قشم (قِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - آبراهه . 2 - سرشت، طبیعت . 3 - پیه . 4 - گوشت پخته و سرخ شده


قشم (قَ) [ ع . ] (مص م .) 1 - خوردن، بسیار خوردن . 2 - شکستن برگ خرما و نی و جز آن . 3 - گوشت پخته و سرخ شده . ج . قشوم


قشنگ (قَ شَ) (ص .) ظریف، خوشگل، زیبا


قشو (قَ) [ تر. ] (اِ.) آلت فلزی دندانه دار که بر بدن چارپایان می کشند


قشور (قُ) [ ع . ] (اِ.) جِ قشر


قشون (قُ) [ تر. ] (اِ.) سپاه، لشگر


قص (قَ) [ ع . ] (اِ.) استخوانی است پهن و میانی که در جلو استخوان بندی قفسة سینه واقع است . طولش در حدود 20 سانتیمتر و به شکل خنجر است و دارای یک دسته و یک تنه و یک انتها است که به زایدة خنجری موسوم است . استخوان جناغ، عظم قص، جناغ سینه


قصاب (قَ صّ) [ ع . ] (ص . اِ.) نای زن، کسی که در نای می دمد


قصاب ( قصاب .) [ ع . ] (ص . اِ.) گوشت فروش، کسی که چهارپایان (گاو و گوسفند و...) را ذبح می کند


قصار (قِ) [ ع . ] (ص .) جِ قصیر


قصار (قَ صّ) [ ع . ] (ص .) گازر، رخت شوی


قصارت (قَ رَ) [ ع . قصارة ] (اِمص .) گازری، رخت شویی


قصاص (قِ) [ ع . ] (مص م .) مجازات، کیفری همسنگ جُرم


قصب (قَ صَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - نی، هر گیاهی که ساقه آن مانند نی میان تهی باشد. 2 - یک نوع پارچة ظریف که از کتان می بافته اند. 3 - آبراهة آب و اشک . 4 - مروارید تر و آب دار


قصب انجیر (قَ صَ اَ) [ ع - فا. ] (اِمر.) انجیر خشک به رشته کشیده


قصبات (قَ صَ) [ ع . ] (اِ.) جِ قصبه


قصبه (قَ صَ ب) [ ع . قصبة ] (اِ.) آبادی بزرگ که از چند ده تشکیل شده باشد. ج . قصبات


قصبچه (قَ صَ چِ) [ ع - فا. ] (اِ.) پارچه ای از قسمی کتان


قصد (قَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) اراده کردن . 2 - (اِ مص .) میانه روی . 3 - از روی عمد و غرض


قصر (قَ) [ ع . ] (اِ.) کوتاهی، سستی


قصر ( قصر .) [ ع . ] (اِ.) کاخ، کوشک . ج . قصور


قصر (قَ صَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) کوتاه بودن . 2 - (اِمص .) کوتاهی، مق . طول، درازی


قصری (قَ) (ص نسب .) ظرفی فلزی یا لعابی که در آن پیشاب کنند


قصص (قِ صَ) [ ع . ] (اِ.) جِ قصه


قصعه (قَ عَ) [ ع . قصعة ] (اِ.) کاسه و ظرفی که در آن غذا خورند. ج . قصاع


قصه (قِ صِّ) [ ع . قصة ] (اِ.) 1 - حکایت، داستان . 2 - خبر، حدیث . 3 - بیان حال، بیان احوال . 4 - عریضه، عرض حال . 5 - سخن، حرف . ج . قصص


قصه برداشتن ( قصه برداشتن . بَ تَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) عرض حال دادن، دادخواهی نمودن


قصه کردن ( قصه کردن . کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) شرح حال گفتن


قصود (قُ) [ ع . ] (اِمص .) صحت عزیمت باشد بر طلب حقیقت مقصود


قصور (قُ) [ ع . ] (اِ.) جِ. قصر؛ کاخ ها


قصور ( قصور . ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - کوتاهی کردن . 2 - از کاری باز ایستادن


قصی (قَ یّ) [ ع . ] (ص .) دور، دور شونده . ج . اقصاء


قصید (قَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - نیزة شکسته . 2 - قصیده . 3 - شعر پاکیزه و نیکو. 4 - گوشت خشک . 5 - استخوان با مغز


قصیده (قَ دَ یا د) [ ع . قصیدة ] (اِ.) نوعی شعر بلند که دو مصرع بیت اوّل با مصرع های دوم دیگر ابیات هم قافیه است و بیشتر برای بیان مدح و یا ذم و وعظ و حکمت به کار گرفته می شود. ج . قصاید


قصیر (قَ) [ ع . ] (ص .) کوتاه . ج . قصار


قصیل (قَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - هرآنچه از کشت مانند بوتة جو که سبز آن درو شود برای خوراک چهارپایان . 2 - جماعت، گروه


قضاء (قَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) به جا آوردن، گزاردن . 2 - داوری کردن . 3 - (اِ.) حکم، فرمان . 4 - سرنوشت، تقدیر


قضاء کردن ( قضاء کردن . کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) انجام دادن عبادتی که در موقع خود انجام نشده باشد


قضات (قُ) [ ع . قضاة ] (اِ.) جِ قاضی


قضاقورتکی ( قضاقورتکی . تَ) [ ع - فا. ] (ص .) (عا.) به طور تصادفی، از روی پیشآمد، ناگهانی


قضاوت (قَ وَ) [ ع . قضاوة ] 1 - (مص ل .) حکم کردن . 2 - (اِمص .) داوری


قضایا (قَ) [ ع . ] (اِ.) جِ قضیه


قضایی (قَ) [ ع . قضائی ] (ص نسب .) منسوب به قضا، مربوط به داوری و قضاوت


قضاییه (قَ یِ یا یَ) [ ع . قضائیه ] (ص نسب .) مؤنث قضایی ؛ قوة قضاییه یکی از سه قوة اداره کننده کشور است و آن شامل کلیه دستگاه های دادگستری است


قضب (قَ ضْ) [ ع . ] (مص م .) 1 - بریدن، قطع کردن . 2 - به تازیانه زدن


قضب ( قضب .) [ ع . ] 1 - (اِ.) هر درخت دراز گسترده شاخ . 2 - شاخه ای که برای کمان بریده باشند. 3 - یونجه


قضبان (قُ ضْ) [ ع . ] (اِ.) جِ قضیب


قضیب (قَ ض ) [ ع . ] (اِ.) 1 - شاخة درخت . 2 - آلت مرد. ج . قضبان


قضیه (قَ یِّ) [ ع . قضیة ] (اِ.) 1 - حکم و فرمان . 2 - خبر. 3 - گفتاری که احتمال صدق و کذب هر دو در آن باشد


قط (قَ طّ) [ ع . ] (اِمص .) برش بر پهنا


قط زدن (قَ. زَ دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) بریدن سر قلم های خوشنویسی


قط زن ( قط زن . زَ) [ ع - فا. ] (اِ.) چوب باریکی که نوک قلم را هنگام بریدن روی آن می گذارند


قطا (قَ) [ ع . ] (اِ.) مرغ سنگخوار


قطاب (قُ طّ) (اِ.) نوعی شیرینی که از آرد و شکر و روغن و گلاب و مغز پسته درست شود


قطاب (قِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - آمیختگی . 2 - گریبان


قطابه (قُ بَ یا ب) [ ع . قطابة ] (اِ.) تکه ای گوشت، قطعه ای از گوشت


قطار (قَ) [ ع . ] (اِ.)1 - یک رشته شتر. 2 - در فارسی نام وسیلة مسافربری، ترن . 3 - صف، ردیف


قطاس (قُ) [ معر - یو. ] (اِ.) نام عام برای هر یک از پستانداران دریازی از راستة آب بازان


قطاع (قَ طّ) [ ع . ] (ص .) بسیار برنده، قطع کننده


قطاع (قُ طّ) [ ع . ] (اِفا.) جِ قاطع


قطاف (قِ) [ ع . ] (اِ.) هنگام چیدن میوه


قطان (قَ طّ) [ ع . ] (ص . اِ.) کسی که پنبه فروشد، پنبه فروش


قطان (قُ طّ) [ ع . ] (ص . اِ.) جِ قاطن ؛ ساکنان، متوطنان


قطایف (قَ یِ) (اِ.) 1 - جِ قطیفه . 2 - لوزینه، . 3 - نوعی حلوا


قطب (قُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - ملاک و مدار چیزی . 2 - بزرگ و مهتر قوم . 3 - هر یک از طرفین محور کرة زمین که آن ها را قطب شمال و قطب جنوب می گویند. 4 - جزء رسانای یک دستگاه که جریان برق از آن خارج یا به آن وارد می شود


قطب نما ( قطب نما . نَ) [ ع - فا. ] (اِمر.) ابزاری برای تعیین امتداد نصف النهار


قطر (قِ) [ ع . ] (اِ.) مس، مس گداخته


قطر (قُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - ناحیه، اقلیم . 2 - خطی که از مرکز دایره بگذرد و دو برابر شعاع است . 3 - ضخامت هر چیز. ج . اقطار


قطر ( قطر .) [ ع . ] 1 - (اِ.) باران، آن چه بچکد، واحد: قطره . 2 - (مص ل .) چکیدن . 3 - (مص م .) چکاندن . ج . قطار


قطرات (قَ طَ) [ ع . ] (اِ.) جِ قطره


قطران (قَ) [ ع . ] (اِ.)مایعی چسبنده که از تقطیر زغال سنگ به دست می آید و بوی بدی دارد


قطرب (قُ رُ) [ ع . ] 1 - (اِ.) ناخوشی ای که با حرکات متوالی اندام ها و لرزش اعضا و فلج و عدم کنترل عضلات بدن همراه است . 2 - (ص .) مصروع


قطره (قَ رِ) [ ع . قطرة ] (اِ.) چکه، مقدار کمی آب . ج . قطرات


قطره دزد ( قطره دزد . دُ) [ ع - فا. ] (ص مر. اِمر.) 1 - (کن .) آفتاب، خورشید. 2 - ابر، سحاب


قطره چکان ( قطره چکان . چِ) [ ع - فا. ] (اِمر.) وسیله ای برای ریختن مایعات به صورت قطره قطره


قطع (قَ) [ ع . ] (مص م .) بریدن، جدا کردن


قطع ( قطع .) [ ع . ] (اِ.) 1 - برش، پاره . 2 - اندازة طول و عرض چیزی . 3 - جزم، یقین


قطع طریق ( قَ عِ طَ) [ ع . قطع الطریق ] (مص ل .) دزدی، راهزنی


قطع کردن ( قطع کردن . کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) 1 - بریدن . 2 - مسافت طی کردن


قطعات (قَ طَ) [ ع . ] (اِ.) جِ قطعه


قطعاً (قَ عَ نْ) [ ع . ] (ق .) مطمئناً، یقیناً. در جملة منفی به معنی ابداً، هرگز و به هیچ وجه آید


قطعنامه ( قطعنامه . مِ) [ ع - فا. ] (اِمر.) مکتوبی که در آن خواسته های اجتماع کنندگان نوشته شده است


قطعه (قِ عِ) [ ع . قطعة ] (اِ.) 1 - پاره ای از هر چیز. 2 - حصه و بهره و قسمت . 3 - چند بیت هم وزن و هم قافیه است که قافیه را در مصراع اول بیت آن رعایت نکنند و در آن از یک مضمون بحث کنند. 4 - تکه ای از موسیقی که از چند جمله تشکیل می شود که هر یک از آن ها دارای معانی کاملی است . ج . قطعات


قطعی (قَ) (ص نسب .) حتمی، یقینی


قطعیت (قَ یِّ) (مص جع .) حتمی بودن


قطف (قَ طْ) [ ع . ] (مص م .) 1 - چیدن، کندن . 2 - خراشیدن


قطمیر (قِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - پوست نازکی که بین خرما و هستة آن قرار دارد. 2 - کنایه از: چیز اندک


قطن (قُ) [ معر. ] (اِ.) پنبه


قطور (قَ) [ ع . ] (ص .) هر چیز ضخیم و کلفت


قطیع (قَ) [ ع . ] (اِ.)1 - گله گوسفندان، رمة گاوان . 2 - آن چه از درخت بریده شود. 3 - بخش اول شب . 4 - همانند، همتا


قطیعه (قَ عَ یا عِ) [ ع . قطیعة ] (اِ.) 1 - جدایی، بریدگی . 2 - گلة گاوان و گوسفندان . 3 - لشکر. 4 - قطعه ای از زمین و ملک که به کسی واگذارند تا از آن امرار معاش کند. ج . قطایع


قطیفه (قَ فَ یا فِ) [ ع . قطیفة ] (اِ.) 1 - حوله . 2 - چادرهای ورپیچیده


قعب (قَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - قدح بزرگ . 2 - کاسه ای که یک نفر را سیر کند


قعبه (قَ ب یا بَ) [ ع . قعبة ] (اِ.) 1 - جعبه یا قوطی ای که زنان در آن مواد معطر می ریختند. 2 - قدح، قعب


قعده (قَ دَ یا د) [ ع . قعدة ] (مص ل . اِمر.) 1 - یک بار نشستن . 2 - مرکب انسان


قعده (قُ دَ یا د) [ ع . قعدة ] (اِ.) 1 - آن چه که روی آن نشینند از قبیل زین و غیره . 2 - مرکب که بر آن سوار شوند


قعر (قَ عْ) [ ع . ] (اِ.) گودی و ته چیزی


قعود (قُ) [ ع . ] (مص ل .) نشستن


قفا (قَ) [ ع . قفاء ] (اِ.) 1 - پس گردن، پشت گردن . 2 - پشت . 3 - پی، دنبال . 4 - عقب


قفا دریدن ( قفا دریدن . دَ دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) 1 - پاره کردن جامة کسی از پشت . 2 - کنایه از بی آبرو کردن (اشاره به داستان یوسف و زلیخا). 3 - جماع کردن از پشت


قفار (قِ) [ ع . ] (اِ.) جِ قفر؛ بیابان ها


قفدان (قَ) [ معر. ] (اِ.) 1 - غلاف سرمه دان . 2 - کیسة چرمین که در آن عطریات و جز آن نهند


قفر (قَ فْ) [ ع . ] (اِ.) بیابان بی آب و علف . ج . قفار


قفس (قَ فَ) [ معر. ] (اِ.) 1 - محفظه ای برای نگه داری پرندگان . 2 - استخوان جناغ سینه . 3 - زندان . 4 - هر جای تنگ


قفسه (قَ فَ س ) [ ازع . ] (اِ.) وسیله ای از چوب، فلز یا پلاستیک، دارای صفحه های افقی با فواصلی معین برای چیدن مرتب و قابل دسترسی اشیاء، گنجه . ؛ قفسه ی سینه صندوقة سینه، قفس سینه . ؛ قفسه ی فلزی گنجه ای که از فلز ساخته شده باشد


قفل (قُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - اسبابی برای بستن چیزی و جلوگیری از دسترسی آزادانه به آن . 2 - اسبابی که جز با کلید یا رمز معینی باز نشود


قفیز (قَ فِ) [ معر. ] (اِ.) 1 - پیمانه . 2 - واحدی برای اندازه گیری زمین تقریباً برابر با 1500 متر


قفیز سرآمدن ( قفیز سرآمدن . سَ. مَ دَ) [ معر - فا. ] (مص ل .) پُر شدن پیمانه، کنایه از: به پایان رسیدن عمر


ققسی (قُ) (عا.) (اِ.) وقتی که اناری را به چند بخش تقسیم کنند، هر تکة آن را که شامل چند دانه با پوستة سفید آن است ققسی گویند


ققنوس (قُ)(اِ.) = ققنس :مرغی است افسانه ای که منقارش سوراخ های فراوان دارد و آوازهای عجیب درمی آورد. هزار سال عمر می کند و چون مرگش فرا رسد هیزم بسیار جمع می کند و بر بالای آن می نشیند و آن قدر بال می زند تا هیزم آتش بگیرد و بسوزد و از خاکسترش ققنوس جدیدی به وجود می آید


قل (ق ُ یا قِ لّ ) [ ع . ] (اِمص . ) 1 - کمی . 2 - تنگدستی


قل (قُ) [ ع . ] 1 - (فع .) فعل امر از «قول » بگو. 2 - (اِ.) قول، گفتار


قل ( قل .) (اِصت .) حبابی که بر اثر جوشیدن آب به سطح آید


قل احمدی (قُ اَ مَ) (اِمر.) (لوطیان ) دست به زور تمام بر عضو کسی زدن، سقلمه


قل خوردن (قِ. خُ دَ) (مص ل .) 1 - غلتیدن، روی زمین چرخ خوردن . 2 - راه رفتن، حرکت کردن (به طعنه در مورد شخص چاق )


قل قل (قُ. قُ) (اِصت .) (عا.) = غل غل : جوش، صدای ترکیدن حباب های مایع جوشان


قلائد (قَ ئِ) [ ع . ] (اِ.) جِ قلاده


قلاب (قُ لّ) [ ع . ] (اِ.) وسیله خمیدة سرکج برای گرفتن، کشیدن یا آویختن


قلاب دوزی ( قلاب دوزی .) (اِ مص .) دوختن نقش و نگار با ابریشم یا خامه بر روی پارچه


قلاب گرفتن ( قلاب گرفتن . گِ رِ تَ) (مص ل .) دو کف دست را بهم متصل کردن به طوری که دیگری بتواند پا بر روی آن گذارد و از دیوار بالا رود


قلابی (قُ لّ) (ص نسب .) 1 - تقلبی . 2 - مکار، حقه باز


قلاج (قَ) (اِ.) کلاغ، قلاغ


قلاد (قِ) [ ع . ] (اِ.) تار روبین که بر حلقة گوشواره و حلقة بینی شتر پیچند


قلاده (قَ دَ یا د) [ ع . قلادة ] (اِ.) 1 - گردن بند. 2 - زنجیری که بر گردن حیوانات یا مجرمین می بندند. 3 - واحدی برای شمارش گربه س انان


قلاسنگ (قَ سَ) (اِ.) فلاخن


قلاش (قَ لّ) [ تر. ] (ص .) کلاش  - بیکاره، ولگرد. 2 - باده پرست، مفلس . 3 - حیله گر


قلاشی (قَلّ) [ تر - فا. ] (حامص .) 1 - میخوارگی، باده پرستی . 2 - عیاری


قلاع (قِ) [ ع . ] (اِ.) جِ قلعه


قلاغ (قَ یا قُ) (اِ.) پیرامون دهان ؛ پوز، پوزه


قلانسی (قَ) [ ع . ] (ص نسب .) منسوب به قلانس، کلاه دوز، کلاه فروش


قلاوز (قَ وُ) [ تر. ] (ص .) 1 - دلیل، راهنما. 2 - محافظ، پاسبان


قلاچ (قُ لّ) [ تر. ] (اِ.) جستن اسب و راه جسته جسته رفتن آن


قلاچو (قَ) [ تر. ] (اِ.) = قلاجو: 1 - جام و ظرفی که از چرم می ساختند و در آن آب و شراب می نوشیدند از نوع آبخوری های چرم بلغاری . 2 - نهری که در آن ستوران در موسم سرما آب خورند


قلب (قَ لْ) [ ع . ] (اِ.) 1 - عضوی ماهیچه ای که در سمت چپ قفسة سینه جا دارد و کارش رساندن خون به تمام نقاط بدن است . 2 - خاطر، ضمیر. 3 - دانش، علم . 4 - میان، وسط، درون، داخل . 5 - مرکز. 6 - میانة لشکر


لئیم (لَ) [ ع . ] (ص .) فرومایه، پست


قلب ( قلب .) [ ع . ] 1 - (مص م .) تغییر دادن و دیگرگون کردن چیزی . 2 - واژگون ساختن چیزی . 3 - در فارسی به معنی زر و سیم ناسره . 4 - (اِ.) نام یکی از صنایع شعری


قلب الاسد (قَ بُ لْ اَ سَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - دل شیر، قلب اسد. 2 - نام ستاره ای به رنگ آبی - سفید و قدر 3/1 در میان صورت فلکی شیر یا اسد که 86 سال نوری با ما فاصله دارد


قلب زدن ( قلب زدن . زَ دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) 1 - سکة تقلبی زدن . 2 - تقلب کردن


قلب شدن ( قلب شدن . شُ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) دیگرگون شدن


قلبه (قُ ب) (اِ.) چوبی که گاوآهن را به آن ببندند و به گردن گاو بگذارند


قلت (قِ لَّ) [ ع . قلة ] (اِمص .)1 - کمی، اندکی . 2 - ندرت، نادری


قلتاق (قَ) [ تر. ] (اِ.) بخشی از زین اسب که از چوب سازند، چوب زین


قلتبان (قَ) (ص .) دیوث، بی غیرت


قلتبانی ( قلتبانی .) (ص .) دیوثی


قلتشن (قُ تَ شَ) (ص .) آدم نخراشیده و زمخت و زورگو


قلج (قَ) [ تر. ] (اِ.) شمشیر


قلج (قُ) (اِ.) چهارپایی (اسب، استر، خر) که دو پایش از هم جدا و دور باشد و مهره های زانوهایش نزدیک و به هم پیوسته، چنان که هنگام راه رفتن برهم ساید


قلدر (قُ دُ) [ تر. ] (ص .) قوی، گردن کلفت


قلزم (قُ زُ) [ ع . ] (اِ.) رود بزرگ، دریای پرآب


قلع ( قلع .) [ ع . قلعی ] (اِ.) ارزیز؛ فلزی است قابل تورق، نرم و نقره ای رنگ


قلع (قَ لْ) [ ع . ] (مص م .) از ریشه برآوردن


قلعه (قَ عَ یا عِ) [ ع . قلعة ] (اِ.) دژ، حصار. ج . قلاع


قلعه بیگی ( قلعه بیگی . بَ) [ ع - تر. ] (حامص .) قلعه داری، دژبانی


قلعی (قَ) (اِ.) 1 - قلع . 2 - نوعی شمشیر


قلق (قَ لِ) [ ع . ] (ص .) بی آرام


قلق (قِ لِ) [ تر. ] (اِ.) عادت مخصوص، خوی خاص


قلق (قَ لَ) [ ع . ] (اِمص .) بی آرامی، پریشانی


قلق (قُ لُ) [ تر. ] (اِ.) رشوه، باج


قلقل (قُ قُ یا قِ قِ) [ ع . ] (ص .) مرد چست سبکروح و ظریف


قلقلی (قِ قِ) (ص .) (عا.) گرد، مدور (به زبان کودکان )


قلقچی (قِ لِ) [ تر. ] (ص مر. اِمر.) نوکر، خدمتکار


قلل (قُ لَ) [ ع . ] (اِ.) جِ قله


قلم (قَ لَ) [ معر - یو. ] (اِ.) 1 - هر ابزاری که با آن بنویسند. 2 - نی تراشیده که با آن بنویسند. ؛ قلم به تخم چشم زدن کنایه از: کار نویسندگی یا قلم زنی کردن


قلم برگرفتن (قَ لَ. بَ. گِ رِ تَ) [ معر - فا. ] (مص ل .) کنایه از: باج و خراج نگرفتن


قلم بندی (قَ لَ. بَ) [ معر. ] (حامص .) عمل قلم بند و آن تهیه و ساختن قلم مو برای انواع نقاشی ها است


قلم تراش ( قلم تراش . تَ) (اِمر.) چاقوی کوچک جیبی جهت تراشیدن قلم


قلم دادن ( قلم دادن . دَ) (مص م .) به حساب آوردن، به شمار آوردن


قلم در کشیدن ( قلم در کشیدن . دَ. کِ دَ) [ معر - فا. ] (مص م .) باطل گردانیدن


قلم زده ( قلم زده . زَ د) [ معر - فا. ] (ص مف .) 1 - نوشته، مکتوب . 2 - منقش . 3 - فلزی که روی آن قلمزنی شده باشد


قلم مو ( قلم مو .) [ معر. فا. ] (اِمر.) قلم مودار مخصوص رنگ، روغن که نقاشان به کار برند و آن انواع مختلف دارد


قلم نی ( قلم نی . نِ) (اِمر.) قلمی که از ساقة نی تراشند و برای خوش نویسی به کار برند


قلم کردن ( قلم کردن . کَ دَ) [ معر - فا. ] (مص م .) بریدن، قطع کردن


قلماش (قَ) [ تر. ] (ص .) هرزه، بی معنی


قلمداد ( قلمداد .) [ معر - فا. ] (ص مف .) محسوب، به شمار


قلمدوش ( قلمدوش .) (اِمر.) سوار کردن بر شانه، غلندوش


قلمرو ( قلمرو . رُ) [ معر - فا. ] (اِمر.) مملکت، حوزة فرمانروایی، حوزه عمل


قلمزن ( قلمزن . زَ) [ معر - فا. ] (اِفا.) کاتب، نویسنده


قلمزنی ( قلمزنی . زَ) [ معر. فا. ] (حامص .) 1 - عمل و شغل قلمزن . 2 - نویسندگی، کتابت . 3 - نقاشی . 4 - یکی از هنرهای زیباست و آن ایجاد نقوش جانوران، گیاهان و طرح های مختلف است به روی نقره، ورشو یا فلز دیگر


قلمستان (قَ لَ مِ) [ معر. فا. ] (اِمر.) زمینی که در آن قلمه های درخت را کارند تا از چوب آن ها بعداً استفاده کنند


قلمفرسایی (قَ لَ. فَ) [ معر - فا. ] (حامص .) طول و تفصیل دادن به مطلبی در نوشتن، نویسندگی


قلمه (قَ لَ مِ) (اِ.) نهال


قلمکار ( قلمکار .) [ معر - فا. ] (اِمر.) پارچه ای که با آلات چوبی دستی روی آن نقش و نگار چاپ کرده باشند


قلمی (قَ لَ) (ص نسب .) 1 - منسوب به قلم . 2 - نوشته، محرر. 3 - (عا.) لاغر، نازک


قلنبه (قُ لُ ب) (ص .) نک غلمبه


قلندر (قَ لَ دَ) [ معر. ] (ص .) 1 - شخص مجرد و بی قید. 2 - درویش


قلنسوه (قَ لَ سُ وَ یا وِ) [ ع . قلنسوة ] (اِ.) کلاه دراز، ج . قلانس، قلانیس


قله (قُ لَّ) (اِ.) اسبی که رنگش به زردی مایل باشد


قله (قُ لُِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - بالاترین بخش کوه . 2 - بالای هر چیزی . ج . قلل


قله ( قله .) (اِ.) سبوی بزرگ


قلوب (قُ) [ ع . ] (اِ.) جِ قلب ؛ دل ها


قلوه (قُ وِ) (اِ.) کلیه


قلوه سنگ ( قلوه سنگ . سَ) (اِمر.) 1 - سنگ های کم و بیش درشت که از ریگ درشت تر ولی از قطعه سنگ کوچک ترند. 2 - قطعه ای سنگ نتراشیده


قلپ (قُ لُ) (اِ.) (عا.) جرعه، مقدار آب یا هر مایعی که یک بار در دهان جا شود


قلچماق (قُ چُ) [ تر. ] (ص .) نیرومند، قوی


قلک (قُ لَّ) (اِ.) = غلک : ظرفی که کودکان پول خود رادر آن اندازند، جمع کنند


قلیا (قَ) (اِ.) شخار؛ ماده ای که از اِشنان گرفته می شود و از آن در صابون سازی استفاده می کنند


قلیان (قَ) [ ع . غلیان ] (اِ.) وسیله ای برای دود کردن تنباکو


قلیج زدن (قَ. زَ دَ) [ تر - فا. ] (مص ل .) (عا.) حقه زدن و فریب دادن


قلیل (قَ) [ ع . ] (ص .) 1 - کم، اندک . 2 - نادر، کمیاب


قلیه (قَ یَ یا یِ) [ ع . قلیة ] (اِ.) پاره ای گوشت، قطعه ای گوشت . 2 - حبوبات و سبزی


قلیچ (ق ) [ تر. ] (اِ.) = قیلیچ : شمشیر


قمار (قُ) [ ع . ] (اِ.) هر نوع بازی که در آن پولی برده یا باخته شود


قماش (قُ) [ ع . ] (اِ.)1 - خرده ریز از هر چیزی . 2 - رخت، کالا، اسباب خانه . 3 - در فارسی، پارچه، پارچة نخی


قماط (قِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - ریسمانی که با آن دست و پای گوسفند را بندند. 2 - پارچة عریضی که کودک را بدان پیچند


قمبل (قُ بُ) (اِ.) کفل، سرین


قمح (قَ مْ) [ ع . ] (اِ.) گندم


قمحدوه (قَ مَ دُ وَ یا وِ) [ ع . قمحدوة ] (اِ.) استخوانی است فرد که در وسط و پشت سر واقع است و شکل آن مانند صدف است . سطح قدامی آن گود و در دو طرف آن چهار فرورفتگی است


قمر (قَ مَ) [ ع . ] (اِ.) ماه . ج . اقمار. ؛ قمر در عقرب بودن کنایه از: بد یا آشفته بودن وضع


قمراء (قَ) [ ع - فا. ] 1 - (ص .) مؤنث اقمر، سفید مایل به تیره . 2 - (اِ.) ماهتاب


قمران (قَ مَ) [ ع . ] (اِ.) تثنیة قمر، ماه و آفتاب


قمره (قَ رَ یا رِ) [ ع . قمرة ] (اِ.) 1 - قمارخانه . 2 - آخرین بازی نرد است که کسی بر سر خود یا یکی از اعضای خویش بسته باشد، دست خون


قمرون (قَ) [ ع . ] (اِ.) ملخ دریایی، جرادالبحر، اربیان، روبیان


قمری (قُ) [ ع . ] (اِ.) فاخته


قمری (قَ مَ) [ ع . ] (ص نسب .) منسوب به قمر، ماهی . ؛ سال قمری سالی که طبق دوازده ماه قمری (گردش انتقالی ماه ) حساب شود


قمصور (قَ) (ص .) (عا.) خراب، ویران


قمطر (قِ مَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - صندوقی که در آن کتاب را حفظ کنند. 2 - آوند شکر و نبات . 3 - چوبی که به شکل قید پای مجرمان را در آن بند کنند. 4 - مرد کوتاه


قمطره (قِ مَ رَ یا رِ) [ ع . قمطرة ] (اِ.) صندوقی که در آن کتاب یا عطریات نگهدارند


قمطریر (قَ طَ) [ ع . ] (ص .) سخت، شدید


قمع (قَ مْ) [ ع . ] (مص م .) سرکوب کردن، خوار کردن


قمع (قِ مَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) زدن با عمود. 2 - سرکوب کردن . 3 - خوار گردانیدن، ذلیل کردن . 4 - (اِمص .) سرکوبی . 5 - فرو نشاندگی


قمقمام (قَ قَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - بزرگ و مهتر قوم . 2 - امر عظیم، عدد بسیار


قمقمه (قُ قُ مِ) [ ع . ] (اِ.) ظرف آب مسافرتی


قمل (قَ) [ ع . ] (اِ.) شپش


قمه (قِ مَّ) [ ع . قمة ] (اِ.) جماعت مردم . ج . قمام


قمه (قَ مِ) [ تر. ] (اِ.) سلاحی دو دَم شبیه شمشیر اما کوچکتر از آن


قمپز (قُ پُ) (اِ.) غُنپز، غُمپز؛ لاف و گزاف، ادعا، فخر


قمچی (قَ مْ) [ تر. ] (اِ.) تازیانه، شلاق


قمیز (قَ) [ تر - مغ . ] (اِ.) 1 - نوعی شیر ترش که به جای مسکر می خورده اند. 2 - پیاله، ساغر، جام


قمیش (قَ) (اِ.) (عا.) ادا و اطوار، ناز و کرشمه


قمیص (قَ مِ) [ ع . ] (اِ.) پیراهن


قمیطا (قُ مَ) [ ع . ] (اِ.) = قبیطا. قبیطی : نوعی حلوا که مردم بشرویه آن را حلوا مغزی گویند و از شیرة انگور و گاهی از شکر تنها و یا با شیرة انگور می سازند


قنا (قَ) [ ع . ] (اِ.) خیزران


قنا (قَ نّ) [ ع . قناء ] (ص .) آن که قنات حفر یا آن را لاروبی کند


قنات (قَ) [ ع . قناة ] (اِ.) کاریز، مجرای آب زیرزمینی


قناد (قَ نّ) [ ع . ] (ص . اِ.) 1 - قندساز، حلواساز. 2 - شیرینی پز


قنادی ( قنادی .) [ ع - فا. ] 1 - (حامص .)شیرینی - پزی . 2 - (اِمر.) دکان قناد، دکان شیرینی - فروشی


قنادیل (قَ) [ ع . ] (اِ.) جِ قندیل


قناره (قَ ر ) [ ع . قنارة ] (اِ.) چوبی یا آهنی دراز دارای میخ های بلند که در دکان قصابی گوشت را به آن آویزان می کنند


قناری (قَ) (اِ.) پرنده ای است خوش آواز به اندازة گنجشک با پرهایی به رنگ های زرد روشن یا نارنجی یا خاکستری یا ابلق


قناس (قِ) (ص .) (عا.) بدشکل، بدقواره


قناص (قَ نّ) [ ع . ] (ص .) صیاد، شکارچی


قناطر (قَ طِ) [ ع . ] (اِ.) جِ قنطره ؛ پل ها


قناطیر (قَ) [ ع . ] (اِ.) جِ قنطار


قناع (قِ) [ ع . ] (اِ.) پارچه ای که بدان زنان سر خود را پوشانند، روسری


قناعت (قَ عَ) [ ع . قناعة ] (مص ل .)1 - خشنودی، خرسندی . 2 - رضا و تسلیم . 3 - صرفه جویی


قناویز (قَ) (اِ.) نوعی پارچة ابریشمی ساده که بیشتر به رنگ سرخ است


قنبرک (قَ بَ رَ)(اِ.)(عا.) گرد نشستن، چنبره


قنبل (قَ بَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - گروه مردم . 2 - رمة اسب . ج . قنابل


قنبل (قُ بُ) (اِ.) نک قُمبُل


قنبله (قَ بَ لَ یا لِ) [ ع . قنبلة ] (اِ.) گلوله


قند (قَ) (اِ.) معرب کند؛ جسم جامد سفید رنگ و شیرین حاصل از شیرة چغندر قند یا شکر که به آسانی در آب حل می شود. مجازاً: هر چیز بسیار شیرین . ؛ قند توی دل کسی آب شدن کنایه از: بسیار خشنود و خوشحال شدن


قند داغ ( قند داغ .) (اِمر.) مقداری آب جوش که در آن قند حل کرده باشند


قنداق (قُ) [ تر. ] (اِ.) 1 - دستة تفنگ . 2 - پارچه ای که نوزاد را در آن می پیچند


قنددان ( قنددان .) [ معر - فا. ] (ص فا. اِمر.) ظرفی که در آن قند ریزند


قندران (قَ دَ) (اِ.) شیرابة مترشح از ساقة شنگ را گویند که بر اثر قطع ساقة گیاه ترشح می شود و در برابر هوا انجماد پیدا می کند و در ده ها زنان و دختران مانند سقز آن را می جوند، قندرون


قندز (قُ د) [ معر. ] (اِ.) کهن دژ، قلعة قدیمی و مستحکم


قندشکن ( قَ . ش کَ) [ معر - فا. ] (ص فا.اِمر.) 1 - ابزاری به صورت تیشة کوچک یا گازانبر با لبه های تیز برای شکستن قند. 2 - ابزاری بیشتر چکش مانند که با آن قند را به تکه های کوچک تقسیم می کنند


قندپهلو (قَ. پَ) [ معر - فا. ] (ص مر.) استکان چایی که در کنارش ق ن د حبه بگذارند


قندیل (قِ یا قَ) [ معر. ] (اِ.) شمع و چراغ . ج . قنادیل


قنسول (قُ) (اِ.) نک کنسول


قنطار (قَ) [ معر. ] (اِ.) 1 - وزنی در حدود صد رطل . 2 - مال بسیار و پوست گاو که پر از زر باشد


قنطر (قِ طِ) [ ع . ] (اِ.)1 - بلا، سختی . 2 - فاخته


قنطره (قَ طَ رِ) [ ع . قنطرة ] (اِ.) پل . ج . قناطر


قنفذ (قُ فُ) [ ع . ] (اِ.) خارپشت . ج . قنافذ


قنق (قُ نُ) [ تر. = قونوق ] (اِ.) مهمان، مسافر


قنوات (قَ نَ) [ ع . ] (اِ.) جِ قنات


قنوت (قُ) [ ع . ] (اِمص .) 1 - تواضع، فرمان برداری . 2 - قیام در نماز


قنوط (قُ) [ ع . ] (مص ل .) ناامیدی، ناامید شدن


قنوع (قَ) [ ع . ] (ص .) قانع


قنینه (ق نُِ نَ) [ ع . ] (اِ.)شیشه، شیشة شراب، صُراحی


قهار (قَ هّ) [ ع . ] (ص .) غالب، پیروز


قهر و تهر ( قهر ُ تَ) (ص .) (عا.) قهر توأم با خشم و اعتراض


قهر و تند (قَ رُ تُ)(ص .)(عا.)خشم و غضب


قهر (قَ) [ ع . ] 1 - (مص م .)عذاب کردن، تنبیه ک ردن . 2 - (اِمص .) ظلم و زور. 3 - توانایی، چیرگی


قهر کردن (قَ. کَ دَ) [ ع - فا. ] 1 - (مص م .) مغلوب کردن، چیره شدن . 2 - (عا.) با کسی ترک معاشرت و گفتگو کردن


قهراً (قَ رَ) [ ع . ] (ق .) از روی قهر، از روی اجبار


قهرمان (قَ رَ)(ص .)1 - پهلوان، دلاور. 2 - رییس، سالار


قهری (قَ) [ ع - فا. ] (ص نسب .) اضطراری، جبری


قهریه (قَ یِّ) [ ع . قهریة ] (ص نسب .) مؤنث قهری . ؛ قوة قهریه زور، قدرت


قهقرا (قَ قَ) [ ع . قهقری ] (اِ.) به عقب برگشتن، بازگشتن


قهقهه (قَ قَ هِ) [ ع . قهقهة ] (مص ل .) با صدای بلند خندیدن


قهندز (قُ هَ دَ) [ معر. ] (اِمر.) کهن دژ، دژ قدیمی


قهوه (قَ وِ) [ ع . ] (اِ.) نوشیدنی که از جوشاندن ساییدة دانه های بو داده درخت قهوه به دست می آید


قهوه ای ( قهوه ای .) [ ع . ] (ص .)رنگی که از ترکیب سیاه، سرخ و زرد به دست می آید، هم رنگ قهوه


قهوه خانه ( قهوه خانه .) [ ع - فا. ] (اِ.) محلی برای نشستن، گفتگو کردن و نوشیدن چای و غذاهای ساده، چایخانه


قهوه قجری ( قهوه قجری . قَ جَ) [ ع - فا. ] (اِمر.) قهوة زهردار که سلاطین قاجار برای کشتن به کسی می دادند


قهوه چی ( قهوه چی .) [ ع - تر. ] (اِفا.) آن که قهوه - خانه را اداره می کند، آبدارچی


قو (اِ.) پرنده ای از جنس مرغابی شبیه غاز نسبتاً عظیم الجثه و بسیار زیبا


قوا (قُ وا) [ ع . قوی ] (اِ.) جِ قوه ؛ نیروها، قوت ها


قواد (قَ وّ) [ ع . ] (ص .) دیوث، قلتبان


لا (ص فا.) پالاینده، صافی کننده


قواره (قَ ر ) [ ع . قوارة ] (اِ.) مقدار پارچة بریده شده به اندازة یک دست لباس


قواس (قَ وّ) [ ع . ] (ص .) 1 - کمانگر، کمان - ساز. 2 - کماندار


قواصف (قَ ص ) [ ع . ] (اِ.)جِ قاصف ؛باد سخت


قواعد (قَ عِ) [ ع . ] (اِ.) جِ قاعده


قوافل (قَ فِ) [ ع . ] (اِ.) جِ قافله


قوافی (قَ) [ ع . ] (اِ.) جِ قافیه


قوال (قَ وّ) [ ع . ] (ص .) 1 - بسیارگو، خوش - صحبت . 2 - آواز خوان، کسی که در محافل اشعار را به آواز خوش بخواند


قوالب (قَ لِ) [ ع . ] (اِ.) جِ قالب


قوام (قِ) [ ع . ] (اِ.) آن چه که کاری یا چیزی به آن قائم باشد


قوام (قَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - مایة زیست . 2 - اصل چیزی . 3 - اعتدال . 4 - عدل . 5 - استواری، استحکام . 6 - راستی


قوانین (قَ) [ ع . ] (اِ.) جِ قانون


قواهر (قَ هِ) [ ع . ] (ص . اِ.) شیخ اشراق آن چه را که مشائیان عقل گفته اند نور قاهر نامیده است . کلمة قواهر که جمع قاهر است به طور مطلق بر عقول اعم از طولیة مترتبه و عرضیة متکافئه اطلاق شده است و هرگاه با قید سافله ذکر شود مراد عقول متکافئه است و هرگاه با جمله و قید اعلون (القواهرالاعلون ) گفته شود مراد عقول مرتبة طولیه است . ج . قاهر و قاهره


قوباء [ ع . ] (اِ.) جوش های جلدی که بر اثر برخی امراض عفونی و به علت اختلالات عروقی عصبی تولید می شود. جوش های قوباء بر اثر فشار انگشت محو و پس از رفع فشار مجدداً هویدا می گردند. علت پیدایش قوباء را بیشتر به علت احتقان عروق جلدی می دانند


قوت [ ع . ] (اِ.) خوردنی، طعام


قوت (قُ وَّ) [ ع . قوة ] (اِ.) 1 - توانایی، قدرت . 2 - زور. ج قوی


قور [ تر. ] (اِ.) سلاح


قورباغه (غِ)(اِ.) جانور دوزیست از تیرة غوکان، معمولاً آبزی که دم و گردن ندارد دارای پوست صاف و دست و پای پره دار با جهش سریع


قورت [ تر. غورت ] (اِ.) فرو دادن چیزی در گلو


قورت انداختن (اَ تَ)(مص ل .) (عا.) لاف زدن، ادعا کردن


قورت دادن (دَ) (مص م .)بلعیدن


قورخانه (نِ) [ تر - فا. ] (اِمر.)کارخانة اسلحه - سازی


قورمه (قُ مَ یا مِ) [ تر. ] (اِ.) = قرمه : 1 - گوشتی که خشک کنند و ذخیره نمایند، بهارخوش . 2 - گوشت بریان


قورچی [ تر. ] (ص مر.) رییس اسلحه خانه


قوری (اِ.) ظرفی کوچک، کمابیش استوانه یا کروی برای دم کردن چای


قوریلتای (قُ) [ مغ . ] (اِ.) = قورلتای : اجتماعی عظیم از عموم شاهزادگان و ارکان مملکت که در موقع تعیین و نصب یکی از اعضای خاندان سلطنتی به سلطنت یا امری مهم منعقد می کرده اند، شورای بزرگ


قوز (اِ.) = غوز: برآمدگی، برآمدگی غیرطبیعی پشت انسان . ؛ روی قوز افتادن از روی لجاجت یا مبارزه طلبی دست به کاری زدن . ؛ قوز بالا قوز کنایه از: دردسری علاوه بر دردسرهای قبلی، مصیبت پشت مصیبت


قوزو (ص مر.) (عا.) = غوزو: کسی که پشتش قوز دارد


قوزک (زَ) (اِمصغ .) قسمت برآمدة استخوان مچ پا


قوزی (ص نسب .) = غوزی : گوژپشت، کسی که پشتش برآمدگی غیرطبیعی دارد


قوس (قُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - کمان . 2 - نام یکی از صورت های فلکی جنوبی .3 - بخشی از محیط دایره


قوس قزخ (قُ س . قُ زَ) [ ع . ] (اِمر.) رنگین کمان


قوش [ تر. ] (اِ.) از مرغ های شکاری دارای نوک خمیده و محکم و پنجه های قوی


قوشلامیش کردن (قُ. کَ دَ) [ تر - مغ - فا. ] (مص ل .) رفتن به سرزمینی گرم در زمستان


قوصره (قَ صَ رَ) [ ع . قوصرة ] (اِ.) زنبیل، سبدی که در آن خرما ریزند


قوطه (طَ یا طِ) [ ع . قوطة ] (اِ.) گوجه فرنگی


قوطی [ تر. ] (اِ.) 1 - ظرفی برای نگه داری یا حمل چیزی به شکل هندسی منظم با ته مسطح . 2 - جعبه، به ویژه جعبة کوچک . ؛توی قوطی هیچ عطاری پیدا نشدن بسیار عجیب و غیرمنتظره بودن


قوقسی (قُ قُ) (اِ.) = ققسی : هر یک از برچه های میوة انار را گویند که به وسیلة پردة نازک سفید رنگ سلولزی احاطه شده و از برچة مجاور مجزا شده است و حاوی دانه های انار است، یک تکه انار پوست کنده


قوقه (قِ) (اِ.) نک قوقو


قوقو (اِ.) تکمة کلاه و پیراهن


قول (قُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - سخن، کلام، گفتار. 2 - آواز، گفتار ملحون . ج . اقوال


قول دادن ( قول دادن . دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) 1 - وعده دادن . 2 - مقرر گردیدن، قرار دادن


قول نامه (قُ. مِ) [ ع - فا. ] (اِمر.) ورقه ای که خریدار و فروشنده به یکدیگر دهند پیش از معاملة قطعی تا در فاصلة بین قول و معاملة قطعی، فروشنده مورد معامله رابه دیگری نفروشد و خریدار سر موعد آن را بخرد


قول گرفتن ( قول گرفتن . گِ رِ تَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) پیمان گرفتن


قوللر (لَ) [ تر. قللر ] (اِ.) غلامان سلطنتی


لا [ فر. ] (اِ.) ششمین نُت در موسیقی


قوللر آقاسی ( قوللر آقاسی .) [ تر. ] (اِمر.)مهتر غلامان، رییس غلامان


قولنج (لِ) [ معر. ] (اِ.) گرفتگی، گرفتگی عضلات


قولون [ معر. ] (اِ.) قسمتی از رودة فراخ که شامل سه بخش صاعد و افقی و نازل است . قولون صاعد در طرف راست شکم بالای روده و قولون نازل در سمت چپ به طرف پایین می رود. قولون افقی دنباله قولون صاعد است و به طور افقی در زیر معده قرار دارد


قوم [ ع . ] (اِ.) 1 - زین پوش . 2 - نیی که میان آن کاواک نباشد


قوم (قُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - گروه مردم . 2 - خویشاوندان . ج . اقوام


قومش (مِ) (ص .) مقنی، چاه کن


قومنی (مَ) [ = قومینی، معر. ] (اِ.) شرابی که از آرد جو و آرد ارزن و غیره سازند، بوزه


قومیت (قُ یَّ) [ ع . قومیة ] (اِمص .) اشتراک گروهی از مردم در تاریخ و زبان و آداب و رسوم که عامل پیوند و اتحاد بین آنان است


قوه (قُ وِّ) [ ع . قوة ] (ا ِ .) 1 - نیرو، انرژی، قدرت . 2 - آمادگی ذهنی، استعداد. 3 - هر کدام از توانایی های ذهنی یا جسمی انسان . 4 - از نظر سیاسی هر یک از سه نهاد حکومتی : قوة مقننه، قضاییه و مجریه


قوهی (ص نسب .) = قهستان . قوهستان . کوهستان : 1 - منسوب به قهستان . 2 - نوعی از قماش و جامه که به احتمال قوی از پنبه ساخته می شده و ظاهراً باید از کرباس لطیف مشبک باشد که هنوز هم در حدود طبس می بافند و آن را تودار (تابدار) نامند


قوچ [ تر. ] (اِ.) گوسفند شاخ دار


قوی (قَ یّ) [ ع . ] (ص .)1 - نیرومند. 2 - سخت، محکم


قوی ئیل (قُ یْ ئِ) [ تر. ] (اِمر.) یکی از دوازده سال دورة سنوات ترکان ؛ سال گوسفند


قوی پنجه (قَ. پَ جِ یا جَ) [ ع - فا. ] (ص مر.) آن که دارای زور بازوست


قویم (قَ) [ ع . ] (ص .) 1 - راست، درست . 2 - خوش قد


قپان (قَ) (اِ.) ترازوی بزرگ، مخصوص وزن کردن بارهای سنگین


قپق اندازی (قَ پَ یاپُ. اَ) [ تر - فا. ] = قبق اندازی : (حامص .) گویی یا جامی زرین یا ظرفی پر از سکة طلا و مانند آن بر قپق نصب می کردند و سپس تیراندازان سوار چابک دست، آن را هدف قرار می دادند و هرکس که آن نشانه را به تیر می زد و از فراز قپق به زیر می آورد، جایزه ای گرانبها می گرفت


قپه (قُ پِّ) (اِ.) جسم کوچک و محدب به شکل نیم کره یا دگمة برجسته که به جایی چسبیده باشد


قپو (قَ) [ تر. ] (اِ.) = قاپو: دروازه


قپوز (قُ پُ) [ تر. ] (اِ.) = قوپوز: آلتی موسیقی از ذوات الاوار و آن سازی بود مرکب از یک قطعة چوب مجوف بر شکل عودی کوچک، دارای پنج وتر


قپی آمدن (قُ پّ. مَ دَ) (مص ل .) لاف زدن، ادعا کردن


قچاق (قُ چّ) [ مغ . ] (ص .) 1 - چاق، فربه . 2 - باقدرت، توانا


قی (قَ یا قِ) [ ع . قی ء ] (اِ.) استفراغ، تهوع


قی کردن (قَ. کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) استفراغ کردن


قیادت (قِ دَ) [ ع . قیادة ] (مص م .) رهبری کردن، پیشوایی کردن


قیاس (قِ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) سنجیدن، اندازه گرفتن . 2 - (اِ.) اندازه و مقدار. 3 - استخراج نتیجة جز ی ی از کلی


قیاس گرفتن ( قیاس گرفتن . گِ تَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) سنجیدن، مقایسه کردن


قیاصره (ص رِ) [ ع . قیاصرة ] (اِ.) جِ قیصر


قیافه (فِ) [ ع . قیافة ] 1 - (اِمص .) اثرشناسی . 2 - (اِ.) شکل، صورت . 3 - اندام شخص


قیافه گرفتن ( قیافه گرفتن . گِ رِ تَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) (عا.) خود را گرفتن، ژست گرفتن


قیاقولان (اِ.) گرفتن گردن و سر حریف در زیر بغل و زور دادن


قیام (قِ) [ ع . ] (مص ل .) به پا خاستن، ایستادن


قیام و قعود (مُ قُ) [ ع . ] (اِ.) عمل برخاستن و نشستن


قیامت (مَ) [ ع . قیامة ] (اِ.) 1 - روز رستاخیز. 2 - آشوب و فتنه


قیامت کردن ( قیامت کردن . کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) هنگامه به پا کردن، کار بزرگ کردن


قیتول [ تر - مغ . ] (اِ.) 1 - محلی برای استراحت اردو. 2 - لشگرگاه، اردو


قیح (قَ یا قِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - زردآب . 2 - ریم (چرک ) بی آمیزش . 3 - خون ریم، چرک، پلشت


قید (ق ) [ ع . ] 1 - (اِ.) بند زنجیر. ج . اقیاد، قیود. 2 - شرط، عهد، پیمان . 3 - کلمه ای است که غیر از اسم کلمات دیگری مانند فعل و صفت، را به زمان، مکان یا حالت خاصی مقید سازد


قیدبند ( قیدبند . بَ) [ ع - فا. ] (اِمر.) قلعه، حصار، دژ


قیدخانه ( قیدخانه . نَ یا نِ) [ ع - فا. ] (اِمر.) محبس، زندان


قیر [ ع . ] (اِ.) جسم جامد یا نیمه جامد به رنگ سیاه مایل به قهوه ای که چسبنده است و بر اثر گرما نرم و سیُال می شود


قیراسفهسلار (اِ فَ سَ) [ تر - فا. ] (اِمر.) محافظ سرحد مملکت و آن ظاهراً عنوانی بوده مثل «قیرخان » و مانند آن


قیراط (ق ) [ معر - یو. ] (اِ.) واحدی برای وزن که بیشتر برای سنگ های قیمتی به کار می رود و برابر است با یک بیست و یکم مثقال


مه (مَ) (اِ.) مخفف ماه


قیراندود (اَ) [ معر - فا. ] (ص مف .) = قیراندوده : قیرمالیده، آغشته به قیر


قیرس (رُ) [ معر. ] (اِ.) موم، شمع


قیروان (قَ رَ) [ معر. ] (اِمر.) کاروان، قافله، گروه اسبان


قیروطی [ معر - یو. ] (اِ.) = قیروتی : 1 - موم، شمع . 2 - مرهمی که آن را از روغن گل سرخ و اکلیل الملک و زعفران و کافور و موم سازند


قیرگون [ معر - فا. ] (ص مر.) سیاه فام، به رنگ قیر


قیرگونی [ معر - هند. ] (اِ.) وسیله ای برای عایق کاری ساختمان به صورت پوششی از گونی آغشته به قیر


قیزه (قَ یا ق ) [ هند. ] (اِ.) لنکوته . ؛ قیزه کردن اسب بستن اسب به وضع خاص


قیزه بندی ( قیزه بندی . بَ) [ هند - فا. ] (حامص .) بستن پارچه بر عورت و بند کردن سر دیگر آن به طرف سرین در کمر


قیسی (قَ یا قِ یْ) (اِ.) نوعی از زردآلو


قیش (قَ یا ق ) [ تر. ] (اِ.) 1 - چرم . 2 - تسمه، دوال کمر. 3 - چرمی که سلمانیان تیغ خود را بدان تیز کنند. 4 - کنایه از: نان خمیر و فطیر


قیشور (قَ یا ق ) [ معر. ] (اِ.) سنگ پا


قیصر (قَ یا ق صَ) [ معر - یو. ] (اِ.) لقب پادشاهان روم . ج . قیاصره


قیصران ( قیصران .) [ معر - فا. ] (اِ.) پرده ای است از موسیقی قدیم


قیصری ( قیصری .) [ معر - فا. ] (ص نسب .)منسوب به قیصر، سلطنتی، پادشاهی


قیطان (ق ) [ ع . ] (اِ.) رشتة باریک که از ابریشم می بافند


قیطران (قَ یا قِ طَ) [ ع . ] (اِ.) گیاهی از تیره شمعدانی ها که علفی و یکساله یا دو ساله است . گل هایش سفید و صورتی و یا ارغوانی است و به عنوان گیاه زینتی در باغچه ها نیز کشت می شود. و بعلاوه یکی از گیاهان مراتع است . انساج این گیاه به علت تانن فراوانی که دارد به عنوان قابض و بندآورندة خون مورد استفاده قرار می گیرد


قیطس ( قَ طَ) [ یو. ] (اِ.) نام یکی از صور فلکی که به شکل نهنگ است


قیطول (قَ یا ق ) (اِ.) قلعه، حصار


قیظه (قَ یا ق ظَ یا ض ) (اِ.) لنگ مانندی که درویشان به کمر می بستند و عورت را بدان می پوشاندند و گاهی آن را از زیر بغل چپ و راست برده به پشت گردن گره می زدند، لنگوته


قیف (اِ.) وسیله ای فلزی یا پلاستیکی یا شیشه ای یا کائوچویی که دهانة آن مخروطی شکل است و از پایین به لوله ای استوانه ای متصل می شودومایعات را به وسیلة آن می توان به راحتی در ظروف دهان تنگ ریخت


قیفال (ق ) [ ع . ] (اِ.) رگِ بازو


قیق (قَ یا ق ) [ ع . ] (اِصت .) فریاد و آواز بلند


قیقاج (ق ) [ تر. ] (اِ.) کج، اریب


قیل [ ع . ] (اِ.) گفتار، گفتگو


قیل و قال (لُ) [ ازع . ] (اِ.) 1 - گفت و شنید، مباحثه . 2 - سر و صدا، جنجال


قیلوله (قَ لَ یا لِ) [ ع . قیلولة ] (اِ.) خواب نیمروز، خواب پیش از ظهر


قیم (قَ یِّ) [ ع . ] 1 - (ص .) راست، معتدل . 2 - (اِ.) متولی وقف . 3 - آن که عهده دار سرپرستی کودکی یتیم است . 4 - دلاک، کیسه کش


قیماق (ق ) [ تر. ] (اِ.) سرشیر


قیمت (ق مَ) [ ع . ] (اِ.) ارزش، نرخ . ؛ قیمت خون پدر کسی کنایه از: بهای بسیار گزاف . (قیمتی ( قیمت .)) [ ع - فا. ] (ص نسب .) گرانبها، با - ارزش


قیمه (ق مِ) [ تر. ] (اِ.) گوشتی به صورت قطعه های ریز و کوچک بریده شود


قیمه قیمه ( قیمه قیمه . قیمه قیمه .) [ تر . ] (ص مر.) ریز ریز، قطعه قطعه


قیمه قیمه کردن ( قیمه قیمه کردن . قیمه قیمه کردن . کَ دَ) [ تر - فا . ] (مص م .) ریز ریز کردن، تکه تکه کردن


قیمومت (ق مَ) [ ع . ] (مص ل .) قیم بودن


قیمومیت (قَ یَّ) (مص جع .) قیم بودن، قائم بالذات بودن


قین (قَ یا ق ) [ تر. ] (اِ.) شکنجه، عذاب


قیه (ق یِ) (اِ.) (عا.) جیغی که از روی خوشحالی کشیده شود


قیه کشیدن ( قیه کشیدن . کِ دَ) (اِ.) (عا.) داد و فریاد کردن


قیود (قُ) [ ع . ] (اِ.) جِ قید


قیوم (قَ یُّ) [ ع . ] (ص .) از نام های خداوند به معنای قائم به ذات


قیپ (ص .) (عا.) پر، ممتلی


قیچاجی (قَ) [ تر. ] (ص . اِ.) = قیچاچی : خیاط، دوزنده


قیچک (چَ) (اِ.) = غیچک . غچک . غجک . غژک : نوعی کمانچه، یکی از آلات موسیقی که کاسة کوچک و دستة بلند دارد و با آرشه نواخته می شود


قیچی (قِ) [ تر. ] (اِ.) ابزاری که به وسیلة آن پارچه، کاغذ و اشیاء دیگر را می برند و دارای دو شاخة برنده است که از وسط به یکدیگر وصل شده اند، مقراض


ل (حر.) بیست و هفتمین حرف از الفبای فارسی برابر با عدد 30 در حساب ابجد


لؤلؤ (لُ لُ) [ ع . ] (اِ.) مروارید؛ ج . لا´لی


لؤم (لُ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) فرومایه شدن . 2 - (اِمص .) فرومایگی، پستی


لئام (لِ) [ ع . ] (ص .) جِ لئیم ؛ فرومایگان


لئامت (لِ مَ) [ ع . لا´مة ] (اِمص .) بخیلی، فرومایگی


لا (اِ.) قیچی


لا (اِ.) 1 - تو، میان . 2 - تا، تای پارچه یا لباس . ؛ برای لا ی جِرز خوب بودن کنایه از: بی فایده و ناکارآمد بودن


لا [ ع . ] 1 - (حر.) حرف نفی، نه . 2 - بر سر اسم درآید و معنی نا می دهد: لاادری، لا - مذهب


لاابالی (اُ) [ ع . ] (ص مر.) در فارسی به معنای سهل انگار، بی قید. در عربی متکلم وحده از فعل مضارع (باک ندارم )


لاادری (اَ) [ ع . ] (جملة فعلی : صیغة متکلم وحده ). نمی دانم


لااقل (اَ قَ) [ ع . ] (ق مر.) دست کم


لااله الاالله (اِ لا هَ اِ لَ لْ لا هْ) [ ع . ] جمله ای است به معنی (نیست خدایی مگر الله) که نخستین جملة اعتقادی اسلام است . اما در فارسی هنگام بروز واکنش های عاطفی (خشم، ناخشنودی، تعصب، ترس، استیصال و...) بیان می شود


لاب (ق .) (عا.) کاملاً، کلاً


لابث (ب) [ ع . ] (اِفا.) درنگ کننده


لابد (بُ دّ) [ ع . ] (ق مر.) 1 - ناچار، ناگزیر. 2 - گویا، چنان که معلوم است


لابراتوار (تُ) [ فر. ] (اِ.) آزمایشگاه، محلی که در آن آزمایش های علمی و فنی انجام می شود


لابرلا (بَ) 1 - (ص مر.) تو بر تو. 2 - (اِمر.) نام نوعی حلوا


لابس (ب) [ ع . ] (اِفا.) پوشنده (جامه )، جامه پوشیده


لابلا (ب) (ص مر.) تو در تو


لابه (ب) (اِ.) 1 - عجز، نیاز. 2 - التماس، زاری . 3 - خودستایی، تکبر


لابی [ انگ . ] (اِ.) 1 - سرسرای بزرگ ورودی، تالار ورودی هتل و مهمان خانه (فره ). 2 - گروه یا جریانی که تلاش می کنند بر هیئت حاکمه یا بر کسانی در جهت منافع یا آرمان خود اثر بگذارد


لابیدن ( لابیدن .) (مص ل .) خودستایی کردن، لاف و گزاف گفتن


لابیدن (دَ) (مص ل .) لابه کردن، زاری کردن


لابیرنت (رَ) [ فر. ] (اِ.) 1 - ساختمانی که دهلیزهای اصلی وفرعی بسیار دارد. 2 - تودرتو، پیچ در پیچ


لات (اِ.) (عا.) گل نرم و بدون شن و ماسه که آن را سیل یا رودخانه آورد


لات (ص .) (عا.) 1 - فقیر، بی چیز. 2 - بی سر و پا، بی اصل و نسب، ولگرد. ؛ لات آسمان جل فقیر عور بی سروسامان


لات و لوت (تُ) (ص مر.) (عا.) بی کار ه و فقیر


لاتاری [ فر. ] (اِ.) نوعی بخت آزمایی و قرعه - کشی


لاتو (اِ.) 1 - نردبان . 2 - پایه


لاتین (اِ.) از زبان های هند و اروپایی، زبان باستانی مردم ایتالیا


لاج (ص .) برهنه، عریان


لاج (اِ.) سگ ماده


لاج (اِ.) رشوه، پاره


لاجرعه (جُ عَ یا عِ) [ ع . ] (ق .) یکسره و بدون تنفس نوشیدن


لاجرم (جَ رَ) [ ع . ] (ق مر.) ناچار، ناگزیر


لاجورد (وَ) (اِ.)لاژورد، از سنگ های معدنی که به رنگ آبی است


لاجوردی (وَ) (ص نسب .) منسوب به لاجورد - رنگ لاجورد.2 - نوعی آبی مرکب از آبی مخلوط با مقداری کم قرمز. 3 - (کن .) آسمان


لاجون (ص مر.) (عا.) ضعیف، بی بُنیه


لاحد (حِ) [ ع . ] (اِفا.) گورکن، لحدساز


لاحظ (حِ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - به دنبال چشم نگرنده . 2 - نگرنده


لاحق (حِ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - آن که از پس چیزی آید و بدو پیوندد؛ رسنده، واصل . 2 - پیوند شونده، متصل، آینده، بعدی ؛ مق . سابق ؛ ج . لاحقین


لاحول (حَ) [ ع . ] (جملة اسمی ) مختصر «لاحول ولا قوة الابالله) نیست نیرو و قوتی مگر خدای تعالی را


لاخ (اِ.) یک عدد از هر چیز باریک و دراز مثل مو، ترکه


لاخ (اِ.) سرزمین یا مکان انباشته از چیزی ناخوشایند. مثل سنگلاخ


لاخه (خِ) (اِ.) پینه و پاره


لاد (اِ.) 1 - دیوار، چینه . 2 - دیبای نازک و لطیف


لادن (دَ) (اِ.) نوعی گل، دارای ساقة نازک و خزنده وبرگ های گرد و گل های نارنجی رنگ


لاده (د) (ص .) بی عقل، احمق


لاذب (ذ) [ ع . ] (اِفا.) چسبنده


لاذع (ذ) [ ع . ] 1 - (ص فا.) سوزان، سوزنده . 2 - (اِ.) دردی است که صاحب آن می پندارد که عضو درمند می سوزد


لارنژیت (رَ) [ فر. ] (اِ.) ورم و التهاب حنجره


لارو (اِ.) موجود نابالغ برخی از جانوران (مانند حشرات ) که از تخم بیرون می آیند و پس از گذراندن زمان معین و در شرایطی ویژه بالغ می شوند


لاروبی (حامص .) پاک کردن گل و لای، تنقیه


لازب (ز) [ ع . ] (ص فا.) 1 - ثابت، پابرجا. 2 - چسبنده


لازق (ز) [ ع . ] (اِفا.) چسبنده


لازم (ز) [ ع . ] (ص فا.) 1 - واجب، ضروری . 2 - ثابت، استوار. 3 - آنچه همیشه با چیزی باشد


لازم الاجراء (ز مُ لْ اِ) [ ع . ] (ص مر.) امری که اجرای آن واجب باشد


لازمه (ز مِ) [ ع . لازمة ] (اِفا.) 1 - مؤنث لازم . 2 - مقتضی . 3 - مقرون، همراه


لاله گشتن ( لاله گشتن . گَ تَ) (مص ل .) (کن .) سرخ شدن


لازوق [ ع . ] 1 - (ص .) چسبنده . 2 - (اِ.) مرهمی که بر جراحت گذارند تا موقعی که بهبود یابد


لاس (اِ.) دو چوب یا دو آهن یا دو سنگ و مانند آن ها را که در نجاری و فلزکاری یا حجاری طوری قرار دهند که دندانه های یکی در فرورفتگی های دیگری جای گیرد. آن را که در دیگری فرو رفته نر و زبانه و دیگری را لاس و کم گویند. ؛ نر و لاس کردن : جا دادن قسمت های برآمدة چوبی یا فلزی در فرو رفتگی های چوب یا فلز دیگر


لاس (اِ.) (عا.) چاه آب ده


لاس (اِ.) 1 - نوعی ابریشم ارزان . 2 - مادة هر حیوان


لاس (اِ.) (عا.) عشقبازی از طریق لمس کردن و بوسیدن


لاس زدن (زَ دَ) (مص ل .) لاسیدن، در آغوش کشیدن و بوسیدن


لاسبیلی درکردن (س ِ دَ. کَ دَ) (مص م .) (عا.) سخنان توهین آمیز طرف یا اعتراض او را جواب ندادن


لاستیک [ فر. ] (اِ.) مادة چرم مانند که از شیرة بعضی گیاهان گرفته می شود و پس از یک رشته اعمال صنعتی برای ساختن اشیاء مختلف به کار می رود


لاسع (س ) [ ع . ] (اِفا.) گزنده، نیش زننده


لاسکوی (سَ کَ) (اِ.) پرنده ایست کوچک و خوش آواز


لاسیما ( س یَّ) [ ع . ] (ق .) به ویژه، به خصوص


لاش (اِ.) = لش . لاشه : مردار، جیفه


لاش (اِ.) تاراج، غارت، چپاول


لاش و ماش (شُ) (ص مر.) باطل، بیهوده


لاش کردن (کَ دَ) (مص م .) غارت کردن، یغما کردن


لاشبرگ (بَ) (اِ مر.) لایة تیره رنگی که در نتیجة پوسیدگی برگ های تازه یا خشک و ساقه های جوان افتاده بر روی خاک جنگل به وجود می آید


لاشخوار (شْ خا) 1 - (اِ.) جانوری که از اجساد حیوانات تغذیه می کند. 2 - آن که از راه های نامشروع زندگی کند


لاشه (ش )(اِ.) = لاش : 1 - مردار، لاشه، جسد. 2 - پست، زبون . 3 - تاراج، غارت . 4 - مجازاً سند مالی باطل شده که از اعتبار ساقط یا پرداخت شده


لاشک (شَ کّ) [ ع . ] (ق مر.) بی گمان، بی تردید


لاشی (ص .) (عا.) 1 - نامرغوب . 2 - جنده، فاحشه


لاشیدن (دَ)(مص م .)غارت کردن، تاراج کردن


لاصق (ص ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - چسبنده، دوسنده . 2 - (صباحیه، اسماعیلیه ) یکی از مراتب پایین صباحیه که افراد آن بیعت کرده بودند بدون آنکه به اغراض و معتقدات این مذهب پی برده باشند


لاطایل (یِ) [ ع . لاطائل ] (ص مر.) بیهوده، بی فایده، بدون نفع، سخنان بی معنی


لاطایلات [ ع . لاطائلات ] (ص مر.) جِ لاطایل ؛ سخنان بیهوده و بی معنی


لاطی [ ع . لاطی ء ] (اِفا.) امردباز، غلام باره


لاعب (ع ) [ ع . ] (اِفا.) بازی کننده، بازیگر


لاغ (اِ.) شوخی، مسخرگی


لاغ (اِ.) شاخه ای از گیاه


لاغر (غَ) (ص .) باریک، باریک اندام، نزار


لاغیدن (دَ) (مص ل .)شوخی کردن، مسخرگی کردن


لاغیر (غَ یْ) [ ع . ] (ق مر.) نه دیگری، نه چیز دیگر


لاف [ په . ] (اِ.) 1 - خودستایی بی اصل و گزاف . 2 - رجز


لاف زدن (زَ دَ) (مص ل .) خودستایی کردن غیرواقعی


لاف و گزاف (فُ گَ) (اِمر.) سخنان بیهوده، ادعای بی اصل


لافح (فِ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - به شمشیر زننده . 2 - سوزنده


لافیدن (دَ) (مص ل .) لاف زدن


لاق [ ازع . ] (ص .) (عا.) شایسته، سزاوار


لاقح (قِ) [ ع . ] (اِ.) (اِفا.) 1 - آن چه نخل را بدان گشنی دهند. 2 - بادی که ابر پیدا کند و درخت را بارور سازد. 3 - آبستن کننده، 4 - آبستن شونده


لاقه (قِ یا قَ) (اِ.) (عا.) تنگ، عدل، لنگه


لاقید (قَ یْ) [ ع . ] (ص .) سهل انگار، بی اعتناء


لاقیس [ ع . ] (ص .) وسوسه کننده


لال (ص .) بی زبان، گنگ


لال 1 - (ص .) سرخ، سرخ رنگ . 2 - (اِ.) لعل


لال و پتی (لُ پَ)(ص مر.)آن که زبان او گیرد و بعضی حروف رانتواند از مخرج خود ادا کند


لالا [ ع . ] (ص .) درخشنده


لالایی (حامص .) 1 - غلامی، خدمتکاری . 2 - تربیت بزرگزادگان . 3 - (اِمر.) نوعی پارچة کم ارزش


لالایی (ص نسب .) آوازی که مادران برای خواباندن کودک می خوانند


لالنگ (لَ) نان پارة گدایی، غذایی که آدم های فقیر از مهمانی ها با خود ببرند


لاله (لِ) (اِ.) 1 - نوعی گل سرخ رنگ که میان آن لکه های سیاه دارد. 2 - نوعی چراغ پایه دار که شمع را در آن می گذارند


لاله زار ( لاله زار .) (اِ.) زمینی که در آن لاله بسیار روییده است


لاله سرا ( لاله سرا . سَ) (اِمر.) غلامی که شرم وی را بریده باشند، خواجه سرا، خصی


لاله عباسی ( لاله عباسی . عَ)(اِمر.)تیره ای از گیاهان ویژه نواحی گرمسیری درختی، علفی و بوته ای ؛ با گل های زیبای معطر قیفی شکل به رنگ های سرخ و زرد و سفید


لالکا (لَ) [ ع . لالک ] (اِمر.) 1 - کفش، پای افزار. 2 - لاله گوش . 3 - تاج، تاج خ روس


لالی (لَ لِ) [ ع . ] (اِ.) جِ لؤلؤ؛ مرواریدها


لام (اِ.)صفحة شیشه ای ظریف که نمونه های تهیه شده از جاندارهای ذره بینی یا برش های جانوری و گیاهی پیش از بررسی با میکروسکوپ روی آن قرار می گیرد


لام (اِ.) لاف، گزاف


لام [ ع . ] (اِ.) کالبد مردم، شخص


لام (اِ.) خار، تیغ


لام (اِ.) 1 - کمربند، میان بند. 2 - ژندة درویش


لام (اِ.) نام بیست و هفتمین حرف از حروف الفبای فارسی . ؛ لام تا کام حرف نزدن هیچ نگفتن، دخالت نکردن


لام آوردن (وَ دَ) (مص ل .) حیله کردن، تزویر کردن


لام کشیدن (کِ دَ) (مص ل .) کشیدن خطی به صورت لام (ل ) از سپند سوخته و جز آن بر پیشانی کودکان و جز آنان برای دفع چشم زخم یا محبوبیت


لاما [ فر. ] (اِ.) شتر بی کوهان


لاما [ تبتی ] (اِ.) پیشوای مذهب لامایی


لامانی 1 - (اِ.) لاف و گزاف دروغ . 2 - (ص .) چاپلوس، چاپلوسی


لامح (مِ) [ ع . ] (اِفا.) درخشنده


لامحاله (مَ لِ) [ ع . لامحالة ] (ق مر.) ناچار، ناگزیر


لامذهب (مَ هَ) [ ع . ] (ص مر.) بی دین، ملحد


لامروت (مُ رُ وَّ) [ ع . ] (ص مر.)نامرد، ناجوانمرد


لامس (مِ) [ ع . ] (اِفا.) لمس کننده


لامسه (مِ س ) [ ع . لامسة ] (اِ.) از حواس پنجگانة انسان که به وسیلة آن گرمی و سردی و زبری و نرمی اشیاء احساس می شود


لامع (مِ) [ ع . ] (ص فا.) درخشان، روشن


لامپ [ فر. ] (اِ.)وسیله ای که جریان الکتریسیته را تبدیل به نور و روشنایی می کند و انواع گوناگون دارد


لامپا [ یو. ] (اِ.) چراغی که با نفت می سوزد و شامل لوله و سرپیچ می باشد، چراغ لامپا


لامچه (مْ چِ) (اِمصغ .) اسپند سوخته با مشک و عنبر که برای دفع چشم زخم بر پیشانی و بناگوش اطفال به صورت لام می کشند


لامک (مَ) (اِ.) پارچه ای که آن را روی دستار می بندند


لان (اِ.) 1 - گودال، مغاک . 2 - بی وفایی


لانجین (جِ) (اِ.) تغار، کاسة بزرگ


لاندن (دَ) (مص م .) جنباندن، تکان دادن


لانه (نِ) (اِ.) آشیانه، خانه


لانه ( لانه .) (ص .) بیکار، کاهل، تنبل


لانیدن (دَ) (مص م .)1 - جنبانیدن . 2 - افشاندن


لاهوت [ ع . ] (اِفا.) عالم غیب، عالم الهی، جهان مینوی


لاهوتی [ ع - فا. ] (ص نسب .) منسوب به لاهوت . مق ناسوت


لاهوره (رِ) (اِ.) یک قاچ و برش از خربزه یا هندوانه


لاو (اِ.) لو. ؛ به لاو دادن : مفت از چنگ دادن چیزی را. ؛ به لاو شدن : از دست رفتن، لو رفتن


لاو (اِ.) خاک سفیدی که آن را گلابه سازند و خانه را بدان سفید کنند


لاوه (وَ یا وِ)(اِ.)تملق، چرب زبانی، چاپلوسی


لاوه گر ( لاوه گر . گَ) (ص فا.) = لابه گر: 1 - متملق، چاپلوس . 2 - تضرع کننده


لاوک (وَ) (اِ.) تغار، ظرف بزرگ


لاپ (عا.) = لاف :1 - لاف وگزاف . 2 - زیر حرف خود زدن


لاپ آمدن (مَ دَ) (مص ل .) (عا.) 1 - در قمار تقلب کردن و جر زدن . 2 - لاف و گزاف گفتن، کارهایی را به دروغ به خود نسبت دادن


لاپه (پِ یا پَ) (اِ.) قطعة بریده از چوب و الوار


لاپوشانی (حامص .) (عا.) با حیله و زرنگی عیب یا چیز ناخوشایندی را پوشاندن


لاچین [ تر. ] (اِ.) 1 - شاهین شکاری . 2 - نامی از نام های مردان


لاک [ فر. ] (اِ.) 1 - مادة شیمیایی رنگی که زنان برای تزیین به ناخن های بلند خود می زنند. 2 - مایع سفید رنگی که برای پوشاندن روی نوشته ها در غلط گیری به کار می رود. 3 - ماده ای که از ترکیب بعضی از اکسیدهای فلزی با مواد رنگی گیاهی به وجود می آید


لاک (اِ.) لاوک، تغار، کاسة چوبی که در آن آرد را خمیر می کردند


لاک (ص .) = لک . لکات : زبون، فرومایه، پست


لاک پشت (کْ پُ) (اِ.) سنگ پشت، جانوری از ردة خزندگان که سردستة خاصی به نام خود وی (لاک پشت ) در این رده می باشد. صفت مشخص این خزنده وجود و نمو بسیار غلاف یا لاک است که برای حفاظت اعضا به کار می رود و دارای بخش پشتی و شکمی است و برحسب محیط زیستی به چهار دسته تقسیم می شوند: 1 - رودخانه ای . 2 - دریایی . 3 - خاکی . 4 - بی لاکان که لاک در آن ها از چندصد قطعه استخوان کوچک بوجود آمده و به طور ناقص رشد کرده اند


لاکتاب (کِ) [ ع . ] (ص .) (عا.) بی دین، بی - مذهب


لاکتوز (تُ) [ فر. ] (اِ.) قند شیر که به مقدار تقریبی 65 گرم در یک لیتر شیر وجود دارد. ماده ای است دوقندی جامد، سخت و متبلور که در آب حل می شود


لاکردار (کِ) [ ع - فا. ] (ص مر.) (عا.) بی - مروت، ناجوانمرد


لاکش (کِ) (اِ.) مکانی که یک جانب دیواره دارد و جانب دیگر ندارد، رومی


لاکی (ص .) دارای رنگ سرخ


لای (اِ.) 1 - گل نرم ته نشین شده . 2 - دردی شراب . 3 - میان چیزی، توی چیزی


لای چین کردن (کَ دَ) (مص م .) زنده کسی را به میان دیوار نهادن، گچ گرفتن


لایتجزی (یَ تَ جَ زّا) [ ع . ] (ص .) جدانشدنی


لایتغیر (یَ تَ غَ یُِ) [ ع . ] (ص مر.) تغییر ناپذیر


لایتناهی (یَ تَ) [ ع . ] (ص مر.)بی انتها، بی نهایت


لایجوز (یَ) [ ع . ] 1 - (جملة فعلی ) شایسته، نیست . 2 - (ص مر.) ناروا


لایح (یِ) [ ع .لائح ] (اِفا.)1 - آشکار، پیداشونده . 2 - درخشان


لایحصی (یُ صا) [ ع . ] (ص مر.) بی شمار، بی اندازه


لایحه (یِ حِ) [ ع . لائحة ] (اِ.) مؤنث لایح  - نوشته . 2 - طرح قانونی که از طرف دولت برای تصویب به مجلس فرستاده می شود


لایزال (یَ) [ ع . ] (ص مر.) ابدی، پایدار


لایشعر (یَ عَ) [ ع . ] (ص مر.) نادان


لایعد (یُ عَ دّ) [ ع . ] (ص مر.)بی شمار، بی حد، فزون از شمار


لایعقل (یَ قِ) [ ع . ] (ص مر.) نادان، بی خرد


لایعلم (یَ لَ) [ ع . ] (ص مر.) نادان


لایغفر (یُ فَ) [ ع . ] 1 - (جملة فع .) بخشوده نمی شود


لایق (یِ) [ ع . لائق ] (اِفا.) سزاوار، شایسته


لایقرأ (یُ رَ) [ ع . ] 1 - (جملة فعلی ) خوانده نمی شود. 2 - (ص .) ناخوانا، غیرقابل خواندن


لایم (یِ) [ ع . لائم ] (اِفا.) ملامت کننده، نکوهنده


لایموت (یَ) [ ع . ] (ص .) بی مرگ، بی موت


لاین [ انگ . ] (اِ.) محدودة باریکی به عرض سه تا چهار متر در سطح سواره رو که دو طرف آن با خط کشی ممتد یا مقطع مشخص می شود و خودرو باید در آن حرکت کند، خط عبور. (فره )


لاینحل (یَ حَ) [ ع . ] (ص .) حل ناشودنی


لاینده (یَ د) (اِفا.) 1 - هرزه گوی . 2 - ناله کننده


لاینفک (یَ فَ کّ) [ ع . ] (ص مر.) جدانشدنی، جدایی ناپذیر


لاینقطع (یَ قَ طِ) [ ع . ] (ص مر.) مدام، پیوسته


لاینی (یِ) (اِ.) جامة کوتاهی که درویشان و فقیران پوشند


لایه (یِ) طبقه، طبقة زمین


لایوصف (صَ) [ ع . ] (ص مر.) وصف ناشدنی


لایچه (چَ یا چِ) (اِ مصغ .) آب و گل کم که سیاه و گندیده باشد


لایی (اِمر.)1 - هر آنچه که لای چیزی بگذارند. 2 - پارچه ای که بین رویه و آستر لباس دوزند. 3 - (عا.) مخفی، پوشیده


لاییدن (دَ) (مص ل .) 1 - ناله کردن، زوزه کشیدن سگ . 2 - هرزه گویی کردن


لاییدن (دَ) (مص ل .) 1 - لاف زدن . 2 - زوزه و ناله کردن سگ


لاییک [ فر. ] (ص .) = لائیک : غیرمذهبی


لب (لُ بّ) [ ع . ] (اِ.) 1 - خالص و برگزیده از هر چیزی . 2 - مغز، مغز چیزی . 3 - عقل . ج . الباب


لب (لَ) [ په . ] (اِ.) 1 - کنارة هر چیزی . 2 - بخش بیرونی دهان . ؛ لب چشمه بردن و تشنه برگرداندن کنایه از: رند و هوشیار و سیاست مدار بودن


لب ( لب .) سیلی، تپانچه، کاج . ؛ تو لب رفتن شرمسار شدن، خجل شدن . ؛ لب تر کردن الف - سخن گفتن . ب - چیزی نوشیدن . ؛ لب گزیدن تأسف خوردن


لب به لب (لَ. ب. لَ) (ص مر.) پر، مملو


لب تر کردن ( لب تر کردن . تَ. کَ دَ)(مص ل .) 1 - کنایه از: آب آشامیدن . 2 - (عا.) اشاره مختصر که به انجام کاری منجر شود


لب ترکاندن ( لب ترکاندن . تَ دَ) (مص ل .) (عا.) سخن گفتن


لب خوانی ( لب خوانی . خا) (اِمر.) عمل دریافتن سخن گوینده از روی حرکت لب هایش


لب دادن ( لب دادن . دَ) (مص ل .) بوسه دادن


لب سنگ (لَ. سَ) (ص مر.) ساکت، خاموش


لب سوز ( لب سوز .) (ص فا.) داغ


لب شور ( لب شور .) (ص مر.) (عا.) دارای شوری اندک


لب شکری ( لب شکری . ش کَ) (ص نسب .) شکافته لب، کسی که یکی از دو لب او شکاف مادر - زادی داشته باشد


لب شیرین کردن ( لب شیرین کردن . کَ دَ) (مص ل .) تبسم کردن، شکرخند زدن


لب قیطانی (لَ. قِ) (ص نسب .) آن که دارای لبی باریک مانند قیطان است


لب نزدن (لَ. نَ زَ دَ) (مص ل .) (کن .) هیچ نخوردن


لب پر زدن ( لب پر زدن . پَ. زَ دَ) (مص ل .) سر ریز شدن


لب پریدگی ( لب پریدگی . پَ د) (حامص .) شکستگی لبة چیزی


لب چره ( لب چره . چَ رِ) (اِمر.) نخود و کشمش و انواع میوه های خشک که در مجالس بزم و وقت صحبت با یاران صرف کنند، شب چره، تنقلات


لب چین ( لب چین .) (اِمر.) قسمی کفش ستبر و خشن سربازی


لب گردان ( لب گردان . گَ) (ص مف . اِ.) کاسه و مانند آن که دارای لبه هایی مایل به شیب داشته باشد


لب گزیدن ( لب گزیدن . گَ دَ)(مص م .)تأسف خوردن، پشیمانی نمودن


لباب (لُ) [ ع . ] (اِ.) خالص و برگزیده از هر چیزی


لباد (لَ) (اِ.) جامه ای که در روزهای بارانی پوشند، لباده


لباد (لُ) (اِ.) چوبی که بر گردن گاو گردونه و زراعت گذارند، یوغ


لباده (لَ بّ د) [ ع . ] (اِ.) بارانی، بالاپوش بلند. (لباده در اصل به معنی بارانی نمدین است نظیر پوشش مخصوص شبانان و ساربانان که «نمدی » می گویند)


لباس (لِ) [ ع . ] (اِ.) پوشاک، رخت، جامه . ؛ لباس بعد از عید کنایه از: چیز خوبی که چون دیرتر از وقت مناسب به دست آید دیگر به درد نخورد


لباسات (لِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - مکر، حیله . 2 - تملق، چاپلوسی


لباشن (لَ شَ) (اِ.) حلقة ریسمانی که بر سر چوبی نصب کنند و لب بالای اسب و خر چموش را در آن ریسمان نهند و تاب دهند تا عاجز شود و حرکات ناپسند نکند


لباقت (لَ قَ) [ ع . لباقة ] 1 - (مص ل .) زیرک شدن، ماهر گردیدن . 2 - (حامص .) چرب زبانی، زیرکی


لبالب (لَ لَ) (ص مر.) پر، مالامال


لباچه (لَ چِ) (اِ.) نوعی بالاپوش


لبب (لَ بَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - سرسینه . 2 - دوال زیر شکم اسب که یک سرش به سینه بسته باشد و سر دیگرش به تنگ ؛ بربند


لبث (لَ) [ ع . ] (مص ل .) درنگ کردن، مکث کردن


لبخند ( لبخند . خَ) (اِ.) خندة کوتاهی که تنها موجب حرکت لب هامی شود، تبسم


لبد (لَ بَ) [ ع . ] (اِ.) پشم گوسفند و شتر


لبد (لِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - نمد، نمط . 2 - نمد زین


لبریز (لَ) (ص .) لبالب، پر


لبس (لِ) [ ع . ] (اِ.) جامه، لباس


لبس (لَ) [ ع . ] 1 - (مص م .) پوشانیدن امر بر کسی، مشتبه ساختن . 2 - (اِ.) شبهه اشکال . 3 - (اِ.) مکر، حیله


لبق (لَ ب) [ ع . ] (ص .) 1 - زیرک، ماهر. 2 - چرب زبان


لبلاب (لَ بْ) [ ع . ] (اِ.) پیچک، عشقه


لبن (لَ بَ) [ ع . ] (اِ.) شیر، شیر انسان یا حیوان


لبنک (لَ بَ) (اِ.) موریانه


لبنی (لَ بَ) [ ع . ] (اِ.) مربوط به فرآورده های شیر


لبنیات (لَ بَ یّ) [ ع . ] (اِ.)شیر و محصولاتی که از شیر به دست آورند مانند ماست و پنیر و کره و خامه و..


لبه (لَ ب) (اِ.) 1 - کنار، حاشیه . 2 - طرف برندة کارد


لبو (لَ) (اِ.) چغندر پخته


لبون (لَ) [ ع . ] (ص .) شیردار (میش، شتر)، ج . لبان . لبن، لبائن


لبوه (لَ وَ) [ ع . لبوة، لبؤة ] (اِ.) شیر ماده، مادینة اسد


لبچور ( لبچور .) (ص مر.) آن که دارای لبی کلفت است، ستبر لب


لبیب (لَ) [ ع . ] (ص .) خردمند، دانا


لبیدن (لَ دَ) (مص ل .) سخنان لاف و گزاف گفتن


لبینا (لَ) (اِ.) نام نوایی است از موسیقی


لبیک (لَ بَّ) [ ع . ] (شب جم .) امر تو را اطاعت می کنم (ذکری که حاجیان در مراسم حج تکرار می کنند)


لت ( لت .) 1 - (ص .) تکه و پاره از چیزی . 2 - (اِ.) واحدی برای اندازه گیری پارچه . 3 - یک ورق کاغذ. 4 - لنگه در، مصراع


لت ( لت .) (اِ.) 1 - گرز، عمود. 2 - چماق


لت (لَ) (اِ.) سیلی، چَک


لت ( لت .) (اِ.) شکم، بطن


لت انبار ( لت انبار . اَ) (ص مر.)شکم پرست، پرخور


لت انبان ( لت انبان . اَ) (ص مر.) لت انبار


لت خوردن ( لت خوردن . خُ دَ) (مص ل .) 1 - سیلی خوردن . 2 - زبون گشتن


لت لت (لَ. لَ) (ص مر.) لخت لخت، پاره پاره


لت و پار (لُ تُ) (ص مر.) (عا.) پاره پاره، قطعه قطعه


لت و پار کردن ( لت و پار کردن . کَ دَ) (مص م .) (عا.) از هم دریدن و پاره پاره کردن


لتراست (لِ س ) [ انگ . ] (اِ.) ورقه ای که حروف الفبا و نشانه های مختلف روی آن حک شده است که با فشار دادن آن نقش و حروف را به صفحة مورد نظر منتقل می کنند، حروف برگردان


لترمه کردن (لَ تِ مِ. کَ دَ) (مص م .) آغشتن، آلودن


لتره (لَ رَ یا رِ) (ص .) 1 - پاره پاره . 2 - کهنه


لتره (لُ رِ) (اِ.) = لوترا، لوتره : زبان قراردادی میان دو یا چندتن برای آن که دیگران حرف هایشان را نفهمند.2 - دهن لق، کسی که هر چه بشنود همه جا بگوید


لته (لَ تُِ) (اِ.) 1 - تکه پارچة کهنه . 2 - تخته های مستطیلی که در بعضی نقاط گیلان و مازندران به جای سفال پشت بام به کار برند. 3 - (عا.) لنگه در


لته ( لته .) (اِ.) 1 - پالیز خربزه، هندوانه، خیار و غیره . 2 - کشتزار


لتکا (لُ) [ روس . ] (اِ.) کرجی، قایق، بلم


لثام (لِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - دهان بند. 2 - نقاب، روی بند


لثغه (لُ غَ یا غِ) [ ع . لثغة ] (مص ل .) گرفتن زبان و شکستگی آن به طوری که حرف سین را ثاء یا راء را غین گویند و مانند آن


لثم (لَ) [ ع . ] (مص م .) 1 - با مشت بر بینی زدن . 2 - دهان بند نهادن . 3 - بوسه دادن


لثه (لَ ثِ) [ ع . لثة ] (اِ.) گوشت بن دندان


لج (لَ) (اِ.) لگد، تیپا


لج (لَ) [ ع . لجُ ] (مص ل .) ستیزه کردن، پافشاری در عناد و کینه . ؛ سرِ لج لج افتادن (کن .) عصبانی شدن، مخالفت کردن


لج باز (لَ) [ ع - فا. ] (ص فا.) یک دنده، خودرأی


لجاج (لَ) [ ع . ] (مص ل .) عناد، ستیزه


لجاجت (لَ جَ) [ ع . لجاجة ] 1 - (مص ل .) ستیزه کردن . 2 - (اِمص .) یک دندگی


لجاره (لَ جّ رِ) (ص .) پُر سر و صدا، بی شرم


لجام (لِ) (اِ.) 1 - معرب لگام، دهانة اسب . 2 - آن چه که بدان فال بد گیرند


لجستیک (لُ جِ) [ انگ . ] (اِ.) بخشی از علوم نظامی که به حمل و نقل افراد و تجهیزات ارتش اختصاص دارد


لجلاج (لَ) (ص .) آن که زبانش به هنگام سخن گفتن بگیرد، الکن


لجن (لَ جَ) گل سیاه که در ته مرداب، جوی و آب های راکد می ماند


لجن مال (لَ جَ) (ص مف .) 1 - آن که یا آن چه به لجن مالیه شده . 2 - (کن .) بدنام شدن


لجنه (لَ نَ یا نِ) [ ع . لجنة ] (اِ.) گروه مردم که برای کاری فراهم آیند و بدان رضا دهند، انجمن


لجه (لُ جَّ) [ ع . ] (اِ.) میانة دریا


لجوج (لَ) [ ع . ] (ص .) بسیار لج باز و یک دنده


لجین (لُ جَ یا جِ) [ ع . ] (اِ.) سیم، نقره


لحاظ (لِ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) به گوشة چشم نگریستن . 2 - (اِمص .) نگرش، دید، ملاحظه


لحاف (لِ) [ ع . ] (اِ.) رواندازی آکنده از پشم یا پنبه که هنگام خوابیدن بر روی خود می اندازند


لحاف کش ( لحاف کش . کِ) [ ع - فا. ] (ص مر.) (کن .) جاکش، دیوث، قلبتان


لحان (لَ حَ) [ ع . ] (ص .) آن که در قرائت و اعراب خطا کند


لحد (لَ حَ) [ ع . ] (اِ.) گور، شکاف در گور که جای سر مرده است


لحظ (لَ) [ ع . ] 1 - (مص م .) به گوشة چشم نگریستن چیزی را. 2 - (اِ.) چشم . ج الحاظ


لحظه (لَ ظَ یا ظِ) [ ع . لحظة ] (اِ.) 1 - یک چشم به هم زدن . 2 - یک دم . ج . لحظات


لحق (لَ حَ) [ ع . ] (مص م .) رسیدن، الحاق، آوردن


لحم (لَ) [ ع . ] (اِ.) گوشت . ج . لحوم


لحن (لَ حْ) [ ع . ] (اِ.) 1 - آواز خوش و موزون . 2 - سخن، معنی سخن . ج . الحان .3 - ویژگی یا چگونگی صدا یا موسیقی . 4 - صدایی با گام و ارتعاش معین . 5 - سبک یاشیوة بیان یک مطلب


لحوق (لُ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - پیوستن چیزی به چیزی، به هم رسیدن . 2 - باریک میان گردیدن


لحیان (لِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - آب کم . 2 - گودالی که سیل کنده باشد


لحیانی (لِ) [ ع . ] (ص .) مرد ریش دراز


لحیم (لَ حِ) [ ع . ] 1 - (ص .) پرگوشت، فربه . 2 - (اِ.) جوشی مخصوص تعمیر ظروف مسی و برنجی


لحیه (لِ یَ یا یِ) [ ع . لحیة ] (اِ.) ریش، محاسن . ج . لحی


لحیه جنباندن ( لحیه جنباندن . جُ نْ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) کنایه از: سخن گفتن، اظهار فضل کردن


لخ (لُ) (اِ.) نک لوخ


لخا (لَ) (اِ.) کفش، پای افزار


لخت ( لخت .) (ص .)1 - (عا.)شل، بی حال . 2 - تنبل و بیکاره . 3 - صفتی برای مو که نرم و افشان باشد. 4 - بسته، منعقد


لخت (لُ) (ص .) برهنه، عریان


لخت (لَ) (اِ.) جزو، نوع، قسم


لخت ( لخت .) (اِ.) گرز، عمود


لخت دوز (لَ) (ص فا.) پینه دوز، پاره دوز 1


لخت لخت ( لخت لخت . لَ) (ق مر.) قطعه قطعه، پاره پاره


لخته (لَ تِ) (اِ.) پاره ای از هر چیز، تکه


لخته ( لخته .) (ص .) بسته، منقعد، دلمه


لختی (لُ) (حامص .) برهنگی، عوری . ؛ لختی پُختی برهنه و بی سر و پا


لختی (لَ) (ق .) 1 - اندکی، کمی . 2 - بخشی، قسمتی


لخج (لَ) (اِ.) زاج سیاه که رنگزران به کار برند


لخشان (لَ) (ص .) 1 - لغزان . 2 - هموار


لخشه (لَ ش ) (اِمص .) لرزه، جنبش


لخشه ( لخشه .) (اِ.) شعلة آتش


لخشک (لَ شَ) (اِ.) 1 - نوعی از آش که با رشته های پهنی که از خمیر آرد گندم به دست می آیند، پخته می شود. 2 - جای لیز و لغزنده


لخشیدن (لَ دَ) (مص ل .) سُر خوردن، لیز خوردن


لخشیدن (لَ دَ) (مص ل .) درخشیدن، تابیدن


لخلخ (لَ لَ) (ص .) لاغر، ضعیف


لخلخه (لَ لَ خَ یا خِ) [ ع . لخلخة ] (اِ.) ترکیبی است از عطریات مختلف (عود قماری، لادن، مشک، کافور و غیره ) که از آن گویی سازند و بویند


لخم (لُ) (اِ.) (عا.) گوشت بی استخوان و بدون رگ و چربی و پی


لخچه (لَ چِ) (اِ.) شعله و اخگر آتش


لدادت (لِ دَ) [ ع .لدادة ] (مص م .) در لجاج بر خصم غلبه کردن


لدغ (لَ دْ) [ ع . ] (مص م .) گزیدن، نیش زدن


لدن (لَ دُ) [ ع . ] (ق .) نزد، نزدیک


لدنی (لَ دُ نُِ ی ) [ ع . ] (اِ.) فطری، ذاتی


لدی (لَ دا) [ ع . ] (ق .) 1 - نزد، نزدیک . 2 - وقت، هنگام


لدیغ (لَ) [ ع . ] (ص .) 1 - مارگزیده . 2 - گزنده (مار و غیره )


لذا (لِ) [ ع . ] (ق مر.) بدین جهت، از این رو


لذات (لَ ذّ) [ ع . ] (اِ.) جِ لذت ؛ خوشی ها


لذاع (لَ ذّ) [ ع . ] (ص .)1 - سوزاننده . 2 - گزنده


لذایذ (لَ یِ) [ ع . لذائذ ] (اِ.) جِ لذیذ


لذت (لَ ذَّ) [ ع . لذة ] (اِ.) خوشی


لذیذ (لَ) [ ع . ] (ص .) گوارا، خوشمزه . ج . لذائذ


لر (لُ)1 - (اِ.) مراد، مطلب . 2 - (ص .) ساده دل، سلیم


لر (لَ) (اِ.) 1 - جوی، آب کند. 2 - زیر بغل . 3 - لاغر، ضعیف


لرد (لِ) (اِ.) دُرد، ته نشستِ مایعات


لرد (لَ)(اِ.) 1 - خارج، بیرون . 2 - میدان، صحرا


لرد (لُ) [ انگ . ] (اِ.) عنوانی است اشرافی که در انگلستان به نجبا و بزرگ زادگان می دهند


لرز (لَ رْ) (اِ.) لرزه، رعشه


لرز کردن (لَ. کَ دَ) (مص ل .) لرزیدن بر اثر سرما یا تب


لرزان (لَ) (ق .) لرزنده، در حال لرزیدن


لرزاندن (لَ دَ) (مص م .) به لرزه درآوردن


لرزانک (لَ نَ) (اِ.) ژله، خوراکی سرد که از آب یا آب میوه همراه با نشاسته و شکر تهیه می شود


لرزانیدن (لَ دَ) (مص م .) نک لرزاندن


لرزش (لَ ز) (اِمص .) لرزیدن


لرزه (لَ ز) (اِمص .) لرزش، لرز، رعشه


لرزیدن (لَ دَ) (مص ل .) جنبیدن، تکان خوردن


لرک (لُ) (اِ.)شیر ترش که به سبب جوشیدن غلیظ شده باشد


لرکش (لُ. کُ) (ص فا.) قسمی کشمش پست دارای هسته های درشت و سخت


لری (لُ) (حامص .) 1 - منسوب به طایفة لُر. 2 - سادگی، ساده دلی


لزاقت (لِ قَ) [ ع . لزاقة ] (اِمص .) چسبندگی


لزج (لَ ز) [ ع . ] (ص .) لیز، چسبنده


لزوم (لُ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - پیوسته ماندن با کسی . 2 - لازم شدن، ضرورت


لزوماً (لُ مَ نْ) [ ع . ] (ق .) ضرورتاً، حتماً


لزگه (لَ گَ یا گِ) (اِ.) (عا.) تکه، قطعه، قاچ


لزیر (لَ ز) (ص .) هوشمند، دانا


لس (لَ) (ص .) سُست، تنبل


لسان (لِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - زبان . ج . السنه، السن . 2 - سخن، کلام


لسان الغیب (لِ نُ لْ غَ) [ ع . ] (ص مر. اِمر.) 1 - آن که اسرار نهانی و پنهان گوید. 2 - لقب خواجه شمس الدین محمد حافظ غزل سرای نامی ایران


لست (لَ سْ) (ص .) 1 - خوب، نیکو. 2 - قوی


لسع (لَ) [ ع . ] (مص م .) 1 - گزیدن (مار و عقرب و غیره ). 2 - اذیت کردن کسی را به زبان


لسن (لَ س ِ) [ ع . ] (ص .) فصیح، زبان آور


لسیع (لَ) [ ع . ] (ص .) گزیده (مار و کژدم )


لسین (لَ س ) [ ع . ] (ص .) زبان آور، فصیح


لش ( لش .) (اِ.) لاشه، جیفه


لش (لُ) (اِ.) گل و لای تیره که در بن حوض و ته تالاب باشد، لجن


لش (لَ) (ص .) بی کار، تنبل، بی عار


لش بازی (لَ) (حامص .) (عا.) هرزگی، حرکاتِ جلف و سبک


لش و لوش (لَ شُ)(ص مر.) بی غیرت، بی عار


لش کش (لَ کِ یا کَ) (ص فا.) = لش کشنده : 1 - ارابه و جز آن که با آن لش گوسفند را به دکان های قصابی برند. 2 - مردی که لش گوسفند را به دوش در لش کش نهد یا از آن برگیرد و به دکان قصابی برد


لش کشی (لَ. کِ) (حامص .) مرده کشی


لشاب (لَ) (اِمر.) جایی که در آن آب ایستاده و در وی علف و نی بروید، باتلاق


لشتن (لِ تَ) (مص م .) لیسیدن، لیس زدن


لشن (لَ شَ) (ص .)1 - نرم . 2 - هموار. 3 - ساده، بی نقش و نگار


لشک (لَ) (اِ.) 1 - پاره . 2 - شبنم


لشک لشک (لَ. لَ)(ص مر.)پاره پاره، لخت - لخت


لشکر (لَ کَ) (اِ.) 1 - سپاه . 2 - واحد نظامی که به طور متوسط شامل سه تیپ است


لشکر شکوف ( لشکر شکوف . ش )(ص فا.)لشکر شکاف، دلیر


لشکرآرایی ( لشکرآرایی .) (حامص .) آماده کردن سپاه


لشکرگاه ( لشکرگاه .) (اِمر.) جایی که لشکر اقامت کند


لشکرگشا (ی ) ( لشکرگشا . گُ) (ص فا.) فاتح


لشکری ( لشکری .) (ص نسب .) سپاهی، سرباز


لص (لَ یا لُ یا لِ صّ) [ ع . ] (اِ. ص .) دزد، سارق . ج . لصوص، الصاص


لصق (لَ صْ) [ ع . ] (مص م .) 1 - چسبانیدن . 2 - پیوند دادن، لحیم کردن


لطافت (لَ فَ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - نرمی و نازکی . 2 - زیبایی و نیکویی


لطام (لِ) [ ع . ] (مص م .) تپانچه زدن یکدیگر را


لطایف (لَ یِ) [ ع . لطائف ] (اِ.) جِ لطیفه


لغو گفتن ( لغو گفتن . گُ تَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) بیهوده گفتن، سخن باطل گفتن


لطایف الحیل (لَ یِ فُ لْ حِ یَ) [ ع .لطائف - الحیل ] (اِمر.) تدبیرها و چاره جویی های لطیف


لطف (لُ طْ) [ ع . ] 1 - (اِمص .)نرمی، مهربانی، خوش رفتاری . ج . الطاف . 2 - کرم، بخشش


لطف (لَ طَ) [ ع . ] (اِمص . از الطاف ) 1 - توفیق خدای . 2 - نرمی . 3 - نیکویی، بر، نیکوکاری . 4 - (اِ.) آن چه به کسی فرستند، هدیه


لطفاً (لُ فَ نْ) [ ع . ] (ق .) از روی لطف، از روی مهربانی


لطم (لَ طْ) [ ع . ] (مص م .) سیلی زدن


لطمات (لَ طَ) [ ع . ] (اِ.) جِ لطمه


لطمه (لَ مِ) [ ع . لطمة ] (اِ.)1 - صدمه . 2 - سیلی، تپانچه . 3 - آسیب . ج . لطمات


لطمه خوردن ( لطمه خوردن . خُ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) 1 - سیلی خوردن . 2 - صدمه دیدن، زیان دیدن


لطیف (لَ) [ ع . ] (ص .) 1 - نرم و نازک . 2 - نیکو، نغز


لطیفه (لَ فَ یا فِ) [ ع . لطیفة ] (اِ.) 1 - هر چیز نیکو. 2 - حکایت نغز و معنی دار. 3 - بذله، شوخی


لطیم (لَ) [ ع . ] 1 - (ص .)اسب سفیدروی . 2 - (اِ.) اسب نهم در مسابقه . 3 - (ص .) آن که پدر و مادرش مرده باشند


لطیمه (لَ مَ یا مِ) [ ع . لطیمة ] (اِ.) 1 - مشک . 2 - طبلة مشک


لظی (لَ) [ ع . ] (اِخ .) 1 - طبقة پنجم از طبقات جهنم . 2 - دوزخ


لعاب (لَ عّ) [ ع . ] (ص .) بازیگر، بازیکن


لعاب (لُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - آب دهن، هر آبی که اندکی غلیظ و چسبنده باشد. 2 - روکش مخصوصی که روی سفال و کاشی و مانند آن می کشند


لعاب دار (لَ) [ ع - فا. ] (اِمر.) 1 - دارای لعاب . 2 - لعابی


لعاع (لُ) [ ع . ] (اِ.) گیاه نورسته، علف تازه روییده


لعان (لَ عّ) [ ع . ] (ص .) بسیار لعن کننده، بسیار نفرین کننده


لعان (لِ) [ ع . ] (مص م .) یکدیگر را لعن و نفرین کردن


لعب (لَ) [ ع . ] (اِمص .) 1 - بازی . 2 - شوخی، مزاح


لعب (لَ ع ) [ ع . ] 1 - (اِمص .) بازی، لعب . 2 - لهو و لعب . 3 - بازی و لهو. 4 - (ص .) بازیگر


لعبت (لُ بَ) [ ع . لعبة ] (اِ.) 1 - بازیچه، هر آن چیزی که با آن بازی کنند، عروسک . 2 - معشوق، بُت، دلبر


لعبت باز (لُ بَ) [ ع - فا. ] (ص فا.) بازیگر، عروسک باز


لعبه (لُ بَ) [ ع . لعبة ] 1 - (اِمص .) بازی . 2 - (اِ.) نوبت بازی . 3 - آنچه بدان بازی کنند مانند شطرنج . 4 - تمثال، پیکر. 5 - احمقی که او را ریشخند کنند. 6 - مهر گیاه


لعل (لَ) [ معر. ] (اِ.) از سنگ های گرانبها به رنگ سرخ


لعل سیراب ( لعل سیراب ) [ معر - فا. ] (اِ. ص .) لعل آبدار، لعل خوش رنگ


لعل کردن ( لعل کردن . کَ دَ) [ معر - فا. ] (مص م .) قرمز کردن


لعن (لَ) [ ع . ] (اِمص .) نفرین، دشنام


لعنت (لَ نَ) [ ع . لعنة ] (اِمص .) نفرین، دشنام


لعنتی ( لعنتی .) (ص .) [ ع - فا. ] سزاوار دشنام و نفرین


لعوق (لَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - لیسیدنی . 2 - دارویی که آن را بلیسند. ج . لعوقات


لعیب (لَ) [ ع . ] (ص .) 1 - همبازی . 2 - بازیگر


لعین (لَ) [ ع . ] (ص .) نفرین شده، ملعون


لغ (لَ) (ص .) 1 - زمینی که در آن علف و گیاه نروید، بیابان خشک بی گیاه . 2 - بی موی


لغ (لِ) (ص .) لخت، برهنه


لغات (لُ) [ ع . ] (اِ.) جِ لغت


لغاز (لُ) (اِ.) گوشوار دیوار


لغاز (لُ) [ ازع . ] (اِ.) (عا.) 1 - عیب، خرده . 2 - به کنایه از کسی بد گفتن


لغام (لُ) (اِ.) لگام، دهنة اسب


لغایت (لِ یَ) (ق .) تا پایان تاریخی معین، مثل لغایت سال 80


لغت (لُ غَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - زبان و کلام هر قوم . 2 - واژه، کلمه . ج . لغات


لغت نامه ( لغت نامه . مِ) [ ع - فا. ] (اِ.) واژه نامه، فرهنگ، کتاب لغت


لغز (لُ غُ) (اِ.) (عا.) خُرده، عیب، ایراد


لغز (لُ غَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - چیستان، سخن سر بسته و مشکل . 2 - راه های کج و معوج


لغزان (لَ) (ص فا.) لیز، لغزنده


لغزاندن (لَ دَ) (مص م .) لیز دادن، سر دادن


لغزانیدن (لَ دَ) (مص م .) لغزاندن


لغزخوانی (لُ غَ. خا) (حامص .) (عا.) عیب - گیری، طعنه زنی


لغزش (لَ ز) (اِمص .) لغزیدن


لغزنده (لَ زَ دَ یا د) (ص .) لیز


لغزه (لَ زَ یا ز) (اِ.) (عا.) برشی از میوه، قطعه ای از پرتقال، لیمو و مانند آن : یک لغزه پرتقال


لغزیدن (لَ دَ) (مص ل .) سُر خوردن و افتادن


لغسر (لَ سَ) (ص مر.) کچل، بی موی


لغم (لَ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - کفک انداختن شتر از دهان . 2 - خبر دادن از چیزی که یقین نداشته باشند


لغن (لَ غْ) (اِ.) نان، خبز


لغو (لَ غْ) [ ع . ] (اِ.) 1 - سخن بیهوده و باطل . 2 - آنچه که به حساب و شمار نیاید


لغو شدن ( لغو شدن . شُ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) باطل شدن


لغوب (لَ یا لُ) [ ع . ] (اِمص .) رنجوری، ماندگی


لغونه (لَ نِ) (اِ.) آرایش، زینت


لغوی ( لُ غَ یُ) [ ع . ] (ص نسب .)منسوب به لغت  - لغت شناس . 2 - وابسته به لغت . ج . لغویون


لغیط (لَ) [ ع . ] (مص ل .) بانگ کردن کبوتر و سنگخوار


لف (لَ فّ) [ ع . ] (مص م .)پیچیدن، درنوردیدن


لف لف خوردن (لَ لَ. خُ دَ)(مص م .) با تمام دهان خوردن


لفاظ (لَ فّ) [ ع . ] (ص .) زبان باز، پُرحرف


لفاظی ( لفاظی .) [ ع - فا. ] 1 - (ص نسب .) مربوط به لفظ . 2 - (اِ.) عمل بازی کردن با واژه ها، آوردن واژه های آهنگین یا دشوار برای فریفتن شنونده یا خواننده


لفاف (لِ یا لَ فّ) [ ع . ] (اِ.) پارچه و کاغذی که بر چیزی پیچند


لفافه (لَ فِ) [ ع . لفافة ] (اِ.) پارچه ای که روی چیزی پوشند


لفایف (لَ یِ) [ ع . لفائف ] (اِ.) جِ لفافه


لفت دادن (لِ. دَ) (مص م .) (عا.) طول دادن کاری


لفت و لعاب (لِ تُ لُ) (اِمر.) (عا.) زرق و برق


لفت و لیس کردن ( لفت و لیس کردن کَ دَ) (مص ل .) (عا.) اختلاس، پولی غیر قانونی و از راه نامشروع درآوردن


لفتره (لَ تَ رَ یا رِ) (ص .) سفله، فرومایه، پست


لفج (لَ) (اِ.) لب، لب ستبر


لفجن (لَ جِ) (ص .) لفچن، کسی که لب بزرگ و ستبر دارد


لفظ (لَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - واژه، کلمه . 2 - سخن گفتن . ج . الفاظ . ؛ لفظ قلم صحبت کردن صحبت به شیوه و روش نوشتن


لفچن (لَ چَ) (اِ.) = لفچ : 1 - زن بدکاره . 2 - گوشت بی استخوان


لفچه (لَ چِ) (اِ.) = لفچ . لفج . لفجن : 1 - لب گنده . 2 - گوشت بی استخوان


لفیف (لَ) [ ع . ] (ص .) 1 - گروه پراکنده از مردم . 2 - درپیچیده . ج . لفایف


لق (لَ) (ص .) = لغ : 1 - نااستوار، هر چیزی که در جای خود محکم نباشد. 2 - بی موی . 3 - صحرای خشک و بی علف


لق شدن (لَ. شُ دَ) (مص ل .) (عا.) شل شدن، نااستوار شدن


لقاء (لِ) [ ع . ] (مص م .) دیدار کردن، دیدار


لقاح (لَ) [ ع . ] (مص ل .) آبستن شدن، بارور شدن


لقاح (لِ) [ ع . ] (اِ.) آب نر، منی


لقاطه (لُ طَ) [ ع . ] (اِ.) چیزی بی ارزش که روی زمین افتاده باشد. ج . القاط


لقانطه (لُ طَ یا طِ) [ تر. ] (اِ.) رستوران، مهمان خانه


لقب (لَ قَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - بَر نام، اسمی غیر از اسم اصلی که شخص به آن شهرت پیدا می کند. 2 - نامی که دلالت بر مدح یا ذم شخص کند. ج . القاب


لقط (لَ) [ ع . ] (مص م .) 1 - از زمین برداشتن چیزی را. 2 - چیدن (دانه و غیره )


لقطه (لُ قْ یا قَ طَ) [ ع . لقطة ] (اِ.) 1 - آن چه برچیده و برداشته شود (خوشه و جز آن ). 2 - بچه ای که او را از سر راه برداشته باشند


لقلق (لَ لَ) [ معر. ] (اِ.) لک لک


لقلقه (لَ لَ قِ) [ معر. ] (اِ.) 1 - آواز لک لک . 2 - هر آوازی که توأم با حرکت و اضطراب باشد


لقلقو (لَ لَ) (ص .) (عا.) شُل، سُست، لرزان، صفتی برای افراد بسیار پیر و فرتوت


لقمه (لُ مِ) [ ع . لقمة ] (اِ.) مقدار غذایی که یک بار در دهن گذاشته شود. ؛ لقمه گنده تر از دهان برداشتن کنایه از: تقبل کار و تعهد خارج از توان . ؛ لقمه را دور سر چرخاندن کنایه از: کار را از راه غلط و پردردسر انجام دادن


لقمه شمار ( لقمه شمار . شُ) [ ع - فا. ] (ص فا.) 1 - کسی که بی دعوت به مهمانی رود.2 - بخیل، خسیس


لقمه لقمه ( لقمه لقمه . لقمه لقمه .) [ ع . ] (ق مر.) 1 - کم کم، اندک اندک . 2 - پاره پاره


لقمه لقمه شدن ( لقمه لقمه شدن . لقمه لقمه شدن . شُ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) تکه تکه شدن، پاره پاره شدن


لقمه چیدن ( لقمه چیدن . دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) کنایه از: گدایی کردن


لقمه گرفتن ( لقمه گرفتن . گِ رِ تَ) [ ع - فا. ] (مص م .) 1 - لقمه ساختن برای کسی . 2 - کنایه از: کاری برای کسی در نظر گرفتن


لقوه (لَ وِ) [ ع . لقوة ] (اِ.) نوعی بیماری که در صورت انسان باعث کج شدن لب ودهان و فک می شود


لقیدن (لَ دَ) (مص ل .)= لغیدن : نااستوار بودن در جای خود، جنبیدن


لقیده (لَ قّ دَ یا د) (ص مف .) شل و نااستوار شده در جای خود


لقیط (لَ) [ ع . ] (ص .) 1 - از زمین برگرفته . 2 - بچة افکنده که بردارند، کودک سر راهی . 3 - انسان گم شده ای که متکفلی ندارد و خود نیز نمی تواند مستقلاً زیست کند. ملتقط موظف است حفاظت و تربیت لقیط را عهده دار شود. 4 - حرامزاده


لقیه (لُ یَ یا یِ) [ ع . لقیة ] (مص م .) 1 - یک بار دیدن . 2 - د یدار کردن، ملاقات کردن


لقیه (لُ یَ) [ ع . ] (مص ل .) دیدن، دیدار کردن


لله (لِ لْ لا) [ ع . ] (ق .) برای خدا، برای رضای خدا


لله (لَ لِ) (اِ.) مردی که مربی و پرستار کودک است


لم (لَ) [ ع . ] (حر نفی .) نه، نا


لم (لِ مَ) [ ع . ] 1 - (ق . استفهام .) برای چه ؟ بهر چه ؟ 2 - (اِ.) سبب پرسی، سؤال


لم (لَ) (اِ.) حالتی بین دراز کشیدن و نشستن


لم (لِ) (اِ.) (عا.) فوت و فن کار، قِلِق کار


لم دادن (لَ. دَ) (مص ل .) (عا.) تکیه دادن


لم یزرع (لَ. یَ رَ) [ ع . ] (ص .) بایر، غیر قابل کشت


لم یزل (لَ . یَ زَ) [ ع . ] (ص .) بی زوال، جاودان


لماز (لَ مّ) [ ع . ] (ص .) نمُام، بدگوی، سخن - چین


لماع (لَ مّ) [ ع . ] 1 - (ص .) بسیار درخشان . 2 - (اِ.) شمشیر درخشنده


لمالم (لَ لَ) (ص .) لبالب، پر


لمباندن (لُ دَ) (مص م .) (عا.) غذا را با حرص و عجله خوردن


لمبر (لُ بَ) (اِ.) = لنبر: 1 - (عا.) تکان، لرزش . 2 - فشاری که از حمل زاید بر قوت حامل پدید آید (بنا)


لمبر ( لمبر .) (عا.) سرین، کفل


لمتر (لَ تُ) (ص .) 1 - تنبل و بی غیرت . 2 - فربه، پرگوشت


لمح (لَ) [ ع . ] (مص م .) 1 - دزدیده و باشتاب به چیزی نگاه کردن . 2 - درخشیدن


لمحات (لَ مَ) [ ع . ] (اِ.) ج . لمحة


لمحه (لَ حَ یا حِ) [ ع . لمحة ] (اِ.) 1 - زمان کم . 2 - یک بار و با شتاب به چیزی نگاه کردن . ج . لمحات


لمحه لمحه ( لمحه لمحه . لمحه لمحه .) [ ع . ] (ق مر.) دمبدم، همیشه، همواره


لمس ( لمس .) (ص .)(عا.)سُست، شُل، بی حس


لمس (لَ) [ ع . ] (مص م .) دست مالیدن به چیزی


لمس شدن ( لمس شدن . شُ دَ) (مص ل .) بی حس و حرکت شدن


لمشک (لَ مِ) (اِ.) ماستی که در آن شیر و نمک بریزند و بخورند


لمع (لَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) درخشیدن . 2 - (اِ مص .) درخشیدگی، درخشش


لمعان (لَ مَ) [ ع . ] (مص ل .) درخشیدن، تابیدن


لمعه (لُ عَ) [ ع . ] (اِ.)1 - پارة گیاه خشک . 2 - گروه مردم . 3 - موی سفید که میان موی سیاه باشد. ج . لمع


لمعه (لَ عِ) [ ع . لمعة ] (اِ.) پرتو، روشنی


لملمه (لُ لُ مَ یا مِ) (اِ.) انبوهی و ازدحام عدة بسیار از هر چیزی در حال جنبش


لمپن (لُ پَ) [ انگ . ] (اِ.) 1 - لات . 2 - پست - ترین فرد جامعه از قبیل چاقوکش، باج گیر، خبرچین و پاانداز


لمیاء (لَ) [ ع . ] (ص . مؤنث المی ) زن سیاه لب یا گندم گون لب


لمیت (لِ مّ یَّ) [ ع . لمیة ] (مص جع .) چرایی، کیفیت


لمیدن (لَ دَ) (مص ل .) بر بالش یا مخده یا صندلی راحتی و غیره برای تمدد اعصاب و استراحت تکیه دادن، لم دادن


لن (لَ) [ ع . ] (حر.) هرگز، هرگز نه


لن ترانی (لَ تَ) [ ع . ] (جملة فعلیه .) 1 - هرگز مرا نبینی . 2 - (اِ.) (عا.) متلک، سخن درشت و پرخاش آمیز


لنب (لُ) (اِ.) بزرگ و سنگین


لنبان (لَ) (ص .) زن فاحشه ای که واسطه برای زن های دیگر می شود


لنبر (لَ بَ) (ص .) مردم قوی هیکل و فربه و گنده


لنبر (لُ بَ) (اِ.) ران، سرین


لنبه (لُ ب) (ص .) نک لَنبر


لنبوس (لُ) (اِ.) اندرون دهان، گردبرگرد رخساره از جانب درون، لب


لنبک (لُ بَ) (ص .) نک لَنبر


لنت (لِ) [ روس . ] (اِ.) نوار


لنت ترمز (لِ. تُ مُ) [ روس . ] (اِمر.) نواری به شکل نیم دایره که روی کفشک ترمز بسته می شود و در وقت لازم به کاسة ترمز می چسبد و آن را از چرخیدن باز می دارد


لنتر (لَ تَ) [ فر. ] (اِ.) نوعی چراغ به بزرگی کاسه ای بزرگ که در آن روغن یا پیه کنند و فتیله ای دارد و آن را با دو زنجیر از سقف آویزند


لنتی (لِ) (اِ.) کبوتری که به مهربانی فرود آید و هر جا پیش آید بنشیند


لنج (لُ نْ) (اِ.) لُپ


لنج (لَ نْ) (اِ.) خرام، ناز


لنج (لَ یا لِ) (اِمص .) بیرون کشیدن، بیرون بردن چیزی را از جایی به جایی


لنج (لَ) (ص .) = لنگ : شل، اعرج، لنگ


لنج ( لنج .) (اِ.) سدر


لنجه (لُ جَ یا جِ) (اِ.) 1 - لب، لنج . 2 - گرد بر گرد دهان


لنجه (لَ جِ) (اِ.) رفتاری از روی ناز و عشوه


لنجیدن (لَ دَ) (مص م .) 1 - درآوردن، بیرون کشیدن . 2 - خرامیدن


لند (لُ) (اِ.) سخن گفتن زیر لب از روی خشم و اوقات تلخی


لند (لَ) (اِ.) 1 - پسر. 2 - آلت تناسل مرد


لندره (لَ دَ رَ یا رِ) (اِ.) 1 - لباسی بوده مانند بارانی . 2 - دوخته ای از پارچه و چرم که روپوش کجاوه و امثال آن می کرده اند


لندلند (لُ لُ) (اِمر.) غرغر


لندلند کردن ( لندلند کردن . کَ دَ) (مص ل .) غرغر کردن


لنده ره دوزی (لَ دَ رِ) (حامص .) گل و بوتة چرمین که به چادر و تجیری می دوزند


لندهور (لَ د یا دَ) (ص .) (عا.) درشت اندام، قوی هیکل


لور (اِ.) 1 - سیل، سیلاب . 2 - زمینی که آن را سیلاب کنده باشد


لندوک (لَ) (عا.)1 - (ص .) دراز و لاغر. 2 - (اِ.) جوجة مرغ که هنوز پر بر نیاورده باشد


لندیدن (لُ دَ) (مص ل .) غرغر کردن


لنز (لِ) [ انگ . ] (اِ.) 1 - عدسی . 2 - عدسی نازک و بسیار شفافی از جنس پلاستیک یا شیشه نشکن که برای اصلاح شکست نور مستقیماً روی کرة چشم گذاشته می شود


لنف (لَ) [ انگ . ] (اِ.) مایعی زرد رنگ یا بی رنگ و شفاف که در عروق لنفاوی جریان دارد، از جدار مویرگ ها به خارج می تراود و تنها دارای یک نوع گویچة سفید است


لنکاک (لَ) (اِ.) سخن زشت و درشت


لنگ (لَ) (ص .) انسان یا حیوان که پایش آسیب دیده باشد و نتواند به درستی راه رود


لنگ ( لنگ .) (اِ.) = لنگه : آلت تناسل مرد، شرم مرد، نره


لنگ (لِ) (اِ.) (عا.) هنگام، وقت


لنگ ( لنگ .) (اِ.) 1 - پا. 2 - لنگه، لنگه بار. ؛ لنگ ِ کسی در هوا بودن کنایه از: وضع مبهم و نابسامان داشتن


لنگ (لُ) (اِ.) پارچه ای که در گرمابه به کمر بندند


لنگ انداختن (لُ . اَ تَ)(مص م .)1 - جدا کردن دو کشتی گیر در گود زورخانه با انداختن لنگ میان گود توسط مرشد. 2 - کنایه از: اظهار فروتنی کردن و تسلیم شدن


لنگ ماندن (لَ. دَ) (مص ل .) (عا.) معطل ماندن، بیچاره شدن


لنگ و لوک (لَ گُ) (ص مر.) آن که پا و دستش معیوب باشد


لنگا (لِ) (ص .) کجی و انحنا در پارچه


لنگا (لَ) (اِ.) 1 - چرم نرم . 2 - کفش


لنگر (لَ گَ) [ یو. ] (اِ.) آهن زنجیرداری که برای نگاه داشتن کشتی به کار می رود


لنگر انداختن ( لنگر انداختن . اَ تَ) [ یو - فا. ] (مص ل .) 1 - توقف کردن کشتی بندر. 2 - کنایه از: ماندن زیاد در جایی


لنگر نگاه داشتن ( لنگر نگاه داشتن . نِ. تَ) [ یو - فا. ] (مص ل .) کنایه از: زمام اختیار را از دست ندادن


لنگرگاه ( لنگرگاه .) [ یو - فا. ] (اِمر.) جای توقف کشتی در بندر


لنگری (لَ گَ) [ یو - فا. ] (اِمر.) قاب بزرگ غذاخوری با سرپوش


لنگه (لِ گِ) (اِ) 1 - یکی از دو قسمت بار، عدل، تاجه . 2 - فرد، نقیض جفت . 3 - یکی از دو قسمت در، لت، لخت، مصراع . 4 - عدیل، نظیر


لنگه (لَ گِ یا گَ) (اِ.) = لنگ : آلت تناسل


لنگه به لنگه ( لنگه به لنگه . ب. لِ گِ) (ص مر.) ناجور، ناهمگون


لنگوته (لُ تَ یا تِ) [ هند. ] (اِ.) لنگی است کوچک که درویشان و فقیران و مردم بی سر و پا بر میان بندند


لنگوته بستن ( لنگوته بستن . بَ تَ) [ هند - فا. ] (مص م .) (کن .)ترک دنیا کردن و عزلت گزیدن


لنگیدن (لَ دَ) (مص ل .) لنگان لنگان راه رفتن


لنینیسم (لِ) (اِ.) مکتبی سیاسی، اقتصادی، اجتماعی مبتنی بر اصول و عقاید لنین . (1870 - 1924م )


له (لِ) (ص .) کوبیده و نرم شده


له (لَ) (اِ.) شراب، بادة انگوری


له ( له .) [ ع . ] (ق .) برای او، به نفع او


له (لُ) (اِ.) = آله . آلوه . اله : عقاب


له شدن (لِ. شُ دَ) (مص ل .) 1 - مضمحل گشتن . 2 - حسرت خوردن


له له زدن (لَ لَ. زَ دَ) [ ازع . ] (عا.) 1 - بر اثر تشنگی مفرط زبان را پیاپی و به سرعت از دهان بیرون آوردن . 2 - بسیار تشنه بودن . 3 - زبان بیرون آوردن سگ و نفس زدن وی با صدا و سرعت براثر تشنگی یا گرما. 4 - ملتهب بودن از شدت گرما


له و لورده (لِ هُ لَ وَ د) (ص مر.) (عا.) سخت کوفته و خسته


لهاز (لِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - چوب پاره ای که به وسیلة آن سوراخ تبر و چرخ چاه را تنگ کنند. 2 - داغی که بر زیر گوش اشتر نهند


لهاشم (لَ شُ) (ص .) هر چیز بد و زشت، زبون، پست


لهانیدن (لِ دَ) (مص م .) له کردن


لهب (لَ هَ) [ ع . ] (اِ.) شعلة آتش


لهبان (لَ هَ) [ ع . ] (اِمص .) لهیب، زبانه زدن آتش


لهبله (لَ بَ لِ) (ص .) ابله، نادان، احمق


لهجه (لَ جِ) [ ع . لهجة ] (اِ.) 1 - زبان . 2 - طرز سخن گفتن و تلفظ . 3 - شعبه ای از زبان . 4 - تلفظ واژه های یک زبان به شیوة خاص یک منطقه


لهذا (لِ ها) [ ع . ] (ق .) از این جهت، از این رو


لهر (لَ هَ) (اِ.) 1 - شراب خانه، میخانه . 2 - فاحشه خانه


لهر ( لهر .) (اِ.) موج آب، موج دریا


لهف (لُ فَ) [ ع . ] (اِ.) صورتی که دختران از پارچه سازند و با آن بازی کنند. ج . لهفتان


لهف (لَ) [ ع . ] (اِ.) حسرت، اندوه


لهف (لَ هَ) [ ع . ] (مص ل .)1 - اندوهگین گردیدن، حسرت خوردن . 2 - افسوس خوردن، دریغ ورزیدن


لهنج (لَ هَ) (اِ.) 1 - سنگی که گازران جامه بر آن زنند و شویند. 2 - فسان


لهنه (لُ نَ) [ ع . لُهنَة ] (اِ.)1 - غذای کم و مختصر که سیر نکند. 2 - ارمغان، سوغات


لهنه ( لهنه .) (اِ.) سنگ، حجر


لهنه (لُ نِ) (ص .) ابله، احمق، نادان


لهو (لَ وْ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) بازی کردن . 2 - (اِ.) آنچه مایة سرگرمی و بازی باشد. 3 - بازی، طرب، لعب


لهوتن (لَ وْ تَ) [ ع - فا. ] (ص مر.) مشغول - کننده، سرگرم کننده


لهی (لِ) (اِ.) رخصت، اجازه


لهیب (لَ) [ ع . ] (اِ.) شعله و زبانة آتش


لهیدن (لِ دَ) (مص ل .) له شدن، له و په شدن


لهیده (لِ د) (ص مف .) له شده، کوبیده شده


لهیف (لَ) [ ع . ] (ص .)اندوهگین، دریغ خورنده


لو ( لو .) (اِ.) = لب : شفه


لو (لَ یا لُ) (اِ.) 1 - نوعی از حلوا. 2 - صفراء، زردآب


لو ( لو .) (اِ.) پشته، بلندی


لو ( لو .) [ ع . ] (حر. ربط . شرط ) اگر، گر. لولو


لو (اِ.) خال (در بازی ورق ). ؛ یک لو ورقی که یک خال داشته باشد. ؛ دو لو ورقی که دو خال داشته باشد


لو (لُ) (اِ.) دام، تله (این کلمه به تنهایی کاربرد ندارد.) ؛ لو دادن راز کسی را فاش کردن مشت کسی را باز کردن . ؛ لو رفتن گرفتار شدن به دلیل برملا شدن راز


لو دادن (لُ. دَ) (مص م .) 1 - مشت کسی را باز کردن . 2 - اسرار قلبی یا خطای خود را فاش کردن


لواء (لِ) [ ع . ] (اِ.) پرچم، بیرق . ج . الویة


لواء بستن (لَ . بَ تَ) [ ع - فا. ] (مص م .) نصب کردن درفش پادشاهی


لواحق (لَ حِ) [ ع . ] (ص . اِ.) جِ لاحقه و لاحق


لوازم (لَ ز) [ ع . ] (اِ.) جِ لازمه  - چیزهای لازم، ضروریات . 2 - وسایل، آلات، ادوات


لواش (لَ) (اِ.) نوعی نان نرم و نازک و پهن


لواشک (لَ شَ) (اِ.) نوعی خوراکی پهن و نازک همانند لواش از میوه هایی ترش و آبدار که به عنوان چاشنی یا تنقلات به کار می رود


لواط (لِ) [ ع . ] (مص م .) آمیزش جنسی دو انسان ذکور


لواط (لَ وّ) [ ع . ] (ص .) غلامباره، شاهدباز


لواطه (لَ طَ یا طِ) [ ع . ] 1 - (مص م .) درآمیختن با امرد، لواط . 2 - (اِمص .) غلامبارگی، شاهدبازی


لواعب (لَ عِ) [ ع . ] (اِ.) جِ لاعبه


لواف (لَ وّ) [ ع . ] (ص فا.) 1 - زیلوباف . 2 - سازندة لوازم چادر و خیمه . 2 - جوال باف


لواقح (لَ قِ) [ ع . ] (ص . اِ.) جِ لاقح و لاقحه ؛ آبستن کنندگان (بادها و جز آن ها). 2 - آبستن شدگان


لوالوا (لَ لَ)(ص .)مرد سبک و بی وقار، جلف


لوام (لَ وّ) [ ع . ] (ص .) بسیار نکوهنده، بسیار نکوهش کننده


لوامع (لَ مِ) [ ع . ] (ص .) جِ لامعه، لامع ؛ درخشنده ها، رخشان ها


لوامه (لَ وّ مَ یا مِ) [ ع . لوامة ] (ص .) بسیار ملامت کننده، نکوهنده


لواهب (لَ هِ) [ ع . ] (ص .) جِ لاهب و لاهبه ؛ آتش های شعله زن


لواهی (لَ) [ ع . ] (ص .) جِ لاهی و لاهیه ؛ بازدارنده ها، شواغل


لوایح (لَ یِ) [ ع . لوائح ] (اِ.) جِ لایحه و لایح


لوایم (لَ یِ) [ ع . لوائم ] (اِ.) جِ لائمه


لوبشه (بَ شَ یا ش ِ) (اِ.) غلة کوفته شده که هنوز از کاه جدا نشده باشد


لوبیا (اِ.) گیاه علفی بالارونده که به دور چوبی که در کنارش قرار می دهند می پیچد و بالا می رود. دانه های خوارکی آن در غلافی شبیه غلاف باقلا قرار دارد و انواع مختلف دارد: لوبیا سفید، لوبیا چیتی، لوبیا قرمز و..


لوت (ص .) برهنه، عریان


لوت (اِ.) پسر ساده، امرد، تاز


لوت [ فر. ] (اِ.) سازی است که در ایران به نام عود معروف می باشد. پیانونوازان فرانسوی در قرون 17 و 18 م . برای این ساز قطعات سبکی می ساختند که بعدها تحت عنوان پرلود، کورانت، ساراباند، کاوت، ژیگ و غیره ظاهر شد


لوت (اِ.) غذا، خوردنی


لوت باره (رِ) (ص مر.) پرخور، حریص


لوت و پوت (تُ) (اِمر.) انواع طعام های لذیذ


لوترا (تَ) (اِ.) نک لُتره


لوتو (لُ تُ) [ فر. ] (اِ.) نوعی بازی قمار است که به وسیلة کارت هایی که در آن شماره هایی ثبت شده انجام می گیرد. در این بازی گردونه ای اعداد مختلف را اعلام می کند که اگر با شماره های کارت ها موافق باشد صاحب کارت برنده اعلام می شود


لوث (لَ) [ ع . ] (اِمص .) آلودگی، پلیدی


لوث کردن ( لوث کردن . کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) آلوده کردن


لوح (لَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - هرچه پهن باشد. 2 - تختة چوب و جز آن . ج . الواح


لوح ناخوانده ( لوح ناخوانده خا د) [ ع - فا. ] (اِمف .) درس نخوانده


لوحه (لَ حِ) [ ع . ] (اِ.) صفحة تصویر


لوخ (ص .) خمیده، گوژپشت


لوخ (اِ.) نوعی نی که در آب می روید


لودر (لُ د) [ انگ . ] (اِ.) ماشینی دارای بیل بزرگ و گود برای برداشتن موادی مثل برف یا خاک و ریختن آن ها در جای دیگر، خاک بردار (فره )


لوده ( لوده .) (عا.) خوش طبع، بذله گوی


لوده (لَ د) (اِ.) سبد، کواره


لور [ ماز - قزوینی . ] (اِ.) مادة پنیری که از شیر بریده حاصل شود، چون آب شیر را که مایع پنیر زده باشند و آب آن خارج شده، بجوشانند مایعی سفیدرنگ مانند پنیر به دست می آید که آن را لور گویند


لورانک (نَ) (اِ.) دبة روغن


لوره (رِ) (اِ.) نک لورکند


لورک (رَ) (اِمصغ .) کمان حلاجی


لورکند (کَ) (اِمر.) زمینی که سیلاب آن را کنده و گود کرده باشد


لوری (اِ.) 1 - کولی، غربتی . 2 - نوازنده، خواننده . 3 - خوره، جذام


لوز ( لوز .) (اِ.) موش


لوز ( لوز .) (اِ.) چسب


لوز ( لوز .) (اِ.) = لوزه : قسمی شیرینی که خود ا نواع مختلف دارد: لوز بادام، لوز شیرازی، لوز عسل، لوز نارگیل


لوز ( لوز .) (ص . اِ.) امرد، تاز


لوز (لُ یا لَ) (اِ.) بادام


لوزالمعده (لُ زُ لْ مِ د) [ ع . ] (اِ.) اندام غده ای شکل بادامی که در زیر و پشت معده قرار دارد و ترشح خارجی آن شیرة لوزالمعده و ترشح داخلی آن انسولین است


لوزه (لُ ز) (اِ.) هر یک از دو جسم بادامی شکل کوچک که از بافت لنفی تشکیل شده و در دو طرف حلق قرار دارد


لوزی (لُ) (اِ.) چهار ضلعی که چهار ضلعش برابر است و زاویه های مقابل آن دو به دو مساوی باشند


لوزینه (لُ یا لَ نِ) (اِ.) یک قسم شیرینی است که از شکر و گلاب و بادام و پسته ساخته شود


لوس 1 - (اِ.) چاپلوس، چرب زبان . 2 - (عا.) (ص .) کسی که خود را بی جهت نزد دیگران عزیز می کند


لوس (اِ.) = لس : چاشنی، مزه


لوسانه (نِ) (اِ.) 1 - چاپلوسی . 2 - وسیلة فریب


لوستر [ فر. ] (اِ.) 1 - حباب شیشه ای، چینی یا فلزی چراغ مخصوصاً نوعی که از سقف آویزان می شود. 2 - چراغی که دارای یک یا چند حباب است، نورافشان (فره ). 3 - جار


لوسیدن (دَ) (مص ل .) چاپلوسی کردن


لوش (اِ.) لجن، گل سیاه


لوش (ص .) آن که دهانش کج باشد، کسی که به مرض جذام مبتلی باشد


لوش (لَ یا لُ) (اِ.) خربزه ای که خراب شده و قابل خوردن نباشد


لوش لوش (ص مر.) پاره پاره، قطعه قطعه


لوشه (لَ یا لُ ش ) (اِ.) = لویشه . لبیشه : لب (حیوان و انسان )، لوچه


لوطی (ص .) 1 - جوانمرد، بخشنده . 2 - غلامباره


لوطی خور (خُ) (ص مف .) مورد سوءاستفاده قرار گرفته


لوطی گری (گَ) (حامص .) جوانمردی


لوعت (لَ عَ) [ ع . لوعة ] (مص ل .) 1 - بی تابی کردن . 2 - سوزش دل از غم یا عشق


لوغیدن (دَ)(مص م .)1 - آشامیدن . 2 - دوشیدن


لول (ص .) = لور: بی شرم، بی حیا


لول (ص .) 1 - نشئه، سرمست، بانشاط . 2 - هر لوله از تریاک


لول شدن (شُ دَ) (مص ل .) نشئه شدن، سرمست شدن


لولا (لُ) (اِ.) قطعه ای فلزی که در یا پنجره را به چهارچوبه وصل کند


لولا (لُ) [ ع . ] (حر.) اگر نه


لولاگر (لُ. گَ) (ص شغل .) آن که لولا سازد، لولاساز


لولب (لَ یا لُ لَ) (اِ.) آب بسیار که جهت بسیاری و تنگی دهانة کاریز یا ماسوره به هنگام جریان بگردد و به صورت نایژه باشد


لوله (لِ)(اِ.)هرچیز میان تهی دراز و استوانه ای شکل


لوله کردن ( لوله کردن . کَ دَ) (مص م .) در نوردیدن، درپیچیدن


لولهنگ ( لُ لَ هِ) (اِ.) = لولهین . لولین . لولئین : آفتابه گلی، ابریق . ؛ لولهنگ کسی زیاد آب گرفتن کنایه از: دارای نفوذ و اعتبار بودن


لولو (اِ.) شکل موهومی که بچه را با آن بترسانند


لولو خرخره (خُ خُ رِ) (اِمر.) نک لولو


لولی (ص نسب .)1 - کولی، بی خانمان . 2 - بی شرم، بی حیا


لولیدن (دَ) (مص ل .) 1 - (عا.) در جای خود جنبیدن و پیچیدن . 2 - رفت و آمد کردن به آهستگی . 3 - نمو کردن کودک به طوری که خود بتواند راه برود


لولیده (د) (اِمف .) 1 - (عا.) در جای خود جنبیده . 2 - به آهستگی رفت و آمد کرده


لوم (لُ) [ ع . ] (مص م .) نکوهش، سرزنش


لون (لُ) [ ع . ] (اِ.) رنگ، گونه . ج . الوان


لونالون (لُ لُ) [ ع - فا. ] (ص مر.) رنگارنگ، رنگ به رنگ


لوند (لَ وَ) (ص .) 1 - روسپی، فاحشه . 2 - عشوه گر


لووردراپه (وِ د پِ) [ فر. ] (اِ.) نوعی پردة عمودی به صورت نوارهای باریک متعدد، پردآویز (فره )


لوچ (ص .) (عا.) دوبین، احول


لوچه (لُ چِ) (عا.) لب، لب کوچک


لوژ [ فر. ] (اِ.) گردونه ای کوچک که روی آن نشینند و در پیست های اسکی روی برف سر خورند


لوک (اِ.) آن که روی زانو و کف دست راه رود


لوک (اِ.) نوعی شتر کم موی بارکش


لوکس [ فر. ] (ص .) شیک، زیبا، قشنگ، پر - شکوه، تجملی


لوکه ( لوکه .) (اصت .) آواز و نالة گربه و سگ


لوکه (کِ یا کَ) 1 - آرد (مطقاً). 2 - آردی که از گندم و نخود بریان شده به دست آید؛ آرد پست


لوکه ( لوکه .) (اِ.) پنبه که پنبه دانه را از آن جدا کرده باشند و هنوز حلاجی نشده باشد


لوکیدن (دَ)(مص ل .)1 - چهار دست و پا رفتن . 2 - بد راه رفتن اسب و شتر که سوار را تکان دهد


لوی (لَ وا) [ ع . ] (اِمص .) پیچش شکم و درد آن


لوی ئیل [ تر. ] (اِمر.) سال نهنگ، سال پنجم از دورة دوازده سالة ترکان


لوید (لَ) (اِ.) دیگ مسی بزرگ


لویشه (لَ شَ یا ش ) (اِ.) ریسمانی که به شکل حلقه بر سر چوبی نصب کنند و اسب و خر چموش را در آن حلقه نهند و بتابند تا حرکات ناپسند نکنند؛ لویش و لویشن و لبیشه و لبیشن و لباشه و لواشه و لباچه نیز می گویند


لویه (یَ یا یِ) (اِ.) هر تا از پارچه و لباس، لای، تاه، تو


لپ (لُ پّ) (اِ.) هر یک از دو سوی چهره، دو سوی دهان . ؛ لپ . لپ خوردن کنایه از: حریصانه و عجولانه خوردن


لپان (لِ) (ص .) درخشان، درخشنده


لپه (لَ پِّ) (اِ.) 1 - هر یک از دو نیمة دانة باقلا و نخود و لوبیا و دیگر حبوبات که قابل نیمه شدن باشند. 2 - برگ اولیه یا رویانی در دانه . 3 - فرآورده ای از نخود، به ویژه نخود سیاه


لچ (لَ) (اِ.) چهره، رخ، رخسار


لچ (لُ) (ص .) = لوچ . لوج : لخت، برهنه، عریان


لچر ( لچر .) (اِ.) (عا.) متلک، لیچار


لچر (لَ چَ یا چَّ) (ص .) (عا.) فرومایه، پست


لچن (لُ چَ) (اِ.) قحبه، روسپی


لچک (لَ چَ یا چَّ) [ تر. ] (اِ.) چارقد، روسری . ؛ لچک به سر کنایه از: زن، دشنامی است مردان ترسو و بی جربزه را


لچکی ( لچکی .) (ص نسب .) منسوب به لچک  - سه گوش، مثلث شکل . 2 - پارچه یا نقشی به صورت متساوی الاضلاع


لژ (لُ) [ فر. ] (اِ.)1 - جایی خاص در تماشا - خانه ها. 2 - بخش ممتاز سالن سینما، دورترین بخش از پرده . 3 - جایگاه (فره )


لژن (لَ ژَ) (اِ.) لجن


لژیون (لِ یُ) [ فر. ] (اِ.) از تقسیمات ارتش روم که از سه هزار تا شش هزار نفر تشکیل می شد


لژیونر (لِ یُ نِ) [ فر. ] (اِ.) هر یک از افراد لژیون رومی


لک ( لک .) (اِ.) قسمی رفتن شتر و اسب و جز آن ها میان یورتمه و قدم


لک (لُ) [ افغا. ] (ص .) گنده و ناتراشیده


لک ( لک .) (ص .) بی دست، دست بریده، اشل


لک ( لک .) (اِ.) سخنان بیهوده و هرزه


لک (لَ) (اِ.) اثری از کثیفی بر روی پارچه یا جامه


لک ( لک .) (ص .) 1 - ابله، نادان . 2 - خسیس، فرومایه


لک ( لک .) (اِ.) 1 - پارچه و لتة کهنه و پاره پاره . 2 - لباسی که روستاییان پوشند، خواه نو خواه کهنه


لک (لِ) (اِ.) 1 - هوبره . 2 - مرغابی بزرگ


لک ( لک .) (اِ.) دمل شکم و کند


لک آوردن (لَ. وَ دَ) (مص ل .) (عا.) نقطه ای از سفیدی یا سیاهی و یا سرخی در چشم ظاهر شدن


لک برداشتن (لَ. بَ تَ) (مص ل .) (عا.) قسمتی از میوه که بر اثر آسیب و فساد به رنگ دیگری درآمدن


لک دیدن ( لک دیدن . د دَ) (مص ل .) دیدن لکه های خون غیر عادی در زنان که دلیل بیماری زنانه است


لک زدن ( لک زدن . زَ دَ) (مص ل .) به سختی در آرزوی چیزی بودن


لک شدن ( لک شدن . شُ دَ) (مص ل .) (عا.) رنگ نقطه ای از پارچه یا جامه به سببی به رنگ دیگر درآمدن، لکه دار شدن


لک لک (لَ لَ) (اِ.) = لکلکه : 1 - سخنان هرزه و یاوه . 2 - پرنده ای است با پاهای بلند و گردن دراز که در جاهای بلند لانه درست می کند و خزندگان و حشرات را شکار می کند


لک لکونه (لُ لُ نَ یا نِ) (عا.) حق و حساب


لک و لک کردن (لِ کُ لِ. کَ دَ) (مص ل .) (عا.) 1 - کاری را آهسته و به تأنی انجام دادن . 2 - با رنج و تهیدستی عمر گذرانیدن


لک و مک (لَ کُ مَ) (اِمر.) خال های سرخ و سیاه و متعدد و بدون برآمدگی بر پوست


لک و پک (لُ کُ پُ) (ص مر.) هر چیز گنده و ناتراشیده


لک و پک (لَ کُ. پَ) 1 - (اِمر.) اسباب و اثاثیة خانه . 2 - آمد و شد، تکاپو


لک و پیس (لَ کُ) (اِمر.) (عا.) لکه هایی که در صورت و بدن انسان پیدا شود


لک گذاشتن ( لک گذاشتن . گُ تَ) (مص م .) (کن .) متهم کردن، رسوا کردن


لکا (لَ)(اِ.)1 - کفش، پای افزار، چارق . 2 - رنگ سرخ


لکات (لَ) (اِ.) هر چیز پست و زبون


لکات (لَ) (اِ.) یکی از چهار صورت ورق های بازی آس است که بر آن صورت زنی منقوش است (نظیر بی بی در بازی های دیگر)


لکات ( لکات .) (ص .) ضایع و زبون


لکاته (لَ کّ تِ) (ص .) زن بی حیا، فاحشه


لکالک کردن (لَ لَ. کَ دَ) (مص ل .) چانه زدن


لکام (لُ) (ص .) بی ادب، بی حیا، بی شرم


لکانه (لَ نِ) (اِ.) رودة گوسفند که آن را از گوشت سرخ کرده پر کرده باشند


لکل (لِ کَ) (اِ.) گلابی


لکلک (لِ لِ) (اِ.) = لکلکه : چوبکی است که بر دول آسیا طوری نصب کنند که چون آسیا به گردش درآید، سر آن چوب حرکت کند و به دول خورد و دول را بجنباند و دانه به تندی در گلوی آسیا ریزد


لکلکانه (لُ لُ نَ یا نِ) (اِ.) 1 - پرداختی پس از پرداختی گزاف . 2 - اخذی پس از اخذی نامشروع . 3 - زیانی بر سر زیانی


لکن (لا کِ) [ ع . ] (حر رب .) اما، لیکن، ولی


لکنت (لُ نَ) [ ع . لکنة ] (اِمص .) گرفتگی زبان


لکنته (لَ کَ تِ) (ص .) (عا.) قراضه، از کار افتاده


لکه (لُ کَ یا کِ) (اِ.) نان قندی


لکه (لَ ک ِّ ) [ ع . ] (اِ.) 1 - بخشی از یک سطح که براثر آلودگی به چیزی به رنگ دیگر درمی آید. 2 - اثر آلودگی چیزی . 3 - تغییر رنگ نقطه ای از سطح چیزی . 4 - مجازاً: آلودگی بدنامی


لکه دار شدن ( لکه دار شدن . شُ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) بی آبرو شدن


لکه کردن (لُ کَ یا کِ. کَ دَ) (مص م .) (عا.) جمع کردن، توده کردن


لکهن (لَ هَ) [ هند. ] (اِ.) روزه ای که هندوها می گیرند


لکوموتیو (لُ کُ مُ) [ انگ . ] (اِ.) وسیله نقلیه موتوری که روی خط آهن حرکت می کند و برای کشیدن واگن های قطار به کار می رود


لکین (لُ) (اِ.) نمد که از پشم گوسفند مالند


لگ (لَ) (اِ.) رنج، محنت، الم


لگاریتم (لُ) [ فر. ] (اِ.) نمادی است در ریاضی که نشان می دهد عدد A (مبنای لگاریتم ) به چه توانی برسد تا عدد معینی به دست آید


لگام (لِ) (اِ.) دهنه، دهانه، افسار


لگام انداختن ( لگام انداختن . اَ تَ) (مص م .) مرکب را از سرکشی باز داشتن


لگام لیسیدن ( لگام لیسیدن . دَ) (مص ل .) (کن .) مطیع بودن، فرمانبردار بودن


لگام پیچیدن ( لگام پیچیدن . دَ) (مص ل .) 1 - روی برگردانیدن . 2 - سر باز زدن، سرپیچی کردن


لگام کشیدن ( لگام کشیدن . کِ دَ) (مص م .) 1 - متوقف ساختن . 2 - به زیر فرمان آوردن


لگام گسیخته ( لگام گسیخته . گُ تِ یا تَ) (ص مف .) بی بند و بار، لاقید، لاابالی


لگد (لَ گَ) (اِ.) 1 - ضربه ای که با پا زده شود. 2 - حرکت یا ضربة قهقرایی تفنگ یا توپ هنگام تیراندازی . ؛ لگد به بخت خود زدن به ضرر خود اقدام کردن


لگد انداختن ( لگد انداختن . اَ تَ) (مص ل .) 1 - جفتک انداختن . 2 - کنایه از: سرکشی کردن


لگدکوب ( لگدکوب .) 1 - (ص فا.) آن که لگد زند. 2 - (ص مف .) پایمال شده، لگد خورده . 3 - (اِمص .) پایمال کردن، کوفتن، لگد و غیره


لگن (لَ گَ) (اِ.) ظرف بزرگ لبه دار


لگنه (لِ نَ یا نِ) (اِ.) 1 - بیخ ران تا سر انگشتان پا. 2 - فنی است از کشتی


لگو (لِ گُ) [ انگ ] (اِ.)اسباب بازی به صورت قطعه های کوچک چوب، فلز و مخصوصاً پلاستیک در شکل ها و رنگ های مختلف و قابل جفت شدن با یکدیگر برای ساختن بازیچه های گوناگون مثل خانه، صندلی و...


لگوری (لَ) (ص .) (عا.) لقبی که به زنان بدکاره می دهند


لی لی (اِ.) پوشال یا پیزر که به عنوان لایی به کار می رود. ؛ لی لی به لالای کسی گذاردن از کسی تعریف و تمجید کردن، کسی را بی خود لوس کردن، ناز او را کشیدن


لی لی (ل ل ) (اِ.) نوعی بازی کودکانه که در آن تنها با یک پایشان حرکت و پای دیگر را بالا نگه می دارند


لی لی حوضک (حُ ضَ) (اِ.) نوعی بازی برای کودکان بسیار خردسال که کف دست آن ها را قلقلک دهند و گویند: لی لی حوضک ..


لیات (لِ) [ انگ . ] (اِمص .) = لی آوت : صفحه آرایی (چاپ و نشر)


لیاقت (قَ) [ ع . لیاقة ] (مص ل .) سزاواری، شایستگی


لیالی (لَ) [ ع . ] (اِ.) جِ لیل ؛ شب ها


لیان (لَ یا ل ) (ص .) درخشان، تابان


لیبرال (ب) [ فر. ] (اِ.) آزادیخواه، طرفدار آزادی


لیبرالیسم (ب) [ فر. ] (اِ.) نوعی منش و خط مشی آزاد سیاسی و اقتصادی و فرهنگی و اجتماعی و مذهبی که در آن فرد مخالف دخالت حاکمیت است


لیبل (لِ ب) [ انگ . ] (اِ.) برچسب


لیبیدن (دَ) (مص م .) جویدن، خاییدن


لیت (لَ یا لِ) [ ع . ] (ق .) کاش، ای کاش


لیت شدن (شُ دَ) (مص ل .) (عا.) 1 - آب افتادن میوه ای به سبب فشار چنان که به حد اضمحلال رسد، له شدن . 2 - بسیار پخته شدن بادنجان و کدو و بامیه به طوری که به لزجی گراید


لیتر [ فر. ] (اِ.) واحدی برای اندازه گیری آب برابر با یک کیلوگرم


لیته (تِ) (اِ.) 1 - بادمجان پخته . 2 - ترشی بادمجان


لیتوگرافی (تُ گِ) [ فر. ] (اِ.) تهیه و کپی و مونتاژ فیلم و زینگ کارهای چاپی


لیتک (تَ) (ص .) 1 - مفلس . 2 - بی سر و پا و لات


لیث (لَ یا لِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - شیر، اسد. 2 - برج اسد


لیدر (د) [ انگ . ] (اِ.) رهبر، سردسته


لیر [ از آرا. ] (اِ.) آب غلیظی که از دهان و گوشه های لب فرو ریزد. و بیرون آید


لیرت (رَ) (اِ.) 1 - خود آهنی که به هنگام جنگ بر سر گذارند، مغفر. 2 - نوعی از سلاح، عزاره


لیره (رِ) [ انگ . ] (اِ.) واحد پول بریتانیا، ایرلند، مصر، سودان، سوریه، لبنان، ترکیه و قبرس


لیره (ر یا رَ) [ ایتا. ] (اِ.) (اِ.) سکه ای که ارزش آن در ازمنه و امکنة مختلف فرق می کند


لیز (ص .) سُر، لغزنده


لیز خوردن (خُ دَ) (مص ل .) سر خوردن، لیزیدن


لیزابه (بَ یا ب) (اِمر.) = لیزآب : 1 - آب لزج که از دهان و بینی انسان و جانوران برآید. 2 - آب لزج که از میوه (مثلاً هندوانه ای که زمستانی بر آن گذشته ) برآید


لیزر (لِ ز) [ انگ . ] (اِ.) 1 - وسیله ای برای تولید پرتوهای نوری . 2 - پرتو باریک و پرقدرت نور تک رنگ که در اجسام مختلف نفوذ می کند و می تواند الماس را هم سوراخ کند و در پزشکی و صنعت کاربرد فراوان دارد


لیزر (لِ ز) [ انگ . ] (اِ.) اسبابی که نوسان طبیعی اتم ها یا مولکول ها را در سطح های انرژی برای تولید تابش الکترومغناطیسی در ناحیه های نورمریی، فرابنفش یا فرا قرمز طیف مورد بهره برداری قرار می دهد


لیزم (زُ) (اِ.) کباده کمان نرم که با آن تمرین کمان کشیدن کنند


لیزیدن (دَ) (مص م .) لیز خوردن، سر خوردن


لیس (اِ.) قسمی بازی و قمار با پول


لیس 1 - (ری . اِمص .) لیسیدن : لفت و لیس . 2 - (ص فا.) در ترکیب به معنی لیسنده آید: کاسه لیس


لیس بازی (حامص .) 1 - قسمی بازی و قمار با سکه بدین طریق که سکه را به فاصله ای اندازند و بعد با سکه ای دیگر آن را هدف قرار دهند. 2 - شیر یا خط بازی


لیس پس لیس (پَ) (اِ.) نوعی بازی که در آن بازیکنان در پشت خط معینی می ایستند، یکی سکه یا شیئی دیگر را به جلو پرتاب می کند و دیگران می کوشند شی ء خود را هرچه نزدیک تر به آن پرتاب کنند تا برنده شوند


لیسانس [ فر. ] (اِ.) 1 - پروانه . 2 - دانش نامه


لیسانسیه (یِ) [ فر. ] (ص .) آن که دورة تحصیلات لیسانس را به پایان رسانیده


لیست [ فر. ] (اِ.) فهرست، صورت اسامی افراد یا اشیا یا هر چیز دیگر، سیاهه، صورت . (فره ). ؛ لیست سیاه نام مخالفان و متهمان


لیسه (س ) (اِ.) نوعی آفت درختانی مانند سیب و گوجه


لیسه (سَ یا س ) (اِ.) سنگی که در آغل نسب کنند و بر سر آن نمک نهند تا چارپایان بلیسند


لیسه ( لیسه .) (اِ.) ورقه ای است فولادی که سطح چوب را برای بطانه و رنگ هموار می کند


لیسک (سَ) (اِ.) حلزون


لیسیدن (دَ) (مص م .) زبان به چیزی مالیدن


لیف (اِ.) 1 - کسیة صابون . 2 - پوست درخت خرما. ج . الیاف


لیف زدن (زَ دَ) (مص م .) با لیف و صابون خود را شستن


لیفتراک (تِ) [ انگ . ] (اِ.) نوعی چرثقیل برای بلند کردن و جابه جایی بارهای سنگین، افرازه . (فره )


لیفه (فِ) (اِ.) جای بند یا کِش در کمر شلوار


لیقه (قِ) [ ع . ] (اِ.) نخ ابریشم در هم پیچیده ای که در دوات می گذارند و مرکب را روی آن می ریزند


لیقه دان ( لیقه دان .) [ ع - فا. ] (اِمر.) دوات مرکب و شنجرف


لیل (لَ) [ ع . ] (اِ.) شب . ج . لیالی


لیل السرا (لَ لُ سَّ) [ ع . ] (اِمر.) شب آخر ماه قمری که ماه در محاق است و دیده نمی شود


لیل و نهار (لَ لُ نْ نَ) [ ع . ] (اِمر.) شب و روز


لیلاج (لِ) (اِ.) کسی که در قمار چیره دست است . قمارباز ماهر


لیلة الاسری (لَ لَ ةُ لْ اَ را) [ ع . ] (اِمر.) شب معراج پیغمبر


لیلة البدر (لَ لَ ةُ لْ بَ) [ ع . ] (اِمر.) شب چهاردهم ماه که در آن قرص ماه کامل باشد


لیلة القدر ( لیلة القدر . قَ) [ ع . ] (اِ.) شب عبادت و استغاثه، شب احیاء


لیلة القضاء ( لیلة القضاء . قَ) [ ع . ] (اِمر.) شب برات


لیلة المعراج ( لیلة المعراج . مِ) [ ع . ] (اِمر.) = لیلة الاسرا: شب معراج پیامبر اسلام


لیلی (لِ)1 - (اِ.) از نواها و آهنگ های موسیقی قدیم . 2 - (اِخ .) نام یکی از عشاق تاریخ


لیلی و مجنون (لِ یُ مَ) 1 - (اِ.) نام یکی از گوشه های همایون در موسیقی . 2 - (اِخ .) نام دو تن از عشاق تاریخ


لیم (ص .) شوخ و ظریف و بذله گو


لیمه (م یا مَ) 1 - چرک . 2 - کفش چرمین از چرم دباغت ناکرده


لیمو (اِ.) میوه ای است از جنس مرکبات، پوستش نازک تر از پرتقال و دارای دو قسم ترش و شیرین می باشد. رنگ لیمو معمولاً زرد روشن است . ؛ لیمو عمانی لیمو ترش خشک شده که از آن به صورت چاشنی با غذا استفاده می کنند


مازاد (اِ.) زیاده بر احتیاج


لیموناد [ فر. ] (اِ.) نوشابه ای است گازدار با مزة شیرین و ترش


لیمویی (ص نسب .) منسوب به لیمو؛ رنگ زرد روشن


لیمیا [ معر. ] (اِ.) علم طلسمات، یکی از علوم خفیه


لین (لَ یِّ) [ ع . ] (ص .) نرم، روان


لینت (لِ نَ) [ ع . لینة ] (مص ل .)1 - نرم گردیدن، نرم شدن . 2 - مجازاً روانی شکم، کارکرد شکم


لیو (اِ.) خورشید، آفتاب


لیوان (اِ.) ظرف اغلب استوانه ای معمولاً بزرگتر از استکان یا فنجان برای نوشیدن مایعات


لیوان [ معر. ] (اِ.) ایوان خیمة شاهی


لیوه (وَ یا وِ) (ص .) 1 - فریبنده و چاپلوس . 2 - لوس، بی مزه . 3 - هرزه گو، هرزه گرد


لیچ افتادن (اُ دَ) (مص ل .) 1 - فاسد شدن، گندیدن . 2 - آب آوردن و چرکین شدن زخم


لیچار (اِ.)1 - (عا.)سخنان بیهوده وبی معنی . 2 - مربا. ریچار، ریچال، لیچال نیز گفته می شود. ؛ لیچار بار کسی کردن کنایه از: سخن درشت یا متلک نیش دار به کسی گفتن


لیک [ ع . ] (حر رب .) مخفف لیکن


لیکتور (تُ) [ فر. ] (اِ.) عنوان صاحب منصبی که پیشاپیش قاضیان و رجال عمدة روم قدیم حرکت می کرد و تبری را که بدان نوارها پیچیده بود، با خود می برد


لیکن (کِ) [ ع . ] (ق .) اما، لکن


لیکور (کُ) [ فر. ] (اِ.) نوشابة الکلی که در آن مواد خوشبو و شیرة میوه آمیخته باشند


لیگ [ انگ . ] (اِ.) گروهی از تیم های ورزشی که به طور مرتب با یکدیگر مسابقه می دهند


م (حر.) بیست و هشتمین حرف از الفبای فارسی برابر با عدد 40 در حساب ابجد


مآب (مَ) [ ع . ] (اِ.) جای بازگشت


مآخذ (مَ خِ) [ ع . ] (اِ.) جِ مأخذ


مآرب (مَ رِ) [ ع . ] (اِ.) جِ مأربه


مآل (مَ) [ ع . ] (اِ.) عاقبت، سرانجام


مأبون (مَ) [ ع . ] (اِمف .) متهم، تهمت زده


مأثر (مَ ثِ) [ ع . ] (اِ.) جِ مأثره، کارهای نیک و پسندیده


مأثور (مَ) [ ع . ] (اِمف .) حدیث، سخن نقل کرده شده


مأثوم (مَ) [ ع . ] (ص .) گناهکار، بزهکار


مأجر (مَ جَ) [ ع . ] (اِ.) آن چه که اجاره شود، مکان اجاره ای ؛ ج . مآجر


مأجور (مَ) [ ع . ] (ص .) دارای اجر و پاداش


مأخذ (مَ خَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - جای گرفتن چیزی . 2 - مصدر و اصل و بنیاد. ج . مآخذ


مأخوذ (مَ) [ ع . ] (ص .) گرفته شده


مأدبه (مَ دَ ب یا بَ) [ ع . مأدبة ] (اِ.) طعامی که در ضیافت و مجلس عروسی دهند؛ ولیمه ؛ ج . مآدب


مأذنه (مَ ذَ نَ) [ ع . مأذنة ] (اِ.) جای اذان . ج . مآذن


مأذون (مَ) [ ع . ] (اِمف .) 1 - اجازه داده شده . 2 - یکی از مراتب دعوت اسماعیلیان


مأربه (مَ رُ بَ) [ ع . ] (اِ.) نیاز، ضرورت و احتیاج . ج . مآرب


مألوف (مَ) [ ع . ] (ص .) الفت گرفته، خو کرده


مأمن (مَ مَ) [ ع . ] (اِ.) جای امن و پناهگاه


مأمور (مَ) [ ع . ] (ص .) کسی که به او امر شده کاری انجام دهد


مأموریت ( مأموریت . یَّ) [ ع . ] (اِ.) کاری که انجام آن از سوی مقامی واگذار و خواسته شده است


مأمول (مَ) [ ع . ] (اِمف .) آرزو شده


مأموم (مَ) [ ع . ] (اِ.) آنکه از امامی پیروی کند


مأمون (مَ) [ ع . ] (اِمف .) در امان، زنهار داده شده


مأنوس (مَ) [ ع . ] (ص .) انس گرفته، خو کرده


مأهول (مَ) [ ع . ] (اِمف .) مکانی که در آن گروهی سکونت داشته باشند


مأوا (مَ) [ ع . مأوی ] (اِ.) پناهگاه


مأکل (مَ کَ) [ ع . ] (اِ.) خوراکی و خوردنی . ج . مآکل


مأکول (مَ) [ ع . ] 1 - (اِمف .) خورده شده . 2 - (ص .) قابل خوردن . 3 - خوشمزه، لذیذ


مأیوس (مَ) [ ع . ] (ص .) ناامید، بی امید


مؤاخذه (مُ خَ ذَ یا خِ ذ) [ ع . ] (مص م .) بازخواست کردن، سرزنش کردن


مؤالفت (مُ آ لِ فَ) [ ع . مؤالفة ] (مص ل .) الفت گرفتن، خوی گرفتن


مؤامره (مُ مَ رَ) [ ع . مؤامرة ] 1 - (مص م .) مشورت کردن، رأی زدن . 2 - (اِمص .) مشورت، رایزنی . 3 - تحقیق، مطالعه


مؤانست (مُ آ نِ سَ) [ ع . مؤانسة ] (مص ل .) با هم انس و الفت داشتن


مؤبد (مَ ءَ بَّ) [ ع . ] (ص .) همیشه و جاوید


مؤتمر (مُ تَ مَ) [ ع . ] (اِ.) محل اجتماع، کنفرانس


مؤتمن (مُ تَ مِ) [ ع . ] (ص .) اعتماد کننده


مؤتمن (مُ تَ مَ) [ ع . ] (ص مف .) اعتماد کرده شده، امین


مؤثر (مُ ءَ ث ِّ ) [ ع . ] ( اِ فا .) اثر کننده، تأثیر - کننده


مؤثر (مُ ءَ ثَّ) [ ع . ] (اِمف .) آن چه مورد تأثیر واقع شده


مؤخر ( مُ ءَ خَُ) [ ع . ] (ص .) قسمت عقب چیزی


مؤدب (مُ ءَ دِّ) [ ع . ] (اِفا.) ادب آموزنده، ادب آموز، تربیت کننده، مربی . ج . مؤدبین


مؤدب (مُ ءَ دَّ) [ ع . ] (اِمف .) تربیت شده، ادب آموخته، باادب


مؤدی (مُ ءَ د دا) [ ع . ] (اِمف .) تأدیه شده، پرداخت شده


مؤدی (مُ ءَ دّ) [ ع . ] (ص .) ادا کننده، گزارنده


مؤذن (مُ ءَ ذِّ) [ ع . ] (ص .) کسی که اذان می گوید


مؤسس (مُ ءَ سِّ) [ ع . ] (ص .) بنیانگذار


مؤسسه (مُ ءَ سِّ سَ یا س ) [ ع . مؤسسة ] (اِ.) بنگاه، سازمان، اداره


مؤلف (مُ ءَ لِّ) [ ع . ] (ص فا.) 1 - گردآورنده، فراهم آورنده . 2 - نویسندة کتاب


مؤلم (مُ لِ) [ ع . ] (اِفا.) دردآورنده، دردناک


مؤمن (مُ مِ) [ ع . ] (ص .) دیندار، متدین . ج . مؤمنان، مؤمنون


مؤنث (مُ ءَ نَّ) [ ع . ] (اِ.) جنس ماده


مؤول (مُ ءَ وَّ) [ ع . ] 1 - (اِمف .) تأویل شده . 2 - (ص .) قابل تأویل


مؤکد (مُ ءَ کَّ) [ ع . ] (اِمف .) تأکید کرده شده، استوار، محکم


مؤید (مُ ءَ یَّ) [ ع . ] (اِمف .) تأیید کرده شده


مؤید (مُ ءَ یِّ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - تایید کننده . 2 - محکم کننده، استوار دارنده


ما (ضم .) ضمیر اوُل شخص جمع


ماء [ ع . ] (اِ.) آب، آب آشامیدنی . ج . میاه، امواه


ماءالشعیر (ءُ شَّ) [ ع . ] (اِ.) نوشابه گازدار غیرالکلی که از عصارة جوانه جو می سازند


مائة (مِ اَ) [ ع . ] (اِ.) عدد صد. ج . مئات و مآت


مابازاء (ب اِ) [ ع . ] (حر اض .) به جای، در عوض


مابعد (بَ) [ ع . ] (ص مر.) آن چه که پس از چیزی می آید، پسین


مابعدالطبیعه (بَ دُ طَّ عِ) [ ع . ] (اِمر.) آن چه فراتر از عالم طبیعت و ماده باشد، ماوراءالطبیعه، متافیزیک


مابقی (بَ) [ ع . ] (اِ.) بقیه، باقی مانده


مابه التفاوت (ب هُ تَّ وُ) [ ع . ] (اِ.) آن چه که موجب کمی یا افزونی چیزی از چیز دیگر است


مابون [ ع . مأبون ] (ص .) هیز، مخنث


مابین (ب) [ ع . ] (ق .) وسط، میان، میانه


مات (ص .) 1 - حیران، سرگشته . 2 - (اِ.) وضعیتی در بازی شطرنج که شاه قادر به هیچ حرکتی نیست و بازی به اتمام می رسد


مات (ص .) تار، کدر


مات کردن (کَ دَ) (مص م .) 1 - سرگردان کردن . 2 - مغلوب کردن شاه در بازی شط رنج


ماتادور (دُ) [ فر. ] (اِ.) کسی که در میدان عمومی با گاو مبارزه می کند، گاوباز


ماتحت (تَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - پایین، زیر. 2 - در فارسی به معنای مقعد


ماترنگ (تُ یا تِ رَ) (اِ.) سوسمار، چلپاسه


ماترک (تَ رَ) [ ع . ] (اِ.) میراث، آنچه که از شخص مرده به جا می ماند 1


ماتریالیسم (تِ) [ فر. ] (اِ.) ماده گرایی، نظریه ای که برطبق آن هیچ جوهری جز ماده وجود ندارد


ماتریس [ فر. ] (اِ.) 1 - آرایه ای مستطیل شکل از اعداد شامل چند سطر و ستون (ریاضی ). 2 - بخشی از قالب برش کاری فلزات که معمولاً به صورت کاسه ای گود است و سنبه در آن می نشیند (فنی ). 3 - فرم نگاتیو جهت پرس کردن صفحات صوتی (فنی ). 4 - قالب مخصوص حروف سربی در چاپخانه


ماتم (تَ) [ ع . ] (اِ.) غم، مصیبت، سوگ


ماتم سرا ( ی ) ( ماتم سرا . سَ) [ ع - فا. ] (اِمر.) ماتمکده، عزاخانه


ماتم گرفتن ( ماتم گرفتن . گِ رِ تَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) 1 - غصه دار شدن . 2 - سوگواری کردن


ماتیک [ فر. ] (اِ.) از انواع لوازم آرایش که با آن لب ها را رنگ کنند، روژ لب


ماج (اِ.) ماه، قمر، مج