ء). 2 - چخماق . 3 - تفنگ، توپ . 4 - یک واحد از توپخانه شامل چهار گروهان


آتشبان ( آتشبان .) (ص مر.) 1 - نگهبان آتشکده . 2 - مالک دوزخ


آتشخوار ( آتشخوار . خا) (اِمر.) 1 - خورندة آتش . 2 - شترمرغ . 3 - کنایه از: آدم


آتشدان ( آتشدان .)(اِمر.) 1 - منقل، اجاق . 2 - تنور. 3 - ظرفی مخصوص در آتشکده که در آن آتش مقدس افروزند


آتشفشان ( آتشفشان . فِ) (ص فا. اِمر.) 1 - آن چه آتش فشاند. 2 - کوهی که از دهانة آن مواد سیال سوزان و خاکستر و آتش بیرون آید


آتشه (تَ یا تِ ش ِ) (اِمر.) برق، آذرخش


آتشپا ( آتشپا .)(ص مر.) تیزرو، بی قرار و آرام


آتشک (تَ شَ)(اِمر.)1 - آبلة فرنگی، سفلیس، کوفت . 2 - کرم شب تاب


آتشکده (تَ کَ د) (اِمر.) جایی که زردشتیان آتش مقدس را در آن نگه داری کنند، نیایشگاه زرتشتیان، آذرکده، آتشگاه


آتشگاه ( آتشگاه .) (اِمر.) 1 - آتشکده . 2 - آتشدان


آتشی شدن (تَ. شُ دَ) (عا.) عصبانی شدن


آتشیزه (تَ ز) (اِمر.) کرم شب تاب


آتشین (تَ) (ص نسب .) آتشی، از آتش


آتشین پنجه ( آتشین پنجه . پَ جِ) (ص مر.) صنعتگر


آتل (تِ) [ فر. ] (اِ.) ابزاری برای ثابت نگه داشتن اندام شکستة بدن


آتلیه (تُ یِّ) [ فر. ] ( اِ.) 1 - کارگاه هنری که در آن چند هنرجو زیر نظر استاد به کار مشغولند. 2 - جایی که در آن فعالیت هنری انجام می شود


آتم (تَ) ( اِ.) اتم


آتمسفر (مُ فِ) [ فر. ] (اِ.) 1 - تودة هوایی که اطراف کرة زمین را فرا گرفته، جو. 2 - کنایه از: اوضاع و احوال


آته ئیست (تِ) [ فر. ] ( ص . اِ.) منکر وجود خدا، بی اعتقاد به وجود خدا


آتو (تُ) [ فر. ] ( اِ.) 1 - ورق برنده در بازی . 2 - دستاویز، بهانه


آتورپات [ په . ] ( اِ.) نگاهبان آتش


آتی [ ع . ] (اِفا.) آینده، آن که پس از این آید


آتیه (یِّ) [ ع . ] مؤنث آتی ؛ آینده


آثار [ ع . ] ( اِ.) جِ اثر؛ نشانه ها


آثام [ ع . ] ( اِ.) جِ اثم ؛ گناه ها، بزه ها


آثم (ثِ) [ ع . ] (اِفا.) گناهکار، مجرم


آجاردن (دَ) (مص م .) از حد گذراندن


آجان ( اِ.)(عا.) = آژان :مأمور شهربانی، پاسبان


آجر (جُ) ( اِ.) معرب آگر یا آگور؛ خشتی که در کوره پخته شده باشد و یکی از مصالح قدیمی ساختمان سازی است و اندازة آن معمولاً از حدود 20*20 تا حدود 25*25 سانتی متر است و انواع مختلف دارد: نظامی، ختایی، فشاری، قزاقی، بهمنی، سه سانتی و غیره


آجر نسوز ( آجر نسوز ِ نَ) (اِمر.) نوعی از آجر که از اکسید منیزیوم و برخی از سیلیکات های دیرگداز ساخته می شود و در مقابل حرارت مقاومت دارند


آجل (جِ) [ ع . ] (ص .) 1 - آینده . 2 - آخرت . 3 - مدت دار


آجل (جُ یا جَ) ( اِ.) آروغ


آجودان [ فر. ] (اِ.) 1 - افسری که در خدمت افسر عالی رتبه باشد. 2 - (عا.) آژان، مأمور پلیس


آجیدن (دَ) (مص م .) سوزن زدن، بخیه زدن ؛ فرو بردن سوزن، درفش، نیشتر و مانند آن در چیزی


آجیده (د)1 - (ص مف .) خلانیده، سوزن فرو برده . 2 - ( اِ.) بخیه، ناهمواری های سطح چیزی


آجیل ( اِ.) میوه خشک مرکب از پسته، بادام، فندق، تخمه و مانند آن . ؛ آجیل مشکل گشا آجیلی مرکب از هفت جزء (پسته، فندق، مغز بادام، نخودچی، کشمش، خرماخارک، توت خشکه ) که برای رفع مشکل نذر کنند و بخرند و میان هفت نفر متدین تقسیم کنند


آجین (ص .) آجیده، آژده


آحاد [ ع . ] ( اِ.) جِ احد؛ یکان، یک ها - افراد، اشخاص . 2 - دستة اعداد نخستین از 1 - تا 9


آخ (ص .) کلمة افسوس که هنگام احساس درد و رنج یا اظهار تأسف تلفظ می کنند


آخ و اوخ (خُ) (اِمر.) کلمه ای است حاکی از نالة بیمار و مانند آن


آخال ( اِ.) 1 - خاکروبه، آشغال . 2 - هر چیز دورانداختنی


آختن (تَ) (مص م .) 1 - بر آوردن، بیرون کشیدن (تیغ وشمشیر از غلاف ). 2 - بالا بردن، برافراشتن . 3 - آماده و کوک کردن ساز


آخته (تِ)(ص مف .) 1 - برآورده، کشیده، بیرون کشیده .2 - برافراشته، بالا برده . 3 - کشیده، مقابلِ منحنی . 4 - گشوده، باز کرده


آخته چی ( آخته چی .) [ تر. ] (ص مر.)داروغة اصطبل، ناظر طویله، میرآخور


آخر (خَ) [ ع . ] (ص .) دیگر، دیگری . ج . آخرین


آخر (خِ) [ ع . ] (ص .) پسین، پایان، انجام . ؛ آخر ِ خط بودن کنایه از: پایان عمر را طی کردن


آخرالامر (خِ رَ یا رُ اَ) [ ع . ] (ق مر.) سرانجام، آخرکار، عاقبت


آخرالدواء (خِ رُ دُّ) [ ع . ] (اِمر.) آخرین دارو، آخرین علاج


آخرت (خِ رَ) [ ع . ] ( اِ.) جهان دیگر، عقبی


آخردست (خَ. دَ) [ ع - فا. ] (اِمر.) 1 - آخربار. 2 - پایین اتاق


آخرزمان (خَ. زَ) [ ع . ] (اِمر.) 1 - دورة آخر. 2 - قسمت واپسین از دوران روزگار که به قیامت متصل گردد، آخرالزمان . 3 - مجازاً روزگاری که در آن حوادث نامعمول یا کارهای ناپسند زیاد روی می دهد. ؛ پیغمبر آخرزمان محمّد مصطفی (ص )


آخرسالار (خُ)(ص مر.)رییس کارکنان اصطبل


آخریان (رِ) ( اِ.) 1 - کالا، متاع . 2 - اثاثة خانه


آخرین (خَ) [ ع . ] (ص . اِ.) جِ آخر؛ دیگران


آخرین (خَ) [ ع . ] (ص . اِ.) جِ آخر؛ بازپسینان، پسینیان


آخسمه (سُ یا سَ مِ) ( اِ.) بوزه ؛ شرابی که از برنج، ارزن، ذرت یا جو بگیرند


آخشمه (شُ یا شَ مِ) ( اِ.) آخسمه


آخشیج ( اِ.) 1 - عنصر. 2 - هیولی . 3 - ضد، مخالف


آخشیجان ( اِ.) جِ آخشیج ؛ عناصر چهارگانه


آخشیگ ( اِ.) نک آخشیج


آخور (خُ) [ په . ] ( اِ.)=آخر:1 - طویله، اصطبل . 2 - حوضچه


آخورخشک ( آخورخشک . خُ) (ص مر.) کم روزی، بی بضاعت


آخورسنگین ( آخورسنگین . سَ) (اِمر.) 1 - آخوری که در آن کاه و علف نباشد. 2 - سنگاب، آبشخور ساخته شده از سنگ برای چهارپایان اهلی


آخورچرب ( آخورچرب . چَ) (ص مر.) کسی که در رفاه و نعمت باشد، بسیاری مال


آخوند (ص . اِ.) 1 - ملا، معلم مکتب خانه . 2 - پیشوای مذهبی


آخوندبازی (حامص .) (عا.) توسل به حیله های شرعی


آذرنگ (ذَ رَ) 1 - (ص مر.) آتش رنگ، آذرگون . 2 - روشن، نورانی . 3 - (اِمر.) آتش، آذر


آخوندک (دَ) ( اِ.) 1 - حشره ای سبز رنگ مانند ملخ با پاهای دراز، سر بزرگ و دو جفت بال که خود را به شکل شاخه های کوچک درختان درمی آورد و حشرات مضر برای کشاورزی را می خورد. 2 - مجازاً آخوند حقیر یا کم سواد را گویند


آداب [ ع . ] جِ ادب ؛ رسوم، عادات


آداش [ تر. ] ( اِ.) همنام، هم اسم


آدامس [ از انگ . ] ( اِ.) نوعی صمغ برگرفته از نام اولین سازندة آن در ایران (انگلیسی زبانی به نام آدامز) که آن را معطر و خوش طعم می کنند و می جوند، سقز جویدنی، قندران


آداک ( اِ.) خشکی میان دریا، جزیره


آدخ (دَ) 1 - (ص .) خوب، نیکو. 2 - ( اِ.) تل، پشته


آدر (دَ) [ ع . ] (ص .) باد خایه، دبه خایه، غر


آدر (دَ) ( اِ.) آذر، آتش


آدر (د) ( اِ.) نیشتر فصاد، نیشتر رگزن


آدرس (رِ) [ فر. ] ( اِ.) 1 - نشانی خانه، اداره و مانند آن، نشانی (فره ). 2 - عنوان و نام کس یا جایی بر پشت پاکت و مانند آن


آدرم (رَ) ( اِ.)1 - نمد زین اسب و مانند آن . 2 - درفشی که با آن نمدزین را دوزند. 3 - سلاح مانند خنجر و شمشیر


آدرمه (رَ مِ) ( اِ.) نک آدرم


آدرنگ (دَ رَ) ( اِ.) 1 - رنج، اندوه . 2 - آفت، مصیبت


آدم (دَ) [ ع . ] ( اِ.)1 - نخستین انسان . 2 - (عا.) نوکر. ؛ آدم خود را شناختن از توانایی جسمی یا خصوصیات روحی کسی آگاه شدن


آدم آهنی ( آدم آهنی . هَ) (اِ.) 1 - موجودی تخیلی با ظاهری شبیه انسان و ساخته شده از فلز و مدارهای الکترونیکی که در فیلم های سینمایی بسیاری از کارهای انسان را انجام می دهد. 2 - مجازاً به کسی که از خود اختیاری ندارد و طبق گفتة دیگران عمل می کند اطلاق می شود


آدم برفی ( آدم برفی . بَ) (اِ.) 1 - مترسک شبیه انسان که از برف ساخته می شود. 2 - آدم خیالی که گمان می کنند در کوه های هیمالیا زندگی می کند


آدم حسابی ( آدم حسابی . حِ) [ ع - فا. ] (ص .) 1 - فهمیده، قابل اعتماد. 2 - دارای اصالت


آدم دو قازی ( آدم دو قازی ِ دُ) (اِمر.) آدم بی سر و پا و بی ارزش


آدم شناس ( آدم شناس . ش ِ) آدم شناس ص فا.) آن که اخلاق مردم را از قیافه و طرز رفتار و گفتار آنان درک کند


آدم فروشی ( آدم فروشی . فُ) (حامص .) 1 - عمل آدم فروش اعم از سپردن و فروختن آدم ها به دست دیگران جهت منافع یا درآمد. 2 - کنایه از جاسوسی کردن


آدم قحطی ( آدم قحطی . قَ) ( اِ.) کنایه از: کمیابی آدم های شایسته و کارآمد


آدم کش (دَ. کُ) [ ع - فا. ] (ص فا.)کشندة آدم، قاتل انسان


آدمک (دَ مَ) (اِمصغ .) 1 - آدم کوچک . 2 - مترسک


آدمی سیرت ( آدمی سیرت . رَ) [ ع - فا. ] (ص مر.)نیکو - رفتار، نیکوخصال


آدمیت (دَ یَّ) (مص جع .) 1 - انسان بودن . 2 - به فضایل انسانی آراسته بودن


آدمیرال [ انگ . ] ( اِ.) امیرالبحر، دریاسالار


آدمیزاد (دَ) (ص مر.) = آدمیزاده : انسان، بشر. ؛ آدمیزاد شیر خام خورده کنایه از: انسان موجودی جایزالخطاست


آدنیس (دُ نِ) [ لا. ] (اِ.) 1 - گیاهی از تیرة آلاله ها. برگ هایش بریده و کمی از آلاله پهن تر، دارای گل های زرد و قرمز و در مزارع گندم پراکنده است . 2 - از رب النوع های فنقی که به صورت جوانی بسیار زیبا تصویر شده است، او را گرازی وحشی به سختی زخمی می کند. آفرودیت (الهة عشق ) او را به صورت لالة نعمانی درآورد


آده (د) ( اِ.) چوب دراز، چوب بستی که روی زمین برپا کنند تا پرندگان روی آن بنشینند


آدیش ( اِ.) آتش


آدینده (یَ د) ( اِ.) آژفنداک، رنگین کمان، قوس قزح


آدینه (نِ) ( اِ.) روز جمعه، آخرین روز هفته


آذار [ معر. ] ( اِ.) ششمین ماه از ماه های سریانی، ماه اول بهار


آذارافیون (اَ) [ معر. ] ( اِ.) هشت پا


آذر (ذَ) [ په . ] ( اِ.) 1 - آتش . 2 - ماه نهم از سال شمسی . 3 - روز نهم از هر ماه شمسی . 4 - نام ایزدی


آذرافروز ( آذرافروز . اَ) 1 - (ص فا.)افروزندة آتش، آتش آفروز. 2 - ( اِ.) ظرفی سفالین که برای تند و تیز کردن آتش به کار می برده اند


آذرافزا ( آذرافزا . اَ) (اِفا.) آتش افروز، آذرافروز


آذربایجانی ( آذربایجانی .) (ص نسب .) منسوب به آذربایجان، از مردم آذربایجان


آذربرزین ( آذربرزین . بَ) ( اِ.) نام یکی از سه آتشکدة بزرگ دورة ساسانی که در ریوند خراسان قرار داشت


آذربو ( آذربو .) (اِمر.) = آذربویه : گیاهی است جزو تیرة اسفناج و خودرو است و برگ های ریز به هم فشرده دارد. ریشة آن را گلیم شوی یا چوبک اشنان گویند


آذرجشن ( آذرجشن . جَ) (اِمر.) جشنی در روز آذر (نهم ) از ماه آذر، در این روز به زیارت آتشکده می رفتند


آذرخش (ذَ رَ) (اِمر.) برق، صاعقه


آذرروز (ذَ) (اِمر.) روز نهم از هر ماه شمسی


آذرکده ( آذرکده . کَ د) (اِمر.) آتشکده


آذرگشسپ ( آذرگشسپ . گُ شَ) (اِمر.) نک آذرگشنسب


آذرگشنسپ ( آذرگشنسپ . گُ نَ) (اِمر.) یکی از سه آتشکدة بزرگ عهد ساسانی که در شیز آذربایجان قرار داشت


آذرگون ( آذرگون .) (ص مر.) نک آذریون


آذری (ذَ) (ص نسب .) منسوب به آذر، آتشی


آذری ( آذری .)(ص نسب .) 1 - اهل آذربایجان . 2 - نام زبان قدیم سکنة آذربایجان


آذرین ( آذرین .)(ص نسب .)1 - آتشین . 2 - سنگ - های آتشفشانی


آذریون ( آذریون .) 1 - (ص مر.) آذرگون، آتش رنگ . 2 - (اِمر.) نوعی شقایق که کنارش سرخ و میانش سیاه باشد


آذوقه (قِ) ( اِ.) نک آزوقه


آذین ( اِ.) 1 - زیب، زینت، آرایش . 2 - رسم، قاعده، قانون


آذین بستن (بَ تَ) (مص م .) زینت کردن دکان و بازارها در روزهای جشن و شادمانی


آر 1 - (اسم فاعل ) پسوند فاعلی و آن به آخر مصدر مرخم = سوم شخص مفرد ماضی پیوندد و صفت فاعلی را سازد: خریدار، پرستار، فرماندار. 2 - پسوند مفعولی (اسم مفعول ) گرفتار، کشتار. 3 - پسوند اسم مصدر و آن در اصل « تار» است در مصادر مختوم به « تن »، و « دار» است در مصادر مختوم به « دن »: گفتار، دیدار، کردار


آر [ فر. ] ( اِ.) واحد مقیاس سطح برابر با 100 مترمربع


آر. پی . جی [ انگ . R.P.G ] (اِ.) نوعی موشک - انداز کوچک ضد تانک


آرا [ ع . آراء ] ( اِ.) جِ رأی ؛ رأی ها، اندیشه ها


آرا (ی ) (ری . اِفا.) در ترکیبات به جای «آراینده » آید: بزم آرا، جهان آرا، صف آرا


آراستن (تَ) [ په . ] (مص م .) 1 - زینت دادن، زیور کردن . 2 - نظم دادن . 3 - آماده کردن . 4 - قصد کردن . 5 - مجهّز کردن (سپاه ). 6 - هماهنگ کردن (موسیقی ). 7 - غنی کردن، بی نیاز کردن . 8 - گماشتن، مأمور کردن . 9 - منقش کردن 0 - آباد کردن، معمور کردن 1 - برپا کردن، منعقد کردن 2 - شاد کردن مسرور کردن


آراسته (تِ) 1 - (ص مف .) مزیُن، زینت شده . 2 - منظّم . 3 - (ص .) آماده، مهیّا. 4 - آهستگی، درنگ . 5 - آسایش، راحتی . 6 - خاموشی، سکوت . 7 - امن، امان . 8 - بستر، خوابگاه . 9 - جایگاه، مقام 0 - جای خلوت 1 - (ق .) آهسته، به تأنی 2 - اطمینان خاطر


آرام 1 - ( اِ.) قرار، سکون . 2 - درنگ . 3 - آسایش، راحتی . 4 - (ص .)ساکت، خاموش . 5 - امن . 6 - (ق .) به آهستگی


آرام بخش (بَ) (ص فا.) تسکین دهنده، مسکن


آرامانیدن (دَ) (مص م .) 1 - آرام کردن . 2 - مطمئن کردن . 3 - سکونت دادن، اسکان


آرامش (مِ) 1 - (اِمص .) آرامیدن . 2 - وقار، سنگینی . 3 - ( اِ.) خواب کوتاه و سبک . 4 - فراغت، آسایش . 5 - صلح وآشتی . 6 - سکون


آرامش جان ( آرامش جان ِ)(اِمر.) لحن بیست و سوم از الحان باربدی ؛ آرامش جهان، رامش جهان


آرامگاه (اِمر.) 1 - جای آرمیدن . 2 - مجازاً به معنی گور، قبر


آرامی (ص نسب .) قومی از قبایل سامی نژاد که نسبشان به «آرام » (اِرَم ) پسر سام بن نوح می رسد. این قوم در قرن دوازده ق .م . به سرزمین های سوریه و شمال بین النهرین حمله بردند و بر دمشق و حلب دست یافتند. زبان منسوب به این قوم را زبان آرامی گویند


آرامیدن (دَ) (مص ل .)1 - خفتن، استراحت کردن . 2 - قرار یافتن، آرام شدن . 3 - صبر کردن


آرایش (ی ِ )(اِمص .) 1 - زیب و زینت . 2 - آماده شدن و صف کشیدن سپاه . 3 - تصنع، ظاهر - سازی . 4 - زیبا کردن چهره


آرایش جهان (یِ ش ِ جَ) (اِمر.) لحن هفدهم ازالحان باربد. لحن خورشید هم گفته اند


آرایش خورشید (یِ ش ِ خُ) (اِمر.) هفدهمین لحن از الحان باربدی


آرایشگاه (یِ) (اِمر.) جای آرایش، مغازة سلمانی


آرایشگر (یِ گَ) (ص فا.) آن که آرایش کند، سلمانی


آراییدن (دَ) (مص م .) آراستن


آرتروز (تْ رُ) [ فر. ] (اِ.) هر گونه بیماری دردناک مفصلی به ویژه نوع التهابی آن که با تحلیل سطح مفصل ها همراه است


آرتزین (تِ یَ) [ فر. ] ( اِ.) چاه جهنده، چاهی که بین دو دامنه در دره حفر کنند، و آبش به صورت جهنده از آن خارج می شود


آرتیست [ فر. ] (ص .) 1 - هنرمند، هنرپیشه . 2 - کنایه از:آدمی که برای رسیدن به خواسته هایش نقش بازی کند


آرتیشو (شُ) [ فر. ] (اِ.) گیاهی است بوته ای که قسمت درونی میوة آن مصرف خوراکی دارد، کنگر فرنگی


آرخالق (لُ) ( اِ.) نک ارخالق


آرد [ په . ] ( اِ.) گردی که از کوبیدن و آسیاب کردن غلات به دست می آید. ؛ آرد خود را بیختن و الک خود را آویختن کنایه از: وظایف خود را طی سالیان انجام دادن و دیگر اخلاقاً موظف یا عملاً توان انجام کاری را نداشتن


آردبیز (اِمر.) غربال، غربیل


آردل (د) [ تُر. ] ( اِ.) فراش، مأمور اجراء


آردن (دَ) ( اِ.) 1 - آبکش . 2 - کفگیر


آرده (د) ( اِ.) آرد کنجد سفید، ارده


آوانگارد [ فر. ] (ص .) پیشتاز، پیشرو


آردینه (نِ) (ص نسب .) 1 - منسوب به آرد، آنچه از آرد سازند. 2 - آشی که از آرد پزند، آش آرد


آرزم (رَ) ( اِ.) رزم، جنگ


آرزو (رِ) [ په . ] ( اِ.)1 - خواهش، کام . 2 - امید، چشمداشت . 3 - شوق، اشتیاق


آرزو بردن ( آرزو بردن . بُ دَ) (مص ل .) حسرت خوردن


آرزوخواه ( آرزوخواه . خا) (ص فا.) 1 - تمنی کننده، امیدوار. 2 - شهوی، شهوانی


آرزومند ( آرزومند . مَ)(ص مر.)1 - مشتاق . 2 - آزمند. 3 - کامجوی . 4 - دارندة حسرت


آرزومندی ( آرزومندی . مَ) (حامص .) 1 - شوق، اشتیاق . 2 - حسرت . 3 - غرض


آرستن (رِ تَ) 1 - (مص ل .)توانستن . 2 - (مص م .) نک آراستن


آرش (رِ) ( اِ.) اسم مصدر از «آوردن »


آرشه (ش ِ) [ فر. ] ( اِ.) چوب باریکی که روی آن چند رشته موی اسب کشیده و برای نواخت ن سازهای زهی مانند ویولون ویولونسل و کنترباس و... به کار می رود


آرشیتکت (تِ کْ تْ) [ فر. ] ( اِ.)مهندس معمار، طراح یا مشاور ساختمان


آرشیو [ فر. ] ( اِ.) بایگانی، جایی که اسناد، پرونده ها، اوراق و مانند آن حفظ شود


آرغ (رُ) ( اِ.) آروغ


آرغ بی جا زدن ( آرغ بی جا زدن ِ زَ دَ) (مص ل .) 1 - سخن نابجا گفتن که باعث شرمساری شود. 2 - فضولی کردن


آرغده (رَ د) (ص .) 1 - برآشفته . 2 - خشمگین . 3 - آزمند


آرم [ فر. ] ( اِ.)علامت و نشانه ای که مخصوص یک ادارة دولتی یا هر مؤسسة دیگری باشد، نشانه (فره )


آرمان ( اِ.) 1 - آرزو، امید. 2 - حسرت، اندوه . 3 - اصل


آرمانشهر (شَ) (اِمر.) جامعه ای خیالی و آرمانی که در آن نظام کاملی برای سعادت نوع بشر حکمفرماست واز هرگونه شر و بدی از قبیل فقر و بدبختی عاری است . و افرادش به کمال علمی و عملی رسیده و از هوی و هوس رسته اند، مدینة فاضله، یوتوپیا


آرمیدن (رَ دَ) (مص ل .) نک آرامیدن


آرمیده (رَ د) (ص مف .) 1 - خفته، 2 - ساکن، مطمئن


آرمیچر (چِ) [ انگ . ] ( اِ.) محور سیم پیچ شده ای که در داخل استوانة استارت و یا دینام قرار دارد


آرن (رَ) ( اِ.) آرنج


آرنائوت (رْ ئ ُ) ( اِ.) 1 - قومی از نژاد هند و اروپایی ساکن در کشور آلبانی . 2 - در فارسی : سبیل کلفت، غول بی شاخ و دُم . 3 - زن ستیزه گر و آشوب طلب


آرنج (رِ) ( اِ.) مرفق، مفصل میان ساعد و بازو


آرنگ ( آرنگ .) ( اِ.) 1 - رنگ، لون . 2 - سُرخاب . 3 - گونه، روش


آرنگ ( آرنگ .) ( اِ.)1 - رنج، اذیت، آزار. 2 - مکر، حیله


آرنگ (رَ) ( اِ.) آرنج


آره (رِ) ( اِ.) آرواره


آرواره (رِ) ( اِ.) هر یک از دو قطعه استخوان که حفره های اندامی دندان در آن جای دارند، فَک


آروبند (بَ)(ص مر.)آن که استخوان شکسته و از جای برآمده را به هم پیوند زند، شکسته - بند


آروغ (رُ) ( اِ.) = آروق : گازی که در لوله های گوارشی ایجاد شود. اگر این گاز در معده باشد ممکن است با صدای مخصوصی از دهان خارج شود و اگر در روده باشد از مخرج خارج می گردد، باد گلو


آرون ( اِ.) صفت نیک، خوی خوش


آروند (وَ) ( اِ.) اروند، ارونگ


آروین (وِ) ( اِ.) تجربه، امتحان، آزمایش


آرگون (گُ) [ فر. ] (اِ.) عنصری شیمیایی، گازی است ساده، بی رنگ، بی بو و بی طعم که یک صدم هوا را تشکیل می دهد


آری (ق .) = آره : کلمه ای است برای تصدیق امری، بلی، بله ؛ مق نه، نی


آریا ( اِ.) قسمت اصلی ملودیک اپرا


آریا ( اِ.) مهم ترین شعبة نژاد سفید


آریا ( اِ.) شقایق وحشی خودرو از نوع خشخاش


آریستوکرات (تُ کِ) [ یو. ] (ص .) طرفدار اشراف، عضو طبقة اشراف، آن که معتقد به حکومت آریستوکراسی است


آریستوکراسی ( آریستوکراسی . ) [ یو . ] ( اِ.) نژاده سالاری، حکومت اشراف و اعیان (در فلسفة سیاسی یونان به معنای حکومت کسانی بود که از لحاظ کمال انسانی از دیگران برترند)


آریغ ( اِ.) دلسردی، نفرت، کینه


آز [ په . ] ( اِ.) 1 - حرص، طمع، زیاده جویی . 2 - آرزو


آزاد [ په . ] (ص .) 1 - رها، وارسته . 2 - بی قید و بند. 3 - نوعی ماهی استخوانی که گوشت قرمز و چرب دارد و بزرگی آن تا یک متر می رسد. 4 - درختی است از خانوادة نارونان . 5 - آن که بندة کسی نباشد. مق بنده، عبد. 6 - مختار، مخیر. 7 - نجیب، اصیل . 8 - سالم و بی گزند. 9 - شاد، فارغ 0 - سرافراز


آزادمرد (مَ)(ص مر.)1 - جوانمرد. 2 - اصیل، نجیب . 3 - ایرانی


آزاده (د) [ په . ] (ص .) 1 - اصیل، نجیب . 2 - ر ه ا. 3 - فروتن . 4 - فارغ . 5 - سَبُک . 6 - وارسته . 7 - ایرانی


آزادوار (ص مر.) 1 - با خوی آزادان . 2 - نوایی است در موسیقی قدیم


آزادگان (د) ( اِ.) ایرانیان


آلایش (یِ) (اِمص .) 1 - آلودگی . 2 - ناپاکی


آزادگی (دَ یا د) [ په . ] (حامص .) 1 - حریت، جوانمردی . 2 - نجابت، اصالت . 3 - آسایش، آسودگی


آزادی [ په . ] (حامص .) 1 - آزادگی . 2 - آزاده بودن . 3 - رهایی، خلاص . 4 - شادی خرمی . 5 - استراحت، آرامش . 6 - جدایی، دوری . 7 - شکر، سپاس


آزادی بخش (بَ) (ص .) کوشنده و تلاش گر برای به دست آوردن آزادی


آزادیخواه (خا)(ص فا.)آزادی طلب، دوستدار آز ادی، طرفدار آزادی


آزار [ په . ] ( اِ.) 1 - رنج، عذاب . 2 - بیماری، مرض


آزارتلخه (تَ خِ یا خَ) (اِمر.) یرقان، زردی


آزاردن (دَ) [ په . ] (مص م .) رنجاندن، آسیب رسانیدن


آزارنده (رَ د) (ص فا.) آزاردهنده، موذی


آزاریدن (دَ) 1 - (مص ل .) آزرده شدن . 2 - (مص م .) آزرده کردن


آزال [ ع . ] ( اِ.) جِ ازل


آزجوی (ص فا.) حریص، طماع


آزخ (زَ) ( اِ.) زگیل، بالو، واژو


آزدن (دَ) (مص م .) آژدن، آجیدن


آزرد (زَ) (اِ.) رنگ، لون، گونه


آزردن (زُ دَ) 1 - (مص ل .) رنجیدن . 2 - (مص م .) رنجانیدن


آزرده (زُ د) (ص مف .) رنجیده، دلتنگ


آزرده جان ( آزرده جان . ) (ص مر.) آزرده خاطر


آزرده دل ( آزرده دل . د) (ص مر.) رنجیده، ملول، آزرده خاطر


آزردگی (زَ یا زُ د)(حامص .)رنجش، رنجیدگی


آزرم (زَ) [ په . ] ( اِ.)1 - داد، انصاف .2 - شرم، حیا. 3 - رفق، مدارا. 4 - شفقت، رحم . 5 - حرمت، عزت . 6 - مهر و محبت . 7 - طرف - داری، جانب داری، رودربایستی .8 - فضیلت، تقوی . 9 - یاد، ذکر0 - اندیشه، دل مشغولی 1 - تاب، طاقت 2 - سلامت، راحت 3 - اندوه، غم 4 - ظاهر، آشکارا5 - نکبت


آزرمجو (ی ) ( آزرمجو .) (ص فا.) 1 - با شرم، کم رو. 2 - منصف، عادل


آزرمگین ( آزرمگین .) (ص مر.) باحیا، باشرم


آزری (زَ) (ص نسب .) منسوب به آزر جد مادری حضرت ابراهیم (ع ) یا عمّ او که آزر بتگر هم گفته شده


آزغ (زُ) [ په . ] ( اِ.) آنچه از شاخه های درخت خرما و تاک انگور و درختان دیگر ببرند


آزفنداک (فَ) ( اِ.) نک آژفنداک


آزما (ی ) (ص فا.) در ترکیبات به معنی آزماینده آید: جنگ آزما، بخت آزما، رزم آزما


آزمایش (یِ) ( اِ.) 1 - امتحان، تجربه، سنجش . 2 - ورزش، ریاضت، مشق


آزمایشگاه ( آزمایشگاه .) (اِمر.) 1 - محلی مجهز به وسایل لازم برای انجام تجارب علمی به وسیلة متخصصان یا دانشجویان . لابراتوار. 2 - محلی برای آزمایش، محل تجربه کردن


آزماینده (یَ د) (ص فا.) آزمایش کننده، آزمایشگر، مجرب


آزمایه (یِ) (اِ مص .) امتحان، آزمایش


آزمند (مَ) (ص مر.) حریص، طمع کار


آزمندی ( آزمندی .)(حامص .) حرص، ولع، طمع


آزمودن (دَ) (مص م .) 1 - امتحان کردن، آزمایش کردن . 2 - تجربه کردن . 3 - سنجیدن . 4 - به کار بردن . 5 - ریاضت دادن


آزموده (د) (ص مف .) 1 - امتحان شده . 2 - تجربه شده . 3 - سنجیده . 4 - ورزیده


آزمودگی (دَ یا د) (حامص .) آزموده بودن، باتجربه بودن


آزمون ( اِ.) 1 - آزمایش، امتحان . 2 - تجربه . 3 - مجموعه ای از پرسش ها و مسائل یا پاسخ - های عملی برای سنجش دانش و هوش یا استعداد افراد


آزناک (ص .) آزند، حریص


آزور (وَ) [ په . ] (ص مر.) حریص، طماع


آزوغ [ په . ] ( اِ.) نک آزغ


آزوقه (قِ) [ تر. ] ( اِ.) 1 - غذای کم، غذایی که در سفر با خود دارند؛ توشه . 2 - خواربار که در خانه نگه دارند


آزگار (زَ یا ز) (ق .) (عا.) کامل، تمام، دراز، طولانی


آزیدن (دَ) (مص م .) آژیدن، آجیدن


آزیر ( اِ.) آزار، رنج و آسیب


آس [ فر. ] ( اِ.) 1 - تک خال . 2 - یکی از ورق - های بازی که یک خال بر آن نقش شده


آس ( اِ.) دو سنگ گرد و مسطح بر هم نهاده که به وسیله آن غلات را آرد کنند. سنگ زیرین ساکن و سنگ بالایی متحرک می باشد


آس آب (س ِ) (اِمر.) آسی که با آب گردد؛ آسیاب


آس باد (س ِ) (اِمر.) آسی که با نیروی باد کار می کند. بادآس


آس شدن (شُ) (مص ل .) خرد شدن، له شدن


آس و پاس (سُ) (ص .) (عا.) لات و لوت، مفلس، بینوا


آس کردن (کَ دَ) (مص م ) خُرد کردن، آسیا کردن، ساییدن


آسا ( اِ.) خمیازه، دهان دره


آسا ( اِ.) 1 - زیب، زینت . 2 - وقار، تمکین . 3 - طرز، روش . 4 - پسوندی است که شباهت را می رساند مانند: رعدآسا


آسان [ په . ] (ص . ق .) امری که سخت و دشوار نباشد، سهل . مق دشوار، سخت


آسان کاری (حامص .) سهل گرفتن، مساهله


آسان گذار (گُ) (ص فا.) سهل انگار، بی خیال


آغالیدن (دَ) (مص م .) 1 - انگیختن، شوراندن . 2 - آشفتن . 3 - تنگ فراگرفتن


آسانسور (سُ) [ فر. ] ( اِ.) اتاقک متحرکی که به وسیلة آن از طبقه ای به طبقات بالا روند و یا از طبقة بالا به پایین فرود آیند؛ بالابر، آسان بر (فره )


آسانی [ په . ] (حامص .) 1 - سهولت، راحتی . 2 - آسایش . 3 - خواب . 4 - تنبلی . 5 - فراوانی نعمت، رفاه


آسایش (یِ) [ په . ] (اِمص .) آسودگی، راحتی


آسایشگاه ( آسایشگاه .) (اِمر.)محل آسایش و استراحت


آساینده (یَ د) (ص فا.) استراحت کننده


آساییدن (دَ) (مص ل .) آسودن


آسبان (ص مر.) آسیابان


آستان ( اِ.) 1 - درگاه، پیشگاه . 2 - کفش کن


آستان (ص .) ستان، به پشت خوابیده


آستان بوسی (حامص .) به خدمت بزرگی رسیدن


آستانه (نِ) [ په . ] ( اِ.) 1 - آستان . 2 - چوب زیرین چارچوب (در). 3 - مقدمه، وسیله . 4 - بارگاه شاهان


آستر (تَ) [ په . ] ( اِ.) 1 - پارچه ای که زیر لباس می دوزند. 2 - رنگ اولی که بر روی سطحی که باید رنگ شود می زنند


آستر ( آستر .) (ق .) آن سوی تر، زاستر


آستر بدرقه ( آستر بدرقه . بَ رَ قِ) (اِمر.) پارچه یا کاغذی که از یک سو به جلد و از سوی دیگر به نخستین صفحة کتاب و مانند آن می چسبد


آستیم ( اِ.) = استیم . اشتیم . ستیم : 1 - چرک زخم، جراحت . 2 - زخم و جراحتی که در اثر سرما چرک و ورم کند


آستیم ( اِ.) دهانة ظروف


آستین ( اِ.) 1 - قسمتی از جامه که از شانه تا مچ دست را می پوشاند. 2 - مقدار چیزی که در آستین جا شود. 3 - طریقه، راه . ؛ آستین بالا زدن کنایه از: همت کردن، اقدام کردن


آستین افشاندن (اَ دَ)(مص ل .) 1 - تکان دادن دست و آستین به نشانة عفو یا بخشش . 2 - پشت پا زدن، ترک گفتن . 3 - رقصیدن . 4 - اجازه دادن


آستین دراز (د) (ص .) طماع، آزمند


آستین سر خود (سَ خُ) (ص .) 1 - دارای آستین بدون حلقه که به صورت یک پارچه بریده و دوخته شده است . 2 - (کن .) خودسر، به اختیار و خواست خود. 3 - مستقل از دیگران


آستین پوش (ص فا.) 1 - فروتن . 2 - مطیع، فرمانبردار


آستینه (نِ) (اِمر.) تخم مرغ، خایه


آستیگماتیسم (سْ) [ فر. ] (اِ.) عارضه ای که بر چشم رسد و به سبب آن، نمی توان اندام جسمی را به طور واضح و آشکارا دید. این عیب به علت نامنظم بودن قرنیه (که کروی نباشد) و یا جلیدیه (که نامنظم باشد) ایجاد می شود. در این صورت در آن واحد ممکن نیست که تصویر قسمت های مختلف یک جسم بر روی نقطة زرد یکسان و نمایان بیفتد


آسدست (دَ) (اِمر.) آسیابی که با دست کار کند


آسغده (سَ د) (ص مف .) آماده، مهیا


آسغده (سُ د) (ص مف .) نیم سوز، هیزم نیم سوخته


آسفالت [ فر. ] ( اِ.) مخلوطی از قیر و شن و ماسه که به رنگ قهوه ای یا سیاه است که در پوشش کف خیابان ها، جاده ها و پشت بام به کار می رود


آسم [ فر. ] (اِ.) نفس تنگی، اختلال در تنفس به علت انسداد برونش ها و آلرژی


آسمان (س ِ) [ په . ] (اِمر.) 1 - سپهر، فلک . 2 - هر یک از طبقات هفتگانه یا نه گانه افلاک در نظر قدما، فلک . 3 - یکی از ایزدان . 4 - روز بیست و هفتم از هر ماه خورشیدی . ؛ آسمان به زمین آمدن کنایه از: اتفاق خارق العاده افتادن و نظم امور را به هم زدن


آسمان جل ( آسمان جل . جُ) (ص مر) تهیدست، فقیر


آسمان دره ( آسمان دره . دَ رُِ) (اِمر.) کاهکشان، کهکشان


آسمان روز ( آسمان روز .) (اِمر.) نام روز بیست و هفتم از هر ماه خورشیدی


آسمان سنج ( آسمان سنج . سَ) (ص فا.) طالع بین


آسمان غرنبه ( آسمان غرنبه . غُ رُ ب) (اِمر.) (عا.) = آسمان غرغره . آسمان غرش : رعد، تندر


آسمان غره ( آسمان غره . غُ رُِ) (اِمر.) نک آسمان غرنبه


آسمان و ریسمان ( آسمان و ریسمان ُ ) (اِمر.) حرف های بی سر و ته، سخن های بی فایده


آسمانخانه ( آسمانخانه . نِ) (اِمر.) سقف، آسمانه


آسمانخراش ( آسمانخراش . خَ) (اِمر.) ساختمانی که طبقات زیاد دارد


آسمانه ( آسمانه . نِ) (اِمر.) سقف


آسمانی ( آسمانی .)(ص نسب .) 1 - سماوی، سپهری . 2 - نجومی . 3 - عالی . 4 - آبی روشن . 5 - خدایی


آسموغ (ص .) نک آشموغ


آسه ( آسه .)( اِ.)1 - کشت و زراعت . 2 - زمینی که برای کشت آماده کرده باشند


آسه ( آسه .) ( اِ.) 1 - آس، آسیا. 2 - محور، سنگ آسیا


آسه (س ِ) ( اِ.) آفتی که در گیاه باعث پژمردگی می شود


آسه یی (س ِ) (اِمر.) دومین مهرة گردن انسان که بعد از مهرة اطلس قرار دارد


آسودن (دَ) (مص ل .) 1 - آرمیدن، استراحت یافتن . 2 - سکون یافتن، آرام گرفتن . 3 - خوابیدن، خفتن . 4 - توقف کردن، درنگ کردن


آفریده (فَ د) [ په . ] (ص مف .) مخلوق، خلق شده


آلاییدن (دَ) (مص م .) آلودن


آسوده (د) (ص مف .)1 - خستگی در کرده . 2 - آرام گرفته، 3 - فارغ . 4 - خوش، شادمان . 5 - تنبل، بی کاره . 6 - بی رنج، بی تعب . 7 - بهره مند


آسوده خاطر ( آسوده خاطر . طِ) [ فا - ع . ] (ص مر.)آسوده - دل، فارق البال


آسوده دل ( آسوده دل . د ) (ص مر.) آسوده خاطر، فارغ البال، بی دلواپسی


آسودگی (د)(حامص .) 1 - آرامش، آهستگی . 2 - استراحت، راحت . 3 - فراغ بال


آسپیرین [ فر. ] (اِ.) دارویی که خاصیت تسکین درد، تب بری و ضد روماتیسمی دارد


آسکاریس [ فر. ] ( اِ.) از انواع کرم های لوله ای که در رودة میزبان (انسان و خوک ) زندگی و تخم ریزی می کند، کرم روده


آسی [ ع . ] (ص .) اندوهگین، غمگین


آسیا [ په . ] (اِمر.) 1 - آسیاب . 2 - هر یک از دندان های عقب دهان، که تعداد آن ها ده عدد در هر فک می باشد. 3 - (اِخ ) [ یو. ] بزرگ ترین و پرجمعیت ترین قارة دنیا


آسیاب [ په . ] (اِمر.) آسی که با نیروی آب کار می کند. ؛ آسیاب به نوبت کنایه از لزوم رعایت کردن نوبت


آسیاب گردان (گَ) (ص فا) کنایه از: گردانندة اصلی کارها


آسیابان (ص . اِ.) کسی که نگه داری و ادارة آسیاب را بر عهده دارد


آسیازنه (زَ نِ) (اِمر.) نک آژینه


آسیاو (اِمر.) آسیاب، آسیا


آسیاچرخ (چَ) (اِمر.) نک آس باد


آسیاکردن (کَ دَ) (مص م .) خرد و آرد کردن غله و حبوبات و مانند آن به وسیلة آسیا


آسیایی (ص نسب .) منسوب به قارة آسیا، اهل قارة آسیا (یکی از پنج قارة کرة زمین )


آسیب ( اِ.)1 - زخم، صدمه . 2 - رنج . 3 - آفت، بلا. 4 - آزار. 5 - زیان، ضرر


آسیب دیده (د)(ص مف .)صدمه دیده، ضربه - خورده


آسیل (اِ.) محتویات شکنبة گوسفند که در آب شیرین و صاف بریزند و در مرحله شستن پارچة سفید ساده، پیش از آن که قلمکار سازند، به کار برند


آسیمه (م ِ) (ص .) 1 - آشفته، پریشان . 2 - مضطرب، سرگشته . 3 - ژولیده . 4 - شتابزده . 5 - هراسیده


آسیمه سار ( آسیمه سار .)(ص مر.)سرآسیمه، آسیمه سر


آسیمه سر ( آسیمه سر . سَ) (ص مر.) نک آسیمه


آسینه (نِ) (اِمر.) تخم مرغ، خایه


آسیون (وَ) (ص .) آسیمه، سرگشته


آش [ سنس . ] ( اِ.)1 - غذای آبدار که از حبوبات و روغن و سبزی و مانند آن درست کنند. 2 - آهار و مایعی که برای دباغی پوست حیوانات ب ه کار برند. ؛ آش برای کسی پختن توطئه ای برای کسی ترتیب دادن . ؛ همان آش ُ همان کاسه وضع به همان منوال است که بود، هیچ تغییر نکرده است . ؛ آش با جاش کنایه از آدم طمع کاری که علاوه بر آش به کاسة آن نیز نظر دارد، کسی که انتظار بی مورد و بیش از حق خود دارد


آش آلو شدن (ش ِ یا شُ دَ) (مص ل .) کنف شدن، خجالت زده شدن


آش ابو دردا (ش ِ اَ. دَ)(اِمر.) آشی که به نیت شفای بیماری درست می کنند و به مستحقان می دهند


آش خور (ص مر.) 1 - کنایه از: کسی که تازه به سربازی رفته . 2 - تازه کار


آش در هم جوش (ش ِ دَ هَ) (اِمر.)1 - آشی که از سبزی، گوشت و حبوبات درست می کنند. 2 - کنایه از: وضعیت پیچیده و نامعلوم


آش دهن سوز ( آش دهن سوز ِ دَ هَ) (ص مر.) هر چیز با اهمیت، مطلوب


آش شله قلمکار (ش ِ شُ لِ قَ لَ) (اِمر.) 1 - آشی که از حبوبات و گوشت لِه شده درست می شود و بیشتر برای نذر و در ایام محرم و صفردرست می کنند. 2 - کنایه از: هرمجموعه ای که در آن نظم و ترتیب و قاعده ای به کار نرفته باشد


آش و لاش شدن (شُ شُ دَ) (مص ل .) 1 - از هم پاشیدن . 2 - عفونی شدن زخم


آش پشت پا (ش ِ پُ تِ) (اِمر.) آشی که پس از رفتن عزیزی به مسافرت درست می کنند و به فقرا می دهند


آش کردن (کَ دَ) (مص م .) دباغی کردن، پیراستن چرم


آشاب ( اِ.) نک آشام


آشام ( اِ.) 1 - نوشیدنی، شربت . 2 - غذای اندک


آشامیدن (دَ) (مص م .) نوشیدن


آشانه (نِ) ( اِ.) نک آشیانه


آشتالنگ (لَ) ( اِ.) کعب . استخوان پاشنة پا


آشتم (تُ) ( اِ.) آشتم، آستیم، چرک و ریم جراحت


آشتی ( اِ.) 1 - رفع دلخوری و کدورت . 2 - تمام کردن جنگ .3 - آرامش


آشتی کنان (کُ) (ص فا. اِ.) 1 - عمل آشتی کردن . 2 - مجلسی که برای آشتی کردن و آشتی دادن ترتیب دهند


آشخال ( اِ.) نک آشغال


آشخانه (نِ) (اِمر.) آشپزخانه، مطبخ


آشردن (شُ دَ) (مص م .) آشوردن


آشرمه (شُ مِ) ( اِ.) آدرم


آشغال ( اِ.) = آشخال : 1 - هر چیز دور ریختنی . 2 - (کن .) آدم بی ارزش و پست


آشفتن (شُ تَ) (مص ل .) 1 - پریشان شدن . 2 - مختل شدن امور. 3 - خشم گرفتن . 4 - به هیجان آمدن . 5 - شورش کردن . 6 - شیفته شدن . 7 - رنجیدن


آفریدگار (فَ د)(ص فا.) 1 - خالق، آفریننده . 2 - خدا، الله


آشفته (شُ تِ) (ص مف .) 1 - پریشان، شوریده . 2 - نابسامان، بی نظم . 3 - پراکنده . 4 - خشمگین . 5 - به هیجان آمده . 6 - رنجیده


آشفته دل ( آشفته دل . د ) (ص مر.) پریشان خاطر، آشفته حال


آشفته دماغ ( آشفته دماغ . د) [ فا - ع . ] (ص مر.) 1 - حواس پرت . 2 - غمگین . 3 - دیوانه


آشفته روز ( آشفته روز .) (ص مر.) بدبخت، بداقبال


آشفته سامان ( آشفته سامان .) (ص مر.)1 - تهیدست، فقیر. 2 - شوریده، مجذوب


آشفتگی (شُ تِ) (حامص .) 1 - شوریدگی پریشان حالی . 2 - هرج و مرج . 3 - خشم، غضب . 4 - عشق، شیفتگی


آشمال (ص مر.) چاپلوس، متملق


آشمالی (حامص .) تملق، چاپلوسی


آشموغ [ په . ] (ص .) 1 - فریفتار، شریر. 2 - نام دیوی است از پیروان اهریمن


آشنا ( آشنا .) ( اِ.) شنا، شناوری


آشنا (شْ یا ش ِ) [ په . ] (ص .)1 - شناخته، غیر از بیگانه . 2 - خویش، نزدیک . 3 - دوست، یار. 4 - موافق، سازگار. 5 - کسی که از کاری اطلاع و آگاهی داشته باشد


آشناه ( آشناه .) ( اِ.) شنا، آشنا


آشناو ( آشناو .) ( اِ.) نک شنا


آشناوری ( آشناوری . وَ)(ص مر.)کسی که همنشینی با او دلپذیر باشد


آشناگر ( آشناگر . گَ) (ص فا.) شناگر، آب باز


آشنایی ( آشنایی .)(حامص .)1 - شناسایی، شناخت . 2 - خویشاوندی، دوستی . 3 - آگاهی از امری


آشوب ( اِ.) 1 - فتنه، فساد. 2 - مایة فتنه، موجب فساد. 3 - شور و غوغا. 4 - هرج و مرج . 5 - انقلاب، شورش . 6 - ازدحام


آشوبگر (گَ)(ص فا.)1 - فتنه جوی، شورش - خواه . 2 - فتان


آشوبیدن (دَ) 1 - (مص م .) آشفته کردن . 2 - (مص ل .) آشفته و متغیر شدن . 3 - خشمگین شدن . 4 - فتنه بر پا کردن


آشور ( اِ.) گوشه ای است در دستگاه راست ماهور و دستگاه راست پنجگاه


آشوردن (دَ) (مص م .) 1 - زیر و زبر کردن، برهم زدن . 2 - آمیختن . 3 - خمیر کردن


آشوریده (د) (ص مف .) شورانیده، درهم کرده


آشوغ (ص .) ناشناخته، گمنام


آشوفتن (تَ) (مص ل .) آشفتن


آشپز (پَ) (ص فا.) آن که شغلش پخت غذاست ؛ طباخ


آشپزخانه ( آشپزخانه . نِ) (اِمر.) آنجا که غذا پزند، مطبخ


آشکار (شْ یا ش ِ) 1 - (ص .) ظاهر، هویدا. 2 - (ق .) علناً. 3 - ( اِ.) صورت . مق معنی . 4 - حواس ظاهر


آشکارساز (ش ِ) (اِفا. اِمر.) اسبابی که وجود جریان های برق مغناطیسی را ظاهر می سازد


آشکاره (شُ یا ش ِ رِ) (ص .) پیدا، معلوم، آشکارا


آشکو ( اِ.) نک آشکوب


آشکوب [ په . ] ( اِ.) 1 - هر طبقه از ساختمان . 2 - هر یک از طبقات نه گانة آسمان ؛ سپهر. 3 - سقف، آسمانه . 4 - رگه های دیوار. 5 - هر طبقه از زمین


آشکوبه (ب) ( اِ.) آشکوب


آشکوخ ( اِ.) سکندری


آشکوخیدن (دَ) (مص ل .) لغزیدن، سکندری رفتن


آشگر (گَ) (ص .) دباغ، پوست پیرا


آشیانه (نِ) [ په . ] ( اِ.)= آشیان : 1 - لانة حیوانات . 2 - خانه . 3 - طبقه، مرتبه . 4 - سقف، آسمانه


آشیهه (هِ) ( اِ.) شیهه، صهیل


آصال [ ع . ] ( اِ.) جِ اصیل ؛ شبانگاه، نزدیک غروب


آغا [ تر. ] (ص . اِ.) 1 - خاتون، خانم . 2 - زن، زوجه . 3 - عنوانی که برای احترام به اول اسم خواجه سرایان افزوده می شد. مثل آغاالماس، مبارک آغا


آغاجی [ تُر. ] (اِ. ص .) حاجب، پرده دار، آنکه بدون اجازه می توانست بر شاه وارد شود


آغار 1 - ( اِ.) نم و رطوبت . 2 - (ص .) نم کشیده، خیس شده


آغاردن (دَ) (مص م .) آغاریدن


آغاری ( اِ.)نوعی جامة ابریشمین ضخیم که مردان از آن لباده، عبا و سرداری درست می کردند و زنان از آن نیم تنه و مانند آن


آغاریدن (دَ)1 - (مص م .)خیساندن، نم دادن . 2 - آمیختن . 3 - سرشتن . 4 - (مص ل .) نم کشیدن، خیسیدن . 5 - تراویدن


آغاز ( اِ.) اول، شروع، ابتدا


آغاز نهادن (دَ) (مص ل .) شروع کردن


آغازه (ز)( اِ.)آغاره، دوالی که بین رویه و تخت کفش دوزند تا آب و خاک به درون آن نرود


آغازگر (گَ) (ص فا.) 1 - آغاز کننده . 2 - در اصطلاح اسب دوانی، کسی که فرمان حرکت می دهد


آغازی 1 - (ص نسب .)ابتدایی، بدوی . 2 - ( اِ.) جانور و گیاه تک یاخته


آغازیدن (دَ) (مص ل .) ابتدا کردن، شروع کردن


آغال ( اِ.) نک آغل


آغال پشه (پَ ش ِ) (اِمر.) درختی است بزرگ و بر آن کیسه هایی پدید آید که پشه در آن ها جای دارد؛ شجرة البق، پش غال، پشه - خار، سارخک دار، سارشک دار، نارون نیز گویند


آغالش (لِ) (اِمص .) تحریک، برانگیختن


آغالنده (لَ د) (ص فا.) 1 - محرک، محرض . 2 - مفتن، فتنه انگیز


آغالیده (د) (ص مف .) 1 - تحریک شده، انگیخته . 2 - پریشان ساخته . 3 - برشورانیده، برانگیخته به فتنه و فساد و جنگ


آغر (غَ) ( اِ.) خشک رود، مسیر سیلاب که در بعضی جاهای آن آب مانده باشد


آغردن (غَ دَ) (مص م .) نک آغاریدن


آغری (غَ) ( اِ.) نک آغاری


آغز (غُ) ( اِ.) نک آغوز


آغستن (غِ تَ) (مص . م ) آغندن، آکندن، پر کردن


آغشتن (غَ یا غِ تَ) 1 - (مص م .) خیس کردن، نم کردن . 2 - آلودن . 3 - (مص ل .) خیسیدن، نم کشیدن


آغشته (غَ یا غِ تِ)(ص مف .) 1 - خیسانده، نم داده . 2 - آب داده . 3 - آلوده


آغل (غَ یا غُ) ( اِ.) 1 - جایی برای گوسفندان و گاوان . 2 - لانة مرغ خانگی . 3 - لانه زنبور


آغندن (غَ دَ) (مص م .) آکندن


آغنده (غَ د) ( اِ.) 1 - گلولة پنبه، پنبه گلوله کرده برای ریسیدن . 2 - نوعی از عنکبوت زهردار، رتیلا، رتیل


آغوز ( اِ.)اولین شیری که یک ماده به نوزادش دهد؛ ماک، شیر ماک


آغوش ( اِ.) میان دو دست فراهم آورده، بغل . ؛ به آغوش کشیدن به خود چسباندن کسی یا چیزی را


آغوشیدن (دَ) (مص م .) در بغل گرفتن، در بر کشیدن


آغول ( اِ.) زاغه


آغُش (غُ) ( اِ.) آغوش، بغل


آغچه (چِ) ( اِ.) پول کوچک


آغیل ( اِ.) = آغول : نگریستن از گوشة چشم از روی خشم


آف ( اِ.) مهر، خورشید


آفات [ ع . ] ( اِ.) جِ آفت ؛ آفت ها، آسیب ها


آفاق [ ع . ] ( اِ.) جِ افق  - کرانه های آسمان، دشت . 2 - عالم، جهان


آفاقی [ ع - فا. ] (ص نسب .)منسوب به آفاق ؛ بیرونی، خارجی


آفت (فَ) ( اِ.) آسیب، بلا


آفتاب [ په . ] ( اِ.) 1 - خورشید، شمس، مهر. 2 - نور خورشید، شعاع شمس . ؛ آفتاب از سر دیوار گذشتن 1 - نزدیک شدن غروب . 2 - (کن .) پایان عمر. ؛ آفتاب به گل اندودن (کن .) سعی بیهوده برای پنهان کردن امری آشکار. ؛ آفتاب ِ لب بام آفتاب کن .) هنگام پیری و مرگ


آفتاب تنک (تُ نُ) (اِمر.) هنگام طلوع آفتاب


آفتاب زدن (زَ دَ)(مص ل .) طلوع کردن آفتاب


آفتاب زده (زَ د) (ص مر.) آن که از گرمای آفتاب بیمار شده باشد


آفتاب زرد (زَ) (اِمر.) 1 - نزدیک غروب . 2 - پایان عمر، نزدیک مرگ


آفتاب زردی (زَ) (اِمر.) نک آفتاب زرد


آفتاب مهتاب (مَ) (اِمر.) 1 - نوعی وسیلة آتش بازی که به هنگام سوختن به چند رنگ درمی آید. 2 - یکی از فنون کُشتی . 3 - پُشتَک وارو زدن


آفتاب نزده (نَ زَ د) (ق .) پیش از طلوع


آفتاب نشین (نِ) (ص .) بیکاره، تنبل


آفتاب پرست (پَ رَ) ( اِ.) 1 - جانوری است شبیه به مارمولک، از ردة خزندگان با زبانی دراز که از آن برای شکار حشرات استفاده می کند. 2 - گیاهی از تیرة گاوزبان که در اراضی بایر روید، و گل های کوچک و سفید و آبی دارد. 3 - مجازاً، زرتشتی، کافر


آفتاب گردان (گَ) 1 - (ص فا.) سایبان، چتر. 2 - پارچة ضخیم یا لبة کلاه که جلو تابش آفتاب بر چهره را می گیرد. 3 - (اِمر.) گیاهی از تیرة مرکبان که تخم آن را تف داده یا روغن گیرند


آفتاب گردش (گَ د)(اِمر.) نک آفتاب پرست


آفتاب گردک (گَ دَ)(اِمر.) نک آفتاب پرست


آفتاب گز کردن (گَ . کَ دَ) (مص ل .) کنایه از: بیکاری و ولگردی


آفتاب گیر (اِمر.) 1 - سایبان، چتر. 2 - جایی که هر روز آفتاب در آن بتابد، آفتاب رو


آفتابه (ب) (اِمر.) ظرفی فلزی یا پلاستیکی با لولة بلند و باریک که سر آن گشاد است و در آن آب کنند و جهت نظافت استفاده کنند. ؛ آفتابه خرج لحیم کردن (کن .) تعمیر کردن کالای فرسوده ای که هزینة تعمیر آن بیش از قیمت خود کالا باشد، کار بیهوده کردن


آفتابه دزد ( آفتابه دزد . دُ)(ص مر.) دزدی که چیزهای کم ارزش می دزدد


آفتابه لگن ( آفتابه لگن . لَ گَ) (اِمر.) آفتابه و لگن برای شستن دست و دهان قبل و بعد از غذا


آفتابی (ص نسب .) 1 - منسوب به آفتاب، شمسی . 2 - در آفتاب پرورده . 3 - در آفتاب خشک شده : کشمش آفتابی . 4 - بی ابر. 5 - رنگ بگشته و داغ زده از آفتاب


آفتابی شدن (شُ دَ) (مص ل .) 1 - علنی شدن . 2 - پیدا شدن


آفتومات [ روس . ] ( اِ.)=آفتامات :کلید خودکاری اس ت که فقط اجازه می دهد برق ازجانب دینام به باطری رود ولی اجازة بازگشت نمی دهد


آفدم (دُ)(ص .)1 - آخرین، نها ی ی . 2 - سرانجام، فرجام


آفرازه (ز) ( اِ.) شعله، زبانه


آفرنگ (رَ) ( اِ.) 1 - حشمت . 2 - اورنگ


آفروزه (ز) ( اِ.) 1 - آتشگیره، آتش زنه . 2 - فتیلة چراغ


آفروشه (ش ِ) [ په . ] ( اِ.) حلوایی که از آرد و عسل و روغن یا از زردة تخم مرغ و شیره و شکر می سازند


آفریدن (فَ دَ) (مص م .) خلق کردن، هستی دادن


آفرین ( آفرین .) [ په . ] ( اِ.)1 - تحسین . 2 - سپاس . 3 - درود، تهنیت، تبریک . 4 - دعای نیک


آفرین (فَ) (ص فا.) آفریننده : جهان آفرین، سخن آفرین


آفرین خانه ( آفرین خانه . نِ) (اِمر.) جایی که در آن عبادت کنند، نمازخانه


آفرین کردن ( آفرین کردن . کَ دَ) (مص ل .) 1 - طلب آمرزش کردن، آمرزش خواستن .2 - تعریف کردن، ستودن


آفریننده (فَ نَ د) (ص فا.) آفریدگار


آفرینگان (فَ) [ په . ] (اِمر.) برخی از نمازهای زردشتیان که در جشن ها و مواقع مختلف به جای آورده می شود


آفل (فِ) [ ع . ] (اِفا.) فرو شونده، غروب کننده . ج . آفلین


آفند (فَ) ( اِ.) خصومت، دشمنی، جنگ


آفندیدن (فَ دَ) (مص ل .) 1 - دشمنی کردن . 2 - جنگ کردن


آفگانه (نِ)(اِمر.)بچة نارسیده، جنین که پیش از موقع از شکم زن یا حیوان ماده سقْط شود


آفگانه کردن ( آفگانه کردن . کَ دَ)(مص ل .)سقط جنین کردن، بچه افکندن


آفیش [ فر. ] (اِ.) آگهی مکتوب و غالباً مصور که ابعاد آن در حدود 35*50 سانتی متر باشد؛ آگهی نامه (فره )


آق [ تر - مغ . ] (ص .) سفید: آق پر، پر سفید؛ آق تپه، تپة سفید


آق سقل (سَ قَّ) [ تر. ] (اِمر.) ریش سفید


آقا [ مغ . ] ( اِ.) 1 - برادر بزرگتر، برادر مهتر. 2 - امیر، ارباب، سرور، رییس . 3 - عنوانی است که برای احترام و تفخیم به اول یا آخر اسم کسی می افزایند: آقامحمد، محمدآقا. ج . آقایان


آقا بالا سر (سَ) [ مغ - فا. ] (ص . اِ.) 1 - رییس، سرپرست . 2 - مجازاً آن که بی مورد در کار دیگران دخالت و امر و نهی می کند


آقازاده (د) [ مغ - فا. ] (اِمر.) آقا، فرزند مردی بزرگ، فرزند سید، فرزند مجتهد


آقاسی [ مغ - فا. ] ( اِ.) بزرگ، مهتر، سرور


آقبانو [ مغ - فا. ] (اِمر.) نوعی پارچة نخی نازک و گلدار که زنان از آن چارقد می دوزند


آقسنقر (سُ قُ) [ تر. ] (اِمر.) 1 - شاهین سفید. 2 - کنایه از: روز، آفتاب . 3 - نام بعضی امرای ترک


آقشام [ تر - فا. ] (اِمر.) 1 - غروب، شامگاه . 2 - نوبتی که بر در پادشاهان و امرای ترک در شامگاه می زدند. 3 - شیپوری که هنگام غروب در سربازخانه ها می زدند


آقطی [ معر. ] (اِ.) = اقطی . اقتی : گیاهی از تیره بداغ ها که به طور خودرو در نواحی شمال ایران می روید و گل های آن سفید و معطر و مغز ساقه اش نرم است . و برای تهیة مقاطع گیاهی در آزمایشگاه ها به کار می رود؛ بیلسان، بیلاسان، شبوقه، خمان کبیر، یاس کبود و پلم نیز گفته می شود


آقورایی ( اِ.) سوغات، تحفة سفر


آقوش ( اِ.) درندگان، سباع


آقچه (چِ) [ تر - مغ . ] ( اِ.) 1 - زر یا سیم مسکوک . 2 - پول طلا یا نقره . 3 - واحدی برای آب که تقریباً برابر دوازده ساعت آب است


آل [ ع . ] ( اِ.) دودمان، طایفه


آل [ ع . ] (اِ.) جایی در بیابان که به هنگام تابش آفتاب همچون آب نماید، سراب


آل ( اِ.) نام موجودی موهوم که عوام معتقدند ب ه زن تازه زا آسیب می رساند، به همین علت افرادی به مدت شش تا ده روز، تا صبح بالای سر زائو بیدار می ماندند


آل [ په . ] 1 - (ص .) سرخ، سرخ کم رنگ . 2 - ( اِ.) نام درختی که از ریشة آن رنگی سرخ می گیرند و جامه باآن به رنگ سرخ درمی آورند


آل تمغا (تَ) [ تر - مغ . ] (اِمر.) مهر سرخ رنگی که پادشاهان مغول بر فرمان های خود می زدند


آل عبا (لِ عَ) [ ع . ] (اِمر.) خاندان پیغمبر اسلام . آل کسا و پنج تن آل عبا نیز نامیده می شود


آلا (ص .) سرخ، سرخ نیمرنگ


آلاء [ ع . ] ( اِ.) جِ اِلی ؛ نیکی ها


آلات [ ع . ] ( اِ.) جِ آلت ؛ وسایل


آلاخون والاخون ( ص مر.) 1 - (عا.) دربه در، بی خانمان . 2 - سرگردان، بی پناه


آلاس ( اِ.) زغال، زگال


آلاسکا [ انگ . ] (اِ.) نوعی بستنی یخی


آلاف [ ع . ] ( اِ.) جِ الف ؛ هزارها، هزاران


آلاله (لِ) ( اِ.) لاله سرخ، شقایق


آلام [ ع . ] ( اِ.) جِ الم ؛ دردها، رنج ها


آلامد (مُ) [ فر. ] (ق .) باب روز، مد روز


آلاو ( اِ.) 1 - شعلة آتش . 2 - آتش شعله دار


آلاوه (وِ) ( اِ.) 1 - شعلة آتش، زبانة آتش . 2 - جایی که در آن آتش روشن کنند


آلاپلنگی (پَ لَ) (ص .) (عا.) دارای لکه های سیاه و سفید و خال های بزرگ مانند پوست پلنگ


آلاچیق [ تر. ] ( اِ.)1 - نوعی خیمه که از پارچه - های ضخیم درست می کنند. 2 - سایبانی که میان باغ یا صحرا از شاخه های درخت و چوب سازند. آلاجق و آلاچق نیز گویند


آلاکلنگ (کُ لَ) (اِمر.) دو چوب بر هم نهادة متقاطع که دو کس بر دو سر چوب بالایی نشینند و به نوبت به زیر و بالا شوند


آلاگارسون (سُ) [ فر. ] (ص .)اصطلاحی برای موی خانم ها به سبک موی پسران و مردان


آلبالو (اِمر.) = آلوبالو: درختی از جنس بادامی ها، از تیرة گل سرخیان، میوة آن شبیه گیلاس و مزة آن ترش است


آلبالو گیلاس چیدن (دَ) (مص ل .) مجازاً صفتی برای چشم وقتی که نگاه می کند، ولی نمی بیند. حالتی برای چشم شخصی که مواد نشئه زا مصرف کرده


آلبوم (بُ) [ فر. ] ( اِ.) مجموعه ای از عکس، تصویر، تمبر، نمونة پارچه، صفحه، نوار موسیقی و غیره، جُنگ (فره )


آلبومین [ فر. ] ( اِ.) ماده ای است اندک نمکین که در نباتات و حیوانات وجود دارد و بخش اعظم سفیدة تخم مرغ و سرم خون از آن تشکیل می شود


آلت (لَ) [ ع . ] ( اِ.) 1 - ابزار، وسیله . 2 - سبب، مایه . 3 - عضو، اندام . 4 - زین و برگ (اسب ). 5 - آلت تناسلی زن و مرد


آلترناتیو (تِ) [ فر. ] ( اِ.) شق یا راه حل دوم به جای شق یا راه حل اولیه، علی البدل، گزینه


آلتون [ تر - مغ . ] (اِ.) = التون : زر، طلا، نامی از نام های زنان و کنیزکان ترک


آلر (لَ) ( اِ.) سرین، کفل


آلرژی (لِ) [ یو. ] ( اِ.) حساسیت، نسبت به چیزی حساسیت داشتن که باعث بروز علایمی چون عطسه، تنگی نفس، کهیر حتی شوک می شود


آلست (لَ) ( اِ.) = آلسن : نک آلر


آلش (لِ) (اِ.) راش


آلغ (لُ) ( اِ.) نک آله


آلغده (لُ د) (ص .) نک آرغده


آلفا [ یو. ] ( اِ.) نخستین حرف از الفبای یونانی


آلفا [ فر. ] (اِ.) گیاهی است از تیرة غلات که دایمی است و در شمال آفریقا و جنوب اسپانیا فراوان است . الیاف این گیاه در کاغذسازی و ساختن طناب به کار می رود؛ جلفا، الفا، جلز، علف کاغذ، پیرز، علف پیرز نیز گویند


آلفتن (لُ تَ) 1 - (مص م .) آشفتن، پریشان ساختن . 2 - (مص ل .) شوریده شدن، پریشان شدن


آلفته (لُ تِ) (ص مف .) آشفته، پریشان


آلنگ (لَ) ( اِ.) 1 - خندق . 2 - دیواری که بر گِرد سپاه برای محافظت درست کنند. مورچال، سنگر


آله (لُ) ( اِ.) 1 - عقاب، شاهین . آلوه و آلغ نیز گویند


آله کلو (لِ یا لَ کُ) (اِمر.) حشره ای از راستة قاب بالان که در نواحی بحرالرومی فراوان است ؛ زراریح، آلاکلنگ، اللهکلنگ نیز گفته می شود


آلهه (لِ هِ) [ ع . ] ( اِ.) جِ اِله ؛ خدایان، معبودان


آلو [ په . ] ( اِ.) درختی از تیرة گل سرخیان از دستة بادامی ها و دارای انواع متعدد از قبیل : آلو زرد، آلو سیاه، آلو قیصی و غیره


آلوئک (ئ َ) ( اِ.) سنگ های آهکی کوچکی که داخل سفال یا آجر پخته باشد. آلودک هم گویند


آلودن (دَ) [ په . ] 1 - (مص م .) آغشته کردن، آلوده کردن . 2 - (مص ل .) کثیف شدن


آلوده (د) (ص مف .) 1 - مالیده به چیزی، آغشته . 2 - آغشته شده، کثیف


آلودگی (د) (حامص .) 1 - ناپاکی، آلایش، لکه . 2 - عادت به اعمال زشت . 3 - گناه، فسق


آلوسن (سَ) [ یو. ] (اِ.) = آلسن : قسمی زردآلوی لطیف


آلومین [ فر. ] ( اِ.) یکی از ترکیبات آلومینیوم که در طبیعت به صورت بلورین موجود است


آلومینیوم (یُ) [ فر. ] ( اِ.) فلزی سفید و سبک است که به خوبی ورق ورق می شود. از فلزات فسادناپذیر است و علامت اختصاری آن AL می باشد


آلونک (نَ) ( اِ.) (عا.) خانة کوچک


آلوچه (اِمصغ .) نوع کوچکتر گوجه سبز که از آن ترش تر است


آلپر (پَ)(ص .)(عا.) نک الپر. زرنگ، شیطان، متقلب


آلکالویید (لْ لُ) [ فر. ] (اِ.) آلکالوییدها، قلیاییات ها، شبه قلیاها، مواد آبی ازت داری هستند که در نباتات و حیوانات وجود دارند و همة آن ها جامدند (به استثنای نیکوتین که در تنباکو موجود و مایع است .) اغلب در آب غیرمحلول و در اتر محلول می باشند


آلگرو (لِّ گْ رُ) [ فر. ] (ق .) تند و سبک، شدید و بانشاط


آلگونه (نِ) (اِمر.) سُرخاب، گلگونه، مادة سرخ رنگی که زنان به گونة خود مالند. آلغونه نیز گویند


آلی [ ع . ] (ص نسب .) 1 - منسوب به آلت ؛ هر جسمی که دارای آلات متعدد باشد مانند حیوانات و نباتات . 2 - مبحثی در شیمی که به بحث درباره کربن و ترکیبات آن می پردازد


آلی (ص نسب .)1 - سرخی .2 - سرخی نیم رنگ


آلیاژ [ فر. ] ( اِ.) جسمی که از ترکیب دو یا چند فلز به وسیلة ذوب کردن، به دست می آید تا مقاومت آن ها بیشتر گردد


آلیداد [ فر. ] (اِ.) خط کشی مدرج، دارای آلتی برای رویت و آن برای اندازه گیری زوایا به کار می رود، ذوعضادتین


آلیز ( اِ.) 1 - جفتک، جفته، لگد. 2 - جَست و خیز. 3 - رم، رمیدن


آلیزیدن (دَ) (مص ل .) جفتک زدن، لگد انداختن . آلیزدن هم گویند


آلیگاتور (تُ) [ انگ . ] (اِ.) نوعی نهنگ آمریکایی که طول آن به 4 تا 5 متر می رسد


آماتور (تُ) [ فر. ] (ص . اِ.) کسی که کاری را صرفاً از روی علاقه و میل و نه برای کسب درآمد انجام دهد، غیرحرفه ای (فره )


آماج ( اِ.) 1 - تلی از خاک که نشانه تیر را بر روی آن قرار دهند. 2 - نشان، نشانه، هدف


آماجگاه (اِمر.) 1 - نشانه گاه . 2 - میدانی که نشانه را درآن قرار دهند برای تمرین تیراندازی


آماده (د) (ص .) حاضر، مهیّا


آمادگی (د) 1 - (حامص .) آماده بودن . 2 - ( اِ.) تهیه، بسیج، استعداد


آمار [ په . ] ( اِ.)1 - حساب، شمار. 2 - واژه ای است فارسی، برابر استاتیستیک یا احصائیه، علمی که موضوع آن طبقه بندی علمی وقایع اجتماعی است، و قاعدة آن محاسبه و نشان دادن نتیجه به صورت ارقام و اعداد است مثل شمارة جمعیت یک ده، میزان محصولات صنعتی یا کشاورزی


آمارگر (گَ) [ په . ] (ص .) آن که مأمور انجام دادن امور آمار است، مأمور احصائیه


آماریدن (دَ) (مص م .) 1 - شمردن، به حساب آوردن . 2 - اهمیت دادن، به روی خود آوردن


آماریلیس [ فر. ] (اِ.) گیاه پیازداری از تیرة نرگسی ها جزو تک لپه ای های رنگین جام و رنگین کاسه با گل های درشت و زیبا با بوی خوش آیند و مطبوع که به عنوان زینت در باغچه ها کاشته می شود


آماس ( اِ.) = آماز: ورم، برآمدگی، آماده و آماز نیز گویند


آماسانیدن (دَ)(مص م )ایجاد برآمدگی کردن، متورم کردن . آماهانیدن و آماهیدن هم گفته می شود


آماسیدن (دَ) (مص ل .) باد کردن، ورم کردن


آماق ( اِ.) گوشه چشم


آمال [ ع . ] ( اِ.) جِ امل ؛ امیدها، آرزوها


آمانی [ ع . ] ( اِ.) جِ امنیّت ؛ آرزوها


آماهانیدن (دَ) (مص م .) نک آماسانیدن


آماهیدن (دَ) (مص ل .) نک آماسانیدن


آمبولانس [ فر. ] ( اِ.) اتومبیل مخصوص جهت حمل بیماران و مجروحان به بیمارستان و یا مردگان به آرامگاه


آمخته (مُ تِ) (ص مف .) نک آموخته


آمد (مَ) (مص مر.) 1 - آمدن، رفت و آمد. 2 - بازگشت . 3 - بخت، سازگاری بخت


آمد داشتن ( آمد داشتن . تَ) (مص ل .) فرخنده بودن، خوش قدم بودن


آمد شد ( آمد شد . شُ) (مص مر.) 1 - آمد و شد، رفت و آمد. 2 - تکرار


آمد نیامد (مَ مَ) (مص مر.) آمد و نیامد، فرخنده بودن و نبودن


آمد و رفت ( آمد و رفت ُ رَ) (مص مر.) مراوده، ایاب و ذهاب، تردد


آمد کار ( آمد کار .) (ص .) خجستگی، فرخنده


آمدن (مَ دَ) [ په . ] (مص ل .) 1 - رسیدن، فرا - رسیدن . 2 - آغاز کردن، شروع کردن . 3 - سر زدن، واقع شدن . 4 - گذشتن، سپری شدن . 5 - اصابت کردن، رسیدن . 6 - گنجیدن . 7 - پدیدار گشتن، پیدا شدن . 8 - شدن، گردیدن . 9 - فرض کردن 0 - برآمدن، مقابله کردن


آمدگان (مَ د) ( اِ.) فرستادگان، رسولان


آمر (مِ) [ ع . ] 1 - (اِفا.) امر کننده، فرماینده . 2 - ( اِ.) روز ششم یا چهارم از ایام عجوز


آمر علی (مِ عَ) (اِمر.) آدم فضول که مدام دستور می دهد


آمرانه (مِ نِ) (ق مر.) تحکم آمیز


آمرزش (مُ ز) (اِمص .)بخشایش گناه از طرف خدا، مغفرت


آمرزنده (مُ د) (ص فا.) بخشاینده، غفور


آمرزگار (مُ زْ یا ز) (ص فا.) آمرزشکار


آمرزیدن (مُ دَ) [ په . ] (مص م .) بخشیده شدن گناه توسط خداوند. غفران، آمرزش، آمرزیش


آمرزیده (مُ د) (ص مف .) مرحوم، شادروان


آمرغ (مُ) ( اِ.) 1 - مقدار، مایه، ارج . 2 - نفع، سود. 3 - خلاصه، ذخیره . 4- اندک، کم


آمرغ (مُ) ( اِ.) چیز اندک


آمفی تآتر (تِ) [ فر. ] (اِمر.) تماشاخانه، جای اجرای نمایشنامه و تئاتر


آمفیبول (بُ) [ فر. ] (اِ.) یکی از سنگ هایی که از عناصر اصلی سنگ های آذرین است و مواد ترکیب کننده اش عبارت از سیلیکات - های قلیایی (کلسیم و منیزیم ) و سیلیکات - های (آهن و منگنز) می باشد


آمن (مَ) [ ع . ] (ص تف .) استوارتر، ایمن تر


آمن (مِ) [ ع . ] (اِفا.) بی بیم، بی خوف، ایمن


آمنه (مِ نِ یا نَ) [ ع . ] (اِ.) مؤنث آمِن ؛ نام مادر حضرت محمد(ص )


آمنه (مَ نِ یا نَ) (اِ.) = امنه : پشتة هیزم، پشتوارة هیزم، تودة خرمن هیزم شکافته


آمه (مِ) ( اِ.) دوات، جای مرکب


آموت ( اِ.) آشیان، آشیانه . لانة پرندگان شکاری


آموختن (تَ) [ په . ] (مص ل .) یاد دادن و یاد گرفتن


آموخته (تِ) (ص مف .)1 - یاد گرفته، تعلیم گرفته . 2 - مؤدب، فرهیخته . 3 - عادت کرده . 4 - دست آموز. 5 - مطیع


آموخته کردن ( آموخته کردن . کَ دَ) (مص م .) عادت دادن


آمودن (دَ) (مص م .) 1 - ساختن، آراستن . 2 - جادادن گوهر در انگشتر. 3 - به نخ کشیدن گوهرها و مهره ها. 4 - زینت دادن . 5 - آماده


آموده (د) (ص مف .) آراسته، مزین، زینت یافته


آموزانه (نِ) ( اِ.) شهریه


آموزش (ز) [ په . ] (اِمص .)1 - یاد دادن . 2 - تعلیم، تربیت


آموزشی (ز) (ص نسب .)1 - تعلیمی . 2 - دوستدار آموختن


آموزشیار (ز) ( اِ.) کسی که در دانشگاه یا مدرسة عالی تدریس می کند و مقامش پایین تر از استادیار است


آموزنده (زَ د) (ص فا.) 1 - معلم . 2 - کسی که از دیگری می آموزد


آموزه (ز) ( اِ.) درس، یک واحد آموزشی


آموزگار (زْ یا ز) [ په . ] (ص .) 1 - معلم . 2 - معلم مدرسة ابتدایی . 3 - اندرزگوی . 4 - پرورنده، مربی


آموزگان (ز یا زْ) (اِمر.)مجموعه ای از واحدهای درسی که تشکیل یک رشتة تحصیلی را می دهند و می توان در آن رشته درجة دانشگاهی گرفت


آموق ( اِ.) نک آماق


آمولن (لُ) [ معر. ] (اِ.) نشاسته، نشا


آمون (ص .) پر، مملو، لبالب


آمونیاک [ فر. ] ( اِ.) گازی است بی رنگ، با بوی تند و اشک آور که در آب حل می شود


آموکسی سیلین (مُ) [ انگ . ] (اِ.) داروی ضد باکتری از دسته پنی سیلین ها


آمپر (پِ) [ فر. ] ( اِ.) واحدی برای اندازه - گیری شدت جریان برق . ؛ آمپر کسی بالا رفتن کنایه از: خشمگین شدن وی


آمپرسنج ( آمپرسنج . سَ) [ فر - فا. ] اسبابی برای اندازه گیری شدت جریان الکتریکی مستقیم و متناوب که معمولاً برحسب آمپر یا میلی آمپر یا میکروآمپر درجه بندی می شود


آمپلی فایر (پِ یِ) [ انگ . ] ( اِ.) مجموعه یا مدار الکترونیکی برای تقویت نیرو و جریان یا ولتاژ، تقویت کننده، فزون ساز


آمپول [ فر. ] ( اِ.) شیشة کوچکی محتوی داروی تزریقی یا خوراکی


آمپی سیلین [ انگ . ] ( اِ.) دارویی از انواع پنی سیلین که برای مقابله با گروه وسیعی از باکتری ها مصرف می شود 1


آمیب [ فر. ] ( اِ.) جاندار ذره بینی تک سلولی از ردة آغازیان که در آب های شیرین و جاهای مرطوب و در آب حوض ها پیدا می شود. نوعی از آن در رودة انسان تولید می گردد و باعث اسهال خونی می شود


آمیختن (تَ) [ په . ] (مص م .) 1 - درهم کردن یا شدن، مخلوط کردن یا شدن .2 - معاشرت . 3 - همخوابگی . 4 - جفت گیری


آمیختگی (تِ یا تَ) (حامص .) 1 - امتزاج، اختلاط . 2 - الفت، معاشرت، خلطه، آمیزش


آمیز قلمدون (قَ لَ)(اِمر.) کوتاه شدة آقامیرزا قلمدان  - لقبی ریشخندآمیز که به کاتبان و منشیان دورة قاجاریه می داده اند. 2 - کسی که از طریق قلم زندگی می کند، میرزا بنویس


آمیزش (ز) (اِمص .) 1 - آمیختگی . 2 - همنشینی، معاشرت . 3 - جِماع


آمیزه (ز) (ص مر.) 1 - آمیخته، مخلوط . 2 - کسی که ریش جوگندمی دارد. آمیژه هم گویند


آمیزه مو ( آمیزه مو .) (ص مر.) کسی که موهای سرش جوگندمی (سیاه و سفید) باشد


آمیزگار ( اِ.) معاشر


آمیزگاری (اِ مص .) حُسن معاشرت، خوش اخلاقی


آمیغ ( اِ.) 1 - آمیزش . 2 - مباشرت، مجامعت و نیز پسوندی که معنای آمیختگی می دهد مانند، مرگ آمیغ، زهرآمیغ


آمیغه (غِ) (اِمص .) 1 - آمیزش . 2 - مباشرت، مجامعت


آمین [ ع . ] (شب جم .) کلمه ای است که پس از دعا گویند، به معنی برآور! بپذیر! اجابت کن ! 1


آن [ ع . ] ( اِ.) وقت، هنگام، زمان اندک . ج . آنات . ؛ در یک آن در یک لحظه، در یک دم


آن چه (چِ)(ضم . حر.) 1 - چیزی که . 2 - هر چیز


آن 1 - پسوند دال بر زمان : بامدادان، ناگاهان . 2 - پسوند دال بر مکان و موطن : گیلان، یونان، ایران، دیلمان . 3 - پسوند حاصل مصدر است در آخر ریشة فعل : چادردران کردن، راه جامه دران . 4 - پسوند دال بر کثرت و استمرار در آخر اسم فاعل (مرخم .): درم - ریزان، گلریزان . 5 - پسوند صفت فاعلی در آخر ریشة فعل = مفرد امر حاضر: خرامان، روان، نگران . 6 - پسوند دال بر نسبت بنوت و فرزندی : اردشیر بابکان (اردشیر پسر بابک )، خسرو قبادان (خسرو پسر قباد). 7 - پسوند دال بر جشن و آذین و شادمانی و سوگ : آشتی کنان، آینه بندان . 8 - گاه به آخر صفات پیوندد و تغییری در معنی و نوع کلمه نمی دهد: شادان، آبادان . 9 - پسوند جمع : یکی از دو علامت جمع پارسی است و آن در موارد ذیل به کار رود: الف : جانداران (انسان و حیوان ) و نام اقوام و ملل به «ان » نیز جمع بسته شوند: مردان، اسبان، ترکان . ب : بعضی اعضای بدن (که زوج و متعدد باشند) علاوه بر «ها» به «ان » نیز جمع بسته شوند: چشمان، ابروان . ج : کلمات ذیل دال بر زمان : علاوه بر «ها» به «ان » جمع بسته شوند: روزگاران، روزان، شبان


آن ( اِ.) از مصطلحات صوفیانه است و آن نوعی حسن و زیبایی است که قابل درک اما توصیف ناپذیر است


آن [ په . ] (ضم .) ضمیر اشاره برای دور. مق این


آن جهان (جَ)( اِ.)آخرت، جهان پس از مرگ


آن سر (سَ) ( اِ.) کنایه از: آن دنیا، آخرت


آن سری (سَ) (ص نسب .) اخروی، آخرتی ؛ مق . این سری، خدایی، الهی، غیبی


آن چنان (چُ) (ق .) به طور، بدان گونه


آن چنانی ( آن چنانی .) (ص نسب .) 1 - (کن .) دارای وضع ناشایست و نامطلوب . 2 - (عا.)مجلل، گران قیمت


آن کجا (کُ) (ضم موصول .) آن که، آن کس که . آن چه


آن گاه (ق .) 1 - آن زمان، آن وقت . 2 - پس از آن، سپس، بعد


آن گونه (نِ) (ق مر.) آن سان، آن وجه


آنابولیسم (بُ) [ فر. ] (اِ.) فرایندهای شیمیایی ترکیبی در موجودات زنده، فراگشت . (فره )


آنات [ ع . ] ( اِ.) جِ آن


آناتومی (تُ) [ لا. ] کالبدشناسی، بررسی عملی و تجربی شکل و ساختار میکروسکوپی بخش های گوناگون بدن، تشریح . (فره )


آنارشی [ فر. ] ( اِ.)1 - اغتشاش، هرج و مرج، بی نظمی، بی سروسامانی . 2 - خودسری مردم، وضع مملکتی که قانون نداشته باشد


آنارشیسم [ فر. ] ( اِ.) هرج و مرج طلبی، نوعی فلسفه سیاسی که مبنای آن بر یک جامعة بدون حکومت قرار گرفته است


آناس [ ع . ] ( اِ.) جمع انسان


آنالوگ (لُ) [ فر ] (ص .) ویژگی سیگنال یا دستگاهی که با کمیت هایی سروکار دارد که پیوسته تغییر می کند. مق . دیجیتال


آنالیز [ فر. ] ( اِ.) 1 - عمل تجزیه فیزیکی یا منطقی جسم، تجزیه . 2 - شاخه ای از علم ریاضی که به مطالعة رفتار توابع از نظر حد و پیوستگی و مشتق پذیری و غیره می پردازد. 3 - فهرست بندی داده های یک مسئله و داده های دیگر مربوط به آن و سپس جست و جوی هدف با مشخص کردن مراحلی که باید طی کرد و سرانجام توجیه نتیجه، تحلیل . (فره )


آنام [ ع . ] ( اِ.) نام، مخلوق، آفریده شدگان


آناناس [ فر. ] ( اِ.) درخت کوچکی که در آمریکا و بعضی کشورهای اروپایی می روید. برگ هایش دراز و گل هایش خوشه ای است، میوه اش درشت و لذیذ است . از آن کمپوت، مربا و ترشی هم درست می کنند، عین الناس، قشطه


آناً (نَ نْ) [ ع . ] (ق .) همان دم، در یک لحظه


آنتراکت (تِ) [ فر. ] ( اِ.) 1 - فاصله بین دو پردة نمایش، میان پرده . 2 - وقفة کوتاهی که در مدت انجام یک کار بلند و طولانی ایجاد می شود


آنتریک (تِ) [ ازفر. ] ( اِمص .) 1 - تحریک، توطئه . 2 - ماجرای هیجان انگیز در یک داستان و نمایش یا فیلم که باعث جلب توجه یا علاقه می شود


آنتن (تِ) [ فر. ] ( اِ.)دستگاهی برای پخش یا دریافت امواج الکترومغناطیسی


آنتی بیوتیک [ فر. ] (اِمر.) به ماده ای که مانع ادامة حیات و تکثیر و رشد دسته ای از باکتری ها و عوامل بیماری زا شود گویند، پادزهر، پادزیست (فره )


آنتی تز (تِ) [ فر. ] ( اِ.) دومین طرف از مجموعة تز، آنتی تز و سنتز، وجود یا قضیه ای که در برابر تز قرار می گیرد یا آن را نقض می کند، برابرنهاد


آنتی هیستامین [ انگ . ] (اِ.) دارویی که بازدارندة برخی آثار هیستامین به ویژه نقش آلرژی زای آن باشد، ضد هیستامین . (فره )


آنتیک [ فر. ] (ص .) 1 - دیرینه، باستانی، عتیقه (فره ). 2 - (عا.) باارزش، قیمتی . 3 - (عا.) بسیار بد، سخت زشت و کریه


آنجا ( اِ.) آن مکان، مکان مورد اشاره یا مورد نظر


آند (نُ دْ) [ انگ . ] ( اِ.) مسیری که جریان برق مثبت طی می کند تا در قطب منفی وارد الکترولیت شود. اصطلاحاً قطب مثبت


آندوتوکسین (دُ تُ) [ فر. ] (اِ.) سمی که در باکتری وجود دارد و تنها پس از تجزیه یا مردن یا متلاشی شدن یاختة باکتریایی آزاد می شود، درون زهرابه . (فره )


آندودرم (دُ د رْ) [ فر. ] (اِ.) 1 - درونی ترین لایه از سه لایة زایندة اولیة جنین جانور که بخشی از لولة گوارش و ریه ها و ساختارهای مربوط از آن پدید آید. 2 - درونی ترین لایة پوست که مانند غلافی بافت آوندی ریشه ها و برخی ساقه ها را در برگیرد، درون پوست . (فره )


آندوسپرم (دُ پِ) [ فر. ] (اِ.) قسمتی از بذر که مواد غذایی مورد نیاز جنین را تأمین کند، خورش . (فره )


آندوسکوپی (دُ سْ کُ) [ فر. ] (اِمص .) معاینة مجراها و حفره های داخلی بدن با درون بین (آندوسکوپ )، درون بینی . (فره )


آندون (ق .) 1 - آن جا. 2 - بدان سوی، بدان جهت . 3 - آنچنان


آنرمال (نُ) [ فر. ] (ص .) نابهنجار، غیرعادی


آنزیم [ فر. ] (اِ.) گروهی از پروتئین های کاتالیزی که یاخته های زنده آن ها را تولید می کنند و حد واسط فرایندهای شیمیایی حیات هستند، زی مایه . (فره .) 1


آنسه [ ع . آنسة ] (اِفا.) مؤنث آنس، زن نیکو، خانم . ج . اوانس، آنسات


آنسیلین (اِ.) مایعی است بی رنگ و با بوی نامطبوع که در هوا کدر می شود و در آب کم محلول است و آن یکی از ترکیبات بنزین است و نشانة آن در شیمی 2 NH 5 H 6 C است . اگر مخلوط نیترو بنزین و برادة آهن و اسید استیک را تقطیر کنیم، آتیلین به دست می آید


آنسیکلوپدی (لُ پِ) [ فر. ] ( اِ.) = انسیکلوپدی : دایرة المعارف، کتابی که تمام لغات و اصطلاحات علمی و ادبی یک زبان به ترتیب حروف هجا در آن نوشته شده است


آنفارکتوس [ فر. ] ( اِ.) قسمتی از بافت (قلب یا کلیه ) که شریان مشروب کنندة آن بسته باشد


آواشناسی (شَ) (حامص .) صوت شناسی، مطالعه و توصیف علمی آواهای زبان


آوخ (وَ) ( اِ.) نصیب، قسمت، بهره


آنفولانزا (فُ) [ فر. ] ( اِ.)نوعی بیماری ویروسی مسری که نشانه های آن سردرد، تب، کم اشتهایی، ضعف و کوفتگی عمومی، سرفه و عطسه است


آنه (نِ یا نَ) (پس .) 1 - پسوند ساختن قید از صفت : مردانه، دلیرانه . 2 - گاه به آخر اسم و صفت ملحق گردد به معنای ذیل : مانند، مثل، لایق، متعلق به، منسوب به، در حال، در وقت، به صفت


آنوریسم (نِ) [ یو. ] (اِ.) غدة متشکل از خون که غالباً به شریان مربوط است و محتویات آن ممکن است خون مایع یا خون منعقد باشد؛ آنوریسما و انوریسم نیز گویند


آنچ ( اِ اشاره مر. حر ربط .) مخفف آن چه


آنچت (چِ) (اِ اشاره مر + ضم .) مخفف آن چه تو را


آنژین [ فر. ] ( اِ.) گلو درد چرکی که با تب همراه است


آنژیوکت (یُ کَ) [ انگ . ] (اِ.) لولة لاستیکی باریکی که در مسیر رگ قرار می دهند و مایعات درمانی نظیر سرم را از طریق آن به بیمار می دهند


آنژیوگرافی (یُ گِ) [ فر. ] (اِمص .) تصویر - برداری از رگ ها با استفاده از اشعة ایکس همراه با تزریق مواد رنگی به خون برای پی بردن به نقایص موجود در رگ ها، رگ نگاری (فره )


آنک (نَ) کلمه ای است دال بر اشاره به دور اعم از مکان و زمان . مق اینک


آنک ( آنک .) ( اِ.) آبله


آنگلوفیل (لُ) [ فر. ] (ص . اِ.) کسی که طرف دار انگلستان است، انگلیس دوست


آنیلین [ فر. ] (اِ .) مایعی است بی رنگ و با بوی نامطبوع که در هوا کدر می شود و درآب کم محلول است و آن یکی از ترکیبات بنزین است و نشانة آن در شیمی 2 NH 5 H 6 C است


آنین ( اِ.) خُم کوچک سفالین که دوغ را در آن می ریختند و آرام آرام تکان می دادند تا کره از آن جدا شود


آنیه [ ع . ] ( اِ.) جِ اناء؛ ظرف ها، آبدان ها


آنیون (یُ) [ فر. ] (اِ.) یون مثبت . مق . کاتیون


آه (صت .) کلمه ای است که برای نشان دادن درد، رنج، اسف و اندوه به کار می برند. آوه، آوخ، آخ و وای نیز گویند. ؛ آه در بساط نداشتن کنایه از: از هر گونه امکان مالی محروم بودن


آهار ( اِ.)مایعی که از نشاسته یا کتیرا درست می کنند و به پارچه می زنند تا سفت و براق شود


آهار (اِ.) گیاهی از تیرة مرکبان جزو دستة پیوسته گلبرگ ها که اصل آن از مکزیک است و دارای گونه های متعدد زینتی است


آهار مهره (مُ رِ) (اِمر.) آهار زدن و با مهره روشن و صیقلی کردن


آهاردن (دَ) (مص م .) آهار زدن . آهار کردن


آهازیدن (دَ) (مص م .) آهیختن، آختن، برکشیدن


آهان (صت .) آره، بلی


آهای (شب جم .) (عا.) 1 - حرف ندا؛ آی . 2 - علامت تحذیراست :مراقب باش، برحذر باش


آهرمن (هَ مَ) ( اِ.) نک اهریمن


آهرمنی (هَ مَ) نک اهریمنی


آهریمن (هَ مَ) ( اِ.) نک اهریمن


آهسته (هِ تِ) (ص . ق .) 1 - کند. 2 - آرام، ساکت . 3 - مهربان . 4 - باوقار. 5 - بردبار


آهسته کار ( آهسته کار .) (ص .) نرم خو، ملایم


آهستگی (هِ تِ)(حامص .) 1 - کندی . 2 - درنگ . 3 - ملایمت، مدارا. 4 - وقار. 5 - شکیبایی


آهستگی کردن ( آهستگی کردن . کَ دَ)(مص ل .) به نرمی رفتار کردن


آهل (هِ) [ ع . ] (ص .) مردی که زن و فرزند داشته باشد


آهمند (هُ مَ)(ص مر.) 1 - آهومند، گناهکار، عاصی . 2 - معیوب . 3 - دروغگو


آهن (هُ) ( اِ.) آهون، نقب


آهن (هَ) [ په . ] ( اِ.) 1 - فلزی است چکش خور که از معادن استخراج می شود و غالباً به شکل اکسید یا کربنات یا سولفوردوفرو وجود دارد و آن ها را در کوره می گدازند و آهن خالص به دست می آورند و آن جسمی است سخت و محکم . 2 - شمشیر، تیغ . 3 - زنجیر. 4 - هر سلاح آهنین


آهن جامه (هَ. مِ) (اِمر.) ورق نازک آهنی که به وسیلة آن تخته های صندوق های چوبی را به هم متصل می کردند


آهن جفت ( آهن جفت . جُ) (اِمر.) گاوآهن


آهن خا (ی ) (هَ) (ص مر.) 1 - کسی که آهن را با دندان نرم کند. 2 - کنایه از: اسب سرکش و پرزور


آهن داغ ( آهن داغ .) (اِمر.) 1 - داغ کردن بخشی از پوست تن جانور با آهن تفته برای نشان گذاشتن یا مداوا. 2 - فرو بردن آهن تفته در آب


آوام ( اِ.) رنگ، لون . اوام نیز گویند


آوانتاژ [ فر. ] ( اِمص .) نادیده گرفتن خطاهای کوچک در برخی از بازی های گروهی


آوانویسی (نِ) (حامص .) نوشتن آواهای زبان که در آن تمام آواهای زبان که تلفظ و به وسیلة گوش دریافت می شوند با استفاده از نشانه های قراردادی بر کاغذ نوشته می شود، آوانگاری


آواکس [ انگ . A.W.A.C.S ] ( اِ.)1 - دستگاهی مراقبت کننده جهت ردگیری هواپیماهای دشمن که در هواپیمای خودی نصب می کنند. 2 - ( عا.) خبرچین


آور (و َ ) 1 - ( اِ.)یقین . 2 - (ق .) براستی، بی گمان


ابروکن ( ابروکن . کَ) (ص فا. اِمر.) موچینه، منقاش


آهن ربا ( آهن ربا . رُ) (اِفا. اِمر.) 1 - هر جسمی که آهن، فولاد، و نیکل را به طرف خود جذب کند. ؛ آهن ربا ی القایی جسمی که در اثر مجاورت با آهن ربا خاصیت آهن ربایی پیدا کند. ؛ آهن ربا ی الکتریکی (برقی ) میلة آهنی که سیم روپوش داری را چندین بار دور آن پیچیده باشند و همین که جریان برق را از سیم روپوش دار عبور دهند، میلة آهن خاصیت آهن ربایی پیدا می کند و با قطع جریان الکتریسته دوباره این خاصیت را از دست می دهد. ؛ آهن ربا ی آهن ربا طبیعی اکسید مغناطیسی آهن است که در طبیعت ایجاد می شود. ؛ آهن ربا ی مصنوی جسمی است آهنی یا فولادی که به وسیلة مالش دادن به آهن ربای طبیعی یا آهن ربای مصنوعی دیگر یا به وسیلة جریان برق خاصیت آهن ربایی پیدا کند. 2 - آلتی است چهارپهلو که کمر آن خمیده و دو سر آن با هم موازی و هم سطح هستند و در خاتم سازی از آن استفاده می شود


آهن رگ ( آهن رگ . رَ) (ص مر.) اسب قوی، اسب پرزور


آهن پاره (هَ. رِ) (اِمر.) 1 - تکه ای از آهن . 2 - (عا.) هر یک از قطعات ماشین مستعمل و دور انداختنی، اتومبیل کهنه


آهن پوش ( آهن پوش .) (ص مر.) کسی که زره آهنین به تن دارد


آهن گذار (هَ. گُ) (ص مر.) کسی که تیر را از آهن بگذراند


آهنج (هَ) (ص فا.) در ترکیب با کلمات معنای «بیرون آورنده » «برکشنده » می دهد مانند: میخ آهنج، جان آهنج


آهنجیدن (هَ دَ) [ په . ] (مص م .)1 - بیرون آوردن . 2 - کندن، برکندن


آهنگ (هَ) [ په . ] ( اِ.) 1 - قصد، عزم . 2 - حمله، صولت . 3 - نوا، لحن . 4 - فحوی، مفاد. 5 - سان، گونه، روش . 6 - قطعة موسیقی . 7 - هر صدای موزون . 8 - میزان تغییر چیزی در طول زمان، روند


آهنگ کردن (هَ. ک دَ) (مص ل .) قصد کردن، عزم کردن


آهنگر ( آهنگر . گَ) [ په . ] ( اِ. ص .) کسی که پیشه اش ساختن آلات و ادوات آهنی است، حداد


آهنگساز (هَ)(اِ. ص .) سازنده آهنگ، موسیقی - دانی که آهنگ بساز د


آهنگی (هَ) (ص .) جنگی، جنگجو


آهنین (هَ) (ص نسب .) 1 - آهنی، از جنس آهن . 2 - (کن .) بسیار توانا و قوی


آهو [ په . ] 1 - ( اِ.) عیب، نقص . 2 - بیماری، مرض . 3 - (ص .) بد، ناپسند


آهو بره (بَ رِّ) (اِمر.) بچة آهو


آهو [ په . ] ( اِ.) جانوری از خانوادة تهی - شاخان، جزو راستة نشخوارکنندگان که اقسام مختلف دارد و عموماً دوندة بسیار سریع و چابک و دارای دست و پای بلند و چشمان زیباست، غزال، مارال . ؛ پشت آهو بسته بودن کنایه از: دور از دسترس بودن


آهوانگیز (اَ) (ص فا.) کسی که شکار را به سوی شکارچی هدایت می کند


آهوتک (تَ)(ص مر.) 1 - اسب تندرو، آهودو نیز گویند. 2 - هر حیوانی که مانند آهو بدود


آهودل (د) (ص مر.) ترسو، بزدل


آهوفغند (فَ غَ) (ص مر.) آهوجه ؛ آنکه مانند آهو جست و خیز کند


آهومند (مَ) (ص مر.) 1 - مریض، بیمار. 2 - معیوب، ناقص


آهون ( اِ.) رخنه، نقب


آهون بر (بُ) (ص مر.) نقب زن


آهوپا (ی ) (ص مر.) بنا یا خانة شش پهلو، خانة شش ضلعی


آهوچشم (چَ) (ص مر.) آن که چشمی مانند آهو دارد


آهک (هَ)( اِ.) 1 - اکسید کلیسم، جسمی است سفید، جذب کنندة رطوبت که از پخته شدن سنگ آهک به دست می آید. 2 - نوره، واجبی


آهیانه (نِ) ( اِ.) 1 - کاسة سر، جمجمه 2 - کام، دهان


آهیختن (تَ) [ په . ] (مص م .) 1 - آهختن، آختن، برکشیدن ؛ بیرون کشیدن چیزی مانند شمشیر، تیغ . 2 - بلند کردن، برافراشتن . 3 - صف کشیدن . 4 - راست کردن، قائم کردن، محکم کردن، استوار کردن


آو ( اِ.) آب


آوا ( اِ.) آواز، بانگ


آواخ (شب جم .) =آوخ : 1 - کلمة افسوس، آه و آی . 2 - دریغا


آوار 1 - (ص .) آزار، رنج، ستم . 2 - خراب، ویران . 3 - ( اِ.) هرج و مرج، بی نظمی . 4 - غارت، چپاول . 5 - دربه در، آواره


آوار ( اِ.) 1 - گرد و غبار و خاک . 2 - فرو ریختن دیوار و سقف


آوار شدن (شُ)(مص ل .)1 - خراب شدن، فرو ریختن . 2 - (عا.) وارد شدن ناگها نیِ تعداد زیادی مهمان بر کسی


آواره (رِ) 1 - (ص .) بی خانمان، دربه در. 2 - گم گشته . 3 - فراری . 4 - پراکنده، پریشان . 5 - ( اِ.) ستم، آزار


آوارگی (رِ) (حامص .) 1 - بی خانمانی، بی - منزلی . 2 - سرگردانی، پریشانی


آواز ( اِ.) 1 - آوا، بانگ . 2 - نغمه، سرود، آهنگ . 3 - هر یک از دستگاه های موسیقی و گوشه های آن


آواز دادن (دَ) (مص ل .) صدا کردن، فرا - خواندن


آوازه (ز) ( اِ.) 1 - صیت، شهرت . 2 - صوت، آوا. 3 - نغمه، ترانه


آوازه افگندن ( آوازه . اَ گَ دَ) (مص م .) 1 - شهرت دادن . 2 - شایعه کردن


آوازه خوان ( آوازه خوان . خا) (ص فا. ص مر.) کسی که آواز خواند، خوانندة حرفه ای


آوازه شدن ( آوازه شدن . شُ دَ) (مص ل .) 1 - شهره شدن . 2 - مایة عبرت گشتن


آوام ( اِ.) وام، دین . اَوام هم گویند


آورتا (وُ) (اِ.) = آورت : سرخ رگی که در انسان از بطن چپ قلب خارج می شود و آن تنة اصلی و عمومی سرخ رگ های دیگر بدن است و به دو قسمت سینه ای و شکمی تقسیم گردد و خون روشن (اکسیژن دار) در آن جاری است ؛ بزرگ سرخ رگ بدن، ام الشرایین، آورت، آورطی، ارطی نیز گفته می شود


آورد (وَ) 1 - ( اِ.)جنگ، نبرد. 2 - پسوندی که معنای آورده شده می دهد. آب آورد، بادآورد


آوردجو (وَ) (ص فا.) آوردجوی، جنگجو، جنگاور، آوردخواه


آوردن (وَ یا وُ دَ) [ په . ] (مص م .) 1 - چیزی یا کسی را از جایی به جای دیگر رساندن . 2 - کردن . 3 - روایت کردن، حکایت گفتن . 4 - زاییدن، به دنیا آوردن . 5 - ارزیدن


آوردگاه ( آوردگاه .) (اِمر.) آوردگه، میدان جنگ، عرصة کارزار


آوردگه ( آوردگه . گَ) (اِمر.) نک آوردگاه


آوردیدن (وَ دَ) (مص ل .) جنگ کردن، نبرد کردن


آورنجن (وَ رَ جَ) (اِمر.) 1 - دست بند، دست برنجن . 2 - خلخال، پای آورنجن


آورند (رَ) ( اِ.) نک اروند


آوره (رَ) (اِمر.) معبر آب، آبراهه


آوره (رِ) ( اِ.) ابره، رویه، رویة لباس


آورک (وَ رَ) ( اِ.) اورک . تاب، تاب خوردن


آوری (وَ) 1 - (ص نسب .) باورمند، معتقد. 2 - یقین، درست . 3 - ( اِ.) ایمان، باور


آوریدن (وَ دَ) (مص م .) نک آوردن


آوریل [ فر. ] ( اِ.) چهارمین ماه از سال میلادی


آوشن (شَ) ( اِ.) آویشن


آون (وَ) ( اِ.) آونگ


آوند (وَ) [ په . ] ( اِ.) 1 - ظرف . 2 - کوزة آب یا شراب . 3 - لوله هایی که شیرة خام را از ریشه به برگ ها می رساند


آوند ( آوند .) ( اِ.) دلیل، برهان


آونگ (وَ) ( اِ.) 1 - ریسمانی که خوشه های انگور و دیگر میوه ها را به آن می بندند و از سقف می آویزند تا فاسد نشود. 2 - هر چیز آویخته، معلق . 3 - جسم سنگینی که گرد محور ثابتی حرکت کند، مانند پاندول ساعت


آونگان (وَ) (ص فا.) آویخته، معلق، آونگ


آونگون (وَ) (ص فا.) معلق، آویخته


آوه (وَ) ( اِ.)1 - کوره ای که در آن خشت و آهک و مانند آن می پختند.2 - نقشی به شکل زنجیر که بر حاشیه چیزی بکشند یا بدوزند


آوه ( آوه .) (شب جم .) «کلمة افسوس » دریغ، افسوس


آویختن (تَ) [ په . ] 1 - (مص م .) آویزان کردن . 2 - فرو گذاشتن، پایین انداختن . 3 - حمایل کردن . 4 - دار زدن . 5 - (مص ل .) آویزان شدن . 6 - جنگیدن . 7 - چنگ زدن، تمسک جستن


آویخته (تِ) (ص مف .) 1 - آویزان شده، معلق . 2 - چنگ زده، تمسک جُسته . 3 - مورد سؤال قرار گرفته


آویز 1 - (ص فا.) در ترکیب با برخی کلمات معنی آویزنده می دهد: دست آویز، دل آویز. 2 - ( اِ.) جنگ، نبرد. 3 - جواهری که بر حلقة گوشواره بیاویزند. 4 - بلور و مانند آن که برای زینت به چلچراغ بیآویزند. 5 - منگوله، شرابه . 6 - گیاهی زینتی با گل های قرمز


آویزان (ص فا.) 1 - معلق، آویخته . 2 - در حال جنگ و گریز


آویزان شدن (شُ دَ)(مص ل .)(عا.) 1 - مزاحم کسی شدن . 2 - سور زدن، ط فیلی بودن


آویزش (ز ِ) (اِمص .) 1 - آویختن . 2 - تعلق، پیوستگی . 3 - جنگ، نبرد


آویزه (ز) (اِمر.) 1 - گوشواره . 2 - آپاندیس


آویزه بند ( آویزه بند . بَ) ( اِ.) بند ناف


آویزون ( اِ.) آویزان، کنایه از: آدم مزاحم


آویزگان ( اِ.) پناه، مستمسک


آویشن (شَ)( اِ.)گیاهی است معطر و صحرایی با گل های سفید و برگ های کوچک شبیه نعناع . آویشم، آویشه، آویشنه یا آوشن هم گویند


آویژه (ژِ) (ص . اِ.) 1 - ویژه، خالص . 2 - معشوق، یار یا دوست نزدیک


آپ تو دیت (د یْ) [ انگ . ] (اِمص .) روزآمد کردن، نو یا امروزی کردن، طبق روز درآوردن، در جریان آخرین اطلاعات گذاشتن


آپ گریت (گِ رِ یْ) [ انگ . ] (اِمص .) ترفیع یا ارتقا دادن . (بیشتر در مورد کامپیوتر و برنامه های کامپیوتری و برخی قطعات الکترونیکی به کار می رود)


آپارات [ روس . ] ( اِ.) 1 - دستگاه، ابزار، ماشین . 2 - دوربین عکاسی . 3 - دستگاه نمایش فیلم . 4 - دستگاه تعمیر و اصلاح لاستیک اتومبیل


آپارتاید [ انگ . ] ( اِ.) سیاستی که براساس آن یک نژاد از نژاد دیگر جدا نگه داشته می شود و از امتیازات کمتری بهره می برد


آپارتمان (تِ) [ فر. ] ( اِ.) 1 - ساختمان، عمارت . 2 - ساختمان مجزا و مستقل


آپارتی (ص .) بی شرم، حقه باز


آپاندیسیت [ فر. ] ( اِ.) = آپاندیس : ورم ضمیمة رودة کور که بسیار دردناک و گاه کشنده است، آویزه آماس . (فره )


آچ ( اِ.) افرا


آچار ( اِ.) 1 - تُرشی، چاشنی . 2 - زمین پست و بلند و سراشیب . 3 - درهم آمیخته


آکواریوم [ فر. ] ( اِ.) مخزن شیشه ای که در آن آب می ریزند و انواع ماهی زینتی را در آن نگه داری می کنند، آبزی دان . (فره )


آچار [ تر. ] ( اِ.) آلتی فلزی که به وسیلة آن مهره های آهنین را باز کنند یا ببندند و انواع مختلف دارد: چهارسو، دو سر، شمع، شلاقی، آلن و غیره


آچار فرانسه (فَ س ِ) [ تر - فر. ] (اِ.) 1 - آچار یک دسته با یک فکِ ثابت و یک فکِ متحرک . 2 - (عا.) مجازاً به شخصی گویند که در کارهای مختلف (معمولاً فنی ) وارد است


آچاردن (دَ) (مص ل .) 1 - درهم آمیختن . 2 - چاشنی به خوراک زدن


آچارکشی (کِ) [ تر - فا. ] (حامص .) وارسی شل یا سفت بودن پیچ و مهره ها و سفت کردن پیچ های شُل به ویژه در خودروها


آچمز (مَ) [ تر. ] ( اِ.)اصطلاحی است درشطرنج، و حالت مهره ای که اگر آن را از جوار شاه بردارند، شاه کیش می شود


آژان [ فر. ] ( اِ.) 1 - نماینده، کارگزار. 2 - پاسبان


آژانس [ فر. ] ( اِ.) 1 - نمایندگی . 2 - کارگزار. 3 - بنگاه (فره ) ؛ آژانس خبری مؤسسه ای که خبر را جمع و منتشر می کند


آژخ (ژَ) ( اِ.) آزخ


آژدار (ص .) دارای ردیفی از سوراخ های پی در پی روی سربرگ و تمبر و فیلم و مانند آن (فره )، پرفراژ


آژده (د) (ص مف .) آژیده، آجیده


آژغ (ژُ) ( اِ.) = آژوغ : نک ازغ


آژفنداک (فَ)( اِ.) قوس قزح، رنگین کمان


آژند (ژَ) ( اِ.) 1 - رسوب گل و لای . 2 - ملاط


آژندن (ژَ دَ) (مص ل .) ملاط کشیدن بین دو خشت یا سنگ


آژندیدن (ژَ دَ) (مص م .) نک آژندن


آژنگ (ژَ) ( اِ.) 1 - چین و شکن روی پوست . 2 - گره، خم . 3 - چروکی که در جامه افتد. 4 - موج کوچک


آژگن (گِ) ( اِ.) درِ مشبک، درِ سوراخ سوراخ


آژیانه (نِ) ( اِ.) سنگ فرش


آژیدن (دَ) (مص م .) = آژدن : آجیدن


آژیده (د) (ص مف .) آجیده


آژیر 1 - (ص .) زیرک، محتاط . 2 - قوی، توانا. 3 - برحذر کننده، پرهیزگار. 4 - غلبه . 5 - ( اِ.) فریاد. 6 - اعلام خطر. 7 - آماده، مهیا. 8 - قوت


آژیرنده (رَ د) (ص فا.) آگاه کننده


آژیریدن (دَ) (مص م .) 1 - هوشیار کردن . 2 - خبردار کردن . 3 - فریاد زدن


آژینه (نِ) ( اِ.) آزینه ؛ آلتی فولادی شبیه به تیشه که با آن سنگ آسیا را دندانه دار و تیز می کردند. آسیازنه، آسیاژن نیز گویند


آک ( اِ.) آسیب، آفت


آکادمی (د) [ فر. ] ( اِ.) فرهنگستان، آکادمی نام باغی بوده در آتن که افلاطون در آن تدریس می کرد و کم کم با گذشت زمان معنای انجمن علمی یا فرهنگستان را به خود گرفت


آکادمیک ( آکادمیک .) [ فر. ] (اِ.) مبتنی بر علم، علمی، عالمانه . (فره )


آکاردئون (د ئ ُ) [ فر. ] ( اِ.) از ابزار موسیقی با بدنه ای چین دار، دارای زبانه های فلزی، که به ارتعاش درمی آیند و آن را به وسیلة سر انگشتان نوازند


آکام [ ع . ] ( اِ.) جِ اکمه ؛ تپه ها، پشته ها


آکب (کُ) ( اِ.) نک آکپ


آکبند (بَ) (ص .) کالای صنعتی کار نکرده به صورتی که هنوز در بسته بندی کارخانه باشد، دست نخورده، کار نکرده


آکتریس (تُ) [ فر. ] ( اِ.) هنرپیشة زن، زنی که در صحنة تئاتر، تلویزیون و سینما نقش ایفا کند


آکتور (تُ) [ فر. ] (ص . اِ.) هنرپیشه مرد


آکج (کَ) ( اِ.) چنگک، قلاب آهنی


آکروبات (رُ) [ فر. ] ( اِ.) بندباز، ورزشکاری که کارهایی مانند بندبازی، ژیمناستیک و ... را انجام می دهد


آکروباسی (رُ) [ فر. ] ( اِ.) بندبازی


آکستن (کُ تَ) [ په . ] (مص م .) 1 - آویختن . 2 - بستن، محکم کردن


آکل (کِ) [ ع . ] (اِفا.) خورنده


آکله (کِ لِ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - مؤنث آکل، خورنده . 2 - خوره، جذام . 3 - کنایه از: زن زشت و بدترکیب


آکندن (کَ دَ) [ په . ] (مص م .) 1 - پر کردن، انباشتن . 2 - توی چیزی را پُر کردن . 3 - سطح چیزی را با چیز دیگری پوشاندن . 4 - غنی کردن، آبادان کردن . 5 - مدفون ساختن


آکنده (کَ د) (ص مف .) 1 - انباشته، پر. 2 - میان از چیزی پُر شده . 3 - پوشیده، مخفی . 4 - دفن شده . 5 - منقش


آکنده پهلو ( آکنده پهلو . پَ) (ص مر.) سخت فربه


آکنده گوش ( آکنده گوش .) (ص مر.) اندرزناپذیر


آکنش (کَ نِ) ( اِ.) آن چه که با آن درون چیزی را پر کنند. پشم یا پنبه که درون لحاف یا تشک یا جامه کنند. آکنه نیز گویند


آکنه (کَ نِ) (اِ.) آن چه از پشم و پنبه و لاس و پر و جز آن میان ابره و آستر قبا و لحاف و نهالین و مانند آن کنند؛ حشو، آکین


آکنه (نِ) [ فر. ] (اِ.) نوعی بیماری پوستی که بر اثر اختلال کارکرد و التهاب دستگاه سباسه عارض شود، رخ جوش، (فره )، جوش غرور جوانی


آکنیدن (کَ دَ) (مص م .) آکندن


آکو ( اِ.) = اگو: بوم، جغد


ابابیل ( اَ) [ ع . ] (اِ.)1 - دسته های پراکنده، دسته - دسته، گروه مرغان . 2 - پرستوها، چلچله ها


آکوستیک (کُ سْ) [ فر. ] ( اِ.) 1 - دانش مربوط ب ه تولید و تراگسیل و دریافت اثرهای صوتی نظیر جذب و بازتاب و شکست، صوت - شناسی (فره ). 2 - به کارگیری عایق های صوتی در ساختمان


آکولاد (کُ) [ فر. ] (اِ.) نمادی به شکل } {که هر گاه در طرفین یک عبارت ریاضی که معمولاً شامل کروشه است قرار گیرد، مقصود حاصل آن عبارت است ؛ ابرو (فره )


آکومولاتور (کُ مُ تُ) [ فر. ] (اِ.) دستگاه الکتریکی که می توان مقداری برق در آن ذخیره کرد و به هنگام لزوم از آن پس گرفت . و آن انواع بسیار دارد مانند آکومولاتور سربی و غیره، انباره، خازن برق


آکپ (کُ) ( اِ.) گرداگرد درون دهان ؛ لپ


آککرا (کِ) ( اِ.) اکرکراهه، گیاهی است مانند بابونه با برگ های ریز و شاخه های نازک، طعم تند و تیزی دارد و ریشة کلفت آن در طب به کار می رود


آگاه [ په . ] (ص .) 1 - مطلع، باخبر. 2 - واقف، عارف، هوشیار، بیدار


آگاهاندن (دَ) (مص م .) آگاهانیدن


آگاهی 1 - (حامص .) خبر، اطلاع . 2 - دانش، معرفت . 3 - ( اِ.) شعبه ای از نیروهای انتظامی که به کشف دزدی ها و جنایات می پردازد. در گذشته تأمینات می گفتند


آگج (گَ) ( اِ.) نک آکج


آگر (گُ) ( اِ.) نک آگور


آگراندیسمان [ فر. ] ( اِمص .) 1 - فرآیند بزرگ کردن عکس به وسیلة دستگاه مخصوصی در عکاسی . 2 - (عا.) بزرگ نمایی، شاخ و برگ دادن به مطالب


آگرمان (گْ رِ) [ فر. ] (اِ.) موافقت دولتی با سفارت شخصی از طرف دولت دیگر، پذیرش


آگشتن (گَ تَ) (مص م .) آغشتن


آگفت (گُ یا گِ) ( اِ.) آسیب، صدمه، آفت


آگنج (گَ) 1 - (ص مف .) در ترکیب با کلمات معنی انباشته و پر کرده می دهد: جگر آگنج . 2 - ( اِ.) رودة گوسفند آکنده از گوشت پخته یا خوراکی های دیگر


آگنده گوش (گَ د) (ص . مر) اندرزناپذیر


آگهی (گَ) (حامص .) 1 - آگاهی، اطلاع . 2 - علم، معرفت . 3 - خبری که از جانب فردی یا مؤسسه ای در روزنامه ها و مجلات و رادیو و تلویزیون انتشار یابد و آن غالباً جنبة تبلیغاتی دارد


آگو ( اِ.) نک آکو


آگور ( اِ.) خشت پخته، آجر


آگورگر (گَ) (ص فا.) آجرپز


آگوش ( اِ.) آغوش، بغل


آگون (ص .) نگون، واژگون : سرآگون


آگپ (گُ) ( اِ.) نک آکپ


آگیشیدن (دَ) آویختن، پیچیدن


آگیم (اِ.) کم غربال


آگین 1 - ( اِ.) پُر، انباشته . 2 - در ترکیب با کلمات به معنی آلوده، انباشته، اندوده می آید: زهرآگین، گوهرآگین


آی (صت .) حرف ندا


آی (اِصت .) 1 - کلمه ای است نشانة درد. 2 - کلمه ای است نشانة حسرت و دریغ


آی . سی . یو [ انگ . ]I.C.U ( اِ.) بخش مراقبت های ویژه در بیمارستان که وضعیت بیمار را در هر لحظه نشان می دهد


آی . یو. دی [ انگ . ]I.U.D ( اِ.) وسیله ای جهت جلوگیری از بارداری که در رحم زن قرار می دهند


آی .سی [ انگ . ]I.C ( اِ.) شبکة به هم پیوسته ای از عنصرهای فعال و غیرفعال که در یک لایة نیمه هادی مجتمع شده است و همراه با چند قطعة هم جوار می تواند کار یک مدار کامل الکترونیکی را انجام دهد، مدار مجتمع


آی کیو [ انگ . ]IQ ( اِ.) بهرة هوشی (روان - شناسی )


آیا (ادات استفهام ) کلمه ای است که بدان کلمه طلب دانستن و استفهام کنند


آیات [ ع . ] ( اِ.) جِ آیه  - نشانه ها، علامت ها. 2 - آیه های قرآن . ؛ آیات متشابه آیاتی از قرآن که مقصود از آن ها کاملاً روشن نیست و قابل تأویل است . ؛ آیات محکمه آیاتی از قرآن که مقصود آن ها روشن است و قابل تأویل نیست . ؛ نماز آیات نمازی که هنگام خسوف و کسوف و دیگر بلایای طبیعی بر مسلمانان واجب است


آیان 1 - (ص فا.) در حال آمدن . 2 - (اِ.) بدیهه، آمده


آیبک (بَ) [ تُر. ] ( اِ.)1 - یک ماه تمام . 2 - معشوق


آیت (یَ) [ ع . ] ( اِ.)1 - نشانه، علامت . 2 - معجزه . 3 - دلیل، برهان . 4 - هر یک از جمله های قرآن که با هم تشکیل یک سوره را می دهند. 5 - اعجوبه . 6 - عبرت . ج . آیات


آیت الله ( آیت الله ُ لْ لا) [ ع . ] (اِمر.) نشانه و حجت خدا، ع نوان یا لقبی که مسلمانان به مجتهدان و عالمان بزرگ دین می دهند. ؛ آیت الله العظمی عنوان و لقب مجتهدان شیعه که مرجع تقلید هستند


آیت الکرسی ( آیت الکرسی ُ لْ کُ) [ ع . ] (اِمر.) آیة 255 از سورة بقره که به اعتقاد شیعیان خواندن و توسل به آن موجب حفظ از بلایا می شود


آیتم (تِ) [ انگ . ] (اِ.) هر یک از بخش های جداگانة یک مجموعه، موضوع، مطلب، چیز، فقره


آیزنه (یَ یا یِ نِ) [ تر. ] ( اِ.) (عا.) شوهر خواهر


آیس (یِ) [ ع . ] (ص فا.) مأیوس، ناامید


آیسه (یِ س ِ) [ ع . آئسه ] (ص فا.) زنی که حیض نبیند


ابرکاکیا (اَ بَ) (اِ.) عنکبوت، تار عنکبوت


آیش (یِ) 1 - (اِمص .) اسم مصدر از آمدن . 2 - ( اِ.)زمان بین بار دادن درختانی که یکسال در میان بار می دهند. 3 - در کشاورزی به زمین آماده برای کشت می گویند


آیفت (یَ) ( اِ.) حاجت، نیاز


آیفون (فُ) [ انگ . ] (اِ.) 1 - نام تجاری نوعی دستگاه برای برقراری ارتباط، آوابر. (فره ). 2 - نوعی تلفن که برای مکالمه بین قسمت - های مختلف یک ساختمان به کار می رود. ؛ آیفون تصویری نوعی در بازکن برقی که از طریق مانیتور آن می توان چهرة شخص را در بیرون از ساختمان دید


آینده (یَ د) (اِفا.) 1 - کسی یا چیزی که می آید.2 - داخل شونده . 3 - زمان پس از حال


آیه (یِ) [ ع . ] ( اِ.) آیت . ج . آیات


آیژ (یِ) ( اِ.) آییژ؛ شرارة آتش، جرقه . آییژ، پژواک، آبیز، هم گویند


آیین [ په . ] ( اِ.) = آئین : 1 - رسم، عادت . 2 - معمول، متداول، مرسوم، سنت . 3 - شیوه، روش . 4 - کردار. 5 - قاعده، قانون . 6 - سامان، اسباب . 7 - زیب، زینت .8 - فر، شکوه . 9 - مذهب، کیش 0 - تشریفات 1 - طبیعت، نهاد، فطرت 2 - شهرآرای، جشن


آیین بندی (بَ) (حامص .)آراستن شهر هنگام جشن و شادمانی یا برای ورود شخص بزرگی


آیین جمشید (نِ جَ) (اِمر.) نام آهنگی از آهنگ های قدیم موسیقی ایرانی


آیین دادرسی (نِ رَ) (اِمر.) مقرراتی که در رسیدگی به دعاوی کیفری و حقوقی از طرف دادگاه ها و مأموران دادرسی و اصحاب دعوی باید رعایت شود


آیین نامه (مِ) (اِمر.) اساسنامه، مجموعة اصول و قوانینی که یک شرکت برای نظم دادن به روال کاری خود، تهیه می کند


آیینة بخت ( آیینة بخت ء بَ) (اِمر.) آیینه ای که در مجلس عقد و عروسی در پیش عروس می گذارند


آیینة دق ( آیینة دق ء د) (اِمر.) 1 - آیینه ای که چهرة انسان را زرد و نحیف نشان دهد. 2 - کنایه از: آدم عبوس و ترشرو


آیینة سکندر ( آیینة سکندر ء س ِ کَ دَ) (اِمر.) آیینه ای که ارسطو برای اسکندر ساخت و آن را بالای منارة اسکندریه نصب کرده بودند


آیینة پیل ( آیینة پیل ء ) (اِمر.) 1 - طبل یا دُهُل بزرگ که آن را بر پیل می نواختند. 2 - جرس و زنگی که بر پیل می آویختند


آیینة کسی بودن ( آیینة کسی بودن ء کَ. دَ) (مص ل .) به طور محض در همة حرکات مقلد کسی بودن و از خود ابتکاری نداشتن


آیینه ( آیینه .) ( اِ.) آینه، قاپ یا تاسی که نتوان حکم کرد که به چه شکلی نشسته است


آیینه (یِ نِ) [ په . ] ( اِ.) = آینه . آئینه : 1 - تکه شیشه ای که با جیوه پشت آن را پوشش می دهند تا بتوان صورت هر چیزی را به واسطة نور در آن منعکس کرد. 2 - مجازاً هر چیز صاف و براق . 3 - (کن .) دل عارف . ؛ آیینه ی عیب شکستن (کن .) ترک عیب جویی کردن . ؛ آیینه در شهر کوران (کن .) کار بیهوده به ویژه عرضه هنر و مهارت در نزد افراد بی اطلاع


آیینه بندان ( آیینه بندان . بَ)(اِمر.)آراستن در و دیوار خانه با نهادن آیینه های بسیار بر آن . آیینه - بندی نیز گویند


آیینه خانه ( آیینه خانه . نِ) (اِمر.)اتاقی که آن را آیینه - کاری کرده باشند


آیینه دار ( آیینه دار .) (ص مر.) 1 - کسی که آیینه را در پیش عروس یا هر کس دیگر نگه دارد تا خود را در آن ببیند. 2 - سلمانی، آرایشگر


آیینه کاری ( آیینه کاری .) (حامص .) (اِمر.) نوعی تزیین داخلی ساختمان، با چسباندن قطعه های کوچک آیینه به شکل های هندسی و گل و بته های مختلف


آییژ ( اِ.) شراره، شرر آتش


ا همزه یا الف حرف اول الفبای فارسی است در دستور زبان فارسی فرق میان الف و همزه این است که همزه قبول حرکت میکند و الف ساکن است.همزه در زبان فارسی فقط در اول کلمه واقع میشود


ائمه (اَ ئِ مِّ) [ ع . ائمة ] (اِ.) جِ امام ؛ پیشوایان، سران . ؛ ائمه اطهار امامان شیعه . ؛ ائمه جماعت پیش نمازان . ؛ ائمه ُالاسماء هفت اسم اول خداوند که «اسماء الهی » نامیده می شوند و عبارتند از: حی، عالم، مرید، قادر، سمیع، بصیر و متکلم


اب ( اَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - پدر، ج . آباء. 2 - کشیش


ابا ( اَ) [ په . ] (حر اض .) با، همراه


ابا ( ابا .) [ ع . ] (اِ.) پدر


ابا (اَ یا اِ) [ په . ] (اِ.) = وا: آش . به حذف همزه نیز خوانده می شود مانند: جوجه با، شوربا


ابا ( اِ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) سرباز زدن، سر - پیچیدن . 2 - خودداری کردن . 3 - (اِمص .) سرکشی، نافرمانی . 4 - نخوت، تکبر


ابا داشتن (اِ. تَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) امتناع ورزیدن


ابا کردن (اِ. کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) سرباز زدن، امتناع کردن


ابریز ( اِ ) [ یو. ] (اِ.) زر ناب، زر بی غش


اباتت (اِ تَ) [ ع . اباتة ] (مص ل .) = اباته : شب را در جایی گذراندن، شب را در جایی به سر بردن، بیتوته کردن


اباحت (اِ حَ) [ ع . اباحة ] (مص م .) 1 - حلال کردن، روا دانستن . 2 - جایز. 3 - به تکلیف اعتقادی نداشتن و انجام محّرمات را جایز دانستن


اباحتی (اِ حَ) [ ع - فا. ] (ص نسب .) اباحی ؛ ملحدی که همه چیز را مباح شمارد و انجام محرمات را جایز می داند


اباده (اِ د یا دَ) [ ع . ] (مص م .) هلاک کردن، کشتن


اباره (اِ یا اَ رِ) [ ع . ابارة ] 1 - (مص م .) مایه خرمابن نر را به خرمابن ماده رساند ن . 2 - هلاک کردن . 3 - (اِمص .) اصلاح کشت و زرع


اباریق ( اَ) [ ع . ] (اِ.) جِ ابریق ؛ کوزه ها


اباز ( اِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - ریسمانی که به وسیلة آن خردة دست شتر بربندند تا دست از زمین برداشته دارد، بند. 2 - نام رگی است در پای


اباشه (اُ شَ یا ش ِ) [ ع . ] (اِ.) = اباش : جماعتی آمیخته از هر جنس مردم


اباض (اِ.) [ ع . ] (اِ.) 1 - ریسمانی که به وسیلة آن خردة دست شتر بربندند تا دست از زمین برداشته دارد، بند. 3 - نام رگی است در پای