گرد سر کسی گردیدن ( گرد سر کسی گردیدن ِ سَ رِ کَ. گَ دَ) (مص م .) قربان و صدقة آن شدن


گرد و خاک کردن (گَ دُ. کَ دَ) (مص ل .) (عا.) جار و جنجال به راه انداختن، قشقرق راه انداختن


گرد و قلنبه (گِ دُ. قُ لُ ب) (ص مر.) کوتاه و چاق


گرد پیری ( گرد پیری ِ) (ص مر.) (عا.) کنایه از: سفید شدن مو


گرد چیزی برآمدن (گِ د. بَ. مَ) (مص ل .) از عهدة آن چیز برآمدن


گرد کار برآمدن (گِ د. بَ مَ دَ) (مص ل .) مقدمات انجام کاری را فراهم کردن


گرد کردن (گِ. کَ دَ) (مص م .) 1 - جمع کردن، فراهم آوردن . 2 - سر راست کردن، روُند کردن


گرد گرفتن (گَ. گِ رِ تَ) 1 - (مص م .)خاکروبی کردن . 2 - (مص ل .) خاک آلود شدن


گردآوری ( گردآوری . وَ) (حامص .) جمع آوری، گرد آوردن


گرداب (گِ) (اِمر.) جایی عمیق در رودخانه یا دریا که آب در آن می چرخد و به قعر فرو می رود


گرداس (گُ) (ص .) ستمگر، ظالم


گردافشانی ( گَ. اَ) (حامص .)1 - غبار افشاندن . 2 - در گیاه شناسی عبارت از دوره ای است که دانه گرده از بساک خارج شده و برای رشد و نمو خود روی کلالة مناسبی قرار گیرد. گردافشانی به دو طریق مستقیم و غیرمستقیم صورت می گیرد


گرداله (گِ لِ) (اِمر.) 1 - خاکه ذغال که آن را به صورت گلوله درمی آورند و به عنوان سوخت استفاده می کردند. 2 - قطعه سنگ تقریباً صاف و معمولاً بزرگتر از قلوه سنگ


گردالی (گِ) (ص مر.) (عا.) گرد، مدور


گردان (گُ) (اِ.) 1 - پهلوانان . 2 - یک سوم هَنگ، سه گروهان


گردان (گَ)(ص فا.)1 - چرخنده، دوار، متحرک . 2 - متغیر، متحول


گرداندن (گَ دَ) (مص م .) 1 - تغییر دادن، دگرگون کردن، چرخاندن . 2 - به گردش درآوردن و تعارف کردن . 3 - تغییر جهت دادن، برگرداندن . 4 - اداره کردن


گرداننده (گَ نَ د) (ص فا.) کسی که ادارة کارها را به عهده دارد


گرداگرد (گَ گَ) (ص مر.) همیشه گردنده


گرداگرد (گِ گِ) (اِ مر.) اطراف، پیرامون


گردباد (گِ) (اِ.) بادی باحرکت چرخشی توأم رو به جلو و رو به بالا


گردبان (گَ) (اِ.) کوهان شتر


گردبر (گِ بُ) (ص فا.) = گردبرنده : 1 - افزار نجاران که بدان چوب ها را سوراخ کنند. 2 - مثقب، بیرم، برماه . 3 - دست افزاری که چرم - دوزان خیمه را بدان سوراخ کنند تا طناب از آن بگذرد


گردسوز (گِ) (اِمر.) نوعی چراغ نفتی


گردش (گَ د) (اِمص .) 1 - گردیدن، دور زدن . 2 - حرکت . 3 - تحول . 4 - پیچ و خم، چین و شکن . 5 - جابه جایی . 6 - رفتن به جایی برای هواخوری و تفریح یا تماشا


گردشگاه ( گردشگاه .) (اِمر.) جای تفریح و گردش


گردشگر ( گردشگر . گَ) (اِ.) کسی که برای گردش و تماشای دیدنی ها به جایی سفر کند، سیاح، توریست


گردشگری ( گردشگری . گَ) (حامص .) سفر کردن به کشورها و جاهای مختلف برای دیدن و تماشا کردن و تفریح و...، توریسم


گردل (گِ د) (ص .) (عا.) 1 - خرد. 2 - آهسته . ؛ گردل . گردل راه رفتن (کن .) خرامان و خوش طبع و مطبوع راه رفتن


گردماه (گِ) (اِمر.) 1 - قمر در شب های سیزدهم و چهاردهم و پانزدهم که مدور باشد. 2 - ماه شب چهاردهم، بدر (خصوصاً)


گردمشت (گِ مُ) (ص مر.) 1 - مُشت، پنجة جمع شده . 2 - قبضه، قبضة کمان


گردن (گَ دَ) (اِ.) 1 - بخشی از بدن جانداران که سر را به تنه وصل می کند. 2 - بخش باریکی که بدنة ظرفی را به دهانه آن متصل می کند. ؛ گردن از مو نازک تر کنایه از: اظهار عجز و غالباً در قبولِ حقیقت و حرف حق . ؛ گردن کسی را تبر نزدن کنایه از: گردن کلفتی در بی عاری و زورمندی آن کس


گردن افراز (گَ دَ. اَ) (ص فا.) 1 - متکبر، خودپسند. 2 - گردنکش، عاصی . 3 - نیرومند، قوی


گردن افراشتن ( گردن افراشتن . اَ تَ) (مص ل .) طغیان کردن، سرکشی


گردن برده (گَ دَ. بُ د) (ص مر.) عاصی، غیرمنقاد؛ مق . گردن داده


گردن بند ( گردن بند . بَ) (اِ.) پیرایه ای معمولاً از سنگ ها یا فلزهای قیمتی که آن را خانم ها به گردن می آویزند، گلوبند


گردن تافتن ( گردن تافتن . تَ) (مص ل .) سرباز زدن، اعراض، سرپیچی


گردن خاریدن ( گردن خاریدن . دَ) (مص ل .) عذر آوردن، بهانه آوردن


گردن دادن ( گردن دادن . دَ) (مص م .) اطاعت کردن، تسلیم شدن


گردن زدن ( گردن زدن . زَ دَ) (مص م .) کشتن، سر بریدن


گردن شق ( گردن شق . شَ) (ص مر.) = گردن شخ : کنایه از: مغرور، سرکش


گردن فراز ( گردن فراز . فَ) (ص فا.) کنایه از: متکبر و سرکش


گردن نهادن ( گردن نهادن . نِ دَ) (مص م .) اطاعت کردن


گردن پیچیدن ( گردن پیچیدن . دَ) (مص ل .) سر باز زدن، نا فرمانی کردن


گردن کلفت ( گردن کلفت . کُ لُ) (ص .) 1 - نیرومند. 2 - دارای قدرت اجتماعی یا اقتصادی . مجازاً زورگو


گردن گرفتن (گَ دَ. گِ تَ) (مص م .) 1 - اقرار کردن . 2 - پذیرفتن، به عهده گرفتن


گردنا (گَ دَ) (اِ.) 1 - سیخ کباب . 2 - گوشة عود و رباب و مانند آن که سیم ها را بر آن بندند و بگردانند تا ساز گوک شود. 3 - چوب چرخ چاه که گرد و طناب دلو را به آن پیچند و از آن گشایند ؛ گردنا ی چرخ (کن .) آسمان


گردنا (گِ) 1 - (حامص .) گردی . 2 - (اِمر.) کاسة زانو. 3 - پیرامون، گرداگرد


گردناج (گَ یا گِ) (اِمر.) = گردناگ . گردنای : کبابی که گوشت آن را در آب جوشانیده باشند و سپس به سیخ کشند و کباب کنند؛ گردانیده


گردنامه (گِ. مَ یا مِ) (اِمر.) طلسم، دعایی است که دربارة کسی که دوستش دارند می نویسند تا از آن ها دور نشود


گردنه (گَ دَ نِ) (اِ.) راه پُر پیچ و خم و سخت در بالای کوه


گردنه ( گردنه .) (اِ.) نک وردنه


گردنکش ( گردنکش . کَ) (ص فا.) نافرمان، سرکش، باقدرت


گردنگ (گَ دَ) (ص .) 1 - دیوث، ابله، احمق . 2 - بی اندام


گردنی (گَ دَ)(حامص .) 1 - شجاعت، دلاوری . 2 - ریاست


گردنی کردن ( گردنی کردن . کَ دَ) (مص ل .) سرکشی کردن


گرده (گِ د) [ په . ] (ص مر.) 1 - هرچیز گرد و مدور مانند: نان . 2 - نوعی برنج


گرده (گُ د) (اِ.) 1 - شانه، دوش . 2 - کلیه . ؛بر گرده ی کسی سوار شدن کنایه از: اراده و اختیار او را به دست گرفتن


گرده (گَ د) (اِمر.) 1 - طرح یا تصویری که از طرح یا تصویر دیگری کپیه کنند. 2 - پودر، گردی که زنان برای بزک مورد استفاده قرار می دادند


گرده بان (گِ د) [ معر. ] (ص مر.) نگاهبان، نگهبان، حارس


گردهم آیی (گِ د هَ) (حامص .) کمیسیون، جلسه، همایش


گردو (گِ) (اِ.) تیره ای از گیاهان دولپه ای بی گلبرگ با میوة کوچک و کروی دارای پوسته ای سخت و ضخیم که مغز آن خوراکی و پُر روغن است


گردوغند ( گردوغند . غَ) (ص مر.) (عا.) کسی که فربه و کوتاه باشد: گرد اندام


گردون (گَ) [ په . ] 1 - (ص فا.) هرچه دور خود بگردد. 2 - (اِ.) ارابه . 3 - آسمان، گنبد لاجوردی


گردونه (گَ نِ) (اِ.) ارابه، گاری، چرخ


گردپا ( گردپا .) (اِ.) = گردپای : پیرامون تخت، جای نشستن . ؛ گردپا نشستن : مربع نشستن، چهار زانو نشستن


گردک (گِ دَ) 1 - (اِمصغ .) مصغر گرد به معنی خیمة کوچک . 2 - (اِ.) حجلة عروس


گردکان (گِ د) (اِ.) گردو، جوز


گردگاه (گِ) (اِمر.) = گردگه : 1 - کمر، میان . 2 - لگن خاصره


گردگیری ( گردگیری .) (حامص .) 1 - خاکروبی . 2 - (عا.) نزاع، زد و خورد


گردیدن (گَ دَ) [ په . ] (مص ل .) 1 - گشتن، شدن، چرخیدن . 2 - تغییر یافتن، تحول یافتن . 3 - حرکت کردن، راه پیمودن . 4 - متوجه بودن، روی آوردن . 5 - مقابله کردن، نبرد کردن


گرز گران (گُ ز گِ) (اِمر.) کوپال سنگین


گرزمان (گَ زْ) (اِ.) عرش اعظم، فلک


گرزن (گَ زَ) (اِ.) تاج، تاج مرصع . گرزین هم گفته شده


گرزه (گَ ز) (اِ.) مار بزرگ، نوعی مار بد زهر و کشنده


گرزه (گِ ز) (اِ.) موش


گرزین (گَ) (اِمر.) تیر پیکان دار


گرس (گُ) (اِ.) گرسنگی . مق سیری


گرس ( گرس .) (اِ.) 1 - موی پیچیده . 2 - موی باف زنان، موی پیچه


گرست (گَ رَ) (ص .) سیاه مست


گرستن (گِ رِ تَ) (مص ل .) مخفف گریستن


گرسنه (گُ رُ نِ) (ص .) مقابل سیر. مجازاً: بسیار نیازمند


گرسنه چشم ( گرسنه چشم . چَ) (ص مر.) کنایه از: بخیل و ممسک


گرسنگی (گُ رُ نِ) (حامص .) حالت یا وضعیت گرسنه بودن


گرشال (گُ) (اِمر.) گرگ + شغال . جانوری است که از پیوند گرگ و شغل حاصل شود


گرفت (گِ رِ) (مص مر.) 1 - مؤاخذه، ایراد. 2 - گرفتن، اخذ. 3 - غرامت، تاوان . 4 - خسوف، کسوف . 5 - گرفتاری . 6 - جرم، جنایت


گرفتار (گِ رِ) [ په . ] (ص مف .) 1 - اسیر، مبتلا. 2 - عاشق، دلباخته


گرفتار آمدن ( گرفتار آمدن . مَ دَ) (مص ل .) 1 - اسیر شدن . 2 - عاشق شدن


گرفتاری ( گرفتاری .) (حامص .)بیچارگی، درماندگی


گرفتن (گِ رِ تَ) [ په . ] (مص م .) 1 - دریافت کردن، به دست آوردن . 2 - شروع کردن . 3 - اثر کردن . 4 - مؤاخذه کردن، مورد عتاب قرار دادن . 5 - انتخاب کردن . 6 - فرض کردن . 7 - پوشانیدن . 8 - به تصرف درآوردن، تسخیر کردن . 9 - پر کردن، فراگرفتن 0 - کرایه کردن، اجاره کردن 1 - سلب کردن 2 - پنداشتن، تلقی کردن


گرفته (گِ رِ تِ) (ص مف .) 1 - به دست آمده . 2 - اندوهگین، دلتنگ


گرفتگی (گِ رِ تِ) (حامص .) 1 - سد شدن، بسته شدن . 2 - اندوهگینی، ملال خاطر


گرل فرند (گِ. فِ رِ) [ انگ . ] (اِ.) دوست دختر


گرم ( گرم .) (اِ.) (عا.) میان دو دوش، گوشت پس گردن نزدیک به مازه


گرم (گِ رَ) [ فر. ] (اِ.) یک هزارم کیلو


گرم (گُ) (اِ.) اندوه، زحمت، غم


گرم (گَ) [ په . ] (ص .) 1 - آن چه دارای گرماست، ض د سرد. 2 - با محبت، صمیمی . 3 - تندخو. گرم 4 - دلنشین، دلچسب . ؛ گرم و سرد چشیده کنایه از: آن که تجربه های بسیار کرده و ورزیده شده


گرم خو (گَ) (ص مر.) تندخو


گرم راندن (گَ. دَ) (مص ل .) تاختن، چهارنعل رفتن


گرم سخن ( گرم سخن .سُ خَ)(ص مر.) خوش صحبت، خوش گفتار


گرم شدن ( گرم شدن . شُ دَ) (مص ل .) 1 - حرارت پذیرفتن . 2 - سرحال شدن، به شوق آمدن


گرم شکمی ( گرم شکمی . ش کَ)(حامص .)پُرخوری، شکم بارگی


گرم عنان ( گرم عنان . عِ) [ فا - ع . ] (ص مر.) 1 - تند، سریع، 2 - پرشور، پرشوق


گرم کن (گَ. کُ) (اِ.) 1 - وسیله ای که برای گرم کردن به کار می رود. 2 - لباس کشباف نرم و ضخیم به صورت بلوز یا بلوز و شلوار


گرم گاه ( گرم گاه .) (اِمر.) میان روز که هوا بسیار گرم است


گرم گرفتن ( گرم گرفتن . گِ رِ تَ) (مص م .) کسی را مورد تفقد قرار دادن


گرم گشتن ( گرم گشتن . گَ تَ)(مص ل .)بی قرار شدن، خشمگین شدن


گرما (گَ) [ په . ] (اِ.) حرارت، سختی گرما


گرمابه (گَ ب) (اِمر.) حمام، به ویژه حمام عمومی


گرمازده (گَ. زَ د) (ص .)دستخوش گرمازدگی


گرماسنج ( گرماسنج . سَ) (اِمر.) وسیلة اندازه گیری مقدار گرمایی که دفع، جذب یا از جسمی به جسمی دیگر منتقل می شود، کالری متر


گرماگرم ( گرماگرم . گَ) (ق .) 1 - بحبوحه . 2 - در حال گرمی


گرمایش ( گرمایش . یِ) (اِ.) عمل یا فرآیند پدید آوردن گرما


گرمایی ( گرمایی .) (ص نسب .) 1 - مربوط به گرما. 2 - کسی که تحت تأثیر گرما قرار گرفته


گرمب (گُ رُ) (اصط .) (عا.) صدای سقوط چیزی سنگین از جایی بلند. ؛ گرمب گرمب صدای پی در پی افتادن یا کوفتن و زدن چیزی


گرمخانه (گَ. نِ)(اِ.) محوطه ای برای پرورش گل و گیاه که بخشی از سقف و دیوارهایش شیشه ای است و دما و رطوبت آن نسبتاً ثابت نگه داشته می شود


گرمسیر ( گرمسیر .) (اِمر.) جایی که آب و هوای آن گرم است


گرمک (گَ مَ) (اِ.) 1 - نوعی خربزه که پیش رس است و دارای پوست زرد و سفید مایل به زرد می باشد. شکلش شلغمی و یا متمایل به کروی است . معمولاً نرم تر از خربزه ولی بی مزه تر از آن است . 2 - باقلای در آب جوشانیده


گرمی نمودن ( گرمی نمودن . نُ یا نَ دَ)(مص ل .)مهربانی کردن


گرنج (گُ رِ) (اِ.) 1 - چین، شکن . 2 - کنج، گوشه، بیغوله


گرنجار (گُ رِ) (اِمر.) برنجزار، شالیزار


گرنگ (گُ رَ) (اِ.) = کرنگ : 1 - لشکرگاه . 2 - میدان جنگ


گره (گَ رَ) [ معر. ] (اِ.) ظرف آب، سبو


گره (گِ رِ) (اِ.) واحد طول قدیم مساوی 116 ذرع


گره (گِ رَ یا رِ) [ په . ] (اِ.) 1 - پیچیدگی و درهم شدگی نخ و ریسمان یا چیز دیگر. 2 - برآمدگی هایی از ساقه که برگ ها روی آن قرار دارند. 3 - مشکل، گرفتاری . ؛ گره بر ابرو زدن کنایه از: رو ترش کردن، عبوس شدن


گره خوردن ( گره خوردن . خُ دَ) (مص ل .) 1 - گره به وجود آمدن . 2 - کنایه از: بروز مشکل و مانع در کار


گره گشا ( گره گشا . گُ) (ص فا.) دارای توانایی یا امکان حل مشکل


گره گیر ( گره گیر .) (ص .) مجعد، پُرپیچ و تاب


گرو (گِ) (اِ.) کوزة سفالین که آن را لعاب کاشی دهند


گرو (گِ رُ) (اِ.) رهن، شرط


گرو بردن ( گرو بردن . بُ دَ) (مص ل .) پیروز شدن در شرط بندی


گرو بستن ( گرو بستن . بَ تَ) (مص ل .) شرط بستن


گروس (گُ) (اِ.) موی پیچه . موی باف زنان


گروس ( گروس .) (اِ.) چرک جامه و بدن، ریم


گروش (گِ رَ وِ) (اِمص .) ایمان آوردن


گرونده (گِ رَ وَ د) (ص فا.) مؤمن، متدین، معتقد


گروه (گُ) [ په . ] (اِ.) 1 - دسته، جمعیت . 2 - امت، فرقه . 3 - واحدی از سربازان شامل 9 نفر. 4 - امتیاز کارمند از جهت مدرک تحصیلی و سابقة کار که خود به چند پایه تقسیم می شود. 5 - اصطلاحی است که در دانشگاه ها به جای کلمة انگلیسی دپارتمان یعنی جزوی از دانشگاه که در آن دروس مشابه و مربوط به یکدیگر تدریس می شود اطلاق می کنند. مثلاً: گروه آموزش ادبیات فارسی و مانند آن


گروهان (گُ) (اِ.) 1 - جِ گروه ؛ گروه ها، دسته ها. 2 - در اصطلاح ارتش یک دسته سرباز از 140 تا 170 نفر


گروهبان (گُ) (اِمر.) مسئول تعلیم سرباز و این درجه ای است بالاتر از سرجوخه . شامل سه رتبه : گروهبان سوم، گروهبان دوم و گروهبان یکم


گروهه (گُ هِ) (اِ.) گلوله، گلوله ای که از پنبه، خمیر یا هر چیز دیگر باشد


گروهک (گُ هَ) (اِمصغ .) 1 - گروه کوچک . 2 - حزب یا جمعیت سیاسی کوچک یا بی اهمیت


گروگان (گِ رُ) (اِمر.) چیزی یا کسی که در مقابل وامی که دریافت می شود به گرو می گذارند


گروگان (گُ) (اِمر.) آلت تناسل، شرم مرد، نره، قضیب


گروگر (گَ رُ گَ) 1 - (ص .) قابل پرستش، معبود. 2 - خدای تعالی


گروگر (گُ رُّ گُ) (ق مر.) (عا.) پشت سرهم، پیاپی


گرویدن (گِ رَ دَ) (مص ل .) ایمان آوردن، پذیرفتن، قبول کردن


گرویده (گِ رَ د) (اِمف .) مؤمن، معتقد


گرگ (گُ) [ په . ] (اِ.) جانوریست پستان دار و گوشت خوار شبیه سگ اما بسیار خطرناک و وحشی با رنگ سفید، خاکستری، خرمایی و صدایی زوزه مانند. ؛ گرگ باران دیده کنایه از: آدم باتجربه و کهنه کار


گرگ آشتی ( گرگ آشتی .) (اِ مر.) آشتی ظاهری که در باطن دل های طرفین بر دشمنی باقی باشد؛ صلح به نفاق و مکر و فریب


گرگ بند ( گرگ بند . بَ) (ص مر.) 1 - کنایه از: گرفتار و اسیر، زبون، خفیف . 2 - بسیار ترسان


گرگ میش (گُ) (ص مر.) منافق، دورو


گرگ و میش (گُ گُ) (ص مر.) (عا.) هوای تاریک و روشن


گرگر (گَ گَ) (اِ.) 1 - دادگر، یکی از نام های خداوند. 2 - تخت پادشاهان


گرگر (گُ گُ) (ق .) بسیار و پیوسته


گرگم به هوا (گُ گَ. ب. هَ) (اِمر.) (عا.) نوعی از بازی های کودکان


گرگن (گُ گُ) (اِ.) غله ای که هنوز خوب نرسیده باشد، و آن را گاه در آتش بریان کنند و خورند


گرگین (گَ) (ص مر.) کسی که بیماری گَر دارد


گرگینه (گُ نِ) (اِمر.) پوستین


گری ( گری .) (حامص .) بیماری جرب


گری (گَ) (پس .) در ترکیب با بعضی واژه ها، معنای حاصل مصدری می دهد. مانند: دادگری


گری ( گری .) (اِ.) 1 - پیمانه، کیل . 2 - جریب


گریان (گِ) (ص فا.) در حال گریستن، کسی که گریه می کند


گریاندن (گِ دَ) (مص م .) وادار به گریه کردن، به گریه انداختن


گریبان (گَ) (اِمر.) بخشی از جامه که گردن را در برمی گیرد، یقه


گریبانگیر ( گریبانگیر .) (ص فا.) مبتلا سازنده، دامن - گیر


گریبانگیر شدن ( گریبانگیر شدن . شُ دَ) (مص ل .) دچار شدن، دامن گیر شدن


گریبانی ( گریبانی .) (اِ.) جامه ای که دامن و آستین ندارد و بر روی قبا پوشند


گریج (گُ) (اِ.) 1 - بیغوله و زندان . 2 - خانة کوچک


گریختن (گُ تَ) [ په . ] (مص ل .) در رفتن، به هزیمت شدن


گریز (گُ) (اِ.) گریختن، فرار کردن، رهایی


گریز زدن ( گریز زدن . زَ دَ)(مص ل .)1 - هنگام نوشتن یا سخن گفتن از مطلبی به مطلب دیگر پرداختن . 2 - فرار کردن


گریزان ( گریزان .) (ق .) گریزنده، در حال فرار


گریزه (گُ زَ یا ز) (اِ.) قاچاق


گریزپا ( گریزپا .) (ص مر.) 1 - فراری . 2 - بی دوام


گریس (گِ) [ انگ . ] (اِ.) روغن، چربی


گریستن (گِ تَ) [ په . ] (مص ل .) گریه کردن


گریسه (گِ سَ یا سَ) (اِ.) 1 - مکر، فریب . 2 - چاپلوسی


گریغ (گُ) [ په . ] (اِ.) گریز، فرار


گریم (گِ) [ فر. ] (اِ.) تغییر قیافة چهرة هنرپیشه با آرایش و ابزاری خاص


گریمور (گِ مُ) [ فر. ] (اِفا.) گریم کنندة صورت هنرپیشه


گریه (گِ یِ) (اِمص .) اشک ریختن، سرشک


گریه انداختن ( گریه انداختن . اَ تَ) (مص م .) (عا.) گریاندن، گریانیدن


گریوه (گَ وِ) [ په . ] (اِ.) 1 - گردن، پشت گردن . 2 - کوه پست، پشته، تپه


گریپ (گِ) [ فر. ] (اِ.) زکام، آنفلونزا


گریپ فروت ( گِ. فُ)(اِ.)میوة درخت گریپ - فروت از تیرة مرکبات از جنس دارابی، قدری ترش، معطر و خوراکی


گز ( گز .) (اِ.) نوعی پارچه


گز ( گز .) (اِ.) 1 - درختچه ای زینتی از تیرة گزها با برگ های ریز و به هم فشرده که دارای گل های منظم و صورتی یا سفید رنگ است . از ساقة آن ماده ای شیرین و مطبوع به نام گزانگبین خارج می شود. 2 - نوعی شیرینی که آن را با شیرابة گیاه گز درست می کنند


گز ( گز .) (اِ.) نوعی تیر بی پر


گز ( گز .) (ص .) گس


گز (گَ یا گِ) (اِ.) = گاز: دندان، سن


گز (گَ) (اِ.) واحد طول که در قدیم معادل 24 انگشت بود. ؛ گز نکرده پاره کردن کنایه از: کاری را نسنجیده و از روی بی فکر کردن


گزار (گُ)1 - (ص فا.) در ترکیب با بعضی واژه ها معنای گزارنده می دهد. مانند: نمازگزار. 2 - (اِ.) طرح یا نقشی که با مداد آن را روی کاغذ یا پارچه می کشند و بعد رنگ می کنند


گزار ( گزار .) (اِ.) نیشتر حجام


گزاردن (گُ رْ دَ) [ په . ] (مص م .) 1 - ادا کردن، انجام دادن . 2 - بیان کردن


گزارش (گُ رِ) (اِمص .) 1 - تعبیر خواب . 2 - شرح و تفسیر. 3 - بیان، اظهار


گزارش دادن ( گزارش دادن . دَ) (مص م .) خبر رساندن


گزارش کردن ( گزارش کردن . کَ دَ) (مص م .) شرح و تفسیر کردن


گزارشگر ( گزارشگر . گَ)(ص فا.)شرح دهنده، مخبر، خبرنگار


گزاره (گُ رِ) (اِمص .) نک گزارش


گزاره ( گزاره .) (اِ.) مسند، عبارتی که آگاهی نسبت به مسندالیه می دهد


گزاره کردن ( گزاره کردن . کَ دَ) (اِمص .) گذشتن، عبور کردن


گزاف (گُ یا گِ) 1 - (ص .) بیهوده، عبث . 2 - بسیار، بی اندازه


گزاف گویی ( گزاف گویی . ) (حامص .) اغراق گویی، مبالغه کردن


گزافه (گَ یا گِ فِ) (ص .) بیهوده، عبث


گزافه گو ( گزافه گو .) (ص فا.) عبث گو، بیهوده گو، پرحرف


گزافکاری ( گزافکاری .) (حامص .) افراط، مبالغه


گزان (گَ) (ص فا.) گزنده، در حال گزیدن


گزانگبین (گَ زَ گَ) (اِمر.) شکرک مترشح از بوته های گز را گزانگبین گویند. این شکرک سفت و شکننده و دارای قند و الکل های مختلف است و خواص دارویی دارد. از جمله به عنوان مسهل جهت اطفال و ضد راشیتیسم استعمال می شود. به علاوه ازآن نوعی شیرینی به نام گز درست می کنند


گزاونگان (گَ وَ) (ص فا. ق حا.) شتابان، به تعجیل


گزاییدن (گَ دَ) (مص م .) گزیدن


گزر (گَ زَ) (اِ.) زردک، هویج


گزر (گُ ز) (اِ.) مخفف گزیر، چاره، علاج


گزردن (گُ زَ دَ) (مص م .) علاج کردن، چاره نمودن


گزریدن (گُ ز دَ) (مص م .) علاج کردن، چاره کردن


گزش (گَ ز) (اِمص .) گزیدن


گزلک (گِ لِ) [ تر. ] (اِ.) نک گزلیک


گزلیک (گَ یا گِ) [ تر. ] (اِ.) چاقوی کوچک دسته دار


گزمر (گَ مَ) (اِمر.) حساب مساحت ساختمان ها و عمارات


گزمه (گَ مِ) [ تر. ] (اِ.) شبگرد، پاسبان


گزند (گَ زَ) [ په . ] (اِ.)1 - آسیب، آفت . 2 - چشم زخم


گزند رسانیدن ( گزند رسانیدن . رَ دَ) (مص م .) صدمه زدن، گزند رساندن


گزنه (گَ زَ نِ یا نَ) (اِ.) گیاهی است یک ساله یا پایا با برگ های متقابل . گونه های مختلف گزنه پوشیده از خارهای گزنده است که پس از لمس، محتویات سوزآور غدة زیر آن در پوست بدن وارد می شود و ایجاد سوزش می کند


گزک (گَ زَ) (اِ.) 1 - مزه، چیزی که با آن تغییر ذائقه دهند. 2 - سرما زده . 3 - موقع، فرصت مناسب . 4 - (عا.) بهانه، دستاویز. ؛ گزک دست کسی دادن یا افتادن : بهانه یا مدرک به دست کسی افتادن یا دادن


گزک ( گزک .) (اِ.) 1 - نوبت، دفعه، کرت . 2 - نوبت آب در زراعت (معمولاً در 8 یا 16 روز)


گزک ( گزک .) (اِ.) تشنج


گزگز کردن (گِ گِ. کَ دَ) (مص ل .) (عا.) سوزش داشتن


گزیت (گَ ز) (اِ.) باج و خراج


گزیدن (گُ دَ) (مص م .) 1 - پسند کردن، انتخاب کردن . 2 - جدا کردن


گزیده (گَ د) (ص مف .) نیش خورده


گزیده (گُ د) (ص مف .) پسندیده، انتخاب کرده


گزیده کردن ( گزیده کردن . کَ دَ)(مص م .) دست چین کردن، انتخاب کردن


گزیر (گُ) (اِ.) چاره، علاج


گزیر ( گزیر .) [ معر. ] (اِ.) 1 - پاکار، پیشکار. 2 - داروغه، عسس


گزیرش (گُ رِ) (اِمص .) چاره گری، علاج


گزیره (گُ رِ) (اِ.) چاره، علاج


گزین (گُ) 1 - (ص مف .) انتخاب شده . 2 - (ص فا.) انتخاب کننده


گزین کردن (گُ. کَ دَ) (مص م .) انتخاب کردن، برگزیدن


گزینش (گُ نِ)(اِمص .)برگزیدن، انتخاب کردن


گزینه (گُ نِ) (اِ.) 1 - مجموعه ای از نوشته های انتخاب شده . 2 - هر یک از پاسخ های یک آزمون . 3 - هر یک از دو یا چند شیئی، پیشنهاد یا راه حلی که بتوان انتخاب کرد


گس (گَ) (ص .) (عا.) مزه ای که دهان را می بندد


گسار (گُ) (پس .) پسوندی است که در ترکیب با بعضی واژه ها معنای خورنده می دهد. مانند: غم گسار، می گسار


گساردن (گُ دَ) (مص م .) 1 - نهادن، گذاشتن . 2 - خوردن، خوردن شراب و غم


گسارنده (گُ رَ د) (ص فا.) ساقی


گساریدن (گُ دَ) (مص م .) نک گساردن


گست (گَ) (ص .) زشت، قبیح، نازیبا


گستاخ (گُ) [ په . ] (ص .) جسور، بی ادب


گستاخ شدن ( گستاخ شدن . شُ دَ) (مص ل .) بی باک شدن، دلیر شدن


گستاخی ( گستاخی .) (حامص .) دلیری، بی پروایی


گستاخی کردن ( گستاخی کردن . کَ دَ) (مص ل .) جسارت کردن


گستراندن (گُ تَ دَ) (مص م .) 1 - پهن کردن . 2 - فرش کردن . 3 - منتشر کردن . 4 - پخش کردن


گسترانیدن (گُ دَ) (مص م .) نک گستراندن


گستردن (گُ تَ دَ) (مص م .) 1 - پهن کردن، باز کردن . 2 - پخش کردن، انتشار دادن . 3 - رواج دادن، متداول کردن


گستردنی (گُ تَ دَ) (ص .) هرآنچه که بگسترانند


گسترده (گُ تَ د) (ص مف .) پهن کرده، پهن شده


گسترده شدن ( گسترده شدن . شُ دَ) (مص ل .) منتشر شدن


گسترش (گُ تَ رِ) (اِمص .) 1 - گستردگی، پهن شدگی . 2 - فرش، هر چیز گستردنی . 3 - رواج، توسعه، بسط


گستریدن (گُ تَ دَ) (مص م .) پراکنده کردن، گستردن


گستن (گُ تَ) (اِمص .) کوفتن


گسته (گَ تَ یا تِ) (اِ.) 1 - هرچیز زشت و پلید. 2 - فضلة چارپایان


گستی (گَ) (حامص .) زشتی، نازیبایی، پلیدی


گسستن (گُ سَ تَ) [ په . ] (مص ل .) بریدن، جدا کردن


گسسته (گُ سَ تِ) (ص مف .) جدا کرده، از هم جدا شده، باز شده


گسستگی (گُ سَ تِ) 1 - (حامص .) بریدگی، انقطاع . 2 - پراکندگی


گسل (گُ سَ) (اِ.) شکست در بخشی از پوستة جامد زمین که باعث جابه جایی چینه ها می شود


گسل (گُ س ) (پس .) با بعضی واژه ها، معنای گسلنده می دهد. مانند: پیمان گسل


گسل کردن (گُ سَ. کَ دَ) (مص م .) فرستادن، روانه کردن


گسلاندن (گُ سَ دَ) (مص م .) گسیختن، پاره کردن


گسلانیدن (گُ سَ دَ) (مص م .) نک گسلاندن


گسلیدن (گُ سَ دَ) (مص م .) = گسیلیدن : گسیختن، گسستن


گسی بنده (گُ. بَ د) (ص مر. اِمر.) پیک، قاصد، چاپار؛ ج . گسی بندگان


گسی داشتن (گُ. تَ) (مص م .)فرستادن، روانه شدن


گسیختن (گُ تَ) (مص ل .) = گسیلیدن : پاره شدن، جدا کردن


گسیخته (گُ تِ یا تَ) (ص مف .) بریده، از هم جدا شده


گسیختگی (گُ تِ یا تَ) (حامص .) جداشدگی، پاره شدگی


گسیل (گُ) (اِ.) روانه ساختن


گسیل کردن ( گسیل کردن . کَ دَ) (مص م .) فرستادن، روانه کردن


گش (گُ) (اِ.) هر یک از اخلاط چهارگانة صفرا، بلغم، خون، سودا


گش (گَ) (ص .) = کش : خوش، خوب، با ناز و تکبر، نازنین


گش (گِ) (اِ.) دل، قلب


گشاد (گُ) 1 - (ص .) پهن، فراخ . مق تنگ . 2 - دارای پهنا، قطر، گنجایش، ظرفیت یا وسعت بیش از حد معمول . 3 - (اِمص .) رها کردن تیر از شست . 4 - فتح، تسخیر. 5 - گشایش . 6 - حمله . 7 - (ق .) با فاصله از یکدیگر. 8 - (عا.) آن که تن به کار نمی دهد، تنبل


گشادبازی ( گشادبازی .) (اِ.) وضع یا عمل نسنجیده و همراه با بی احتیاطی، به ویژه بی حساب و کتاب خرج کردن و حساب دخل و خرج و سود و زیان خود را نداشتن


گشادن (گُ دَ) 1 - (مص م .) آزاد کردن، باز کردن . 2 - فتح کردن . 3 - جدا کردن . 4 - چاره کردن، حل کردن . 5 - روان کردن، جاری ساختن . 6 - گشودن یا گشوده شدن . 7 - خلاص کردن، رها کردن . 8 - شاد کردن . 9 - روان کردن (شکم و مانند آن )0 - راست شدن، درست شدن 1 - جدا شدن، منفصل شدن 2 - قطع رابطه کردن، گسستن


گشادنامه (گُ. مِ) (اِمر.) 1 - فرمان پادشاهان . 2 - دیباچة کتاب


گشاده دست ( گشاده . دَ) (ص مر.) بخشنده، جوانمرد


گشاده (گُ د) (ص مف .) 1 - باز شده، مفتوح . 2 - فتح شده . 3 - جاری کرده، روان ساخته . 4 - شاد کرده


گشاده دل ( گشاده دل . د) (ص مر.) بشاش، جوانمرد


گشاده رویی ( گشاده رویی .) (حامص .) خوشرویی، بشاشت


گشاده زبان ( گشاده زبان . زَ) (ص .) خوش بیان


گشاده شدن ( گشاده شدن . شُ دَ) (مص ل .) باز شدن، رها شدن


گشاده میان ( گشاده میان .) (ق .) بدون آمادگی، مقابل بسته میان


گشاده کار ( گشاده کار .) (ص مر.) کسی که در انجام کارها جسور است


گشایش (گُ یِ) (حامص .) گشودن، فتح


گشاینده (گُ یَ د) (ص فا.) 1 - باز کننده . 2 - فاتح


گشت (گَ) (مص مر. اِمص .) 1 - سیر و سیاحت . 2 - گردیدن، گشتن . 3 - گردش در شب جهت پاسبانی . 4 - تفرج، تماشا. 5 - جست و جو، تفحص . 6 - تغیر، تبدل . 7 - محو


گشت (گِ) (ق .) همه، همگی، کلاً


گشت زدن (گَ. زَ دَ) (مص ل .) سیر کردن، گردیدن، گردش کردن


گشت کردن ( گشت کردن . کَ دَ) (مص ل .) سیر کردن، گردیدن


گشتا (گُ) (اِ.) بهشت


گشتن (گَ تَ) [ په . ] (مص ل .) 1 - دور زدن، گردیدن . 2 - تغییر کردن . 3 - شدن . 4 - جستجو کردن . 5 - گردش، سیر کردن . 6 - چرخیدن، دور زدن . 7 - مراجعت کردن . 8 - جنگ کردن، مبارزه کردن، 9 - انتقال یافتن، رسیدن 0 - زایل شدن، غروب کردن


گشته (گَ تِ) (ص مف .) 1 - گردیده . 2 - تغییر یافته، عوض شده . 3 - گردش کرده، سیر کرده . گشتی (گَ) (اِ.) پاسبان شب، پلیس


گشن (گَ شَ) (ص .) بسیار، انبوه


گشنه (گُ نِ) (ص .) (عا.) گرسنه


گشنگی (گُ نِ) (حامص .) گرسنگی


گشنی (گُ) (حامص .) جفت گیری حیوان نر با ماده


گشنیدن (گُ دَ) (مص ل .) آمیختن نر و ماده


گشنیز (گِ) [ په . ] (اِ.) 1 - گیاهی است یک ساله با گل های سفید و چتری، از سبزی های خوردنی که مزة آن تند است . 2 - ورقی دربازی که خال های آن شبیه برگ گشنیز است، خاج


گشودن (گُ دَ) (مص م .) باز کردن


گشوده (گُ دَ یا د) (ص مف .) باز شده، وا شده


گشودگی (گُ د) (حامص .) گشایش


گشی (گَ) (حامص .) = کشی : 1 - خوشی، خوشحالی، شادمانی . 2 - خرامیدگی، رفتار توأم با ناز


گفت (گُ) (مص مر.) کلام، قول، گفتار


گفت و شنود (گُ تُ شُ) (اِمص .) 1 - گفتن و شنیدن مکالمه . 2 - مباحثه، جر و بحث


گفت و شنید ( گفت و شنید ُ ش ) (اِمص .) نک گفت و شنود


گفتار (گُ) (حامص .) سخن، حدیث


گفتاردرمانی ( گفتاردرمانی . دَ) (حامص .) 1 - معالجة بیماری های روانی از راه گفت و گوی پزشک و بیمار. 2 - استفاده از روش های توان بخشی برای درمان اختلال های تکلم


گفتمان (گُ تِ) (اِمص .) گفت و گو، مباحثه


گفتن (گُ تَ) [ په . ] (مص م .) 1 - صحبت کردن، حرف زدن . 2 - به نظم درآوردن، سرودن . 3 - معتقد بودن . 4 - آواز خواندن . 5 - پنداشتن، تصور کردن . 6 - نامیدن


گفتگو (گُ تُ) (حامص .) = گفت و گوی : مباحثه، مجادله، مکالمه


گل (گُ) [ په . ] (اِ.) 1 - عضو تولید مثلی و تکثیر گیاهان که از برگ های تغییر شکل یافته به وجود آمده است . گل ممکن است سلول های هر دو جنس نر و ماده را شامل باشد و یا فقط ممکن است سلول های یک جنس (نر و یا ماده ) را دربرداشته باشد. اکثر گل ها دارای رنگ های مختلف و بوی مطبوع می باشند و زیبایی خاصی دارند و از این جهت به عنوان زینت نگه داری می شوند. 2 - به طور عام هر گیاه علفی گل دار. 3 - غنچه وا شده، غنچه شکفته . 4 - مطلق گُل سرخ . 5 - اخگر، شعله . 6 - خوب، دوست داشتنی . 7 - محبوب، معشوق . 8 - هر چیز زیبا و محبوب . 9 - نوایی است از موسیقی قدیم 0 - قسمت مرکزی هندوانه که خوش خوراک تر است 1 - چهرة سرخ و خوش آب و رنگ 2 - اشکال هندسی شش گوشه و هشت گوشه و ده گوشه و دوازده گوشه و غیره که در خاتم سازی به کار می رود. ؛ گل از گل کسی شکفتن چهرة کسی از شادی درخشیدن . ؛ گل سرسبد کنایه از: نمونة اعلاء، نمونة بهترین . ؛ گل کاشتن کنایه از: هنرنمایی کردن، کار نظرگیری انجام دادن


گل باقالی (گُ) (ص .) دارای خال ها یا لکه های رنگی در یک زمینة مشخص


گل ( گل .) [ انگ . ] (اِ.) 1 - دروازه، در بازی هایی مانند فوتبال، جایی که باید توپ داخل آن شود تا امتیاز به دست بیاید. 2 - امتیازی که پس از عبور توپ از دروازه یا سبد یک تیم به تیم مقابل تعلق گیرد


گل (گِ) [ په . ] (اِ.) خاک آمیخته با آب . ؛ در جایی را گل گرفتن کنایه از: جایی را یک باره تعطیل کردن


گل (گَ) (اِ.) (عا.) گردن، گلو


گل آذین (گُ) (اِمر.) 1 - آرایش و چگونگی قرار گرفتن گل ها بر روی ساقة گیاهان . 2 - نامی از نام های زنان


گل آرایی ( گل آرایی .) (حامص .) هنر ترکیب و تنظیم گل و متفرعات آن از قبیل برگ و شاخه در گلدان به کمک عناصر و عواملی از قبیل سنگ ریزه و کندة درخت و امثال آن به نحو متناسب


گل افشان (گُ. اَ) = گل افشاننده : 1 - (ص فا.) افشانندة گل، گل ریز. 2 - (حامص .) گل افشاندن خاصه در ایام جشن (مانند نوروز). 3 - (اِمر.) نوعی آتشبازی . 4 - مخملک، سرخک و آبله مرغان


گل انداختن ( گل انداختن . اَ تَ) (مص ل .)(عا.) 1 - سرخ شدن، برافروخته شدن . 2 - گرم شدن (گفتگو). 3 - نقش انداختن


گل اندود کردن (گِ. اَ. کَ دَ) (مص م .) مالیدن گل بر بام و غیره


گل بیز (گُ) (ص فا.) 1 - گل افشان، گلریز. 2 - معطر، خوشبو


گل خواندن ( گل خواندن . خا دَ) (مص ل .) در اصطلاح قماربازان همة نقد خود را یکباره بر داو نهادن، در این موقع کلمة «گل » را بر زبان رانند


گل خوچه ( گل خوچه . چَ یا چِ) (اِ.) نک غلغلج، غلغلک


گل ریزان ( گل ریزان .)(ص مر.) مراسم گلریزی به سر عروس و د اماد یا به سر پهلوان در زورخانه


گل سرسبد (گُ لِ سَ. سَ بَ)(ص مر.)کنایه از: آدم محبوب و برگزیده


گل سوری ( گل سوری ) (اِمر.) گل سرخ


گل فروشی ( گل فروشی . فُ) (اِ.) 1 - عمل فروختن گل . 2 - فروشگاهی که در آن گل می فروشند


گل قند ( گل قند . قَ) [ فا - معر. ] (اِمر.) نوعی مربا که از برگ های گل سرخ و شکر (یا قند) در آفتاب پرورش دهند و آن به منظور تقویت و لینت مزاج تجویز می شده، گلشکر، گلنگبین


گل مهره (گِ مُ رِ) (اِمر.) 1 - گلوله و مهره ای که از گِل سازند. 2 - کرة زمین


گل مولا (گُ لِ مُ) (اِمر.) عنوانی است که به درویشان دهند


گل مژه (گُ. مُ ژِ) (اِمر.) دانه یا جوشی که در پلک چشم به وجود آید


گل میخ (گُ) (اِمر.) نوعی میخ که سرش پهن است


گل نمودن (گُ. نُ دَ) (مص ل .) جلوه کردن، ظاهر شدن


گل نوش ( گل نوش .) (اِمر.) نام نوایی است در موسیقی


گل و گردن (گَ لُ گَ دَ) (اِمر.) (عا.) گردن و شانه


گل و گشاد ( گل و گشاد . گُ) (ص مر.) (عا.)گشاد، پهن


گل پارسی (گِ لِ) (اِمر.) گل سرشوی


گل چهره (چِ رِ یا رَ) (ص مر.) آن که چهره اش در لطافت و طراوت به گل ماند


گل چین کردن ( گل چین کردن . کَ دَ) (مص م .) انتخاب کردن، بهترین ها را برگزیدن


گل کاری ( گل کاری .) (اِ.) 1 - عمل یا فرایند کاشتن و پرورش گل . 2 - جایی که در آن گل کاشته اند


گل کردن ( گل کردن . کَ دَ) (مص ل .) بسیار نیکو از انجام کاری برآمدن، خوب جلوه کردن


گل کوبی ( گل کوبی .) (حامص .) سیر و گشت در اول بهار در گلزار


گل گفتن ( گل گفتن . گُ تَ) (مص ل .) حرف نیکو و به جا گفتن


گل گیر (گِ) (اِ.) پوشش آهنی که بالای چرخ اتومبیل و دوچرخه و موتورسیکلت قرار می دهند برای جلوگیری از پاشیده شدن گِل


گل گیر ( گل گیر .) (اِمر.) آلتی شبیه قیچی که با آن زبانه شمع را می گیرند


گلاب (گُ) (اِمر.) عرقی که از یک قسم گل مشهور به گل محمدی یا گل سرخ گرفته می شود و معطر است


گلاب پاش ( گلاب پاش .) 1 - (ص فا.) آن که گلاب پاشد. 2 - (اِ.) ظرفی بلورین و غیره دارای لوله که در آن گلاب ریزند و از لولة آن گلاب پاشند


گلابتون (گُ بَ) (اِ.) گل های برجسته که با رشته های طلا یا نقره روی پارچه می دوزند


گلابدان (گُ) (اِ.) ظرفی مانند تُنگ کوچک دسته دار باگردن باریک و بلند و معمولاً دارای لوله که در آن گلاب می ریزند، گلاب پاش


گلابه (گِ بَ) (اِمر.) گل و لای


گلابی (گُ) (اِ.) 1 - از جمله میوه هایی که دانه های آن لعاب بسیار دارد و تقریباً به شکل بیضی است . 2 - وسیله ای بیضی شکل که مانند توپ از باد پُر می شود و از آن در ورزش مشت زنی استفاده می کنند


گلاج (گُ) (اِ.) = گولاج . گولانج : نانی است تنک چون کاغذ که از نشاسته و سفیدة تخم مرغ پزند و در شربت قند و نبات ریزه کنند و خورند؛ لابرلا


گلادیاتور (گِ تُ) [ فر. ] (اِ.) در روم قدیم به بردگان و غلامانی می گفتند که می بایست در میدان های عمومی با یکدیگر یا با حیوانات درنده تا دم مرگ بجنگند


گلاله (گُ لَ یا لِ) (اِ.) = کلاله . غلاله : 1 - کاکل مجعد، موی پیچیده . 2 - زلف (به طور اعم )


گلاله ( گلاله .) [ معر. ] (اِ.) 1 - بالشچه ای که زنان بر سرین بندند تا کلان نماید. 2 - شاماکچه که زیر جامه و زره پوشند. 3 - پیراهن، قمیص


گلانی (گُ) (ص نسب . اِ.) 1 - گلفروشی . 2 - باغبانی


گلاویز (گَ) (ص فا.) دست به گریبان، دست به یقه


گلاویز شدن ( گلاویز شدن . شُ دَ) (مص م .) دست به گریبان شدن


گلاگل (گَ گَ) (اِ.) (عا.) شکم سخت پیش آمده (آبستن )


گندا (گَ) (ص فا.) هر چیزی که از آن بوی ناخوش آید


گلایدر (گِ د) [ انگ . ] (اِ.) هواگردی با بال ثابت که برای پرواز بدون استفاده از نیروی موتور طراحی شده باشد و اغلب برای اهداف آموزشی و تفریحی استفاده شود، بادپَر. (فره )


گلایول (گِ یُ) [ فر. ] (اِ.) گلی است با ساقه های بلند، برگ های دراز و باریک و گل هایی به رنگ های سفید، سرخ . پیاز این گل سفت و پوشیده از الیاف می باشد


گلبام ( گلبام .) (اِمر.) 1 - آواز بلندی باشد که نقاره چیان و شاطران و قلندران و معرکه گیران در وقت نقاره نواختن و معرکه بستن یکباره کشند. 2 - لحنی است از موسیقی قدیم


گلبانگ ( گلبانگ .) (اِمر.) 1 - آواز بلند. 2 - نام لحنی از لحن های موسیقی


گلبرگ ( گلبرگ . بَ) (اِمر.) برگ گل


گلبن ( گلبن . بُ) (اِمر.) 1 - درخت و بوتة گل . 2 - بیخ بوتة گل


گلبول (گُ لُ) [ فر. ] (اِ.) یاخته های بسیار کوچک و کروی شکل که در خون پیدا می شود و بر دو قسم است گلبول سفید و گلبول قرمز


گلخانه ( گلخانه . نِ) (اِ.) جایی برای پرورش گل به ویژه جای سرپوشیده ای با گرما و روشنایی مناسب و کمابیش ثابت


گلخن ( گلخن . خَ) (اِمر.) 1 - تون حمام . 2 - جای انداختن زباله


گلخن تاب ( گلخن تاب .) (ص فا.) تون تاب، کسی که آتش خانة حمام را روشن می کند


گلدان ( گلدان .) (اِ.) 1 - ظرفی دهان گشاد برای کاشتن و عمل آوردن گل . 2 - چنین ظرفی با گل های داخل آن . 3 - ظرفی برای گذاشتن شاخه های گل در آن


گلدسته ( گلدسته . دَ تِ) (اِمر.) 1 - دسته ای گل . 2 - مناره، منارة مساجد و معابد


گلدوزی ( گلدوزی .) (حامص .) دوختن گل روی پارچه های رنگین


گلر (گُ لِ) [ انگ . ] (اِ.) دروازه بان در بازی هایی ک ه دارای دروازه است


گلرنگ (گُ. رَ) (ص مر.) به رنگ گل، سرخ رنگ


گلریز ( گلریز .) 1 - (ص فا.) گل افشان . 2 - (اِ.) پارچه ای که در آن گل های سرخ بافته باشند. 3 - نام آهنگی است در دستگاه شور در موسیقی


گلزار ( گلزار .) (اِمر.) 1 - نام لحنی در موسیقی . 2 - جای گل بسیار


گلسازی ( گلسازی .) (اِ.) هنر یا فن ساختن گل از پارچه، پلاستیک، کاغذ یا مواد دیگر


گلست (گَ لَ) (ص .) سیاه مست


گلستان (گُ لِ) (اِ.) باغ گل، باغی که در آن گل - های گوناگون پرورش می دهند، گلشن


گلسنگ (گُ. سَ) (اِمر.) گیاهی است که از اجتماع قارچ و جلبک بر روی سنگ ها بوجود می آید


گلشن ( گلشن . شَ) (اِمر.) گلزار، گلستان


گلشکر ( گلشکر . ش کَ یا کَّ) (اِمر.) معجونی از برگ گل سرخ و شکر یا قند که برای تقویت معده به کار می بردند


گلعذار ( گلعذار . عِ) [ فا - ع . ] (ص مر.) زیباروی، خوش سیما


گلغر (گِ غَ) (ص شغل .) = گل گر: بنا، گل کار


گلغر (گُ غَ) (اِمر.) کُرک، پشم نرم


گلغنده (گُ غَ د) (اِمر.) پنبة زده شده و گلوله کرده


گلف (گُ) [ انگ . ] (اِ.) نوعی بازی شبیه به چوگان که در آن با چوبی سرکج به توپ ضربه می زنند تا وارد چاله ای بشود که در زمین تعبیه شده است


گلفام (گُ) (ص مر.) گلگون، گلرنگ


گلنار ( گلنار .) (اِمر.) 1 - گل انار. 2 - هر گل سرخ صد برگ


گلناری ( گلناری .) 1 - (ص .) هرآنچه به رنگ گلنار بود. 2 - (اِمر.) نوعی یاقوت ک ه رنگش مانند گل انار می باشد


گلنگدن (گَ لَ گَ دَ) [ تر. ] (اِمر.) شیئی فلزی در تفنگ و تیربارها که متصل به محفظة فشنگ است و با حرکت دادن و پیچانیدن آن فشنگ به محفظه وارد و یا پوکة فشنگ از محفظة انتهای آن خارج شود


گله ( گله .) (اِ.) دانة انگور که از خوشه جدا شده باشد


گله (گِ لِ یا لَ) [ په . ] (اِ.) شکایت، شکوه، اظهار دلتنگی و عدم رضایت


گله (گُ لِ یا لَ) (اِ.) زلف پیچیده و مجعد زنان چون موی زنگی


گله ( گله .) پارچه ای که بر سقف خانه ها مانند سایبان بندند؛ آسمانگیر


گله ( گله .) (اِ.) (عا.) گوشه


گله ( گله .) (اِ.) توده (هرچیز)


گله (گَ لَّ یا لُِ) (اِ.) رمه، رمة گاو و گوسفند


گله ( گله .) (اِ.) راهی که در میان دو کوه واقع شده باشد


گله به گله (گُ لِ. ب. گُ لِ) (ق .) (عا.) جابه جا، همه جا


گله دار (گَ لَّ یا لُِ) (ص فا.) دارندة گله (گاو و گوسفند و غیره )، آن که گله را نگهبانی کند و پرورش دهد


گله مند ( گله مند . مَ) (ص .) دارای گله و شکایت، دارای آمادگی برای گله کردن


گله گزاری (گِ لِ. گُ) (حامص .) شکایت کردن، شکوه کردن


گلو (گِ یا گَ) (اِ.) 1 - قسمت جلوی گردن، مجرای غذا و هوا در درون گردن، حلق . 2 - لوله یا مجرای باریکی که یک مخزن را به دهانه پیوند می دهد (فنی ). ؛ گلو پیش چیزی (کسی ) گیر کردن (کن .) سخت خواهان آن کس بودن


گلو تر کردن ( گلو تر کردن . تَ. کَ دَ)(مص ل .)نوشیدن


گلو پاره کردن ( گلو پاره کردن . رِ. کَ دَ) (مص ل .) فریاد زدن


گلوبند ( گلوبند . بَ) (اِمر.) 1 - گردن بند، سینه - ریز. 2 - دستمال گردن


گلوله (گُ لِ) (اِ.) 1 - هرچیز گرد و گلوله مانند. 2 - فشنگ، جسمی ساخته شده از سرب که برای تیراندازی در سلاح های گرم به کار می رود


گلوند (گَ وَ) (اِمر.) 1 - گلوبند. 2 - هر چیز که به طریق تحفه و هدیه به کسی فرستند، مرسله . 3 - گلوبند مانندی از گردو و انجیر که آن را به هدیه فرستند


گلوه (گُ وَ یا وِ) (اِ.) سوراخ تنور نان پزی


گلوکز (گُ لُ کُ) [ فر. ] (اِ.) قندی که در تمام سلول های گیاهان خصوصاً میوه ها یافت می شود


گلوگاه (گَ) (اِمر.) 1 - حنجره . 2 - گذرگاهی که بتوان از آن وارد جایی شد


گلوگیر (گَ) (ص .) خفه کننده


گلپر (گُ پَ) (اِمر.) گیاهی دو ساله از تیرة چتریان . این گیاه ساقه های ضخیم و برگ های بزرگ دارد و از برگ ها و جوانه ها و دانه های آن جهت ادویه استفاده می شود


گلچین ( گلچین .) (اِ.) 1 - کسی که گل می چیند. 2 - آن چه از میان یک مجموعه انتخاب شده است


گلکار (گُ) (ص شغ .) آن که گل در باغ ها و باغچه ها می کارد


گلکار (گِ) (ص شغ .) آن که در کارهای ساختمانی کار گِل کاری و درست کردن گِل بااوست


گلگشت ( گلگشت . گَ) (اِمر.) 1 - گردش در گلزار. 2 - جای تفریح و گردش در گلزار


گلگون ( گلگون .) (ص مر.) سرخ رنگ، به رنگ گل سرخ


گلگونه ( گلگونه . نِ) (اِمر.) 1 - گلگون . 2 - سرخابی که زنان به گونه های خود مالند. 3 - شراب قرمز


گلگچه (گُ گَ چِ یا چَ) (اِ.) = کلگجه : رسوم و آدابی باشد که از اول تولد اطفال تا اوان عقیقه و گاهواره به طریق سنت رعایت کنند


گلی (گُ) (اِ.) دارای رنگ قرمز روشن


گلی (گِ) (ص .) 1 - آلوده یا آغشته به گِل، گل آلود. 2 - ساخته شده از گل


گلیز (گِ) (اِ.) آب دهان، آب لزجی که از دهان انسان یا حیوان بیرون می ریزد


گلیسیرین (گِ) [ فر. ] (اِ.) = گلیسرل : مایعی است بی رنگ، روغنی، بی بو، کمی شیرین و محلول در آب


گلیم (گِ) (اِ.) نوعی فرش که از پشم می بافند. ؛ گلیم خود را از آب درآوردن کنایه : از عهدة کار خود برآمدن


گلیم گوش ( گلیم گوش .) (اِمر.) موجودی متوهم به شکل آدمی با گوش های بزرگ به حدی که یک گوش را بستر و دیگری را لحاف می کرده اند؛ گوش بستر


گلین (گَ) [ تر. ] (اِ.) عروس


گلین (گِ) (ص نسب .) ساخته شده از گل


گلیون (گَ) (اِ.) بوقلمون، نوعی پارچة هفت رنگ


گلیکوژن (گِ کُ ژِ) [ فر. ] (اِ.) هیدرات کربنی که در سلول های جانوری ذخیره می شود، نشاستة حیوانی


گم (گُ) (ص .) ناپدید، سرگشته، آواره


گم شده (گُ. شُ د) (ص .) واقع در جایی نامعلوم یا فراموش شده


گم و گور ( گم و گور ُ مُ) (ص مر.) (عا.) نیست و نابود، ناپدید


گم گشتن ( گم گشتن . گَ تَ) (مص م .) گم شدن، گم گردیدن


گم گشتگی ( گم گشتگی . گَ تِ) (حامص .) گمراهی، ضلالت


گمار ( گمار .) (اِ.) چمچه، کفگیر بزرگ


گمار ( گمار .) (اِفا.) گمارنده


گمار (گُ) (اِ.) جای ناآشنا، به ویژه در جنگل انبوه که موجب گمراه شدن شخص شود


گماردن (گُ دَ) (مص م .) نک گماشتن


گماشتن (گُ تَ) (مص م .) 1 - منصوب کردن، بر سر کاری گذاشتن . 2 - فرستادن


گماشته (گُ تِ) 1 - (ص مف .) منصوب شده، مأمور شده . 2 - (اِ.) مأمور، عامل . 3 - نوکر، خادم


گمان (گُ یا گَ) (اِ.) 1 - ظن، وهم . 2 - رأی، اندیشه


گمان بردن ( گمان بردن . بُ دَ) (مص ل .) پنداشتن


گمان کردن ( گمان کردن . کَ دَ) (مص ل .) پنداشتن، تصور کردن


گمانه (گُ نَ یا نِ) (اِ.) 1 - گمان، حدس . 2 - چاه با نقبی که مقنی پیش از کندن قنات در محلی که گمان آب می رود حفر می کند


گمانیدن (گُ دَ) (مص م .) اندیشیدن، خیال کردن


گمج (گَ مَ) (اِ.) دیگ سفالین که در آن خوراک پزند


گمج (گُ مَ) (اِ.) نان خمیر ناکرده


گمراه (گُ) (ص مر.) سرگشته، آواره، کسی که راه درست زندگی را انتخاب نکرده


گمراهی (گُ) (حامص .) ضلالت، گم کردگی راه


گمرک (گُ رُ) (اِ.) [ مأخوذ از ترکی ] 1 - اداره ای که مأمور مراقبت از ورود و خروج کالاها (بر اساس قانون واردات و صادرات ) و دریافت حقوق گمرکی از دارندگان آن هاست . 2 - هزینه ها و حقوق گمرکی


گمست (گَ مَ) (اِ.) نوعی جواهر ارزان به رنگ کبود


گمنام ( گمنام .) (ص مر.) بی نام و نشان، خامل


گنداب (گَ) (اِمر.) آب گندیده و بدبوی


گندانه (گَ نَ یا نِ) (اِمر.) جای سکونت و آسایش جانوران


گمولوژی (گِ مُ لُ) [ فر. ] (اِ.) علم مطالعة گوهرسنگ ها که به بررسی منبع و منشأ و توصیف و درجه بندی و شناسایی و ارزیابی آن ها می پردازد، گوهرشناسی . (فره )


گمیختن (گُ تَ) [ په . ] (مص م .) 1 - آمیختن . 2 - ادرار کردن


گمیز (گُ یا گَ) [ په . ] (اِ.) ادرار، شاش


گمیزیدن (گُ دَ) (مص ل .) شاش کردن


گناه (گُ) [ په . ] (اِ.) بزه، کار بد


گناه شستن ( گناه شستن . شُ تَ) (مص م .)1 - پاک کردن گناه . 2 - کنایه از: بدگویی و غیبت از کسی


گناهکار ( گناهکار .) (ص .) خطاکار، مجرم


گنبد (گُ بَ) [ په . ] (اِ.) قُبّه و برآمدگی که بر بالای معابد و مساجد می سازند


گنبدی ( گنبدی .) (ص نسب .) 1 - به شکل گنبد. 2 - خیمة کوچک . 3 - جست و خیز کردن


گنج ( گنج .) (اِ.) خر دم بریده


گنج (گُ) (اِ.) گنجایش، ظرفیُت


گنج (گَ) [ په . ] (اِ.) 1 - خزانة زر و سیم، جواهری که در جایی پنهان باشد. 2 - ثروت بسیار. 3 - انبار، مخزن . ؛ گنج باد آورده گنجی که بی زحمت و رنج به دست آید


گنج افراسیاب (گَ جِ اَ) (اِمر.) نام گنج چهارم از گنج های خسرو پرویز که آن را از افراسیاب به دست آورد


گنج باد آورد (گَ جِ وَ) (اِمر.) 1 - نامِ لحنی از سی لحن باربد. 2 - نام یکی از گنج های خسرو پرویز


گنج خسروی ( گنج خسروی ِ خُ رَ) (اِمر.) نام گنج سوم از هفت گنج خسرو پرویز


گنج خضرا ( گنج خضرا ِ خَ) (اِمر.) نام گنج ششم از گنج های خسرو پرویز


گنج دیبة خسروی ( گنج دیبة خسروی ِ بَ یِ خُ رَ) نک گنج خسروی


گنج دیواربست ( گنج دیواربست ِ بَ) (اِمر.) گنجی که در زیر دیواری در حال فرو ریختن قرار داشت، خضر (ع ) می دانست و آن دیوار را درست کرد


گنج روان ( گنج روان ِ رَ) (اِمر.) نام گنج قارون است و گویند پیوسته در زیر زمین حرکت می کند


گنج سوخته ( گنج سوخته ِ تِ) (اِ.) 1 - نام گنج پنجم از گنج های خسرو پرویز. 2 - نام لحنی از سی لحن باربد


گنج شادآور ( گنج شادآور ِ وَ) نک گنج شادآورد


گنج شادآورد ( گنج شادآورد ِ وَ) (اِمر.) نام گنج هفتم از گنج های خسروپرویز. گنج شادآور، گنج شادورد، گنج شارورد بزرگ هم گویند


گنج شادورد ( گنج شادورد ِ وَ) (اِمر.) نک گنج شادآورد


گنج شایگان ( گنج شایگان ِ یْ) (اِمر.) 1 - گنج بادآورد. 2 - گنج بسیار


گنج عروس (گَ. عَ) (اِمر.) نام گنج اول از گنج های خسرو پرویز


گنج فریدون ( گنج فریدون ِ فَ رِ) (اِمر.) 1 - نام گنجی است منسوب به فریدون . 2 - نام نوایی در موسیقی


گنج قارون (گَ جِ) (اِمر.) نام گنجی بزرگ منسوب به قارون معاصر حضرت موسی (ع )


گنج نامه ( گنج نامه . مِ) (اِمر.) ورقه ای که در آن نشانی گنج پنهان شده نوشته شده باشد


گنج کاووس ( گنج کاووس ِ) (اِمر.) نام لحن هفدهم از سی لحن باربد


گنج گاو ( گنج گاو ) (اِ.) نام گنجی است از گنج های جمشید که گنج گاوان و گنج گاومیش هم گفته شده


گنجا (گُ) (اِ.) نک گنج


گنجار (گُ) (اِ.) سرخاب


گنجاندن (گُ دَ) (مص م .) چیزی را در جایی جای دادن


گنجانیدن (گُ دَ) (مص م .) جای دادن، گنجاندن


گنجایش (گُ یِ) (اِمص .) ظرفیت


گنجشک (گُ جِ) (اِ.) پرنده ای است کوچک از راسته سبک بالان که خانوادة خاصی را به نام خانوادة گنجشکان به وجود می آورد، عصفور


گنجشک دل ( گنجشک دل . د) (ص مر.) ترسو، بزدل


گنجشک روزی ( گنجشک روزی .) (ص .) کنایه از شخص بینوا، کم درآمد یا بی نصیب از نعمت های مادی


گنجفه (گَ جَ فَ یا فِ) (اِ.) = گنجفیه : نوعی بازی ایرانی که اکنون از رواج افتاده است . در این بازی هشت دستة دوازده برگی که نود و شش ورق دارد به کار می رود. هر یک از این دسته های هشتگانه سابقاً نامی به ترتیب زیر داشت : غلام، تاج، شمشیر، اشرفی (زر سرخ )، چنگ، برات، سکه (زر سفید)، قماش . هر دسته 12 برگ داشت : دو تا به نام شاه و وزیر و بقیه به شمارة یک تا ده شناخته می گردید. برای این بازی دستگاهی مخصوص می ساختند و آن را گنجفه می نامیدند


گنجه (گَ جِ) (اِ.) اشکاف، قفسه، کمد کوچک


گنجور (گَ وَ) [ په . ] (ص .) خزانه دار


گنجیدن (گُ دَ) (مص ل .) جا شدن، جا گرفتن


گنجینه (گَ نِ) (اِ.) خزانه، جای نگه داری زر و سیم


گند (گُ) (اِ.) خایه


گند (گَ) (اِ.) 1 - بوی بد، عفونت . 2 - کثافت، آلودگی . ؛ گند ِ چیزی بالا آمدن (درآمدن ) : (عا.) فساد آن آشکار شدن . ؛ گند چیزی را بالا آوردن : (عا.) کاری را بسیار بد انجام دادن، رسوا شدن


گند ( گند .) (اِ.) (قالی بافی ) کله، گره


گندآور (گُ وَ) (ص فا.) پهلوان، شجاع


گندله (گُ دُ لَ یا لِ) 1 - (ص .) گِرد، مانند گلوله . 2 - ریسمان گلوله شده


گندم (گَ دُ) (اِ.) گیاهی است یک ساله، علفی با ریشة افشان و ساقة میان تهی که از آرد آن برای پختن نان استفاده می شود


گندم زار ( گندم زار .) (اِمر.) زمینی که در آن گندم کاشته باشند


گندم نما ( گندم نما . نَ) (ص فا.) کنایه از: ریاکار، دورو


گندم گون ( گندم گون .) (ص مر.) سبزه، کسی که رنگ پوستش سبزه باشد


گندمه (گَ دُ مِ) (اِ.) زگیل


گندنا (گَ دَ) (اِمر.) تره، از سبزی های خوردنی


گنده (گَ د) (ص .) گندیده، عفن


گنده (گُ دَ یا د) (ص .) درشت، خشن


گنده (گُ دَ یا د) (اِ.) 1 - گلوله ای که از خمیر به جهت یک عدد نان درست کنند؛ چانة خمیر. 2 - (ص .) مدور، گرد. 3 - کوفتة بزرگی که از گوشت سازند و در شله پلو و آتش اندازند. 4 - گرهی که از بدن برآید و درد نکند؛ ثؤلول، آژخ . 5 - تختة کفشگران


گنده بک ( گنده بک . بَ) [ فا - تر. ] (ص مر.) (عا.) دارای هیکل درشت، گردن کلفت


گنده پران ( گنده پران . پَ) (ص فا.) (عا.) کسی که سخنانی بیشتر از فهم خود می زند


گنده پیر (گَ دَ یا د) (ص مر.) پیر، سالخورده و فرتوت


گنده گوزی (گُ د) (حامص .) (عا.) گزافه - گویی، لاف و گزاف


گندیدن (گَ دَ) (مص ل .)خراب شدن غذایی بر اثر فعالیت باکتری ها به صورت پیدا شدن بوی بد و تغییر طعم و رنگ در آن ها


گندیده (گَ د) (ص .) دارای بود یا مزة بد (بر اثر تخمیر شدن )، دارای گندیدگی


گندیدگی (گَ د) (حامص .) تعفن، عفونت


گنه (گُ نَ) (اِ.) مخفف گناه


گنه گنه (گَ نِ گَ نِ) [ لا. ] (اِ.) درختی است با برگ های درشت و گل های ریز سفید یا سرخ رنگ، از پوست آن دارویی برای معالجة مالاریا درست می کنند


گنوستیک (گِ نُ) [ فر ازیو. ] (ص .) = گنوسی : پیرو فرقة گنوسی


گنگ ( گنگ .) (اِ.) = کنگ : امرد قوی جثه


گنگ ( گنگ .) (اِ.) جزیره


گنگ ( گنگ .) (اِ.) بادی است که گویند به سبب سودا در بدن مردم به هم می رسد و بن موها می خارد و تا موی را نکنند خارش برطرف نمی شود


گنگ (گَ) (ص .) خمیده، کج، کوژ (مادرزاد و غیره )


گنگ ( گنگ .) (اِ.) لولة سفالی که برای عبور آب در زیر زمین کار می گذاشتند


گنگ (گُ) [ په . ] (ص .) لال، بی زبان


گنگ ( گنگ .) (ص .) نیکو، خوب، زیبا


گنگ شدن (گُ. شُ دَ) (مص ل .) لال شدن


گنگار (گُ) (اِ.) ماری که تازه پوست افکنده باشد


گنگل (گَ گَ) (اِ.) شوخی، مزاح، مسخرگی


گنگلاج (گُ گُ) (ص .) کسی که زبانش هنگام حرف زدن می گیرد


گنگی (گُ) (حامص .) لکنت و گرفتگی زبان


گه (گَ) (اِ.) 1 - وقت، زمان، هنگام . 2 - بوتة زرگران


گه (گُ) [ په . ] (اِ.) مدفوع آدمی


گهبد ( گهبد .) 1 - خزانه دار. 2 - نقاد، صراف، صیرفی . 3 - مأمور خراج، جهبذ. 4 - دانشمند بزرگ


گهبد (گَ بَ یا بُ) (ص مر.) خداوند رتبه و مقام، صاحب مسند


گهر (گُ هَ) (اِ.) نک گوهر


گهری ( گهری .) (ص نسب .) ذاتی، سرشتی


گهنبار (گَ هَ) (اِمر.) گاهنبار


گهواره (گَ رِ) (اِمر.) نک گاهواره


گو ( گو .) (ص .) دلیر، پهلوان


گو (گَ یا گُ) (اِ.) زمین پست، مغاک، گودال


گو (گُ) (اِ.) 1 - هرچیز گرد و گلوله مانند. 2 - گوی که آن را با چوگان بزنند


گوا (گُ) (اِ.) مخفف گواه


گوا کردن (گُ. کَ دَ) (مص م .) شاهد گرفتن، به شهادت خواستن


گواب (گَ) (اِمر.) = گوآب : 1 - جای پست، مغاک . 2 - آب گیر. 3 - حدقة چشم، چشم خانه


گواتر (گُ) [ فر. ] (اِ.) بزرگ شدن غدة تیروئید در قسمت جلوی گردن، غمباد


گوارا (گُ) [ په . ] (ص فا.) لذیذ، خوش مزه، مناسب برای گوارش


گوارد (گُ) (مص مر. اِمص .) هضم


گواردن (گُ دَ) (مص ل .) هضم شدن


گوارش (گُ رِ) [ معر. ] (اِمص .) هضم غذا. ؛دستگاه گوارش یا جهاز هاضمه دستگاهی است که شامل اعضای مربوط به تغذیة موجود زنده (خوردن، هضم، جذب و دفع ) می باشد


گوارشت (گُ رِ) = گوارش : 1 - (اِمص .) هضم . 2 - میل به خوردن . 3 - (اِ.) معجون هضم غذا


گواره (گَ رَ یا رِ) (اِ.) 1 - مخفف گهواره است . 2 - گله گاو. 3 - خانة زنبور


گواریدن (گُ دَ) (مص ل .) 1 - خوب تحلیل رفتن، نیک هضم شدن . 2 - خوشگوار بودن


گواز (گَ یا گُ) (اِ.) 1 - چوبدستی که با آن گاو و خر را رانند. 2 - هاون چوبین


گوازه (گُ زَ یا ز) (اِ.) [ معر. ] تخم مرغ نیم پخته


گویر (گَ) (ص .) پاکار، پیشکار


گواس (گُ) (اِ.) طرز، روش . گواش و گواسه و گواشه و کواس نیز گویند


گواش (گُ) [ فر. ] (اِ.) مادة رنگی قابل شستشو در نقاشی که خاصیت پوشانندگی دارد


گواشمه ( گواشمه .) 1 - (اِ.) آسانی، سهولت . 2 - (ص .) آسان، سهل


گواشمه (گُ ش مَ یا مِ) (اِ.) مقنعة زنان


گوال ( گوال .) (اِمص .) اندوختن، جمع کردن


گوال (گُ) [ په . ] (اِ.) جوال


گوالش (گُ لِ) (اِمص .) 1 - نمو، نشو و نما. 2 - فزونی . 3 - برکت


گوالیدن (گُ دَ) (مص ل .) رشد کردن، بالیدن


گوانجی (گُ) (ص مر.) دلیر، پهلوان


گوانگله (گُ لَ یا لِ) (اِ.) تُکمه


گواه (گُ) (ص .) شاهد، دلیل، برهان


گواهی ( گواهی .) (حامص .) شهادت، تأیید و تصدیق درستی یا نادرستی امری


گواهی خواستن ( گواهی خواستن . خا تَ) (مص م .) شاهد خواستن


گواهی دادن ( گواهی دادن . دَ) (مص ل .)شهادت دادن


گواهی نامه ( گواهی نامه . مِ) (اِمر.) 1 - پایان نامة تحصیلی . 2 - جواز رانندگی ماشین


گواچو (گُ) (اِ.) ریسمانی است که از درختی آویزند و بر آن نشینند و در هوا تاب خورند؛ گواچه، تاب، گازره، بادپیچ


گواژ (گَ) (اِ.) مسخرگی، مزاح


گواژه (گُ ژَ یا ژِ) (اِ.) 1 - طعنه، سرزنش . 2 - شوخی، مزاح


گوایی (گُ) (حامص .) گواهی دادن، شهادت


گوبروت (بُ) (ص مر.) احمق، گاوریش


گوبلن (لَ) (اِ.) نوعی گلدوزی با نخ ضخیم رنگی روی طرح های آماده


گوت (گَ یا گُ) [ آرا. سر. تر. ] (اِ.)کفل، سرین


گوترو (گُ) (ق مر.) به قیمت مقطوع و بی آنکه وزن کرده یا شمرده شود


گوتیگ (گُ تِ) [ فر. ] (اِ.) شیوة معماری اروپای باختری از قرن 12 تا 16 م . که از ویژگی های آن تکرار عناصر بلندی ساختمان و به کارگیری تاق های نوک تیز و شیشه های پر نقش و نگار بود


گوج [ تر. ] (اِ.) زور، قدرت


گوج (گَ وَ) (اِ.) صمغ درخت


گوجه (گُ جِ) (اِ.) درختی است از تیرة گل سرخیان که میوة آن کوچک و آبدار، دارای پوست نازک به رنگ سبز یا سرخ و یک هستة سخت است


گوجه فرنگی ( گوجه فرنگی . فَ رَ) (اِ.) گیاه علفی از تیرة بادنجانیان، میوة آن کروی، سرخ و گوشت دار و خوراکی است


گود (گَ یا گُ) 1 - (ص .) عمیق، ژرف . 2 - (اِ.) جایی در زورخانه که به شکل های چهارگوش و شش گوش ساخته می شود برای انجام حرکات ورزشی یا کشتی


گوداب (اِمر.) = گوذاب : 1 - دوشاب . آشی است که از گوشت و برنج و نخود و مغز گردکان پزند و قاتق آن را سرکه و دوشاب کنند؛ آشی حبشی . 2 - (عا.) لکة زردی که به هنگام خشک کردن لباس بر اثر عدم مواظبت بر آن افتد؛ اشگو. 3 - لکة زردی که در گچ دیوار افتد


گودال (گُ) (اِمر.) چاله، جای گود


گودبای پارتی [ انگ . ] (اِ.) جشنی که به مناسبت مسافرت کسی و برای خداحافظی کردن با او برپا می شود


گودر (گَ یا گُ دَ) (اِ.) 1 - بچة گاو، گوساله . 2 - بچة گاو کوهی، بچة گوزن . 3 - پوست گوساله . 4 - نوعی غلة خودرو که در میان زراعت گندم و جو روید و آن راجدور یا جودره خوانند. 5 - نام مرغی است کوچک از نوع مرغابی که گوشت آن به غایب بدبو می باشد


گودنشین (گُ. نِ) (ص .)دارای محل سکونت در یک گود. کنایه از: آدم های مفلس و بی خانه


گودی ( گودی .)(اِ.)1 - وضع یا کیفیت گود بودن . 2 - داشتن کف یا بستری در پایین تر از سطح محیط


گور (اِ.) قبر، جای دفن مرده . ؛ گور خود را کندن کنایه از: اسباب نابود خود را فراهم کردن ؛ گور خود را گم کردن کنایه از: رفتن و ناپدید شدن شخص بد یا دشمن


گور (اِ.) 1 - گورخر. 2 - جای بی آب و علف


گور به گور (ب) (ص مر.) نفرین و آرزوی جزای شخصی است برای مرده


گوراب (اِمر.) 1 - میدان اسب دوانی . 2 - محلی که در آن هر هفته یک بار بازار تشکیل شود (در گیلان و مازندران )؛ هفته بازار. 3 - سراب، زمین شوره زار


گوراب (اِمر.) = گورابه : گنبدی که بر سر قبر سازند


گوراسب (اَ) (اِمر.) گونة وحشی اسب که مخصوص آفریقاست . نام علمی این حیوان هیپوتیگریس است که ترجمة آن به فارسی اسب ببری می باشد. وجه تسمیه بدان جهت است که سطح بدن حیوان دارای خطوط تیره و روشنی است که از دور شباهت به پوست ببر پیدا می کند. این حیوان به صورت دسته های بزرگ زندگی می کند و می توان آن را اهلی و تربیت کرد و مانند اسب معمولی استفاده نمود، گورخر آفریقایی


گوراندن (دَ) (مص م .) 1 - درهم و برهم کردن (نخ و ابریشم و مانند آن را). 2 - آشفتن


گوراگور (گُ رّ گُ) (ق مر.) با شعلة سوزان


گورخانه (نِ) (اِمر.) محل قبر، محل دفن، مقبره


گورخر (رِ خَ) (اِمر.) حیوانی است شبیه خر که بدنش خط های سیاه دارد


گورخوان (خا) (ص فا.) = گورخواننده : 1 - آن که بر سر قبر قرآن خواند؛ قاری قرآن بر گور مرده . 2 - آن که بر سر قبر تلقین میت کند؛ ملقن


گوردین (اِ.) = کوردین : 1 - گلیم و پلاس . 2 - جامه ای پشمین مانند کپنک که فقیران و درویشان پوشند


گورزا (ص مف ) = گورزاده : 1 - در گذشته چون زن آبستنی که زادنش نزدیک بود می مرد، او را در گور می نهادند و شخصی را روی گور می گماشتند و نی یا لوله ای از درون گور به بیرون می گذاشتند تا چون کودک زاده شود صدایش از آن لوله شنیده شود و گور را بشکافند و بیرون آورند. عامه این کودکان را گورزا می گفتند و معتقد بودند که چنین کودکی کوتاه قد خواهد شد. 2 - کوتاه قد، کوتوله


گورستان (رِ) (اِمر.) قبرستان


گورماست (اِمر.) = گوره ماست : 1 - ماستی که از شیر گورخر باشد. 2 - ماست چکیده ای است که شیر خام در آن داخل کنند و بر هم زنند و خورند و گاه آب غوره یا سماق در آن زنند


گورن (رَ) (اِ.) [ تر - جغتابی ] 1 - حلقه ای که لشکری در گرد چیزی تشکیل دهد. 2 - نوعی اردوگاه که به وسیلة گردونه هایی - که به شکل دایره تنظیم کنند - سنگربندی شود


گورک (رَ) (اِ.) سنگی که گازران جامه بر آن زنند و شویند


گورک ( گورک .) (اِ.) غوره، حصرم


گورکن ( گورکن .) (اِمر.) پستاندار شبگرد نقب زن از تیرة راسوسانان


گورکن (کَ) (ص فا.) قبرکن


گورگا (گَ وُ) (اِ.) [ مغ . ] = گورگه : طبل، کوس


گوری (حامص .) عشرت، نشاط


گوریده (دَ یا د) (اِمف ) آشفته، درهم و برهم


گوریش (گَ یا گُ) (ص مر.) = گاوریش : احمق، ابله


گوریل [ فر. ] (اِ.) نوعی از میمون شبیه به انسان که بلندی اش تا دو متر هم می رسد، دُم ندارد و بدنش از موهای بلند و زیادی پوشیده شده است


گوز (گُ) (اِ.) چشم، عین


گوز (گَ) (اِ.) گردو، جوز


گوز (اِ.) باد صداداری که از مخرج انسان خارج می شود، تیز، ضرطه . ؛ گوز چه ربطی به شقیقه دارد کنایه از: دو چیز نامتجانس و نامربوط، جواب حرف نامربوط . ؛گنده گوز ی کردن ادعا کردن، تفاخر بی اصل و اساس کردن


گوز معلق (مُ عَ لَ) (اِ.) (عا.) با سر به زمین خوردن، شدیداً به زمین خوردن


گوزن (گَ وَ) (اِ.) هر یک از جانوران متعلق به گونه های مختلف تیرة گوزن ها در اندازه و رنگ های گوناگون ؛ گاو کوهی


گوزو (ص مر.) (عا.) آن که زیاد می گوزد. کنایه از آدم بی اهمیت


گوزگند (گَ) 1 - (اِمر.) ضرطة بد بو. 2 - کنایه از: سخنان لاف و گزاف و هرزه


گوساله (لِ) (اِ.) بچة گاو، گاوی که هنوز بالغ نشده است


گوسفند (فَ) از جانوران اهلی و علف خوار که گوشت و پوست و شیرش مورد استفاده انسان است


گوسپند (پَ) [ په . ] (اِمر.) نک گوسفند


گوش (اِ.) 1 - عضو شنوایی . 2 - گوشه، زاویه . ؛ گوش از چیزی گرفتن آن چیز را ترک کردن، به آن چیز بی توجهی کردن . ؛ گوش کسی بدهکار نبودن کنایه از: به حرف دیگران توجهی نکردن


گوش (گُ) (اِ.) در آیین زردشتی، ایزد نگهبان چارپایان ؛ و نام روز چهاردهم از هر ماه خورشیدی


گوش بدر (ب دَ) (ص مر.) منتظر، انتظارکش


گوش بریدن (بُ دَ) (مص م .) (عا.) با حیله و نیرنگ از کسی پول گرفتن


گوش به زنگ (ب. زَ)(ص مر.) منتظر، مترصد، آمادة عمل


گوش خراش (خَ) (ص .) صدای آزاردهنده


گوش داشتن (تَ) (مص ل .) متوجه بودن، مراقب بودن


گوش ماهی (اِمر.) صدف، غلاف صدف


گوش نهادن (نِ دَ) (مص م .) سخن شنیدن، متوجه شدن


گوش پاک کن (کُ) (اِمر.) میله ای کوچک و باریک که بر سر آن پنبه پیچیده اند و برای پاک کردن گوش به کار می رود


گوش پیچ دادن (دَ) (مص م .) تنبیه کردن


گوش کردن (کَ دَ) (مص ل .) 1 - شنیدن . 2 - توجه کردن، پذیرفتن


گوش کشیدن (کِ دَ) (مص ل .) کنایه از: توجه نکردن، اهمیت ندادن


گوش گرفتن (گِ رِ تَ)(مص م .)(عا.) 1 - گوش دادن، توجه کردن . 2 - پند کسی را پذیرفتن


گوشاسب (اِ.) رؤیا، خواب


گوشان (اِ.) افشرة انگور، شیرة انگور


گوشانه (نِ) (اِ.) گوشه، کمینگاه


گوشت (اِ.) بخش های نرم بدن جانوران به ویژه مهره داران که معمولاً زیر پوست قرا ر دارد این بخش از بدن جانوران حلال گوشت کاربُرد غذایی دارد


گوشت (گُ وِ) = گوش . گویش : 1 - (اِمص .) گفتن، گفتار. 2 - (اِ.) یکی از آوازهای شش گانه است که قدما آن را تشخیص داده اند، گواشت


گوشت تلخ (تَ) (ص مر.) (عا.) بداخلاق، بدمعاشرت


گوشت کوب (اِ.) ابزاری که به وسیلة آن گوشت پخته ر ا در ظرفی می کوبند


گوشتالو (ص مر.) چاق، فربه


گوشتخوار (خا) (ص .) 1 - دارای عادت یا گرایش به خوردن مواد گوشتی .2 - دارای ویژگی تغذیه از جانوران


گوشتخواران (خا) (اِ.) گروهی از پستانداران که فقط از گوشت تغذیه می کنند و اغلب دارای دندان ها و چنگال های قوی می باشند


گوشخار (اِ.) گوشواره


گوشدار (ص فا.) = گوش دارنده : 1 - دارای گوش، دارندة گوش، دارای آلت شنوایی . 2 - شنونده، سامع . 3 - آن که استراق سمع کند. 4 - متوجه، مراقب . 5 - محافظت کننده، نگهبان، حامی، حمایت کننده


گوشزد (زَ) (اِمص .) یادآوری، تذکر دادن، خاطرنشان ساختن


گوشمالی (حامص .) تنبیه


گوشه (ش ) (اِ.) 1 - کنج، زاویه . 2 - هر یک از تقسیمات دستگاه موسیقی ایرانی . 3 - کنایه، حرف کنایه آمیز. 4 - کناره، لبه . 5 - جای خلوت، جای دور از مردم


گوشه دار ( گوشه دار .) (ص مر.) 1 - سخن همراه با طعنه و کنایه . 2 - زاویه دار


گوشه زدن ( گوشه زدن . زَ دَ) (مص ل .) (عا.) طعنه و کنایه زدن


گوشه پسله ( گوشه پسله . پَ لِ) (اِمر.) (عا.) جای دور افتاده


گوشه چشم ( گوشه چشم . چَ) (اِمر.) کنایه از: توجه و التفات مختصر و کوتاه


گوشه گرفتن ( گوشه گرفتن . گِ رِ تَ) (مص م .) گوشه - نشینی کردن


گوشه گیر ( گوشه گیر .) (اِفا.) خلوت نشین، زاهد


گوشواره (رِ) (اِمر.) = گوشوار: 1 - زینتی که زنان در گوش آویزند. 2 - آن است که بر دو جانب در ورودی های ساختمان دو ستون بنا کرده و نیم آجر عقب تر سازند


گوشوان (مص مر.) = گوش بان : محافظ، مراقب، راعی


گوشور (وَ) (ص .) فرمانبر، مطیع


گوشی (اِ.) 1 - گیرندة تلفن که به وسیلة آن صدای طرف مکالمه شنیده می شود. 2 - وسیله ای برای پوشاندن گوش برای سرما و گرما. 3 - اسبابی برای گوش دادن به صداهای درون بدن جاندار مثل قلب و ریه . 4 - سمعک . 5 - نوعی بیماری در سرانگشتان که باعث عفونت آن می شود


گول 1 - (ص .)ابله، نادان . 2 - (اِ.) مکر، فریب . 3 - دلق


گول (اِ.)1 - حوض . استخر، تالاب . 2 - دریاچه


گون (گَ وَ) (اِ.) نوعی گیاه خاردار که دارای ساقه های ستبر و شاخه های بلند می باشد. بیشتر در نقاط کوهستانی می روید و گل های آن سفید یا زرد رنگ می باشد


گون [ په . ] 1 - (اِ.) گونه، رنگ . 2 - (پس .) به صورت پسوند در ترکیبات آید به معنی شکل و رنگ : آبگون، آسمان گون، بنفشه گون


گوناب (اِمر.) سرخی ای که زنان برای زیبایی به چهرة خود مالند، گلگونه، سرخاب، غازه


گوناگون (ص مر.) رنگارنگ، مختلف


گونه (نِ) [ په . ] (اِ.) 1 - رنگ، نوع . 2 - رخ، سیما. 3 - قسمت گوشتی زیر چشم ها و ک نار بینی و دهان، لُپ . 4 - همانند چیزی مانند: پیامبر - گونه


گونی [ هند. ] (اِ.)1 - پارچة خشنی که ریسمانش ا ز لیف کنف و غیره تابیده شود و از آن کیسه بافند. 2 - کیسه ای از پارچة خشن که برای حمل بار سازند


گونیا (اِ.) ابزاری است به شکل مثلث از جنس فلز، پلاستیک یا چوب برای رسم زاویة قائمه یا آزمودن آن


گوه (گُ وِ) (اِ.) تکه چوبی که هنگام شکافتن کُنده آن را در شکاف ایجاد شده می گذارند که دو نیم کردن آن آسان تر شود


گوهر (گُ هَ) [ په . ] (اِ.) 1 - از سنگ های قیمتی . 2 - اصل، نژاد. 3 - ذات، سرشت


گوهربار ( گوهربار .)(ص فا.)1 - نثار کننده گوهر، گوهرافشان . 2 - (کن .) جوانمرد. 3 - ریزنده قطرات (ابر)


گوهردار ( گوهردار .) (ص فا.) شمشیر آب داده و جوهردار


گوهری ( گوهری .) (ص نسب .) 1 - گوهرفروش، زرگر. 2 - ذاتی، سرشتی . 3 - اصیل، پاک نژاد


گوهرین ( گوهرین .) (ص نسب .) منسوب به گوهر - دارای گوهر. 2 - مزین به جواهر


گوچاه (گَ یا گُ) (اِمر.) گودالی که چندان عمیق نباشد و ته آن را بتوان دید، حفره


گوژ (اِ. ص .) خمیده، منحنی


گوژ (اِ.) زنبور (عسل )، نحل


گوژپشت ( گوژپشت . پُ) (ص .) کسی که پشتش قوز و برآمدگی دارد


گوگ (اِ.) تکمة گریبان، گوی گریبان . گوگه و گوک و گوکه و قوقه نیز گویند


گوگار (اِ.) جعل، سرگین غلطان


گوگال (اِ.) جعل، سرگین غلطان


گوگرد (گِ) [ په . ] (اِ.) عنصری با علامت شیمیایی S، جامد و زردرنگ و قابل اشتعال، معادن آن بیشتر نزدیک کوه های آتشفشان است، در صنعت کبریت سازی مصرف زیاد دارد


گوی (اِ.) 1 - جسمی که فاصلة همة نقطه های سطح آن تا مرکزش برابر است، کره . 2 - توپی که از یک ماده سخت و تو پر است و در برخی از بازی ها به کار می رود


گوی بردن (بُ دَ) (مص ل .) پیش افتادن


گوی در افکندن (دَ. اَ کَ دَ) (مص ل .) به مبارزه طلبیدن


گویا (ص فا.) گوینده، سخن گو


گویا (ق .) واژه ای که برای ظن و احتمال به کار رود. مثل : گویا او ایرانی است


گویس (گَ) (اِ.)1 - ظروف شیر و ماست و دوغ . 2 - چوبی که بدان دوغ را جهت برآوردن مسکه زنند، شیرزنه


گویش (یِ) (اِمص .) گفتن، گفتار


گوینده (یَ د) (اِفا.) 1 - سخنگو. 2 - آن که شغلش در رادیو و تلویزیون گویندگی است


گویندگی (یَ د) (حامص .) 1 - سخن گویی، نطق . 2 - خوانندگی (آواز)، قوالی


گویی (ق .) قید شک و تردید. به معنی گویا، پنداری


گپ (گَ) (اِ.) سخن، حرف، گفتگوی دوستانه


گپ ( گپ .) (ص .) گنده و ستبر، کلان


گپ (گُ) (اِ.) گونه


گپ زدن (گَ. زَ دَ) (مص ل .) سخن گفتن، حرف زدن


گپر (گَ) (اِ.) خفتان


گپی (گُ) (اِ.) بوزینه، میمون


گچ (گَ) (اِ.) 1 - نوعی از خاک که پس از استخراج از معدن به کوره می برند و حرارت می دهند تا تبدیل به گچ شود. 2 - (کن .) کندذهن، ناتوان از فهم و شعور


گچ بری ( گچ بری . بُ) (حامص .) نقش و نگار درست کردن با گچ در روی دیوار و سقف ساختمان


گچه (گَ چِ) (ص .) کسی که نتواند روان و فصیح سخن بگوید


گچک (گ چَ)(اِ.)نام سازی است شبیه کمانچه که با آرشه نواخته می شود


گژ (گَ) (ص .) کج، منحنی


گژار (گَ) (اِ.) 1 - چینه دان مرغ . 2 - حوصله


گژدم (گَ دُ) (اِ.) عقرب


گی (گِ) [ انگ . ] (اِ.) مرد، ولگرد، یارو. در جمع به معنای همجنس بازان مذکر


گیا (اِ.) مخفف گیاه


گیاغ (اِ.) گیاه، نبات


گیاه [ په . ] (اِ.) هر رستنی که از زمین بروید


گیاه شناسی (ش ) (اِ.) علمی که موضوع آن تحقیق دربارة گیاهان و رستنی هاست


گیاهک (هَ) (اِمصغ .) بخشی از رویان دانه که پس از رویش دانه و رشد به گیاه جدید تبدیل می شود


گیتار [ فر. ] (اِ.) از سازهای زهی که دارای شش سیم می باشد و با انگشتان دست نواخته می شود


گیتاشناسی (ش ) (اِ.) شناسایی نقشة زمین


گیتی [ په . ] (اِ.) 1 - دنیا، جهان . 2 - کاینات


گیتی نورد (نَ وَ) (اِفا.) جهانگرد


گیج (ص .) پریشان، آشفته


گیجگاه (اِمر.) مابین چشم و گوش، شقیقه


گید (اِ.) مرغ گوشت ربا، غلیواج، زغن


گید [ فر. ] (اِ.) دفتر راهنمای یک شهر یا یک کشور


گیدی (ص .) 1 - قرمساق، دیوث . 2 - بی - جرأت


گیر 1 - (اِمص .) گرفتگی، مانع . 2 - دشواری در کار، اشکال . 3 - (ص .) گرفتار، اسیر


گیر آوردن (وَ دَ) (مص م .) (عا.) 1 - به دست آوردن . 2 - اسیر کردن، مقید ساختن


گیر دادن (دَ) (مص ل .) (عا.)بند کردن، به کسی یا موضوعی پرداختن و از آن دست نکشیدن


گیرا (ص فا.) 1 - گیرنده، جذاب . 2 - فریبنده، زیبا. 3 - اثرگذار، مؤثر


گیراگیر (اِمر.) 1 - بحبوحه، لحظة حساس


گیرایی (حامص .) جذابیت، گرفتگی


گیربکس (بُ) [ انگ . ] (اِمر.) جعبه ای است محتوی دنده های مختلف در اتومبیل ها، قدرت تحرک موتور به این جعبه منتقل می شود و سپس به وسیلة دنده، به دنده های مختلف منتقل می گردد


گیره (رِ) (اِ.) وسیله ای برای گرفتن و نگه داشتن چیزی


گیرودار (رُ) (اِ.) بحبوحه، هنگامه


گیس [ په . ] (اِ.) موی بلند، گیسو


گیس سفید (س ) (اِ.) زن سالخورده و دارای تجربه و آگاهی


گیسو (اِ.) زلف، موی بلند سر زنان که از پشت گردن بلندتر باشد. ج . گیسوان


گیسو بریدن (بُ دَ) (مص ل .) رسمی در سوگواری که زنان به هنگام عزاداری گیسوی خود را می بریدند


گیسو بریده (بُ د) کنایه از: زن بی شرم و حیا


گیشا (گِ) [ ژاپنی . ] (اِ.) هر یک از دختران ژاپنی که برای تأمین عیش و سرگرمی مردان آموزش دیده اند


گیشه (ش ) [ فر. ] (اِ.) باجه، دریچه


گیلاس [ انگ . ] (اِ.) فنجان، لیوان مخصوصاً لیوان پایه دار بلوری


گیلاس (اِ.) درختی است از تیرة گل سرخیان که دارای گونه های مختلف است . میوه اش سفت و خوشمزه و شیرین است


گیلو (اِ.) = گیلوئی : قسمت فاصلة بین طاق عمارت و دیوار که بر آن نقاشی و گچ بری کنند و آن به منزلة گلوی طاق و سقف است


گیلک (لَ) (اِ.) منسوب به گیلان


گیلکی (لَ) (ص نسب .) 1 - منسوب به گیلک، زبان مردم گیلان از زبان های ایرانی از خانوادة هندواروپایی . 2 - (اِ.) گوشه ای در آواز دشتی از ملحقات شور (موسیقی )


گیلی (اِ.) پشته، تل


گیم (گِ) [ انگ . ] (اِ.) دور بازی مثلاً در بازی تنیس یا والیبال


گیوتین [ فر. ] (اِ.) آلتی برای قطع کردن سَر مجرمان که در سال 1792 م . در فرانسه به کار افتاد


گیومه (مِ) [ فر. ] (اِ.) علامتی که به این شکل « » در دو طرف کلمه می گذارند


گیوه (وِ) (اِ.) نوعی کفش که رویة آن از نخ یا ابریشم بافته می شود. ؛ گیوه ها را ورکشیدن کنایه از: تصمیم به رفتن گرفتن و آمادة حرکت شدن


گیپور (اِ.) نوعی پارچة توری زبر و پر از نقش های گل و بوتة برجسته


ی (حر.) سی و دومین حرف از الفبای فارسی برابر با 10 در حساب ابجد


ی (پس .) این حرف به آخر اسم ملحق شود برای افادة نسبت بین دو چیز و آن برای معانی متعدد بود - مطلق نسبت، و آن بر چند قسم است :الف - نسبت به مکان : شیرازی، اصفهانی، رامسری . ب - نسبت به چیز: ارغوانی، پرنیانی، زعفرانی . ج - نسبت به شخص : اسرافیلی . 2 - سازندگی و فروشندگی را رساند: کبابی، چلوپزی . 3 - اتصاف و دارندگی را رساند به جای «ور»، «مند»: هنری = هنرمند و نامی = نامور. 4 - معنی فاعلی دهد: خونی = خون کننده، خون ریزنده . 5 - معنی مفعولی دهد: زندانی = به زندان انداخته . 6 - گاه به آخر مصدر اضافه شود و معنی لیاقت دهد:خوردنی، پوشیدنی، سوختنی


ی (پس .) به آخر کلمه درآید و نشانة نکره بودن باشد: پادشاهی، مردی، گلی


ی (مجهول ) در قدیم تلفظ ح را به صورت « ی » می نوشتند و آن را یای مجهول می نامیدند (مق . یای معروف ) مانند: دلیر. این تلفظ در قرن های اخیر از میان رفته و بدل به یای معروف شده و امروزه فرقی بین این دو یاء نیست ولی هنوز فارسی زبانان افغانستان و پاکستان و هندوستان بین این دو فرق گذارند


ی (معروف ) تلفظ « i » را به صورت « ی » می نوشتند و می نویسیم و آن را در قدیم یای معروف می نامیدند (مق .) یای مجهول مانند:پذیر


یأجوج (یَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - نام یکی از دو قبیلة وحشی ساکن در پشت کوه های قفقاز. 2 - کنایه از: انسان های وحشی


یأس (یَ) [ ع . ] (اِ.) ناامیدی، ناامید شدن


یا [ ع . ] (حر.) حرف ندا به معنای «ای »، «ایا»


یا (حر رب .) به معنای ذیل آید: الف - ح رف ربط و عطف که معنای تردید یا اختیار را می رساند. ب - حرف شرط با فعل منفی آید و برای مفهوم مثبت آن فعل معنی ادات شرط دهد


یا کریم (کَ) (اِ.) نوعی کبوتر که آوازش مانند تلفظ «یا کریم » است


یائسه ( یائسه .) [ ع . یائسة ] (ص .) 1 - یائس . 2 - زنی که دیگر عادت ماهانه نشود


یائسگی (ئِ س ) [ ع - فا. ] (حامص .) پایان دوران تولیدمثل و قطع عادت ماهانه در زنان


یاالله (اَ لْ لا) [ ع . ] (ندا.) 1 - لفظی است که مردان هنگام ورود به خانه گویند، تا اگر زن نامحرم در خانه هست روی خود را بپوشاند. 2 - لفظی است که هنگام ورود شخص محترمی به مجلسی گویند و آن علامت بزرگداشت و احترام اوست . 3 - کلمة ختم مجلس سوگواری


یاب (ص .) نابود، ضایع، بیهوده


یاب (اِفا.) در ترکیب، به صورت مزید مؤخر به معنی یابنده آید: دیریاب، فلزیاب


یابر (ب ) (اِ.) زمین یا دهی که پادشاه برای امرار معاش به کسی می داد


یابس (ب ) [ ع . ] (اِفا.) خشک، سخت . ؛رطب و یابس به هم بافتن کنایه از: سخنان در هم و برهم و بی معنی گفتن


یابنده (بَ د ) (اِفا.) 1 - دریابنده، درک کننده . 2 - پیدا کننده


یابو (اِ.) 1 - اسب باری، اسب بارکش . 2 - (عا.) نادان، نفهم . ؛ یابو برداشتن کسی کنایه از: مالی یا امتیازی به دست آوردن و خود را بزرگ پنداشتن


یابیدن (دَ) (مص م .) یافتن، پیدا کردن


یاتاغان [ تر. ] (اِ.)= یاتاقان . یاطاقان : وسیله ای فلزی یا لاستیکی یا چرمی، که از ساییده شدن بازوی چرخ خودرو جلوگیری می کند


یاختن (تَ) 1 - (مص م .) آختن، بیرون کشیدن . 2 - (مص ل .) قصد کردن . 3 - گراییدن، متمایل شدن


یاخته (تِ) 1 - (ص مف .) آخته، بیرون کشیده . 2 - (اِ.) سلول، سلول بدن موجودات زنده که دارای دو قسمت مهم سیتوپلاسم و هسته می باشد. یاخته ها در حقیقت کوچکترین قسمت ساختمانی موجود زنده هستند که دارای تمام خواص و تظاهرات حیاتی می باشند


یاد (اِ.) 1 - حافظه، ذهن . 2 - آموزش، تعلیم . 3 - بیداری . 4 - اندیشه، فکر. 5 - خاطر. ؛ یاد کسی دادن کسی را آموزس دادن


یاد (پس .) دارای معنی قبول فعل : بنیاد، فریاد، زامیاد


یاد آمدن (مَ دَ) (مص ل .) به خاطر آمدن


یاد آوردن (وَ دَ) (مص م .) به خاطر آوردن، متذکر کردن


یاد دادن (دَ) (مص م .) آموختن، آموزاندن


یاد کردن (کَ دَ) (مص م .) 1 - یادآوری کردن، به خاطر آوردن . 2 - (عا.) به دیدار کسی رفتن


یاد گرفتن (گ ِ ر ِ تَ) (مص م .) 1 - آموختن، 2 - حفظ کردن، از بر کردن


یادآور (وَ) (ص فا.) آن که به یاد آورد، آن چه به یاد آورد


یادآور شدن (وَ. شُ دَ) (مص ل .) 1 - به خاطر آوردن . 2 - به خاطر آوردن چیزی یا شخصی


یادآوری (وَ) (حامص .) تذکر


یادباد (اِمر.) یادکرد، یاد، ذکر


یورتمه (مِ) [ تر. ] (اِ.) چهار نعل رفتن اسب


یادبود (اِ.) 1 - یادگار، یادگاری . 2 - مراسمی که به یاد کسی برگزار شود. ؛ مجلس یادبود مجلسی که از برای یادبود و تذکر مرده برپا دارند


یادداشت (اِ.) 1 - آن چه در یاد می ماند. 2 - هر علامت و نشانی که برای یادآوری قرار می دهند. 3 - دفترچه یا کاغذی که مطلبی را در آن می نویسند تا فراموش نشود. 4 - نامة کوتاه


یادمان (اِمر.) 1 - آن چه برای یادبود کسی یا روی دادی ساخته می شود. 2 - مراسمی که برای یادبود کسی یا چیزی برپا می شود


یادنامه (م ِ) (اِمر.) کتابی حاوی مقاله های متعدد که به یاد سال ولادت کسی، در زندگانی وی، یا پس از مرگ او نویسند


یاده (دَ) (اِ.) 1 - قوة حافظه . 2 - رشوه


یادواره (ر ) (اِمر.) مراسمی که به یاد شخصی یا روی دادی برگزار می شود


یادگار (اِ.) 1 - یادبود، آنچه که از کسی به جا ماند و خاطرة او را زنده نگه دارد. 2 - آنچه که به دوستی دهند تا در یاد دوست بمانند، یادگاری


یادگاری (اِ.) 1 - آن چه به عنوان یادگار و یادبود باشد. 2 - (عا.) هر چیز که به عنوان یادبود و هدیه به کسی دهند. 3 - آن چه بر در و دیوارها نویسند یا بر تنة درختان کنده کاری کنند. ؛ یادگاری نوشتن نوشتن خط وجمله یا شعری بر در و دیوار بناها یا در دفتر کسی


یار (پس .) دارندگی : هوشیار (دارای هوش )


یار (اِ.) [ په . ] 1 - دوست، همدم، معشوق . 2 - مجازاً رفیق یک رنگ و موافق . 3 - ناصر، معین . 4 - همراه . ؛ یار گرفتن در بازی یک یا چند تن از بازیکنان را برای کمک به خود برگزیدن


یار غار (ر ) (اِمر.) 1 - لقب ابوبکر که هنگام هجرت پیامبر (ص ) از مکه به مدینه همراه آن حضرت در غار رفت . 2 - مجازاً: دوستی که انسان را در سختی تنها نمی گذارد


یار کردن (کَ دَ) (مص م .) همراه نمودن


یارا (اِ.) توانایی، نیرو


یارانه (ن ) (ص مر. ق مر.) از روی یاری، سوبسید


یارایی (حامص .) 1 - توانایی، طاقت . 2 - جرأت، دلیری . 3 - مجال، فرصت


یارب (رَ) (اِ.) [ ع . ] (ندا.) پروردگارا، ای خدا


یارج (رَ) (اِ.) معرب یاره ؛ دستبند


یارد [ انگ . ] (اِ.) واحد طول در انگلستان تقریباً 92 سانتی متر


یاردانقلی (قُ) [ تر. ] (اِ.) (عا.) آدم ناشناس، کسی که هویت او مجهول باشد


یارستن (ر تَ) (مص ل .) توانستن، توانایی داشتن، از عهده برآمدن


یارغو [ تر. ] (اِ.) دعوا، منازعه


یارمند (مَ) (ص مر.) یاری دهنده، یار، دوست


یاره (ر ) (اِ.) 1 - دستبند. 2 - طوق . 3 - توان، نیرو، جرأت


یاره گیر ( یاره گیر .) (اِفا.) 1 - باج و خراج گیر. 2 - جمع کنندة محصول


یارو (اِ.) (عا.) 1 - فلان، شخصی که نزد گوینده و شنونده هر دو شناخته است و به جهتی خواه اختصار کلام و خواه تمایل به آن که دیگران شخص مورد نظر را نشناسند گفته می شود. 2 - تعبیر استخفاف آمیز از کسی


یارک (رَ) (اِ.) 1 - یار کوچک . 2 - بچه دان، رحم


یارگی (رَ) (اِ.) 1 - یارایی، توانایی . 2 - مجال، فرصت


یاری (حامص .) کمک، مدد


یاری خواستن (خا تَ) (مص ل .) 1 - کمک طلبیدن، استعانت . 2 - توانایی خواستن


یاری دادن (دَ) (مص ل .) 1 - کمک کردن . 2 - توانایی دادن


یاری کردن (کَ دَ) (مص م .) 1 - کمک کردن . 2 - نیرو بخشیدن


یاری گر (گَ) (ص فا.) 1 - کمک کار. 2 - نیرو دهنده


یاریدن (دَ) (مص م .) یاری کردن، حمایت نمودن


یاز (اِ.) 1 - ارش ؛ واحدی در طول و آن از نوک انگشت میانی تا آرنج می باشد. 2 - گام، قدم


یازان (ص فا.)1 - قصدکنان . 2 - در حال اندازه - گیری


یازدن (ز دَ) (مص م .) نک . یازیدن


یازده (دَ) [ په . ] (اِ.) عدد اصلی بین ده و دوازده، 11


یازش (ز) (حامص .) 1 - قصد، آهنگ . 2 - نمو، بالیدگی


یازنده (زَ د ) (ص فا.) قصدکننده، آهنگ - کننده


یازه (ز ) (اِمص .) 1 - خمیازه . 2 - کشش، لرزه


یازیدن (دَ) (مص ل .) 1 - قصد کردن، دست انداختن به چیزی . 2 - بالیدن، نمو کردن . 3 - خمیازه کشیدن


یاس (اِ.) درختچه ای زینتی از تیرة زیتونیان با گل های معطر و سفید


یاسا [ تر - مغ . ] (اِ.) 1 - فرمان و حکم پادشاهی . 2 - قانون و مجازات مغولی


یاسامه (مِ) (اِ.) مالیاتی غیر از مالیات معروف به قلان و قبچور که از عشایر و کشاورزان وصول می شد


یاسج (س ) (اِ.) یاسچ . یاسیج تیر پیکان دار


یاسر (س ِ) [ ع . ] 1 - (اِ.) طرف چپ . 2 - (ص .) قمارباز


یاسم (س یا سَ) (اِ.) نک یاسمین


یاسمین (سَ) (اِ.)= یاسمن : گلی است خوشبو به رنگ زرد، سفید یا کبود


یاسه (س ) [ تر - مغ . ] (اِ.) نک یاسا


یاسین [ ع . ] (اِ.) یس ؛ نام یکی از سوره های قرآن


یاعلی (عَ) [ ع . ] (ندا.) این ترکیب در عرف فارسی زبانان در موارد مختلف به کار رود: 1 - هنگامی که دو آشنا به یکدیگر رسند و از دیدار هم خوش حال شوند. ؛ یاعلی گفتن باب دوستی با کسی گشودن . 2 - هنگامی که دسته جمعی بخواهند چیز سنگینی را از جا حرکت دهند. ؛ یاعلی کردن نام علی را گفتن و از او مدد خواستن


یاغی (غِ) [ ع . ] (اِفا.) سرکش، نافرمان


یاغی گری (گَ) [ ع - فا. ] (حامص .) 1 - دشمنی، عداوت . 2 - سرکشی


یافتن (تَ) (مص م .) 1 - پیدا کردن، حاصل کردن . 2 - به دست آوردن . 3 - شناختن . 4 - دیدن، حس کردن


یافته (تِ) (اِمف .) 1 - پیدا کرده . 2 - شناخته . 3 - به دست آورده


یافه (فِ) (ص .) یاوه، بی معنی، بیهوده


یافه درای ( یافه درای . دَ)(ص فا.) بیهوده گو، ژاژخای


یافوخ [ ع . ] (اِ.) محل التقای استخوان مقدم سر به استخوان مؤخر سر، جان دانه


یاقوت [ ع . ] (اِ.) از سنگ های معدنی گران بها به رنگ های سرخ، زرد، کبود


یاقوتی 1 - (اِ.) نوعی از انگور که دانه های آن ریز و سرخ رنگ است . 2 - (ص نسب .) به رنگ یاقوت


یال (اِ.) 1 - گردن . 2 - بن گردن . 3 - موی گردن اسب . 4 - زور، قدرت


یال برآوردن (بَ وَ دَ)(مص ل .)گردن کشیدن، سرافرازی نمودن


یال و کوپال (لُ) (اِمر.) توش و توان، نیرو، زورمندی


یالانچی [ تر. ] (اِ.)1 - بی بند و بار. 2 - ریسمان - باز


یالقوز (اِ.) = یالغوز - شخص مجرد، بی زن و فرزند. 2 - بی قید و بند، کسی که مشکل و دردسر ندارد 1


یاللعجب (لَ لْ عَ جَ) [ ع . ] (شب جم .) شگفتا! عجبا! 1


یالمند (مَ) (ص .) مخفّفِ عیالمند، شخصی که زن و فرزند دارد


یالیت (لَ تْ یا تَ) [ ع . ] (اِ.) ای کاش


یام (اِ.)1 - اسب قاصد، پیک . 2 - جایی که اسب پیک را با اسب تازه نفس عوض می کردند


یام (حر رب .) نک . یا


یامان [ تر. ] (اِ.) (عا.) نوعی باد است که اگر بیاید یا کسی بدان مبتلا گردد مایة مرگ او می شود


یامخانه (ن ) [ تر - فا. ] (اِ.) پست خانه، چاپارخانه


یامفت (مُ) (اِمر.) (عا.) مفت، رایگان


یان (اِ.) 1 - سخنان بی معنی که بی اراده گفته شود. 2 - هذیان


یانع (ن ) [ ع . ] (اِفا. ص .) رسیده


یانه (ن ) (اِ.) 1 - هاون . 2 - بزرک و تخم کتان


یانکی (اِ.) نامی تحقیرآمیز برای آمریکاییان خاصه نظامیان آمریکا


یاهو (اِ.) نوعی کبوتر که آوازش مانند تلفظ «یاهو» است


یاور ( یاور .) (اِ.) درجة نظامی که سابقاً در ارتش معمول بود و به جای آن سرگرد برگزیده شد


یاور (وَ) (ص .) یاری دهنده، پشتیبان


یاوند (وَ) (اِ.) پادشاه . ج . یاوندان


یاوه (و ) (ص .) 1 - بیهوده، بی معنی . 2 - بی - سرپرست، سرِخود


یاوه کردن ( یاوه کردن . کَ دَ) (مص م .) گم کردن، هدر دادن


یاوه گشتن ( یاوه گشتن . گَ تَ) (مص ل .) گُم شدن


یاوه گو ( یاوه گو .) (ص فا.) بی هوده گو، آن که سخنان بی معنی گوید


یاوگی (وَ) (حامص .) بیهودگی، هرزگی


یاکند (کَ) (اِ.) یاقوت


یب (یَ) (اِ.) تیر پیکان دار


یباب (یَ) [ ع . ] (ص .) خراب، ویرانه


یبس (یُ) [ ع . ] 1 - (اِمص .) خشکی . 2 - (ص .) (عا.) بدخلق، بدمعاشرت


یبوست (یُ سَ) [ ع . یبوسة ] 1 - (اِمص .) خشکی، عدم رطوبت . 2 - در فارسی : خشکی مزاج و کار نکردن شکم


یتاق (یَ) [ تر. ] (اِ.) کشیک، نگهبانی


یتاقی (یَ) (ص .) پاسبان، نگهبان


یتیم (یَ) [ ع . ] (ص .) 1 - کودک پدر مرده . 2 - هر چیز منحصر به فرد و بی همتا


یتیم خانه ( یتیم خانه . ن ) [ ع - فا. ] (اِمر.)جای پرورش یتیمان، دارالایتام


یتیمچه ( یتیمچه چ ) (اِ.) بادمجان یا کدوی آب پز شده که آن را با ماست یا کشک خورند


یحتمل (یُ تَ مَ) [ ع . ] (ق .) شاید، احتمال دارد


یحموم (یَ) [ ع . ] 1 - (ص .) سیاه . 2 - (اِ.) دود. 3 - (اِخ .) نام اسب امام حسین و اسب هشام ابن عبدالملک


یخ (یَ) [ اوس . ] (اِ.) آبی که از سرما جامد شده باشد. ؛ یخ کسی نگرفتن کنایه از: الف - موفق نشدن . ب - مورد توجه قرار نگرفتن . ؛ یخ کسی گرفتن کنایه از: کار او رونق گرفتن


یخ بندان ( یخ بندان . بَ) (اِمر.) 1 - شدت سرمای زمستان و یخ بستن آب . 2 - قسمتی از دوران چهارم زمین شناسی


یخ دان ( یخ دان .) (اِمر.) 1 - ظرفی که یخ در آن نهند. 2 - ظرفی صندوق مانند که در سفر خوراکی ها را در آن نهند. 3 - هرچیز از مال و اسباب که ذخیره گذارند تا وقت حاجت به کار آید


یخ در بهشت ( یخ در بهشت . دَ. ب هِ) (اِمر.) 1 - نوعی نوشیدنی که از شیر و شکر و نشاسته درست کنند. 2 - شربت آبلیمو


یخ شکن ( یخ شکن . ش کَ) (ص مر.) 1 - شکنندة یخ . چکشی که بدان قالب یخ را شکنند. 3 - کشتی ای که بدان قطعات بزرگ یخ اقیانوس های منجمد را شکنند تا رفت و آمد کشتی ها در آن ممکن شود


یخ کردن ( یخ کردن . کَ دَ) (مص ل .) 1 - بسیار سرد شدن . 2 - (عا.) کنایه از: بسیار متعجب شدن . 3 - وا رفتن، دمغ شدن


یخاری (یُ) [ تر. ] (ق .) بالا


یخلا بودن (یُ. دَ) (ص .) (عا.) بی خیال، بی قید


یخنی (یَ) (اِ.) 1 - آبگوشت ساده . 2 - پخته


یخه (یَ خِ) (اِ.) 1 - گریبان، یقه . 2 - قسمتی از لباس که در دور گردن قرار می گیرد


یخچال ( یخچال .) (اِمر.) 1 - محل نگاهداری یخ . 2 - وسیله ای که با نیروی برق کار می کند و هرچه را در آن بگذارند سرد نگاه می دارد


یخچه ( یخچه چ ) (اِ.) تگرگ


ید (یَ) [ ع . ] (اِ.) دست . ج . ایدی . ایادی


ید (یُ) [ فر. ] (اِ.) جسمی است جامد، بلوری و خاکستری مایل به سیاه در آب حل نمی شود ولی در الکل محلول است و در داروسازی مورد استفاده قرار می گیرد


ید طولی (یَ د لا) [ ع . ] (ص مر.) مهارت، زبردستی، توانایی


یده (یَ د) (اِ.) ایجاد برف و باران با سحر و جادو


یده چی ( یده چی .) (ص مر.) جادوگری که ایجاد برف و باران با سحر و جادو را می داند


یدک (یَ دَ) [ تر. ] (اِ.) 1 - اسب زین کردة بدون سوار که پیشاپیش موکب پادشاهان و امرا حرکت می دادند. 2 - ابزار یا اسباب که ذخیره نگه دارند تا آن را به جای تباه شدة آن نهند


یدک کش ( یدک کش . کَ یا کِ) [ تر - فا. ] (ص فا.) 1 - آن که افسار یدک را در دست دارد و همراه برد. 2 - کسی که علاوه بر وظیفة خود مسئولیت وظیفة دیگری را نیز به عهده دارد


یدکی (یَ دَ) [ تر - فا. ] (ص .) قطعات اضافی که برای جایگزین کردن قطعات خراب شدة یک دستگاه نگه داری می شود


یر به یر شدن (ی . ب . ی . شُ دَ) (مص ل .) بی حساب شدن، نه بدهکار بودن و نه طلبکار بودن


یرا (یَ) (اِ.) چین و شکن


یراعه (یَ عَ یا ع ِ ) [ ع . یراعة ] (اِ.) 1 - گول و بد دل . 2 - شترمرغ ماده . 3 - بیشه نشیب، نیستان - ناک . 4 - کرم شب تاب


یراق (یَ) [ تر. ] (اِ.) 1 - ساز و برگ اسب . 2 - سلاح


یراق کوبی ( یراق کوبی .) [ تر - فا. ] (حامص .) کوبیدن و نصب کردن یراق در و پنجره از قبیل قفل و لولا و دستگیره و مانند آن


یرغو (یَ) [ تر. ] (اِ.) 1 - عوارضی که برای رسیدگی به جرایم گرفته می شد (ایلخانان ). 2 - سیاست . 3 - بازرسی، مجلس محاکمه


یرقان (یَ رَ) [ ع . ] (اِ.) بیماری زردی، نوعی بیماری که در اثر اختلالات کبد به وجود می آید


یرلیغ (یَ) [ تر. جغ . ] (اِ.) حکم و فرمان پادشاه . ؛ یرلیغ خانی : فرمان پادشاه (ایلخانان و دوره های بعدی )


یرمغان (یَ مَ) (اِ.) ارمغان، تحفه


یرنداق (یَ رَ) [ تر. ] (اِ.) 1 - روده . 2 - تسمه و دوال نرم و سفید


یزدادی (یَ) (اِمر.) 1 - قلیه و قیمه را گویند که بعد از پخته شدن تخم مرغ بر بالای آن ریزند. 2 - کوفته که در آن تخم مرغ پخته باشد


یزدان (یَ) [ په . ] (اِ.) خدا، خداوند


یزنه (یَ نِ) (اِ.) آیزنه ؛ شوهر خواهر


یزک (یَ زَ) (اِ.) پیش قراول، جلودار


یسار (یَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - طرف چپ . 2 - چهره ای که د یدن آن نحوست و شومی می آورد


یساق (یَ) [ تر - مغ . ] (اِ.) 1 - سیاست . 2 - فسق (سنگلاخ ). 3 - ترتیب و ساختگی


یساول (یَ وُ) [ تر. ] (اِ.) جلودار، پیش قراول


یسر ( یسر .) (اِ.) 1 - درخت محلب (آلبالوی تلخ ) را گویند که از چوب آن سابقاً جهت ساختن مسواک برای شست و شوی دندان ها استفاده می کردند. 2 - چوب درخت بان را گویند که چون محکم و تیره رنگ و معطر است از آن جهت ساختن تسبیح و در منبت کاری استفاده می کنند


یسر (یُ) [ ع . ] (اِمص .) آسانی، فراخی مق عسر


یسنا (یَ) (اِ.) 1 - پرستش، ستایش . 2 - یکی از بخش های اوستا که در هنگام مراسم مذهبی خوانده می شود


یسیر (یَ) [ ع . ] (ص .) 1 - کم، اندک . 2 - سهل، آسان . 3 - قمارباز


یشت (یَ شْ) (اِ.) 1 - پرستش، ستایش . 2 - بخشی از اوستا در ستایش آفریدگار و امشاسپندان


یشتن (یَ تَ) (مص ل .) 1 - ستایش کردن، نیایش کردن . 2 - دعا خواندن هنگام غذا خوردن


یشته کردن (یَ تِ. کَ دَ) (مص ل .) دعا خواندن، نماز کردن


یشم (یَ) (اِ.) یشپ ؛ از سنگ های معدنی گران بها به رنگ های سبز تیره و کبود


یشمی (یَ) (ص .) رنگ سبز تند، به رنگ یشم


یشپ (یَ) (اِ.) نک یشم


یشک (یَ) (اِ.) دندان، دندان پیشین


یطاق (یَ) [ تر. ] (اِ.) خوابگاه


یعسوب (یَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - پادشاه زنبوران عسل . 2 - رییس بزرگ


یعقوب (یَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - کبک نر. ج . یعاقیب . 2 - پسر اسحق و پدر حضرت یوسف


یعنی (یَ) [ ع . ] (جملة فعلی ) 1 - قصد می کند او (مفرد مذکر غایب از فعل مضارع از مصدر عنایت ). 2 - در فارسی : بدین معنی، چنین معنی می دهد. ؛ یعنی کشک کنایه از: دانستن جواب سر بالای طرف، یا فهمیدن مقصود باطنی اوست که مخالف میل درک کننده است


یغام (یَ) (اِ.) غول بیابانی


یغلاوی (یَ) (اِ.) 1 - تابة کوچک دسته دار. 2 - کاسة کوچک دسته دار مخصوص غذا گرفتن سربازان


یغلغ (یَ لَ) [ تر. ] (اِ.) تیر پیکان دار


یغما (یَ) [ تر. ] (اِ.) 1 - تاراج، غارت، چپاول . 2 - نام شهری در ترکستان که زیبارویان آن معروف بودند


یغماگر (یَ گَ) [ تر - فا. ] (ص مر.) غارتگر، تاراج گر


یغمایی (یَ) [ تر - فا. ] 1 - (ص نسب .) منسوب به یغما. 2 - خوبرو، زیبا


یغور (یُ) [ تر. ] (عا.) بزرگ، درشت، بدشکل


یفاع (یَ) [ ع . ] (اِ.) زمین بلند، پشته


یقطین (یَ) [ ع . ] (اِ.) هر بوته که بر زمین پهن شود چون خربزه، کدو، خیار و جز آن


یقظان (یَ) [ ع . ] (ص .) بیدار، هوشیار


یقظه (یَ ظِ) [ ع . یقظة ] (اِمص .) بیداری، هوشیاری


یقنعلی بقال (یَ نَ. بَ قُ) (اِ.) کنایه از آدم فقیر و بی اهمیت و کسی است که سرش به کلاهش نیرزد و ارزش اجتماعی نداشته باشد


یقه (یَ قِ) [ تر. ] (اِ.) نک یخه


یقه سفید ( یقه سفید . س ) [ تر - فا ] (ص مر.) 1 - (عا.) کارمند دفتری یا دارای شغلی که مستلزم آلودگی دست و لباس نیست . 2 - (عا.) کسی که دستش به دهانش می رسد


یقه چرکین ( یقه چرکین . چِ) [ تر - فا. ] (ص مر.) (عا.) تنگدست، بیچاره


یقین (یَ) [ ع . ] (ص .) بدون شک، بی گمان


یقین کردن (یَ. کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) باور کردن


یقیناً ( یقیناً . نَ نْ) [ ع . ] (ق .)قطعاً، مسلماً، مطمئناً، از روی یقین


یل (یَ) (ص .) پهلوان، دلاور. ج . یلان


یلامق (یَ مِ) [ معر. ] (اِ.) جِ یلمق


یلب (یَ لَ) [ ع . ] (اِ.) جوشن چرمین


یلدا (یَ) (اِ.) این واژه سُریانی و به معنای تولد و زایش است . یعنی تولد مهر (متیرا) در شب اول زمستان که بلندترین شب سال است و ایرانیان به یُمن تولد مهر در این شب جشنی برپا می کنند


یللی (یَ لَ) (اِ.) (عا.) 1 - وقت تلف کردن، عمر را به بطالت گذراندن . 2 - بیکارگی و تنبلی و تن آسانی کردن


یللی تللی کردن ( یللی تللی کردن . تَ لَُ. کَ دَ) (مص ل .) ولگردی و هرزه گردی کردن، عمر را به بطالت گذرانیدن


یلمان (یَ) (اِ.) 1 - لبة تیغ . 2 - ضرب شمشیر


یلمق (یَ مَ) [ معر. ] (اِ.) معرب یلمة فارسی به معنی قبا. ج . یلامق


یلمه (یَ مِ) (اِ.) قبا


یله (یَ لَ یا لِ) (ص .) 1 - رها، ول . 2 - آزاد. 3 - هرزه، بیهوده . 4 - تنها، منفرد. 5 - کج


یله دادن ( یله دادن . دَ) (مص م .) لم دادن، تکیه دادن به چیزی به نحوی که بدن در حال استراحت کامل قرار گیرد


یله کردن ( یله کردن . کَ دَ) (مص م .) رها کردن، واگذاشتن


یلوه (یَ وِ) (اِ.) مرغ کوچکی که می گویند در اثر باران به وجود می آید


یلک (یَ لَ) (اِ.) کلاه گوشه، گوشه ای از کلاه یا تاج


یلی زن (یَ. زَ) (ص فا.) خواننده


یم (یَ) [ ع . ] (اِ.) دریا


یمام (یَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - کبوتر دشتی، کبوتر صحرایی . 2 - اراده، قصد


یمن (یُ مْ) [ ع . ] (اِ.) خیر و برکت، خجستگی


یمن ناصیت ( یمن ناصیت . ص یَ) [ ع . ] (ص .) 1 - خوش - اقبالی . 2 - صداقت، بی گناهی


یمین (یَ) [ ع . ] (اِ.)1 - سمت راست . 2 - سوگند، قسم


ینابیع (یَ ب) [ ع . ] (اِ.) جِ ینبوع ؛ چشمه ها


ینبوع (یَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - چشمة بزرگ . 2 - جوی بسیار آب


ینگه (یَ گِ) [ تر. ] (اِ.) 1 - یدک، دنباله . 2 - زنی که شب زفاف همراه عروس به خانة داماد می رود


ینگی (یَ گِ) [ تر. ] (اِ.) نو، جدید


ینگی دنیا ( ینگی دنیا . دُ) [ تر - فا. ] (اِمر.) = ینگ دنیا: دنیای جدید، مجازاً: امریکا


یهود (یَ) [ ع . ] (اِ.) بنی اسرائیل، پیروان حضرت موسی


یهودی ( یهودی .) [ ع . ] 1 - (ص .) کسی که دارای دین یهود باشد. 2 - (عا.) کنایه از: آدم خسیس و محافظه کار


یهوه (یَ هُ وَ) [ عبر. ] (اِ.) اسمی است که در تورات بر خدا اطلاق شده است و دلالت بر سرمدیت آن ذات مقدس کند


یواش (یَ) [ تر. ] (ق . ص .)آهسته، آرام، به نرمی


یواشکی (یَ شَ) [ تر - فا. ] (ق مر.) به آرامی و آهستگی


یواقیت (یَ) [ ع . ] (اِ.) جِ یاقوت


یوبه (ب ) (اِ.) آرزو، خواهش


یوبیدن (دَ) (مص م .) آرزو داشتن، میل کردن


یورت [ تر - مغ . ] (اِ.) 1 - چراگاه ایلات و عشایر. 2 - محل خیمه و خرگاه . 3 - مسکن، منزل . 4 - یورد


یورش (رِ) [ تر. ] (اِ.) تاخت و تاز، هجوم


یورغه (غَ یاغ ) [ تر. ] (اِ.) اسب راه رو


یورو (رُ) [ انگ . ] (اِ.) واحد پول مشترک کشورهای عضو اتحادیة اروپا


یوز (اِ.) حیوانی است درنده شبیه پلنگ اما کوچکتر از آن که در قدیم آن را برای شکار تربیت می کردند


یوزباشی [ تر. ] (اِ.) فراشباشی، فراشی که سر دستة صد نفر بود


یوزنده (زَ د) (ص فا.) جستجو کننده


یوزه (زَ یاز) (اِ.) سگ شکاری


یوزپلنگ (پَ لَ) (اِمر.) پستانداری از راستة گوشتخواران و از تیرة گربه ها که دارای اندامی کشیده و بلند است . و به همین جهت می تواند به سرعت بدود. جثه این حیوان کمی از پلنگ کوچکتر است ولی ارتفاع آن به مناسبت درازی دست و پاهایش از پلنگ بیشتر است


یوزک (زَ) (اِمر.) توله سگ شکاری


یوزیدن (دَ) (مص ل .) جُستن، جستجو کردن


یوسف آرا (سُ) (ص فا.) بسیار زیباتر از یوسف، که در زیبایی آرایش دهندة یوسف باشد


یوغ (اِ.) چوبی که هنگام شخم زدن زمین بر گردن گاو می گذارند


یوم (یَ یا یُ) [ ع . ] (اِ.) روز. ج . ایام


یوم البعث (یَ یا یُ مُ لْ بَ) [ ع . ] (اِمر.) روز رستخیز، روز قیامت


یوم الحساب ( یوم الحساب ُ. لْ ح ) [ ع . ] (اِمر.) روز قیامت، روز شمار


یوم الدین ( یوم الدین .) [ ع . ] (اِمر.) روز قیامت، روزشمار


یوم القرار ( یوم القرار . قَ) [ ع . ] (اِمر.) روز قیامت، روز رستخیز


یوم الله ( یوم الله ُ لْ لا) [ ع . ] (اِمر.) روز مقدس، روز گرامی


یوم الموعود ( یوم الموعود . مَ) [ ع . ] (اِمر.) روز قیامت، روز رستخیز


یومیه (یُ یِ) [ ع - فا. ] (ق .) روزانه، مخارج روزانه


یون (اِ.) نمد زین، روپوش زین


یون (یُ) [ فر. ] (اِ.) اتم یا گروهی از اتم های باردار است که یک یا چند الکترون از دست داده است


یونت ئیل [ تر. ] (اِ.) هفتمین سال از دورة 12 سالة ترکی


یونجه (یُ جِ) [ تر. ] (اِ.) گیاهی است از نوع اسپرس که خوراک چهارپایان است


یونسکو (نِ کُ) [ انگ . ]Unesco (اِ.) سازمان علمی، فرهنگی و تربیتی


یونولیت (یُ نُ) [ انگ . ] (اِ.) نام تجاری ماده ای سبک و متخلخل و معمولاً سفید که در بسته بندی و عایق کاری کاربرد دارد، فیبر سفید


یونیسف (س ) [ انگ . ]Unicef (اِ.) سازمانی وابسته به سازمان ملل متحد که هدفش کمک به بهداشت کودکان و مادران است


یوگا [ سنس . ] (اِ.) مجموعه ای از تمرین های بدنی برای تأمین تن درستی و به دست آوردن قدرت روحی


یویو (یُ یُ) (اِ.) نوعی اسباب بازی کودکان


یک ( یک .) (ص )1 - تنها و بی همتا. 2 - نخست، اول . 3 - (کن .) درجة بالا، بسیار خوب


یک (یَ یا یِ) [ په . ] (اِ.) نخستین شمارة اعداد، واحد


یک اسبه ( یک اسبه . اَ ب) (اِ.) (ص مر.) 1 - دارای یک اسب . 2 - یک تنه، به تنهایی . 3 - (اِ.) آفتاب


یک انداز ( یک انداز . اَ) 1 - (ص مر.) برابر. 2 - (اِ.) تیر کاری که با یک بار انداختن شکار یا دشمن را از پا درمی آورد


یک بخته ( یک بخته . بَ تِ)(ص .) زنی که در زندگی بیش از یک شوهر نکرده باشد


یک بند ( یک بند . بَ) (ق مر.) پیوسته، پشت سر هم


یک تنه ( یک تنه . تَ نِ) (ق .) تنها به تنهایی


یک تیغ ( یک تیغ .) (ص مر.) 1 - متحد در جنگ . 2 - (عا.) یک دست، یکسره


یک جا ( یک جا .) (ق .) 1 - با هم، با یکدیگر. 2 - همگی، به کلی


یک دل (یَ یا یِ. د) (ص مر.) 1 - متحدالقول، یک زبان . 2 - صمیمی، مخلص


یک دنده ( یک دنده . دَ د) (ص مر.) لجوج، خود - رأی


یک رو (ی ) ( یک رو .) (ص مر.) 1 - صمیمی، خالص . 2 - یک دست، یک نواخت . 3 - آن که پشت و روی وی یکی باشد


یک روند ( یک روند . رَ وَ) (ق .) (عا.) پیاپی، پشت سر هم


یک زبان ( یک زبان . زَ) (ق مر.) متفق القول، یک - دل


یک زخم ( یک زخم . زَ) (ص مر.) لقب سام نریمان که اژدهایی را با یک ضربه کشت


یک سان ( یک سان .) (ص مر. ق مر.) 1 - همانند. 2 - برابر. 3 - مساوی . 4 - یک نواخت


یک سر ( یک سر . سَ) (ص مر. ق مر.) 1 - تمام، همگی . 2 - سراسر. 3 - فوری . 4 - مستقیم


یک سره ( یک سره . سَ ر ) (ق مر.) 1 - سراسر، از ابتدا تا انتها. 2 - به کلی، تماماً


یک سره کردن ( یک سره . کَ دَ) (مص م .) تمام کردن، به اتمام رساندن


یک طرفه ( یک طرفه . طَ رَ ف ) [ فا - ع . ] (ص مر.) 1 - از یک جهت، که فقط رعایت یک طرف شده باشد بدون رعایت طرف دیگر. 2 - خیابانی که فقط از یک سوی آن می توان رفت


یک لاقبا ( یک لاقبا . قَ) (ص مر.) (عا.) بی چیز، تهی دست


یکی یکی (یِ. یِ) (ق مر.) 1 - یکی پس از دیگری . 2 - فرداًفرد، هر یک جداجدا


یک لخت ( یک لخت . لَ) (ص مر.) 1 - یکپارچه، یکدست . 2 - آن که همیشه بر یک وضع و حالت باشد و تغییر نکند


یک نواخت ( یک نواخت . نَ) (ق مر.) 1 - یک سان . 2 - یک آوا


یک نورد ( یک نورد . نَ وَ) (ص مر.) به یک طریق، بر یک منوال


یک هزارم (یِ یا یَ. هِ رُ) (عد. کسری ) یک قسمت از هزار قسمت، هزار یک


یک هشتم (یِ یا یَ. هَ تُ) (عد. کسری ) یک جزء از هشت، هشت یکم


یک هفتادم (یِ یا یَ. هَ دُ) (عد. کسری ) یک جز از هفتاد جز، هفتاد یک


یک هوا (یِ یا یَ. هَ) 1 - (ص مر.) جایی که هوای آن تغییر نکند. 2 - (ق مر.) (عا.) مقدار اندک، اندازة کوچک تر: فلانی یک هوا از شما بلندتر است


یک وجبی ( یک وجبی . وَ جَ) (ص نسب .) (عا.) 1 - به قدر یک وجب . 2 - بسیار کوتاه قد


یک ور ( یک ور . وَ) (ق مر.) (عا.) 1 - یک سو، یک طرف . 2 - کج، متمایل


یک وری ( یک وری . وَ) (ص نسب .) یک طرفی، متمایل به یک جهت


یک پهلو ( یک پهلو . پَ) 1 - (ص .) (عا.) لجوج، یک دنده . 2 - (اِ.) به یک طرف دراز کشیدن


یک چند ( یک چند . چَ) (ق .) مدتی، روزگاری


یک کاره ( یک کاره . رِ) (ص مر.) (ق مر.)(عا.)بی - جهت، بیهوده، کار بی معنی


یک کاسه ( یک کاسه . س )(ق مر.)(عا.)یک جا، کلی


یک کلمه ( یک کلمه . کَ لِ مِ) [ فا - ع . ] (ق مر.) متحد، یک سخن، یک زبان، متحدالقول


یک گره ( یک گره . گِ رِ) (ص مر.) هم پیمان، متحد


یکان ( یکان .) 1 - (ق .) یک یک . 2 - (ص .) یگانه، تک، منفرد


یکایک ( یکایک . یکایک .) (ق .) یک یک، یکی پس از دیگری


یکبار ( یکبار .) (ق .) 1 - یک دفعه، مقابل دو بار. 2 - بی خبر، غفلتاً


یکبار مصرف ( یکبار مصرف . مَ رَ) [ ع - فا. ] (اِمر.) ویژة مصرف کردن برای یک نوبت


یکباره ( یکباره . رِ) (ق .) 1 - یک دفعه، یکبار. 2 - ناگهان . 3 - به کلی، تمامی، همه


یکبارگی ( یکبارگی . رِ) (حامص .) 1 - ناگهانی . 2 - همگی، همه


یکتا ( یکتا .) (ص مر.) 1 - تنها. 2 - بی نظیر، بی مانند


یکتاپرست ( یکتاپرست . پَ رَ) (ص مر.) موحد، آن که جز خدای یگانه نپرستد


یکتایی ( یکتایی .) (اِ.) جامة یک لا و بی آستر


یکجانبه ( یکجانبه . نِ ب یا بَ) (ق مر.) یک طرفه، از یک سو


یکدانه ( یکدانه . نِ) (ص مر.) بی نظیر، فرد


یکدست ( یکدست . دَ) (ص .) 1 - کسی که یک دست داشته باشد. 2 - یک شکل، یک جور، یک نواخت


یکدستی ( یکدستی . دَ) (اِمص .) 1 - اتحاد، یگانگی . 2 - هماهنگی، یک شکلی


یکدستی زدن ( یکدستی زدن . دَ. زَ دَ) (مص م .) (عا.) غافلگیر کردن، گول زدن


یکدش (یَ دَ) (ص .) 1 - دورگه، انسان یا حیوانی که از دو نژاد باشد. 2 - حرامزاده


یکدله ( یکدله . د لِ) (ص مر.) موافق، بی ریا


یکدک (یَ دَ) (اِ.) آب یا هر مایع نیم گرم


یکراست ( یکراست .) (ق .) (عا.) 1 - بی درنگ، بدون مقدمه . 2 - مستقیم


یکران ( یکران .) (اِ.) اسب اصیل و خوب


یکرنگ ( یکرنگ . رَ) (ص .) صادق، بی ریا


یکره ( یکره . رَ) 1 - (ق .) یک بار، یک دفعه . 2 - (ص .) بی ریا، صادق


یکریز ( یکریز .) (ق .)(عا.)پشت سر هم، پی درپی


یکسو شدن ( یکسو شدن . شُ دَ) (مص .) کنار رفتن، برکنار شدن


یکسو کردن ( یکسو کردن . کَ دَ) (مص م .) جدا کردن


یکسوار ( یکسوار . س َ ) (ص .) یکه سوار؛ تک سوار، یکه تاز


یکسون ( یکسون .) (ص .) برابر، مساوی


یکشنبه ( یکشنبه . شَ ب) [ فا - عبر. ] (اِمر.) روز دوم از ایام هفته


یکه (یَ یا یِ کِّ) (ص .) تنها، یگانه، بی مانند


یکه بزن ( یکه بزن . ب زَ) (ص مر.) (عا.) کسی که در دعوا کردن و زد و خورد نظیر ندارد


یکه تاز ( یکه تاز .) (ص فا.) بی نظیر، بی مانند، سوارِ بی همتا


یکه خوردن ( یکه خوردن . خُ دَ) (مص ل .) (عا.) جا خوردن، متحیر و متعجب شدن


یکه سوار (یَ یا یِ کِّ. سَ) (ص مر.) سوار یگانه، بی همتا در دلیری


یکه شناس (یِ یا یِ کِّ. ش ) (ص مر.) (عا.) آدم وفادار، کسی که وقتی چشمش تو روی کسی باز شد دیگر دست از او بر نمی دارد


یکهو (یَ هُ) (ق مر.) (عا.) ناگهان، غیر - منتظره


یکپارچه ( یکپارچه . چِ) (ص .) درست، تمام، کامل


یکی (یِ یا یَ ) (اِ.) 1 - یک عدد. 2 - یک نفر، کسی . 3 - یگانه، متحد. ؛ یکی به نعل و یکی به میخ زدن کنایه از: در هواداری از هر دو طرف دعوا یا بحث سخن گفتن


یکی به دو ( یکی به دو . ب دُ) (اِمر.) (عا.) ستیزه، بگو مگو


یکی یکدانه ( یکی یکدانه . یِ. نِ) (ص .) (عا.) دُردانه، بسیار عزیز. کنایه از: فرزند منحصر به فرد


یگان (یَ) (ق .) 1 - بی نظیر، بی همتا، فرد. 2 - از تقسیمات ارتش


یگانه (یَ نِ) (ص مر.) فرد، تنها


یگانگی (یَ نَ) (حامص .) وحدت، یکتایی


یگونه (یَ نِ) (ص .) یک گونه ؛ یکسان، یک جور


ییلاق (یِ) [ تر. ] (اِ.) 1 - کوهپایه، جای سردسیر. 2 - اقامتگاه تابستانی، جای خوش آب و هوا