خیاط ( خیاط .) [ ع . ] (اِ.) 1 - آنچه بدان جامه دوزند. 2 - سوزن . 3 - گذرگاه، معبر


خیاطت (طَ) [ ع . خیاطة ] (اِمص ) دوزندگی، خیاطی


خیال [ ع . ] (اِ.) 1 - گمان، وهم . 2 - آنچه که در خواب دیده شود. 3 - یکی از حدود اسماعیلیان


خیام (خَ یّ) [ ع . ] (ص .)خیمه دوز، خیمه فروش


خیانت (نَ) [ ع . خیانة ] (اِمص .) 1 - غدر، مکر. 2 - نقض عمد. 3 - نادرستی، دَغَلی


خیبت (خَ یا خِ بَ) [ ع . خیبة ] (اِمص .) 1 - ناامیدی . 2 - زیانکاری


خیدن (دَ) (مص ل .) خمیدن


خیده (د) (ص مف .) خمیده


خیر (خَ) [ ع . ] 1 - (اِ.) نیکویی . 2 - پاداش، پاداش نیک . 3 - (ص .) صواب . 4 - بابرکت


خیر (خَ یِّ) [ ع . ] (ص .) نیکوکار، سخت نیک


خیر (خِ) (ص .) 1 - خیره، سرگشته . 2 - عبث، بیهوده


خیرات (خِ) [ ع . ] (ص . اِ.) جِ خیره ؛ کارهای نیکو، اعمال پسندیده


خیرخواه (خِ یا خَ. خا) [ ع - فا. ] (ص فا.) آن که نیکی دیگران را خواهد، خیراندیش


خیرخیر (خِ خِ) (ق مر.) بیهوده، بی سبب


خیره ( خیره .) [ ع . خیرة ] (ص .) 1 - نیکو، نیکوکار. 2 - منتخب، برگزیده . 3 - کار نیک ؛ ج . خیرات


خیره ( خیره .) (اِ.) = خیرو. خیری : گل همیشه بهار


خیره (رِ) (ص .) 1 - سرگشته، شگفت زده . 2 - لجوج . سرکش . 3 - ناتوان، سُست . 4 - بیهوده، دروغ


خیره کش ( خیره کش . کُ) (ص فا.) ظالم، بی رحم


خیرگی (رِ) (حامص .) 1 - سرگشتگی . 2 - لجبازی . 3 - گستاخی، شجاعت


خیری (خِ) [ په . ] (اِ.) 1 - گل شب بو. 2 - گل همیشه بهار


خیری (اِ.) صفه، ایوان، رواق


خیریه (خَ یا خِ یِّ) [ ع . خیریة ] (ص نسب .) مؤنث خیری ؛ وابسته به خیر: امور خیریه (کارهایی که نفع و خیر همه در آن باشد)


خیز 1 - (اِمص .) برخاستن . 2 - جستن، جهش . 3 - (ص .) بلندی، طاق یا ایوان


خیزاب (اِمر.) موج، کوهة آب


خیزان (ص فا.) جهنده


خیزران (خَ یا خِ زَ) (اِ.) قسمی نی مغزدار که دارای ساقه های راست و محکم و بلند و خوشرنگ است . از شاخه های آن عصا و چوبدست سازندواز برگ وپوست آن ریسمان و فرش بافند


خیزیدن (دَ) (مص ل .) 1 - لغزیدن . 2 - آهسته به جایی درشدن . 3 - جهیدن، بستن


خیس (ص .) مرطوب، تر


خیس کردن (کَ دَ)(مص م .) 1 - مرطوب کردن . 2 - کنایه از: شاشیدن از شدت ترس


خیساندن (دَ) (مص م .) خیسانیدن


خیسانیدن (دَ) (مص م .) تر کردن، مرطوب ساختن


خیش [ په . ] (اِ.) گاوآهن


خیش (اِ.) 1 - پارچه ای خشن از کتان . 2 - پرده ای از کتان که آن را در اتا ق می آویختند و برای خنک شدن، آن را نمناک می کردند


خیشخانه (نِ) (اِمر.) خانة تابستانی که از نی یا پارچة کتان درست می کردند و بر آن آب می پاشیدند تا در اثر وزش باد از هوای خنک آن استفاده کنند


خیشوم (خِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - بینی . 2 - بن بینی . ج . خیاشیم


خیط (خَ یا خِ) [ ع . ] (اِ.) رشته، سلک . ج . اخیاط


خیط (اِ.) = خیت : خط دایره مانند که روی زمین کشند


خیط شدن (شُ دَ) (مص ل .) (عا.) بور شدن، شرمنده گشتن


خیل (خِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - گروه اسبان . 2 - گروه سواران . ج . اخیال، خیول


خیلاء (خَ) [ ع . ] (اِمص .) 1 - عجب، خودبینی . 2 - گردنکشی


خیلتاش (خِ) [ ع - تر. ] (اِمر.) 1 - فرماندة سواران . 2 - همقطار، هم گروه


خیلخانه (خِ نِ) [ ع - فا. ] (اِمر.) خاندان، دودمان، طایفه


خیلی (خَ یا خِ) [ ع - فا. ] (ق .) 1 - گروهی، عده ای . 2 - بسیار، فراوان


خیم [ په . ] (اِ.) 1 - خوی، طبیعت . 2 - استفراغ، قی


خیم (اِ.) 1 - زخم، جراحت . 2 - چرک گوشة چشم


خیم (خِ یَ) [ ع . ] (اِ.) جِ خیمه ؛ چادرها، سراپرده ها


خیمه (خِ مِ) [ ع . خمیة ] (اِ.) چادر، سراپرده . ؛ خیمه روی آب زدن کنایه از: کار بی ثبات یا زیان آور کردن


خیمه شب بازی ( خیمه . شَ) [ ع - فا. ] (اِمر.) نمایش عروسکی . یکی از هنرهای نمایشی که در آن عروسک ها را از پشت پرده یا خیمة کوچکی به وسیلة سیم یا نخ به حرکت درآورند و یک تن از داخل خیمه به زبان آن ها سخن گوید


خیمه زدن ( خیمه زدن . زَ دَ) [ ع - فا. ] 1 - چادر زدن . 2 - در جایی ساکن شدن . 3 - فنُی در کشتی


خیو [ په . ] (اِ.) آب دهان، تف . خدو و خوی نیز گویند


خیول (خُ) [ ع . ] (اِ.) جِ خیل  - گروه اسبان . 2 - گروه سواران . 3 - لشکرها، سپاه ها


خیک (اِ.) مَشک، ظرف چرمین که در آن آب، دوغ، روغن و مانند آن ریزند


خیکچه (چِ) (اِمصغ .) خیک کوچک


خیکی (ص نسب .) 1 - منسوب به خیک، در خیک نهاده : پنیر خیکی . 2 - (کن .) شخص بسیار چاق


د (د) (ق .) (عا.) برای تأکید قبل یا بعد از فعل امر درآید: د برو، د زود باش، نزن د


د (حر.) حرف دهم از الفبای فارسی که در حساب ابجد برابر با عدد 4 می باشد


د.د.ت . (د د تَ) [ فر. ] (اِ.) گرد سفید رنگ، تقریباً بی بو و سمی که به عنوان حشره کش و آفت کش به کار می رود


دأب (دَ) [ ع . ] (اِ.) عادت، خوی، شأن


داء [ ع . ] (اِ.) 1 - بیماری، مرض، رنجوری . 2 - درد، رنج . ج . ادواء


داء [ ع . ] (اِ.) بیماری، مرض


داءالثعلب (ءُ ثَّ لَ) [ ع . ] (اِمر.) بیماری ریزش موی سر


دائرة البروج (ئِ رَ تُ لْ بُ) [ ع . ] (اِمر.) مدار حرکت ظاهری خورشید و آن عبارت از دوازده بُرجی است که خورشید - از دید یک ناظرِ زمینی - هر ماه در یکی از آن ها قرار می گیرد


دائرة العلوم ( دائرة العلوم . عُ) [ ع . ] (اِمر.) دانشنامه، کتابی دربردارندة اطلاعاتی دربارة موضوعات مختلف علمی، ادبی، هنری که بیشتر به ترتیب الفبایی تنظیم می شود


دائم الخمر (ئِ مُ لْ خَ) [ ع . ] (ص مر.) اَلْکُلی، معتاد به شراب یا هر نوشابة الکلی دیگر


دائم الصوم (ئِ مُ صَّ) [ ع . ] (ص مر.) آن که پیوسته روزه دارد


دابة الارض (بَّ تُ لْ اَ) [ ع . ] (اِمر.) 1 - موریانه . 2 - جانوری عظیم الجثه که در آخرالزمان پدید آید وآن نشانة نزدیکی قیامت است ؛ دابة الساعه


دابة الساعه (بَّ تُ سُ عَ) [ ع . دابة الساعة ] (اِمر.) نک دابة الارض


دابر (ب) [ ع . ] (ص فا.) 1 - تابع، پیرو. 2 - دنباله، گذشته . 3 - آخرِ هر چیز


دابه (بَّ) [ ع . دابة ] (اِ.) 1 - هر حیوانی که روی زمین راه رود. 2 - چارپا. ج . دواب


داثر (ثِ) [ ع . ] (ص .) کهنه، مندرس


داج [ ع . ] (ص .) تاریک


داخل (خِ) [ ع . ] 1 - (اِفا.) در آینده، درون آینده . ج . دواخل . 2 - (اِ.) درون، تو


داخله (خِ لِ یا لَ) [ ع . داخلة ] 1 - (اِفا.) مؤنث داخل، مق خارجه . 2 - (اِ.) درون، اندرون . 3 - درون یک کشور یا ناحیه . ؛وزارت داخله وزا ر ت کشور


داخلی (خِ) [ ع - فا. ] (ص نسب .) 1 - درونی، اندرونی . 2 - مربوط به داخل یک کشور یا یک ناحیه یا یک مؤسسه و غیره


داد (مص مر.)، (اِ.) 1 - عطا کردن . 2 - بخشش، عطا. 3 - بهره، نصیب . 4 - گوشه ای در دستگاه ماهور. ؛ داد و ستد دادن و گرفتن


داد و ستد (دُ س ِ تَ) (مص مر.) 1 - فروش و خرید، معامله، تجارت . 2 - دادن و گرفتن


داد [ په . ] (اِ.) 1 - قانون . 2 - عدالت، انصاف . 3 - بانگ، فغان . ؛ داد سخن دادن سخنوری کردن، نطق کردن . ؛ داد کسی به هوا رفتن فریادش برخاستن


داد دادن (دَ) (مص م .) 1 - اجرای عدالت کردن . 2 - قطع نزاع کردن


داد و قال (دُ) [ فا - ع . ] (اِمر.) داد و فریاد، قیل و قال


دادآفرین (فَ) (ص فا.) 1 - آن که عدالت ایجاد کند. 2 - از نام ها و صفات باری تعالی . 3 - یکی از گوشه های موسیقی


دادا [ تر. ] (اِ.) خدمتکار، کنیز، کسی که نگهداری از فرزندان را به عهده دارد


دادائیسم [ فر. ] (اِ.)مکتبی است زاییدة اضطراب و هرج و مرج حاصل از خرابی و آدم کشی و بیداد جنگ جهانی اول . دادائیسم متأثر از سبک فوتوریسم که به سبک سورئالیسم منتهی شد


دادار (اِ.) (عا.) نک دودور


دادار (ص .) 1 - آفریننده . 2 - بخشاینده


داداش [ تر. ] (اِ.) برادر


زوانه (زَ نِ) (اِ.) زبانه


دادباخته (تِ یا تَ) (ص مف .) کسی که حکم به نفع او نباشد، محکوم علیه، مق داد برده


دادبرده (بُ د) (ص مف .) کسی که حکم به نفع او داده شده باشد. مق داد باخته


دادبک (بگ ) (بَ) [ فا - تر. ] (اِمر.) = دادبیگ : متصدی عدلیه، رئیس قضات، امیر - داد، میرداد


دادخواست (خا) (اِمر.) عرضحال، نوشته ای که به موجب آن از دادگاه تقاضای رسیدگی به امری می شود


دادخواه ( دادخواه .) (ص فا.) کسی که به او ظلم شده و تقاضای رسیدگی می کند


دادخواهی ( دادخواهی .) (حامص .) عمل دادخواه، به حاکم یا قاضی شکایت بردن، تظلم


دادر (دَ) (اِ.) 1 - برادر. 2 - دوست


دادرس (رِ یا رَ)(ص فا.) کسی که به دادخواهی رسیدگی کند


دادرسی ( دادرسی .) (حامص .) 1 - به داد مظلوم رسیدن . 2 - رسیدگی به دادخواهی دادخواه، محاکمه


دادستان (س ) (ص فا. اِ.) 1 - اجراکنندة عدالت . 2 - نمایندة دولت در دادگاه که وظیفه اش صدور حکم و نظارت بر اجرای آن است . 3 - مدعی العموم


دادستانی ( دادستانی .)(اِ.) 1 - شغل دادستان . 2 - محل دادگاه، دادسرا


دادسرا (سَ) (اِمر.) اداره ای در دادگستری که تحت نظر دادستان کار کند، ادارة مدعی عمومی


دادن (دَ) [ په . ] (مص م .) 1 - چیزی را به کسی سپردن . 2 - بخشیدن . 3 - زدن . 4 - حمله کردن . 5 - خوراندن . 6 - برآوردن، رویاندن


دادنامه (مِ) (اِمر.) ورقه ای که حکم دادگاه را بر آن نوشته باشند


داده (د) (ص فا.) 1 - آن که اجرای عدالت کند، عادل . 2 - خدای تعالی . 3 - روز چهاردهم از ماه های ملکی


داده (د) 1 - (ص مف .) بخشیده، عطا شده . 2 - (اِ.) اطلاع، خبر. 3 - قسمت، سرنوشت . 4 - پول یا سندی که به بانکی داده می شود تا به حساب پرداختی برند


دادو (اِ.) غلام (عموماً) هر غلامی که از کودکی خدمت کسی کرده (خصوصاً)


دادور (وَ)(ص مر.) 1 - قاضی . 2 - خدای تعالی


دادگان (اِ.) جِ دَدَه


دادگاه (اِمر.) 1 - محل دادرسی . 2 - اداره ای دادگستری که به دادخواست ها رسیدگی می شود، محکمه، عدالتخانه


دادگاه صحرایی (هِ صَ) (اِمر.) دادگاهی که به محض دستگیری متهم و بدون گذراندن مرحله های بازجویی و بازپرسی تشکیل و حکم دادگاه در همان جلسه صادر و بی درنگ اجرا می شود


دادگاهی (ص مر.) مجبور به حضور در دادگاه برای محاکمه شدن


دادگر (گَ) [ په . ] (ص فا.) 1 - داددهنده، عادل . 2 - یکی از صفات باری تعالی


دادگستر (گُ تَ) (ص فا.) 1 - آن که اجرای عدالت کند، عادل . 2 - خدای تعالی


دادگستری ( دادگستری .) (اِمر.) وزارتخانه یا اداره ای که به امور حقوقی و جزایی رسیدگی می کند


دادیار (اِمر.) معاون دادستان


دار و دسته (رُ دَ تِ) (اِمر.) (عا.) 1 - دسته، گروه . 2 - اطرافیان شخص، طرفداران


دار [ ع . ] (اِ.) جایی که در آن سکونت کنند، سرای، خانه


دار (اِ.) 1 - چوبی که مجرمانِ محکوم به مرگ را از آن حلق آویز می کنند. 2 - درختی که میوه نمی دهد


دار [ په . ] (ص فا.) 1 - در ترکیب گاه به معنی «دارنده » آید: آب دار، پول دار. 2 - در ترکیب به معنی «نگاهدارنده » آید: خزانه دار، راه دار


دار زدن (زَ دَ) (مص م .) به دار آویختن


دار و گیر (رُ) (اِمر.) 1 - توقیف و مقید کردن اشخاص . 2 - جنگ، جدال، هنگامه، معرکه


دارا [ په . ] (ص فا.) 1 - دارنده . 2 - مال دار. 3 - خدای تعالی


دارابی (اِ.) میوه ای از نوع مرکبات، کمی بزرگ تر از پرتقال، با طع م ی ترش و شیرین


دارات (اِ.) کر و فر، شکوه و عظمت


دارافزین (اَ) (اِ.) = داربزین . داروزین : 1 - نرده ای که جلو اتاق یا ایوان درست کنند. 2 - تکیه گاه، طارمی


دارالا´خره (رُ لْ خَ رَ) [ ع . دارالا´خرة ] (اِمر.) خانة آخرت، جهان پس از مرگ


دارالادب (رُ لْ اَ دَ) [ ع . ] (اِمر.) مدرسه، مجلس ادب و دانش


دارالاسلام ( دارالاسلام . اِ) [ ع . ] (اِمر.) کشوری که براساس قوانین اسلامی اداره می شود


دارالاماره ( دارالاماره . اِ رَ) [ ع . دارالامارة ] (اِمر.) 1 - سرای امیر. 2 - شهرِ محل اقامت امیر یا سلطان


دارالانشاء ( دارالانشاء . اِ) [ ع . ] (اِمر.) دبیرخانه


دارالبقاء (رُ بَ) [ ع . ] (اِمر.) 1 - سرای پایداری . 2 - (کن .) عالم آخرت، جهان دیگر. مق دارالفناء


دارالترجمه (رُ تَّ جُ مَ) [ ع . ] (اِمر.) جایی که در آن کتب و نوشته ها را از زبانی به زبان دیگر ترجمه کنند


دارالحزن (رُ لْ حُ) [ ع . ] (اِمر.) سرای اندوهناک، بیت الحزن


دارالحکومه ( دارالحکومه . حُ مِ) [ ع . دارالحکومة ] (اِمر.) استانداری


دارالخرج ( دارالخرج . خَ) [ ع . ] (اِمر.) ادارة مالیات


دارالخلافه ( دارالخلافه . خِ فَ) [ ع . دارالخلافة ] (اِمر.) 1 - شهرِ محل اقامت خلیفة اسلام . 2 - پایتخت سلطان


دارالسلام (رُ سَّ) [ ع . ] (اِمر.) 1 - جای سلامت . 2 - پایتخت . 3 - بهشت


دارالشفاء (رُ شُِ) [ ع . ] (اِمر.)بیمارستان، مریض - خانه


دارالعجزه (رُ لْ عَ جَ ز) [ ع . دارالعجزة ] (اِمر.) جایی که کوران و عاجزان را در آن نگه داری کنند، جای بینوایان، نوانخانه


دارالعلم (رُ لْ عِ) [ ع . ] (اِمر.) 1 - مدرسة عالی، دانشگاه . 2 - کتابخانه


دارالعلوم (رُ لْ عُ) [ ع . ] (اِمر.) 1 - جایی که در آن علوم عالی تدریس کنند. 2 - شهری که در آن حوزة علمیه دایر باشد. 3 - کتابخانه


دارالغرور ( دارالغرور . غُ) [ ع . ] (اِمر.) کنایه از: این دنیا


دارالفناء ( دارالفناء . فَ) [ ع . ] (اِمر.)1 - سرای نیستی . 2 - کنایه از: دنیا


دارالفنون ( دارالفنون . فُ) [ ع . ] (اِمر.) 1 - مدرسه ای که در آن فن های مختلف آموزند. 2 - مدرسه ای که د ر تهران به اهتمام میرزا تقی خان امیرکبیر در محل کنونی دبیرستان امیرکبیر دایر گردید


دارالقرار ( دارالقرار . قَ) [ ع . ] (اِمر.) 1 - جای آسایش و راحت . 2 - نام یکی از بهشت های هشتگانه


دارالمجانین ( دارالمجانین . مَ) [ ع . ] (اِمر.) تیمارستان، محل نگهداری دیوانگان


دارالمرز ( دارالمرز . مَ) [ ع - معر. ] (اِمر.) 1 - شهری که در مرز واقع شده باشد. 2 - نامی برای گیلان، مازندران و استرآباد


دارالملک ( دارالملک . مُ) [ ع . ] (اِمر.) پایتخت کشور


دارالنعیم (رُ نَّ) [ ع . ] (اِمر.) بهشت


دارایی (اِمر.) 1 - ثروت، مال . 2 - داشت، نگه داشت، نگهبانی . 3 - پارچه ای ابریشمین رنگارنگ موج دار. 4 - وزارتخانه ای که وظیفه اش محاسبه و وصول مالیات می باشد


دارباز (ص فا.) = داربازنده : کسی که روی ریسمان حرکات جالب انجام دهد؛ بندباز، ریسمان باز


داربست (بَ) (اِمر.) چوب بند، چوب بست


داربو (اِمر.) عود، داروی خوشبو که در آتش ریزند


داربوی (اِمر.) چوب عود، شاخة عود


دارت (رْ) [ انگ . ] (اِ.) اسباب ورزش و بازی به صورت صفحه ای با دایره های تو در تو (یا شماره ) که توسط پیکانی از فاصله ای معین به سوی صفحه نشانه گیری می کنند


دارجلینگ (جِ) [ هند. ] (اِ.) نام تجاری نوعی چای مرغوب که در شمال هند کشت می شود


دارحلقه (حَ قِ) [ ع - فا. ] (اِ.) یکی از اسباب های ژیمناستیک شامل دو حلقة آویخته از میله ای به ارتفاع 5/5 متر که ورزشکار با گرفتن حلقه ها و آویزان شدن از آن به اجرای حرکات نمایشی می پردازد


دارخال (اِمر.) 1 - درختی که آن را پیوند نکرده باشند. 2 - درخت تازه نشانده شده


داردار (ق مر.) درنگ و کندی در انجام کار


داردار کردن (کَ دَ) (مص م .) به صبر و درنگ واداشتن


دارس (رِ) [ ع . ] (اِفا.) کهنه، فرسوده


دارشکنک (ش کَ نَ) (اِمر.) دارکوب


دارنده (رَ د یا دَ) (ص فا.) 1 - آن که چیزی را دارد، صاحب، مالک، خداوند. 2 - چیزدار، ثروتمند، مال دار


داره (رِ یا رَ) (اِ.) وظیفه، راتبه


دارو [ په . ] (اِ.) 1 - آن چه پزشک برای درمان بیمار تجویز می کند. 2 - درمان


داروبرد (بَ) (اِمر.) کر و فر، گیرودار


داروخانه (نِ) (اِمر.) دواخانه، محل فروش دارو، دراگ استور


داروزین (وِ ز) (اِ.) نک دارافزین


داروساز (ص فا.) کسی که دارو می سازد، آن که دوا تهیه می کند، دواساز


داروسازی 1 - (حامص .) عمل داروساز. 2 - (اِمر.) کارخانه ای که در آن دارو تهیه می کنند


داروغه (غِ) [ تر. ] (اِ.) 1 - رییس پاسبانان . 2 - محافظ قریه یا شهر


داروگر (گَ) (ص .) داروساز، داروفروش


داروینیسم [ انگ . ] (اِ.) عقاید چارلز داروین (1802 - 1889) طبیعی دان انگلیسی که اساس آن اعتقاد به تکامل جانداران از ساده به پیچیده است


دارچین (اِمر.) درختی است که بیشتر در هندوستان و چین می روید، جزو ردة دولپه ای های جدا گلبرگ می باشد و همیشه سبز است . گل های منظم و سفید مایل به زرد دارد، پوست آن را هم که قهوه ای رنگ است دارچین می گویند که به عنوان نوعی ادویه خوشبو در بعضی از غذاهامی ریزن د. از داروهای گیاهی خوشبو نیز محسوب می شود


دارکوب (اِمر.) پرنده ای که بر تنة درختان می نشیند و با منقار محکم و بلند خود از کرم های موجود در آن تغذیه می کند


داس (اِ.) ابزاری آهنی و سرکج شبیه هلال ماه که دسته ای چوبی دارد، لبة آن تیز و دندانه دار است که با آن محصولات کشاورزی را درو می کنند


داستار (ص . اِ.) = داسار: دلال، سمسار


داستان (اِ.) 1 - سرگذشت . 2 - قصه، حکایت . 3 - مشهور، زبانزد خاص و عام


سبکدل ( سبکدل . د) (ص .) خوشحال


داستان زدن (زَ دَ) (مص ل .) 1 - مَثَل زدن، مثال آوردن . 2 - حکایت کردن


داستان سرایی (سَ) (حامص .) قصه گویی، افسانه پردازی


داستان شدن (شُ دَ) (مص ل .) شهره شدن، مشهور گشتن


داستانی (ص نسب .) منسوب به داستان، قصه ی ی، روایی، اساطیری . مق تاریخی


داسغاله (لِ) (اِ.) نک داسکاله


داسکاله (لِ) (اِمصغ .) داس کوچک . داسخاله و داسغاله نیز گویند


داش (اِ.) کوره، کورة کوزه گری یا آجرپزی


داش مشدی (مَ) (اِمر.) (عا.) 1 - لوطی و پهلوان محله . 2 - آن که غرور جوانی دارد


داشاد (اِ.) 1 - عطا، بخشش . 2 - پاداش، مزد


داشبرد (بُ) [ انگ . ] (اِ.) صندوق کوچکی در داخل اتومبیل که در سمت راست فرمان تعبیه شده و محل قرار دادن ابزار کوچک و مورد لزوم اتومبیل است


داشت 1 - (مص مر.) داشتن . 2 - پرورش، تربیت . 3 - بخشش، انعام . 4 - (اِ.) طاقت، زور. 5 - ملک، دارایی


داشتن (تَ) [ په . ] (مص م .) 1 - دارا بودن . 2 - نگاه داشتن . 3 - به شمار آوردن، گرفتن . 4 - پنداشتن . 5 - طول کشیدن . 6 - مشغول بودن . 7 - وادار کردن


داشتنی (تَ) (ص لیا.) 1 - لایق داشتن، درخور داشتن . 2 - نگاهداشتن، حفظ کردن


داشته (تِ) [ په . ] 1 - (اِمف .) آن چه که در تصرف شخص درآمده . 2 - نگاه داشته، محفوظ . 3 - (اِ.) دارایی . 4 - (ص .) کهنه، فرسوده، ضایع شده


داشخار (اِمر.) = داشخال : چرک آهن، ریم - آهن، جنت الحدید


داشن (شَ) [ په . ] (اِمص .) 1 - داشتن . 2 - عطا، بخشش


داعی [ ع . ] (اِفا.) 1 - کسی که مردم را به دین خود دعوت کند. 2 - دعا کننده . 3 - یکی از مراتب دعوت اسماعیلیان . ج . دعاة


داعی الدعاة (یَ دَّ) [ ع . ] (اِمر.) یکی از مراتب دعوت اسماعیلیان، که رییس مجلس دعوت بوده و روزهای معینی در هفته تشکیل می شد. این مقام پایین تر از «امام » و بالاتر از «داعی کبیر» بود


داعی الله (یُ لْ لا) [ ع . ] (اِمر.) 1 - خوانندة خدا. 2 - پیغامبر اسلام (ص )


داعیه (یَ یا یِ) [ ع . داعیة ] (اِ.) سبب، موجب . ج . دواعی


داغ [ په . ] (اِ.) سوزاندن جایی از بدن حیوان یا برده با آهن تفته و مانند آن


داغ [ تر. ] (اِ.) کوه، جبل


داغ [ په . ] (ص .) 1 - بسیار گرم، سوزان . 2 - (مجازاً) پررونق . 3 - هیجان انگیز. ؛ داغ دل کسی را تازه کردن باعث یادآوری و تجدید غمی شدن که او در گذشته تحمل کرده است . ؛ داغ چیزی را به دل کسی گذاشتن کسی را از داشتن چیز دلخواهش محروم کردن . ؛ داغ پیشانی نشانی که به سبب سجده کردن بسیار در پیشانی می افتد


داغ دیدن (دَ) (مص ل .) مصیبت دیدن، سوگوار شدن


داغ دیده (د) (ص مف .) مصیبت زده


داغ و درفش (غُ د رَ) (اِمر.) آهن تفته و سیخ سرخ کرده


داغ کردن (کَ دَ) (مص م .) 1 - بسیار گرم کردن . 2 - سوزاندن موضعی به وسیلة آلتی فلزی که در آتش سرخ شده


داغان (ص .) (عا.) از هم پاشیده، متلاشی شده


داغان کردن (کَ دَ) (مص م .) 1 - متفرق کردن، پریشان ساختن . 2 - خرد کردن . ؛درب و داغان کردن خرد و پریشان کردن


داغدار (ص فا.) داغدیده


داغسر (سَ) (ص مر.) کچل، بی مو


داغلمه (لَ مِ) (اِ.) نک داغمه


داغمه (مِ) (اِ.) 1 - خشکی لَب یا پوست . 2 - سفتی روی زخم . 3 - روغن بسته شده


داغول (ص .) نک دغول


داغینه (نَ یا نِ) (ص نسب .) کهنه، مستعمل


دافع (فِ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - دفع کننده، دورکننده . 2 - حامی . ج . دافعون


دافعه (فِ عِ) [ ع . دافعة ] (اِفا.) دفع کننده، برطرف کننده


دافق (فِ) [ ع . ] (اِفا.) آب که به شدت از محل ریزد، ریزان


داقو [ تر. ] (اِ.) 1 - تیر بی پر. 2 - بالاپوش ؛ کینک، یاپونچی


دال (اِ.) 1 - عقاب . 2 - مرغی لاشخور از نوع کرکس


دال (لّ) [ ع . ] (اِفا.) دلالت کننده، هدایت کننده، نشان دهنده


دال خال (اِمر.) نهال نو نشانده و پیوند نکرده


دالامب و دولومب (بُ) (اِصت .) (عا.) = دامبول . دیمبول : صدای ناشی از نواختن سازهای موسیقی


دالان (اِ.)1 - راهرو سرپوشیده .2 - کوچة سر - پوشیده


دالان دار (ص فا.) محافظ کاروانسرا


دالان داری (اِمر.) پولی که دالاندار به عنوان انعام از خریداران اجناس کاروانسرا می گرفت


دالای (اِ.) = دولای : 1 - اقیانوس . 2 - دریا


دالایی لاما (اِمر.) رییس روحانیان تبت


دالبر (بُ) (ص مف .) برشی به شکل هفت «7» و هشت «8» که جهت زیبایی در لبة بعضی از لباس های زنانه و یا پرده داده می شود


دالبوزه (ز) (اِمر.) پرستو. دالبوز و دالبزه نیز گویند


درویش (دَ) [ په . ] (ص .) 1 - فقیر، تهیدست . 2 - صوفی، قلندر


داله (لِ یا لَ) [ ع . دالة ] 1 - (اِفا.) مؤنث دال ؛ راهنما، هادی . 2 - (اِ.) آشنایی . 3 - ناز. 4 - جرأت، گستاخی


دام [ په . ] (اِ.) 1 - جانوران بی آزاری مانند آهو، گوزن . 2 - جانور اهلی


دام [ په . ] (اِ.) بند، تله، تور ماهیگیری


دام ظله (مَ ض لُِ) [ ع . ] (جملة دعایی ) سایه اش پاینده باد، بر دوام و پایدار باد سایة وی


داماد [ په . ] (اِ.) 1 - مرد تازه زن گرفته . 2 - شوهر دختر یا خواهر


دامت افاضاته (مَ اِ تُ) [ ع . ] (جملة فعلی دعایی ) پیوسته باد فیض رسانی های او (در خطاب به علما نویسند)


دامت برکاتة (مَ بَ رَ تُ) [ ع . ] (جملة فعلی دعایی ) بر دوام و پیوسته باد برکت های او. (پس از ذکر یا ثبت نام فقیهی یا مجتهدی زنده استعمال شود)


دامت تأییدانه (مَ تَ تُ) [ ع . ] (جملة فعلی دعایی ) پیوسته و بر دوام باد تأییدهای او (مرد)


دامت دولته (مَ دُ لَ تُ) [ ع . ] (جملة فعلی دعایی ) پیوسته باد دولت و نیک بختی او (مرد)


دامت شوکته (مَ شُ کَ تُ) [ ع . ] (جملة دعایی ) پیوسته باد شوکت او (مرد). ؛ دامت شوکته شوکتها پیوسته باد شوکت او (زن )


دامدار (ص فا.) کسی که به خرید و فروش حیوانات اهلی می پردازد


دامداری (حامص .) نگاه داری و پرورش جانوران اهلی مانند گوسفند، گاو، اسب، شتر و مانند آن ها


دامع (مِ) [ ع . ] (اِفا.) 1 - اشک ریز، اشک - فشان، سرشک بار. 2 - خاک نمناک


دامغه (مِ غِ یا غَ) [ ع . دامغة ] (اِ.) شکستگی ای است که به دماغ رسد


دامغول (اِ.) غده های زیر پوستی که درد ندارد


دامن خشک ( دامن . خُ) (ص مر.) پاکدامن، پرهیزکار، مق تَردامن


دامن (مَ) (اِ.) = دامان : 1 - بخش پایین جامه . 2 - کنارة هر چیز. 3 - گستره، پهنه . 4 - آغوش، بغل . ؛ دامن آلوده بدکار، بدنام . ؛ دامن از چیزی برافشاندن ترک آن چیز کردن . ؛ دامن افشاندن الف - کوچ کردن، سفر کردن . ب - ترک کردن، روگرداندن . ؛ دامن به کمر زدن کنایه از: آماده شدن برای انجام کاری . ؛پا در دامن کشیدن یا آوردن کنایه از: الف - ترک آمد و شد کردن . ب - قرار داشتن . ج - کناره گرفتن


دامن داشتن ( دامن داشتن . تَ) (مص ل .) کنایه از: توانگری


دامن درکشیدن ( دامن درکشیدن . دَ. کِ دَ) (مص ل .) 1 - خودداری کردن . 2 - دوری کردن


دامن زدن ( دامن زدن . زَ دَ) (مص م .) 1 - باد زدن به آتش برای شعله ور ساختن . 2 - کنایه از: کمک کردن به برپایی فتنه و آشوب


دامن گرد کردن ( دامن گرد کردن . گِ. کَ دَ) (مص ل .) آماده شدن برای ترک کردن و رفتن


دامنه (مَ نِ) (اِ.) کناره، حاشیه


دامنه دار ( دامنه دار .) (ص مر.) دارای وسعت، گسترده


دامنگیر ( دامنگیر .) (ص فا.) 1 - باعث گرفتاری و ماندگی . 2 - آن چه که شخص را وادار به حمایت و نگهداری از کسی یا چیزی می کند


دامنی (مَ) (ص نسب . اِمر.) سرانداز زنان، مقنعه


داموز (وَ) (اِمر.) 1 - سبد 2 - پاروی بزرگ برف روبی


دامپروری (پَ وَ)(حامص .) پرورش و تکثیر جانوران اهلی


دامپزشک (پِ ز) (اِمر.) پزشک مخصوص جانوران


دامگاه (اِمر.) جایی که برای شکار کردن جانوران دام گذارند


دامیار (ص مر.) شکارچی


دامیه (یَ یا یِ) [ ع . دامیة ] (اِ.) سرشکستگی که از وی خون آید، زخم خون افشان


دان 1 - ریشة دانستن . 2 - (فع .) مفرد امر حاضر از «دانستن » 3 - (ص فا.) در ترکیبات به معنی «داننده » آید: حساب دان، ریاضی دان . قدردان


دان (اِ.) 1 - دانه . 2 - بذر گیاه . ؛ دان پاشیدن کنایه از: تطمیع کردن و به جانب خود آوردن


دانا [ په . ] (ص فا.) عالم، دانشمند. ج . دانایان


دانایی [ په . ] (حامص .) 1 - آگاهی، وقوف . 2 - علم، دانش


دانجه (جِ)(اِمصغ .) = دانچه : عدس، مرجمک


دانس [ فر. ] (اِ.) رقص


دانستن (نِ تَ) [ په . ] (مص ل .)1 - با خبر شدن . 2 - شناختن . 3 - توانستن . 4 - به حساب آوردن، پنداشتن . 5 - فهمیدن


دانسته (نِ تِ یا تَ) (ص مف .) 1 - آن چه که مورد آگاهی و اطلاع است . 2 - معلوم . 3 - مشهور. 4 - توانسته


دانسینگ (نْ) [ فر. ] (اِ.) مجلس رقص، جای رقص دسته جمعی


دانش (نِ) [ په . ] (اِمص .) علم، معرفت


دانش آموز ( دانش آموز .) (ص فا.) 1 - آن که علم آموزد. 2 - شاگرد مدرسه


دانش پژوه ( دانش پژوه . پِ یا پَ)(ص فا.)علم جوینده، طالب علم


دانشجو ( دانشجو .) (ص فا.) 1 - طالب علم، جویندة علم . 2 - شاگرد دورة آموزش عالی . ج . دانشجویان


دانشسرا ( دانشسرا . سَ) (اِمر.) 1 - محل فراگیری دانش . 2 - مدرسه ای که معلم و دبیر برای آموزشگاه ها تربیت می کند


درونسل (دَ رُّ نَ) [ ع . ] (اِمر.) بچه و فرزند، زاد و ولد، زه و زاری


دانشق (نِ شَ) [ تر. ] (اِ.) = دانشمق : 1 - اجتماع برای مشورت، کنکاج . 2 - مجلس مشورت، مجلس عام


دانشمند ( دانشمند . مَ) (ص مر.) = دانشومند: عالم، دانا


دانشنامه ( دانشنامه . مِ) (اِمر.) 1 - گواهی نامه ای که به دانشجو، پس از اتمام دانشکده داده می شود. 2 - دایرة المعارف


دانشور ( دانشور . وَ) (ص مر.) دانشمند


دانشومند (نِ مَ) (ص مر.) دانشمند، عالم، دانا، دانشور


دانشکده ( دانشکده . کَ د) (اِمر.) 1 - محل دانش . 2 - هر یک از شعب دانشگاه، دانشکدة ادبیات، دانشکدة پزشکی


دانشگاه ( دانشگاه .) (اِمر.) 1 - جای دانش، محل تعلیم و تعلم دانش . 2 - مؤسسة علمی وسیع شامل چند دانشکده و مؤسسه


دانشگر ( دانشگر . گَ) (ص فا.) دانشمند، دانا


دانشی (نِ) [ په . ] (ص نسب .) دانا، دانشمند


دانشیار (نِ) (اِمر.) معاون استاد دانشگاه


دانق (نِ) [ معر. ] (اِ.) یک ششم درهم


داننده (نَ د یا دَ) (ص فا.) 1 - واقف، آگاه . 2 - عالم، بامعرفت . ج . دانندگان


دانه (نِ) [ په . ] (اِ.) 1 - هستة میوه . 2 - یک عدد از غله، حب


دانه دانه ( دانه دانه . دانه دانه .)(اِمر.)یکایک، یکی یکی، هر یک پس از دیگری . دانه کردن ( دانه دانه . کَ دَ) (مص م .) پراکنده کردن


دانک (نَ) [ په . ] (اِ.) 1 - هر نوع دانه . 2 - آشی که با گندم و جو و ماش و عدس و مانند آنها پزند


دانگ (نْ) [ په . ] (اِ.) بخش، بهره، حصه، قسمی از چیزی، یک ششم چیزی


دانگانه (نِ) (اِمر.) 1 - پولی که در یک گردش دسته جمعی از افراد گروه گرفته می شود. 2 - چیزی که یک ششم دانگ بیارزد


دانگاه (اِ.) کالا، ابزار


دانی (اِفا. ص .) نزدیک ؛ ج . دناة (دنات )


دانی [ ع . ] (ص .) پست، فرومایه


داه (اِ.) 1 - دایه . 2 - پرستار. 3 - زن باردار


داهل (هُ) [ معر. ] (اِ.) نک داهول


داهول (اِ.) مترسکی که در مزارع برای شکار کردن یا رماندن حیوانات نصب می کنند


داهی [ ع . ] (ص .) زیرک، باهوش . ج . دهات


داهیم (اِ.) نک دیهیم، تاج


داهیه (یِ) [ ع . داهیة ] (ص .) زیرک، باهوش


داو (اِ.) نوبت، نوبت بازی یا تیراندازی


داو دادن (دَ) (مص م .) حق تقدم برای حریف قایل شدن


داو زدن (زَ دَ) (مص ل .) 1 - به نوبت خود بازی کردن . 2 - ادعای امری کردن . 3 - نقش نشستن به مراد، به هدف رسیدن


داودار (ص فا.) مدعی، ادعا کننده


داودی (وُ) (اِ.) نک داوودی


داور (وَ) [ په . ] (ص .) قاضی، حکم


داوری ( داوری .) [ په . ] 1 - (حامص .) قضاوت کردن . 2 - شکایت کردن . 3 - ستیزه، جنگ . 4 - (اِ.) واقعه


داوطلب (طَ لَ) [ ع - فا. ] (ص مر.) آن که به ارادة خویش آماده شود که کاری را بر عهده گیرد


داوودی (اِ.)نوعی گل درشت و پُر پر به رنگ - های سرخ، زرد و سفید


داویافتن (تَ) (مص ل .) نقش نشستن به مراد، به هدف رسیدن


داوین (اِ.) = داون : یکی از جامه های زنان (در ردیف سماخچه و پیرهن نام برند)


دای (اِ.) هر چینه و طبقه از دیوار گلی


دایب [ ع . ] (اِ.) عادت، خو


دایر (یِ) [ ع . دائر ] (ص . اِفا.)1 - گردنده . 2 - آباد، معمور. 3 - رایج، متداول . 4 - گردان، چرخنده . 5 - متعلق، وابسته


دایر شدن ( دایر شدن . شُ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) 1 - به گردش افتادن، به جریان افتادن . 2 - آباد شدن، معمور شدن


دایر کردن ( دایر کردن . کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) 1 - به گردش انداختن . 2 - آباد کردن


دایرة المعارف (یِ رَ ةُ لْ مَ رِ) [ ع . ] (اِمر.) کتابی که تمام لغات و اصطلاحات علمی و ادبی یک زبان به ترتیب حروف هجا در آن ضبط شده است، فرهنگ ن امه، آنسیکلوپدی


دایره (یِ رِ) [ ع . دائرة ] 1 - (اِفا.) دورزننده، گردنده . 2 - (اِ.) شکلی گرد که فاصلة هریک از نقاط محیط آن نسبت به نقطة مرکزی مساوی باشد. ج . دوایر. 3 - یکی از سازهای ضربی . 4 - شعبه ای از یک اداره . 5 - مجازاً، حوزه میدان


دایره زن ( دایره زن . زَ) (ص فا.) آن که دایره نوازد


دایره زنگی ( دایره زنگی . زَ) (اِمر.) یکی از سازهای ضربی که به دور آن زنگ ها یا حلقه های فلزی آویخته اند


دایم (یِ) [ ع . دائم ] 1 - (ق .) همیشه، همواره . 2 - (ص .) جاوید، پایدار


دایم الخمر (یِ مُ لْ خَ) [ ع . ] (ص مر.) آن که معتاد به نوشیدن الکل باشد، مدمن


داین (یِ) [ ع . دائن ] (اِفا.) وام دهنده، قرض - دهنده


دایناسور (سُ) [ انگ . ] (اِ.) هر یک از خزندگان خشکی دوران اولیه به طول یک تا سی متر که برخی گوشت خوار و برخی گیاه خوار بوده اند و نسل شان در طول تکامل حیات منقرض گشته است


دایه (یِ) [ په . ] (اِ.) 1 - شیردهنده، پرستار کودک . 2 - قابله . ؛ دایه دلسوزتر از مادر آن که به دروغ خود را مهربان و فداکار جلوه دهد


دایگان (یِ) (اِ.) جِ دایه ؛ شیردهندگان


دایگانی ( دایگانی .) (حامص .) 1 - پرورش کودک . 2 - دلسوزی و محبت مادری


دایگی (یِ) (حامص .) شیر دادن و پرستاری از کودک


دایی (اِ.) برادر مادر، خال


دب (دُ بّ) [ ع . ] (اِ.) خرس . ج . ادباب


دب (دَ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - نرم رفتن . 2 - سرایت کردن


دب اصغر (دُ ب اَ غَ) [ ع . ] (اِمر.) خرس کوچک، یکی از صورت های فلکی دور قطبی . ستارة قطبی در انتهای دُم آن است که به آن بنات النعش صغری، هفت اورنگ کهین، هفت برادران هم گویند


دب اکبر (دُ بِّ اَ بَ) [ ع . ] (اِمر.) خرس بزرگ ؛ یکی از صور فلکی دور قطبی، بنات النعش کبری


دباب (دَ بّ) [ ع . دَبُابَة ] (اِ.) 1 - تانگ، اتومبیل جنگی . 2 - مجازاً غلام باره


دباغ (دَ بّ) [ ع . ] (ص .) پوست پیرا، چرمگر


دباغت (دَبّ غَ) [ ع . ] (مص م .) پرداخت کردن پوست حیوانات


دباله (دَ لَ) (اِ.) تُرنج


دبداب (دَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - طبل، دهل . ج . دبابیت . 2 - شأن، شوکت، شکوه


دبدبه (دَ دَ ب) [ ع . دبدبة ] (اِ.) عظمت، شکوه


دبر (دُ بُ) [ ع . ] (اِ.) عقب، پشت . ج . ادبار


دبران (دَ بَ) [ ع . ] (اِ.) ستارة سرخ رنگی از قدر اول واقع در چشم صورت فلکی «گاو» یا «ثور»، دیدة گاو، عین الثور


دبز (دَ) (ص .) کلفت، درشت، هنگفت (پارچه )


دبس (دَ بْ یا ب) [ ع . ] (اِ.) 1 - شیرة خرما، دوشاب خرما. 2 - شیرة انگبین


دبستان (دَ ب)(اِمر.)مدرسة ابتدایی، آموزشگاه نوآموزان که بالاتر از کودکستان و پایین تر از دبیرستان است


دبش (د) (ص .) 1 - عالی، بسیار خوب . 2 - گس، دارای مزة تُرش


دبغ (دَ) [ ع . ] (مص م .) 1 - پیراستن پوست . 2 - رنگ سبز دادن جامه را


دبغ (د) [ ع . ] (اِ.) آن چه با آن پوست را پیرایند


دبق (د بْ) [ ع . ] (اِ.) سریشم، دانة سبزرنگ سیاهی که بر تنة درختانی مانند امرود جا می گیرد. این دانه پس از خشک شدن، پوستش درهم کشیده و تیره رنگ می شود که در میان آن مادة لزجی وجود دارد. در فارسی، مویزه و مَویزک عسلی گویند


دبنگ (دَ بَ) (ص .) (عا.) احمق، کودن


دبنگوز (دَ بَ) (ص .) 1 - دبنگ . 2 - الدنگ، پفیوز، تنبل


دبه (دَ بِّ) [ ع . دبة ] (اِ.) 1 - ظرف روغن . 2 - مجازاً بیضه، خایه . 3 - (مج .) اثاثه، لوازم . ؛ دبه و زنبیل گرفتن کنایه از: گدایی کردن، به دست آوردن روزی با زحمت و رنج


دبه در آوردن ( دبه در آوردن . دَ. وَ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) به بهانه ای از انجام تعهد خود سر باز زدن


دبور (دَ) [ ع . ] (اِ.) بادی که از مغرب می وزد


دبور (دَ) (ص .) (عا.) لات، بی سر و پا


دبوس (دَ) (اِ.) گرز آهنی، در عربی با تشدید «ب » خوانده می شود


دبوسک (دَ سَ) (اِ.) پنیرک


دبوکی (دَ) (اِ.) نک دبوسک


دبیب (دَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) خزیدن، به نرمی رفتن . 2 - (اِ.) هر چیزی که آن را نرم کوفته باشند. 3 - هوام ریز که در آب پرواز کند


دبیت (دَ) (اِ.) نوعی پارچة نخی که بیشتر برای آستر لباس از آن استفاده کنند


دبیر (دَ) [ ع . ] (ص . اِ.) 1 - نویسنده، کاتب . 2 - کسی که در دبیرستان تدریس کند


دبیرخانه ( دبیرخانه . نِ) (اِمر.) بخشی از اداره که وظیفة وارد یا صادر کردن نامه ها را دارد


دبیرستان (دَ رِ) (اِمر.) مدرسه ای که دانش - آموزان در آن تحصیل کنند که بالاتر از دبستان و پایین تر از دانشگاه می باشد، مدرسة متوسطه


دبیقی (دَ) (اِ.) پارچه ای است از نوع حریر نازک که در مصر می بافند


دثار (د) [ ع . ] (اِ.) روپوش، لباسی که روی لباس های دیگر پوشند


دثور (دُ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - کهنه گردیدن رسم . 2 - چرکین شدن جامه . 3 - زنگ آلوده گردیدن شمشیر. 4 - ناپدید شدن نشان، زود فراموش شدن


دج (د) (ص .) جامد


دجاج (دُ یا دَ) [ ع . ] (اِ.) ماکیان، مرغ خانگی


دجال (دَ جّ) [ ع . ] (ص .) 1 - بسیار دروغگو. 2 - فریب دهنده . 3 - شخصی که می گویند پیش از حضور مهدی موعود پیدا می شود و بسیاری از مردم فریبش را می خورند


دجاله (دَ جّ لِ یا لَ) [ ع . دجالة ] (اِ.) گروه بزرگ، دستة عظیم


دجی (دُ جا) [ ع . ] (اِ.) ج . دجیه ؛ تاریکی ها


دخ (دَ) (اِ.) صف، رده


دخ (دُ) (اِ.) دختر، بنت


دخال (دَ خّ) [ ع . ] (ص .) 1 - کسی که در کارها دخل وتصرف کند. 2 - سود ورز. 3 - گوش بر


دخالت (د لَ) [ ع . دخالة ] (مص ل .) مداخله کردن


دخان (دُ) [ ع . ] (اِ.) دود. ج . ادخنه


دخانیات (دُ یّ) [ ع . ] (اِ.) جِ دخانیه ؛ اقسام توتون و تنباکو که برای دود کردن استعمال کنند


دخت (دُ خْ) [ په . ] (اِ.) دختر


دختر (دُ تَ) [ په . ] (اِ.) 1 - فرزند مادینه، بنت، دخت . 2 - دوشیزه، زن مرد ندیده


دختراندر ( دختراندر . اَ دَ) (اِمر.) دختری که از شوهر دیگر یا زن دیگر باشد


دخترخانم ( دخترخانم . نُ) (اِمر.) دوشیزة نوجوان


دختری (دُ تَ) (حامص .) دوشیزگی، بکارت


دختندر (دُ خْ تَ دَ) (اِ.) نک دختراندر


دخش (دَ) (اِ.) 1 - آغاز، ابتداء. 2 - آغاز معامله . 3 - دستلاف


دخش ( دخش .) (ص .) تیره و تاریک


دخش ( دخش .) [ ع . ] (مص ل .) داخل شدن، درآمدن


دخل (دَ) [ ع . ] (اِ.) درآمد، عایدی


دخله (دُ لَ) [ ع . دُخلَة ] (اِ.) باطن، درون


دخم (دَ) [ په . ] (اِ.) دخمه


دخمسه (دَ مَ س ) [ ع . دخمسة ] (مص م .) فریب دادن، گول زدن


دخمه (دَ مِ) (اِ.) سردابه ای که جسد مردگان را در آن نهند


دخن (خُ) [ ع . ] (اِ.) ارزن


دخنه (دُ نَ یا نِ) [ ع . دخنة ] (اِ.) 1 - رنگ تیره . 2 - آن چه که برای دود دادن خانه به کار برند


دخو ( دخو .) (ص .) ساده لوح، کودن


دخو (دَ) (اِمر.) دهخدا، کدخدا


دخول (دُ) [ ع . ] (مص ل .) داخل شدن، درآمدن


دخیل (دَ) [ ع . ] (ص .) 1 - بیگانه ای که وارد قومی شود وبه آنان مُنتسب شود.2 - کلمه ای که از یک زبان وارد زبان دیگری شود. 3 - پناهنده


دخیل بستن ( دخیل بستن . بَ تَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) بستن بندی به ضریح یکی از بقاع متبرکه به منظور برآورده شدن حاجت


دد (دَ) [ په . ] (اِ.) 1 - جانور درنده . 2 - جانورِ غیراهلی


ددر (دَ دَ) (اِ.) در تداول کودکانه : بیرون


ددر رفتن ( ددر رفتن . رَ تَ) (مص ل .) 1 - بیرون رفتن . 2 - (عا.) خروج زنی بدکار به منظوری نامشروع


ددری (دَدَ) (ص نسب .) 1 - کودکی که میل دارد غالباً به کوچه و خیابان رود. 2 - کنایه از: زنی که گاه گاه از خانه به در رود و با مردان بیگانه درآمیزد. 3 - شخص هرزه و بدعمل


دده (دَ دَ) [ تُر. ] (اِ.) پرستار کودک که زن باشد. ج . ددگان، دادگان


دده (دَ د) [ په . ] (اِ.) 1 - جانور درنده . 2 - قلندر


ددیگر (دُ گَ) (ق .) = دودیگر: دوم، ثانیاً


در (دَ رّ) [ ع . ] (اِ.) 1 - شیر، فراوانی شیر. 2 - نیکی، نیکی بسیار. 3 - غنیمت


در (دُ رّ) [ ع . ] (اِ.) مروارید. ج . دُرَر


در ( در .) (اِ.) پشه


در هم شدن ( در . شُ دَ)(مص ل .) 1 - مخلوط شدن . 2 - آشفته شدن، عصبانی گشتن


در ( در .) (اِ.) دره : (کوه )


در (دَ) [ په . ] (اِ.) = درب : 1 - داخل، درون . 2 - دربار. 3 - فصل (کتاب ). 4 - موضوع، مطلب . 5 - حرف اضافه


در جمله (دَ. جُ لِ) [ فا - ع . ] (ق .) خلاصه، بالاخره


در هم کردن ( در . کَ دَ) (مص م .) 1 - مخلوط کردن . 2 - آشفته کردن


در ( در .) [ په . ] (اِ.) آن چه که از چوب یا آهن و غیره سازند و در دیوار و اشکاف و صندوق و جز آن ها کار گذارند و باز و بسته شود. ؛این در و آن در این طرف و آن طرف، این جا و آن جا. ؛ در باغ سبز نشان دادن کنایه از: وعده های فریبنده و پوچ دادن . ؛ در به روی همان پاشنه بودن کنایه از: وضع عوض نشدن . ؛ در و تخته به هم جور بودن کنایه از: سازگار و هماهنگ بودن


در هم (دَ هَ) (ص مر.) آمیخته، مخلوط . 2 - آشفته، شوریده


در به در (دَ. ب. دَ) (ص مر.) کسی که از خانه و خاندان خود آواره شده


در جوال کردن (دَ. جَ. کَ دَ) (مص م .) فریب دادن


در خانه (دَ نِ یا نَ) (اِ.) 1 - دربار پادشاهی، سرای سلطنتی . 2 - دارالحکومه، استانداری (قاجاریه ). 3 - جایی که آدمی در آن سکنی کند؛ منزل . 4 - دولت، درب خانه


در دم (دَ دَ) (ق مر.) بی درنگ، همان دم، در زمان، فوراً


در ساختن (دَ. تَ) (مص ل .) سازگار شدن، سازگاری


در سرآمدن (دَ. سَ. مَ دَ) (مص ل .) 1 - سقوط کردن . 2 - دچار دردسر شدن


در شدن (دَ. شُ دَ) (مص ل .) داخل شدن، به درون رفتن


در غلبکن (دَ غَ یا غُ کَ) (اِمر.) در پنجره دار


در پیش کردن (دَ. کَ دَ) (مص م .) اسیر کردن


در کردن (دَ. کَ دَ) (مص م .) 1 - بیرون کردن . 2 - گنجانیدن، داخل کردن


درآمد (دَ. مَ) (اِمر.) 1 - دخل، عایدی . 2 - شروع، ابتدا


درآمدن (دَ. مَ دَ) (مص ل .) 1 - داخل شدن . 2 - بیرون آمدن . 3 - نزدیک شدن


درآوردن (دَ. وَ دَ) (مص م .) 1 - داخل کردن . 2 - بیرون آوردن . 3 - (عا.) کسب کردن، به دست آوردن


درآویختن (دَ. تَ) (مص م .) 1 - گلاویز شدن، چنگ زدن . 2 - آویزان شدن


درا (دَ) (اِ.) نک درای


دراج (دُ رّ) [ ع . ] (اِ.) پرنده ای است شبیه کبک، اما چاق تر که بال هایش خال های سیاه و سفید دارد


درادوزا (دَ رّ) (ص فا.) 1 - دراننده و دوزنده . 2 - باتجربه، کارکشته


دراری (دَ رِ) [ ع . ] (اِ.) ستارگان درخشان


دراز (د) [ په . ] (ص .) طولانی، طویل، کشیده


دراز دادن ( دراز دادن . دَ) (مص ل .) طول دادن، به درازا کشاندن


دراز کردن ( دراز کردن . کَ دَ) (مص م .) 1 - طولانی کردن . 2 - به فلک بستن


دراز گوش ( دراز گوش .) (اِمر.) 1 - الاغ، خر. 2 - خرگوش


درازا ( درازا .) (اِ.) درازی، کشیدگی


درازدست ( درازدست . دَ) (ص مر.) متجاوز، حریص، طماع


درازدستی ( درازدستی . دَ)(حامص .)1 - تجاوز، تعدی . 2 - دست به مال و ناموس مردم دراز کردن


درازنای ( درازنای .) (اِمر.) درازا، طول


درازنفس ( درازنفس . نَ فَ) [ فا - ع . ] (ص مر.) (کن .) پرگوی، پرحرف


درازی ( درازی .) (حامص .) درازا، طول


دراست (د سَ) [ ع . دراسة ] (مص ل .) 1 - دانش آموختن . 2 - به درس رو آوردن


دراعه (دُ رّ عِ) [ ع . دراعة ] (اِ.) جامة دراز که مشایخ و زهاد به تن کنند


درافتادن (دَ. اُ دَ) (مص ل .) 1 - درگیر شدن، حمله ور شدن . 2 - روی آوردن


درام (د) [ فر. ] (اِ.)1 - نمایشنامه . 2 - نمایشنامه ای که در آن همه گونه رویدادی وجود دارد، چه غم انگیز، چه شادی آور


دراماتیک (د) [ فر. ] (ص نسب .) نمایشی مربوط به درام


دراندن (دَ دَ) (مص م .) درانیدن


درانیدن (دَ دَ) (مص م .) پاره کردن، چاک دادن


دراهم (دَ هِ) [ ع . ] (اِ.) جِ درهم


دراک (دَ رّ) [ ع . ] (ص .) کسی که امور را دریابد، نیک دریابنده


دراگ استور (د اِ تُ) [ انگ . ] (اِ.) داروخانة بزرگ که در آن علاوه بر دارو اجناس دیگری مانند لوازم آرایش، اسباب بازی و اشیای لوکس و غیره نیز می فروشند


درای (دَ) (اِ.) 1 - زنگ بزرگ، جرس . 2 - پُتک آهنگران


درایت (د یَ) [ ع . درایة ] 1 - (اِمص .) دریافت، آگاهی . 2 - (اِ.) مزاج، عادت . 3 - سرشت، نهاد. 4 - (مص م .) دانستن، دریافتن


دراییدن (دَ دَ) (مص ل .) سخن گفتن، سخنِ بی معنی گفتن


درب (دَ رْ) [ ع . ] (اِ.) درِ بزرگ، دروازة شهر یا قلعه . ج . دروب


دربا (دَ) نک دربایست


درباختن (دَ تَ) (مص م .) 1 - باختن، از دست دادن . 2 - بازی کردن . 3 - خرید و فروش کردن


دربار (دَ) (اِمر.) بارگاه، کاخ شاهی


درباز کن ( درباز کن . کُ) (اِمر.) آلتی برای باز کردن در بطری، کنسرو و امثالهم


دربان (دَ) (اِمر.) نگهبان


دربایست (دَ یِ) (اِمص .) 1 - ضرورت، نیازمندی . 2 - سزاواری، شایستگی


دربت (دُ بَ) [ ع . دُربة ] (اِ.) 1 - عادت، خو. 2 - تجربه . 3 - دلیری، هوشیاری


دربست (دَ بَ) 1 - (ص مف .) آن چه (خانه، اتومبیل کرایه و غیره ) که همة آن در اختیار یک تن یا یک خانواده باشد. 2 - (ق .) تمام یک چیز، کامل


دربند (دَ بَ د) (حراض . مر.) در قید، درصدد، به قصد. ضح - به این معنی لازم الاضافه است . ؛ دربند چیزی بودن بدان علاقه داشتن


دربند (دَ بَ) (اِمر.) 1 - کوچة بن بستی که در داشته باشد. 2 - دره، راه میان دو کوه . 3 - قلعه


دربندان (دَ. بَ) (اِمر.) 1 - حصارداری . 2 - تحصن، قلعه بندان


دربه (دُ ب یا بَ) [ ع . دربة ] 1 - (مص م .) آزمودن، آزمایش کردن . 2 - (اِمص .) کار آزمودگی، خیرگی . 3 - خو گرفتگی


دربی (د) [ انگ . ] (اِ.) 1 - مسابقة اسب دوانی ویژة اسب های سه ساله . 2 - رقابت ورزشی همراه با تعصب بین دو تیم همشهری


درج (دَ رْ) [ ع . ] (مص م .) گنجاندن و داخل کردن مطلبی در کتاب یا هر نوشتة دیگر


درج (دَ رْ) [ ع . ] (اِ.) نامه، طومار


درج (دُ رْ) [ ع . ] (اِ.) صندوقچه، جعبه ای کوچک برای نگهداری جواهر و زینت آلات و عطرها


درج (دَ رَ) [ ع . ] (اِ.) جِ درجه  - نردبان ها. 2 - پایه ها. 3 - مقام ها


درجات (دَ رَ) [ ع . ] (اِ.) جِ درجه


درجه (دَ رَ جِ) [ ع . درجة ] (اِ.) 1 - پایه، رتبه . 2 - نردبان . 3 - حد و اندازة چیزی . 4 - مقام، منزلت . 5 - مرتبة نظامی . 6 - واحد اندازه گیری زاویه و کمان معادل 1360 یک دور کامل . 7 - بالاترین توان مجهول در هر معادله پس از تبدیل معادله به ساده ترین صورت . 8 - هر بخشی از 360 بخش محیط دایره . ج . درجات


درجه دار ( درجه دار .) [ ع - فا. ] (ص فا. اِمر.) 1 - دارای درجه و رتبه . 2 - مدرج، دارای تقسیمات جزیی . 3 - فردی که دارای درجة نظامی است


درخت (د رَ) [ په . ] (اِ.) گیاه بزرگ و ستبر که دارای ریشه و ساقه و شاخه ها باشد. ج . درختان


درخت سنبه ( درخت سنبه ِ سُ ب) (اِمر.) نک دارکوب


درختچه ( درختچه . چِ) (اِمصغ .) 1 - درخت کوچک . 2 - درخت کوچکی به ارتفاع یک تا پنج متر که معمولاً تنة مشخص ندارد و از قاعده منشعب است


درختکاری ( درختکاری .) (حامص .) کاشت درخت یا درختچه، نهال کاری


درخش (دَ یا د رَ) (اِ.) 1 - فروغ، روشنایی . 2 - برق، آذرخش


درخشان (دَ یا د رَ) (ص فا.) تابان، روشنی دهنده


درخشش (دَ یا د رَ ش ) (اِمص .)روشنی دادن


درخشنده (دَ یا د رَ شَ د) (ص فا.) تابنده


درخشندگی (دَ یا د رَ شَ د) (حامص .) تابندگی، پرتوافکنی


درخشیدن (دَ یا د رَ دَ) (مص ل .) 1 - روشن شدن . 2 - تابیدن


درخمی (دَ رَ) (اِ.) = درهمی : واحد وزن معادل یک مثقال، مساوی هیجده قیراط و هفتاد و دو جو. بعضی آن را معادل یک درم دانسته اند


درخواست ( درخواست .) (اِمر.) تقاضا، تقاضانامه


درخواست (دَ. خا) (مص مر.) خواستن، خواهش


درخور (دَ. خُ) (ص فا.) مناسب، سزاوار


درخورد (دَ. خُ) (ص مر.) نک درخور


درد (دَ) [ په . ] (اِ.) 1 - رنج، آزار. 2 - ناخوشی، بیماری . 3 - محنت، اندوه


درد (دُ رْ دْ) (اِ.) رسوب و ته نشستِ مایعات، به ویژه شراب


دردآشام ( دردآشام .) (ص فا.) آن که جام باده را تا ته بنوشد


دردآلود (دَ) (ص مف .) = دردآلوده : دردناک، دردمند


دردا (دَ) (اِصت .) کلمة دال بر افسوس : دریغا؛ آه ! 1


دردار (دَ) [ معر. ] (اِمر.) 1 - درخت پشه، شجرة البق . 2 - سفیدار


دردانه (دُ نِ) [ ع - فا. ] (اِمر.) 1 - مروارید، یکتا. 2 - (کن .) بسیار گرامی


دردمند (دَ. مَ) (ص مر.) 1 - مصیبت کشیده . 2 - بیمار، ناخوش


دردمندی ( دردمندی .) (حامص .) 1 - درد داشتن . 2 - بیماری


دردناک (دَ) (ص مر.) دردآور، الیم


درده (دُ د یا دَ) (اِ.) دردی شراب و روغن و مانند آن


دردو (د دُ) (ص .) (عا.) شوخ چشم، بی حیا


دردکش (دُ. کِ) (ص فا.)1 - کسی که شراب را تا ته پیاله با درد می نوشد. 2 - شرا ب خوار، باده خوار. 3 - به معنی شراب ساز هم گفته شده


دردی (دُ) (ص نسب .) آن چه ته نشین شود از روغن و شراب ؛ درد


درر (دُ رَ) [ ع . ] (اِ.) جِ دُرُ؛ درها، مرواریدها


دررسیدن (دَ. رِ دَ) (مص ل .) 1 - رسیدن، به موقع رسیدن . 2 - فراهم شدن


دررفتن (دَ .رَ تَ) (مص ل .) (عا.) 1 - گریختن . 2 - گسیختن . 3 - از انجام کاری شانه خالی کردن . 4 - در انجام معامله ای به توافق رسیدن . 5 - جابه جا شدن مفاصل در اثر ضربه


درز (دَ رْ زْ) (اِ.) 1 - شکاف باریک . 2 - واحد مساحت تقریباً معادل 21 متر


درز کردن ( درز کردن . کَ دَ) (مص ل .) (عا.) فاش شدن راز یا خبر


درز گرفتن ( درز گرفتن . گِ رِ تَ)(مص م .) 1 - دوختن شکاف جامه . 2 - (عا.) کوتاه کردن سخن برای جلوگیری از فاش شدن رازی


درزن (دَ رْ زَ) (اِ.) سوزن


درزه (دَ ز یا زَ) (اِ.) = درز: 1 - چاک دوخته . (پارچه )، درز. 2 - دختر خردسال


درزه ( درزه .) (اِ.) = درژه : تودة علف، پشتة خار و خاشاک


درزی (دَ رْ) (ص نسب .) خیاط


درس (دَ) [ ع . ] 1 - (اِمص .) دانش آموزی، آموزش . 2 - (مص م .) آموختن، تعلیم دادن . 3 - (اِ.) هر بخش از کتاب که در یک نوبت آموخته شود ج . دروس


درس خوانده (دَ. خا د) (ص مف .) تحصیل کرده، باسواد، با شعور و فهمیده


درسار (دَ) (اِمر.) 1 - درساره، دیواری که جلو درِ خانه یا قلعه درست کنند. 2 - پرده ای که جلوی در خانه بیاویزند


درست (دُ رُ) [ په . ] (ص .) 1 - کامل، بی عیب، سالم . 2 - امین، استوار. 3 - زرِ تمام عیار، سکّه سالم


درستکار ( درستکار .) (ص فا.) 1 - آن که کارهایش به راستی و درستی انجام گیرد، درست کردار. 2 - امین، معتمد


درستی (دُ رُ) [ په . ] (مص ل .) 1 - درستکاری . 2 - تندرستی، سلامت


درشت (دُ رُ) [ په . ] (ص .) 1 - زبر، خشن . 2 - ناهموار. 3 - دشوار، سخت . 4 - نگران، آشفته


درشت خو ( درشت خو .)(ص مر.) تندخوی، بدخلق


درشتی ( درشتی .) (حامص .) 1 - زبری، ناهمواری . 2 - ترشرویی


درشکه (دُ رُ کِ) [ مأخوذ از روسی . ] (اِ.) گردونة چهارچرخه که با اسب کشیده می شود و اتاقکی برای حمل مسافر دارد


درشکه چی ( درشکه چی .) (ص فا.) آن که درشکه را می راند


درع (د) [ ع . ] (اِ.) زره، جامة جنگی که از حلقه های آهنی سازند. ج . دروع


درغم (دَ غَ)(اِ.)نام نوایی از آهنگ های موسیقی قدیم


درغوش (دَ) (ص . اِ.) درویش، نیازمند، محتاج، تهیدست


درونه (دَ نَ یا نِ) [ سنس . ] (اِ.) 1 - کمان حلاجی . 2 - هر چیز که به شکل کمان باشد. 3 - قوس قزح


درفش (د رَ) (اِ.) آلتی آهنین و نوک تیز شبیه جوالدوز اما ضخیم تر از آن با دسته ای چوبی که کفّاشان از آن برای سوراخ کردن چرم و دوخت و دوز کفش استفاده می کنند


درفش ( درفش .) (اِ.) پرچم، علم


درفشان (دُ یا دَ رَ) (ص فا.) درخشان


درفشی (د رَ) (ص .) رسوا، انگشت نما


درفشیدن (دُ یا دَ رَ دَ) (مص ل .) درخشیدن


درفنجک (دَ فَ جَ) (اِ.) بختک


درقه (دَ قِ) [ ع . درقة ] (اِ.) سپر، سپری که از پوست گاومیش یا کرگدن درست کنند


درلک (د لِ) (اِ.) = درلیک : جامة کوتاه قد آستین کوتاه پیش باز؛ لباچه، صدره، شاماکچه


درم (د رَ) [ یو . ] (اِ.) 1 - مسکوک نقره . 2 - واحد وزن معادل شش دانگ


درم گزین ( درم گزین . گُ) [ یو - فا. ] (ص فا.) صراف


درمان (دَ) [ په . ] (اِ.) 1 - علاج، چاره . 2 - دوا، دارو


درماندن (دَ دَ) (مص ل .) بیچاره شدن، ناتوان گشتن


درمانده (دَ د) (ص مف .) ناتوان، فرومانده . ج . درماندگان


درماندگی (دَ د) (حامص .) بیچارگی، ناتوانی


درمانگاه (دَ) (اِمر.) محل مداوا در بخش های مختلف بیمارستان که بیماران را سرپایی معاینه کنند و نسخه دهند، مطب در بیمارستان، بیمارستان کوچک که بیش از دو یا سه تخت ندارد


درمسنگ (د رَ. سَ) [ یو - فا. ] (اِمر.) وزن یک درم


درمل (دُ مُ) (اِ.) نک دُلمُل


درمنه (د یا دَ مَ نِ) (اِ.) گیاهی است خودرو با ساقه راست و محکم و برگ های ریز و بریده که در بیابان ها می روید، از بوته اش جاروب درست می کنند یا در تنورها و کوره ها می سوزانند، شیره اش نیز در طب مورد استفاده قرار می گیرد


درن (دَ رَ) [ ع . ] (اِ.) چرک، ریم


درنا (دُ) [ تر. ] (اِ.) پرنده ای وحشی و حلال گوشت، با پاهای بلند، گردنِ دراز و دُم کوتاه . بیشتر در کنار آب ها می نشیند


درنا ( درنا .) (اِ.) فوطه و دستار تافته و به هم پیچیده که بدان کسی را کتک زنند


درنده (دَ رَّ دَ یا د) (ص فا.) وحشی، پاره کننده


درنفس (دَ. نَ فَ) [ فا - ع . ] (ق .) دردَم، فوری، بی درنگ


درنوردیدن (دَ. نَ وَدَ) (مص م .) 1 - درهم پیچیدن . 2 - سپری کردن . 3 - پیمودن، طی کردن راه


درنوشتن (دَ. نِ وِ تَ) (مص م .) درنوردیدن


درنگ (د رَ) [ په . ] (اِ.) 1 - توقف، سکون . 2 - آهستگی، کندی . 3 - آسایش، راحتی


درنگ کردن ( درنگ کردن . کَ دَ) (مص ل .) 1 - کُندی کردن . 2 - دیر کردن


درنگی ( درنگی .)(حامص .)1 - آهستگی . 2 - تأخیر


درنگی ( درنگی .) (ص .) 1 - کندرو، سست . 2 - پابر جا، استوار. 3 - به درازا کشیده


درنگیدن (د رَ دَ) (مص ل .) درنگ کردن


دره (دَ رِ یا رِّ) [ اوس . ] (اِ.) راه میان دو کوه


دره (دَ رَ) (اِ.) شکم، شکنبه


دره (د رَ) [ ع . درّة ] (اِ.) تازیانه، شلاق


درهم (د هَ) [ معر - یو. ] (اِ.) 1 - مسکوک نقره . ج . دراهم . 2 - واحد وزن، برابر با 48 جو


درو (د رُ) (اِمص .) بریدن ساقه های گندم، برنج و مانند آن


دروا (دَ) (ص مر.) نک اندروا


دروا کردن (دَ. کَ دَ) (مص م .) برداشتن، به هوا بلند کردن


درواخ (دَ) (اِ.) 1 - استوار، محکم . 2 - سالم، تندرست


دروازه (دَ ز) (اِمر.) 1 - در بزرگ، درب . 2 - جایی در دو سوی میدان فوتبال و برخی بازی های دیگر که بازیکنان می کوشند توپ را در آن وارد کنند


دروانه (دَ نِ) (اِمر.) دریچه ای که بر بام خانه درست کنند و از آن جا با نردبان روی بام روند


درواژ (دَ) (ق .) سرنگون، سرگشته


دروب (دُ) [ ع . ] جِ درب ؛ دروازه ها


درود (دُ) [ په . ] (اِ.) 1 - دعا، ستایش . 2 - سلام، رحمت


درود ( درود .) (اِ.) 1 - چوب، تخته . 2 - درخت بریده شده


درودن (دُ دَ) (مص م .) درو کردن، بریدن گیاهان با داس


درودگر ( درودگر . گَ) (ص .) نجار


درودگری ( درودگری .) (حامص .) نجاری


دروس (دُ) [ ع . ] (اِ.) جِ درس


دروش (د رُ) (اِ.) نک درفش


دروغ (دُ) [ په . ] (اِ.) سخن ناراست، خلاف حقیقت، کذب . مق راست . ؛ دروغ شاخدار کنایه از: دروغ بزرگ . ؛ دروغ مصلحت آمیز دروغی که به خاطر فرو نشاندن فتنه و آشوب و پیشگیری از آسیب و زیان گفته می شود


دروغ پرداز ( دروغ پرداز . پَ) (ص فا.) کسی که دروغ گوید


دروغگو (ی ) ( دروغگو .) (ص فا.) کاذب، دروغ - گوینده


درون ( درون .) (اِ.) دعایی که زردشتیان خوانند و بر خوردنی ها دمند و سپس خورند


درون (دَ) (اِ.) داخل، میان چیزی


دروند (دُ وَ) [ په . ] (اِمر. ص مر.) کافر، بی دین، مرتد


درویشی ( درویشی .) (حامص .) 1 - فقر، تهیدستی . 2 - گوشه نشینی . 3 - تصوف، عرفان


درپی (دَ) (اِ.) پینه، وصله، تکه ای پارچه که بر پارگی جامه دوزند


درک (دَ رَ) [ ع . ] (اِ.) نهایت عمق و گودی چیزی مانند ته دریا، قعر جهنم و غیره


درک (دَ رْ) [ ع . ] (اِمص .) دریافت، اندریافت . ج . ادراکات


درکات (دَ رَ) [ ع . ] (اِ.) جِ درکه


درکشیدن (دَ. کِ دَ) (مص م .) 1 - نوشیدن . 2 - حرکت کردن . 3 - پایین کشیدن


درکه (دَ رَ کِ) [ ع . درکة ] (اِ.) 1 - ته . 2 - سرازیری . 3 - طبقة دوزخ . ج . درکات


درگاه (دَ رْ) [ په . ] (اِ.) 1 - بارگاه . 2 - پیشگاه، آستانة در


درگاهی ( درگاهی .) (اِمر.) تورفتگی در یک دیوار از کف زمین تا بلندی قد انسان به صورت اشکاف یا دولابچة بدون در


درگذاشتن (دَ. گُ تَ) (مص م .) بخشیدن، عفو کردن


درگذشت (دَ. گُ ذَ) (مص مر.) مرگ، وفات


درگذشتن (دَ. گُ ذَ تَ) (مص ل .) 1 - عبور کردن . 2 - گذشت کردن، بخشیدن . 3 - مُردن


درگرفتن (دَ. گِ رِ تَ) (مص ل .) 1 - تأثیر کردن، اثر کردن . 2 - روشن شدن، شعله ور شدن . 3 - در پیش گرفتن، آغاز کردن . 4 - پذیرفتن


درگه (دَ گَ) (اِمر.) درگاه


درگیر (دَ) (اِمر.) 1 - گرفتار. 2 - مشغول . 3 - آغاز زد و خورد


درگیر شدن ( درگیر شدن . شُ دَ) (مص ل .) 1 - دچار شدن . 2 - شروع شدن جنگ


دری (دُ رِّ) [ ع . ] (ص نسب .) روشن، درخشنده، درخشان


دری ( دری .) (ص نسب .) منسوب به دره (کوه ): کبک دری


دری وری (دَ. وَ) (اِمر.) (عا.) سخنان بیهوده، حرف های بی سر و ته


دری (دَ) 1 - (ص نسب .) درباری، منسوب به دربار. 2 - زبانی دنبالة دری قدیم که در عهد ساسانیان به موازات «پهلوی » رایج بود و پس از اسلام زبان رسمی و متداول ایران گردید


دریا (دَ) [ په . ] (اِ.) آب زیادی که محوطة وسیعی را فرا گرفته باشد و به اقیانوس راه دارد، بحر


دریابار ( دریابار .) (اِمر.) 1 - ساحل، کنار دریا. 2 - شهری که در ساحل دریا باشد


دریابان ( دریابان .) (اِمر.) صاحب منصبی در نیروی دریایی، امیرالبحر دوم


دریابیگ ( دریابیگ . ب) [ فا - تر. ] (اِمر.) رییس دریا، دریاسالار، امیرالبحر


دریادار ( دریادار .) (ص فا.) افسر نیروی دریایی که درجة او برابر با درجة سرتیپ است


دریاسالار ( دریاسالار .) (اِمر.) صاحب منصب نیروی دریایی که درجة او برابر با درجة سپهبد است


دریافت (دَ) (مص مر.) 1 - دریافتن، گرفتن چیزی . 2 - گرفتن پول، اخذ وجه


دریانورد ( دریانورد . نَ وَ) (ص فا.) 1 - آن که با کشتی دریا را طی کند. 2 - ملاح


دریاچه ( دریاچه . چِ) (اِمصغ .) دریای کوچکی که به اقیانوس راه ندارد


دریاکش (دَ کِ یا کَ) (ص فا.) = دریاکشنده : شراب خواری که دیر مست شود


دریاکنار ( دریاکنار . کِ) (اِمر.) ساحل دریا، لب دریا


دریبل (د) [ انگ . ] (اِمص .) = دریبلینگ : پیش بردن و عبور دادن توپ با ضربه های آهسته و در فاصله های کوتاه با استفاده از مهارت های ش خصی از مقابل بازیکن تیم مقابل


دریدن (دَ دَ) (مص م .) 1 - پاره کردن . 2 - شکافتن، چاک کردن


دریده (دَ د) (ص مف .) 1 - پاره شدن . 2 - (ص .) (عا.) بی شرم، پررو


دریدگی (دَ د)(حامص .) 1 - پاره شدگی، پارگی . 2 - (عا.) بی شرمی


دریغ (د یا دَ)(اِ.)1 - افسوس، اسف . 2 - کلمه ای که در حسرت و افسوس استعمال شود


دریغ خوردن ( دریغ خوردن . خُ دَ) (مص ل .) متأسف شدن، حسرت خوردن


دریغ داشتن ( دریغ داشتن . تَ) (مص م .) مضایقه کردن چیزی از کسی


دریغا ( دریغا .) (شب جم .) ای دریغا! ای افسوس


دریل (د رِ) [ انگ . ] (اِ.) مته برقی


دریواس (دَ) (اِمر.) 1 - چهارچوب درِ خانه . 2 - چهار طرف در خانه


دریوزه (دَ ز) (اِ.) 1 - فقر، تهیدستی . 2 - گدایی


دریوزگی (دَ ز) (حامص .) 1 - فقیری، بینوایی . 2 - گدایی


دریوش (دَ) (اِ.) گدا، درویش


دریچه (دَ چِ)(اِمصغ .) 1 - در کوچک . 2 - پنجره


دز (دُ) [ فر. ] (اِ.) 1 - مقدار تجویز شده در یک یا چند وعده، از جمله مقدار خاصی از دارو یا مقدار معینی از اشعه، چنده، مقدار مصرف . (فره )


دزد (دُ) [ په . ] (ص . اِ.) کسی که مال یا پول دیگری را مخفیانه ببرد


دزدافشار ( دزدافشار . اَ) (ص مر.) شریک دزد


دزدکش ( دزدکش . کِ یا کَ) (اِمر.) شکار دزدکش : چنان است که عده ای آهسته و مخفیانه خود را به شکار - که در حال خفتن است - می رسانند و آن را صید می کنند؛ ماهرخ


دزدکی (دُ دَ) (ق مر.) پنهانی، مخفیانه


دست نشانده ( دست نشانده . نِ د) (ص مف .) فرمانبردار، تابع


دزدگیر (دُ)(اِمر.) اسباب برقی یا الکترونیکی که برای پیشگیری از دزدی نصب می شود تا با کشیدن آژیر یا روشن شدن چراغ دیگران را متوجه سرقت بکند


دزدی (دُ) (حامص .) سرقت


دزدیدن (دُ دَ) (مص ل .) بردن مال یا پول دیگران به طور مخفی


دزدیده (دُ د)1 - (ص مف .) مال یا پول دزدیده شده . 2 - (ق .) به طور پنهانی


دزک (د زَ) (اِمصغ .) دز کوچک، قلعة کوچک


دزک (دَ زَ) (اِ.) دستارچه، دستمال


دس (دَ یا د) (اِ.) دیس، نظیر، مانند


دساتیر (دَ) [ معر. ] (اِ.) جِ دستور؛ دستورها


دسامبر (د مْ بْ) (اِ.) دوازدهمین ماه فرنگی مطابق آذر و دی


دسایس (دَ یِ) [ ع . دسائس ] (اِ.) جِ دسیسه


دست افشاندن ( دست . اَ دَ) (مص ل .) 1 - رقص و پایکوبی کردن .2 - صرفنظر کردن، دست برداشتن


دست (دَ) [ په . ] (اِ.) 1 - عضوی از بدن انسان از شانه تا سر انگشتان . 2 - مسند. 3 - قاعده، روش . 4 - واحدی برای شمارش اقلامی مانند: لباس، فنجان . 5 - نوبت، دفعه . 6 - توانایی، قدرت . 7 - دسته، جناح، لشکر. ؛ دست به بغل تعظیم کردن، کرنش نمودن . ؛ دست ُ پا چلفتی کنایه از: بی عرضه، نالایق، بی دست و پا. ؛ دست از پا درازتر کنایه از: بی نصیب، ناموفق، ناکام . ؛ دست از پا خطا نکردن کنایه از: هیچ کار ناشایستی نکردن . ؛ دست به سیاه و سفید نزدن کنایه از: هیچ کاری نکردن . ؛ دست داشتن دخالت داشتن . ؛ دست . دست کردن طول دادن، بی مورد کش دادن . ؛ دست کج دزد. ؛ دست زدن الف - با دست لمس کردن . ب - اقدام کردن


دست آختن ( دست آختن . تَ) (مص ل .) دست برآوردن، تصرّف کردن، تغییر دادن


دست آموز ( دست آموز .) (ص مف .) تربیت یافته، اهلی، انس گرفته


دست افزار (دَ. اَ) (اِمر.) افزاری که در دست گیرند و با آن کار کنند


دست افشار ( دست افشار . اَ)(اِمر.)1 - میوه ای که با دست بفشارند و آبش را بگیرند. 2 - زر خالص


دست افشان ( دست افشان . اَ) (ص فا.) در حال رقص و نشاط


دست انبویه (دَ. اَ یِ) (اِمر.) نک دستنبو


دست انداختن ( دست انداختن . اَ تَ) (مص م .) (عا.) ریشخند کردن، به تمسخر گرفتن


دست انداز ( دست انداز . اَ) (ص فا.) رقص کننده، کسی که از فرط شادی دست افشانی می کند


دست انداز ( دست انداز . اَ) (اِمر) 1 - ناهمواری های خیابان . 2 - کنایه از: مشکل، گرفتاری


دست اندازی ( دست اندازی . اَ)(حامص .) تعدی، تجاوز


دست باز (دَ) (ص فا.) باسخاوت، بخشنده


دست باز داشتن ( دست باز داشتن . تَ) (مص م .) رها کردن، دست برداشتن


دست باز کردن (از چیزی )( دست باز کردن . کَ دَ) (مص م .) رها کردن آن چیز


دست باف ( دست باف .) (ص مف .) 1 - با دست بافته شده . 2 - مجازاً مفت، آسان


دست بردن ( دست بردن . بُ دَ) (مص ل .) 1 - چیره شدن بر حریف، گرو بردن . 2 - پیشی گرفتن


دست برنجن ( دست برنجن . بَ رَ جَ) (اِمر.) دستبند، النگو


دست بند ( دست بند . بَ) (اِمر.) 1 - النگو. 2 - آلتی فلزی که بر دست مجرمان و متهمان زنند. 3 - نوعی رقص


دست به آب ( دست به آب . ب) (اِمر.) قضای حاجت، عمل دفع


دست بوسی ( دست بوسی .) (حامص .) به خدمت رسیدن، تعظیم کردن


دست تنگ ( دست تنگ . تَ) (ص مر.) تنگدست، فقیر


دست جنباندن (جنبانیدن ) ( دست جنباندن . جُ دَ) (مص ل .) کنایه از: فرار کردن


دست خالی ( دست خالی .) [ فا - ع . ] (ص مر.) تهی - دست . ؛ دست خالی خالی برگرداندن کسی را ( کن .) مأیوس برگرداندن او را


دست خط ( دست خط . خَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) نامه یا نوشته ای که کسی با دست خط نوشته باشد. دست نوشت نیز گویند


دست خوان (دَ خا) (اِمر.) سفره و دستار - خوان، پیش انداز، دستارخوان


دست خوش کردن ( دست خوش . خُ. کَ دَ) (مص ل .) مهارت یافتن


دست خوش ( دست خوش . خُ) (ص مر.) 1 - بازیچه، مسخره . 2 - رام، مطیع، زبون


دست خوش ( دست خوش . خُ) 1 - (اِمر.) پولی که از طرف برنده در قمار به عنوان انعام به دیگری داده شود. 2 - (شب جم .) کلمة تحسین به معنی، آفرین، مرحبا


دست دادن ( دست دادن . دَ) (مص ل .) 1 - بیعت کردن، پیمان بستن . 2 - میسر شدن، حاصل شدن . 3 - اتفاق افتادن . 4 - فرصت به دست آوردن


دست دستی (دَ دَ) (ص نسب .) (عا.) 1 - سرسری، سطحی . 2 - بیهوده، بی جهت


دست مایه ( دست مایه . یِ) (اِمر.) سرمایه


دست مردی ( دست مردی . مَ) (حامص .) 1 - یاری، مددکاری . 2 - کنایه از: قدرت، قوت


دست مزد ( دست مزد . مُ) (اِمر.) مزدی که به کسی در مقابل کار وی دهند، حق الزحمه


دست موزه ( دست موزه . ز یا زَ) (اِمر.) 1 - تحفه، ارمغان . 2 - دست آویز، 3 - آلت، وسیله


دست میان ( دست میان .) (اِمر.) غلاف و کمر شمشیر


دست نویس ( دست نویس . نِ) (ص مر.) نسخه ای از یک اثر که نویسنده با دست نوشته است


دست پاچه ( دست پاچه . چِ یا چَ) (ص مر.) عجول، شتابزده


دست پاچگی ( دست پاچگی . چِ) (حامص .) شتابزدگی . ؛ با دست پاچگی با عجله، با شتاب


دست پخت ( دست پخت . پُ) (ص فا.) غذایی که کسی با دست خود پخته باشد


دست پسودن ( دست پسودن . پَ دَ) (مص ل .) درنگ کردن، وقت کشتن


دست پیش کردن ( دست پیش کردن . کَ دَ) (مص ل .) کاری را آغاز کردن، پیشدستی کردن


دست چپی ( دست چپی چَ)(ص فا.) چپ گرا، چپ رو


دست چین ( دست چین .) (ص مر.) برگزیده، منتخب


دست کج (دَ. کَ) (ص مر.) 1 - کسی که دست او کج و معوج باشد. 2 - کنایه از: دزد، جیب بر


دست کشیدن (دَ. کِ دَ) 1 - (مص ل .) دست مالیدن . 2 - ترکِ چیزی گفتن . 3 - (مص م .) تربیت کردن، پرورش دادن


دست گرفتن (دَ. گِ رِ تَ) (مص م .) 1 - منع کردن . 2 - مدد کردن . 3 - پیمان بستن . 4 - (عا.) مسخره کردن


دست گزیدن ( دست گزیدن . گُ دَ) (مص ل .) صدر مجلس طلبیدن، مسند خواستن


دست گزیدن ( دست گزیدن . گَ دَ) (مص ل .) دریغ خوردن، افسوس خوردن، تأسف داشتن


دست گزین ( دست گزین . گُ) 1 - (ص مف .) آن چه که با دست آن را انتخاب کرده باشند؛ دست چین . منتخب، برگزیده . 2 - (ص فا.) آن که پیوسته خواهد در مسند و صدر مجلس نشیند. 3 - اسب جنیبت، اسب کوتل


دست گشادن ( دست گشادن . گُ دَ) (مص م .) 1 - باز کردن دست مقید. 2 - جوانمردی کردن، بخشش نمودن


دست یافتن ( دست یافتن . تَ) (مص ل .) 1 - چیره شدن . 2 - رسیدن، پیدا کردن


دستادست (دَ دَ) (ق مر.) معاملة نقد


دستار (دَ) (اِمر.) عمامه، پارچه ای که به دور سر پیچند


دستاران (دَ) (اِمر.) 1 - مزدی که پیش از کار کردن به مزدور دهند. 2 - شاگردانه


دستاربند (دَ. بَ) (اِمر.) 1 - آن که دستار بندد، معمم . 2 - عالم، دانشمند، فقیه . 3 - صاحب مسند


دستارخوان (دَ. خا) (اِمر.) 1 - سفره، سفره بزرگ . 2 - دستمال سفره


دستارچه (دَ چِ) (اِمصغ .) دستار یا عمامة کوچک


دستاس (دَ) (اِمر.) آسی که با نیروی دست می چرخد و کار می کند


دستاسنگ (دَ سَ)(اِمر.) قلاب سنگ، فلاخن


دستاسین (دَ سْ) (اِ.) آردی که با آس دستی درست شده باشد


دستاق (دُ) [ تر. ] (اِ.) محبوس، بندی، زندانی


دستان (دَ) (اِ.) 1 - سرود، نغمه . 2 - نیرنگ، فریب . 3 - مخفف داستان . 4 - لقب زال پدر رستم


دستان زدن (دَ . زَ دَ) (مص ل .) سرودن، نغمه خواندن


دستبرد ( دستبرد . بُ) (مص مر.) 1 - نیرو، دلیری . 2 - دزدی، چپاول . 3 - مهارت


دسترس (دَ. رِ یا رَ) (اِ.) توانایی، توانمندی


دسترنج ( دسترنج . رَ) (اِمر.) 1 - مزد کار. 2 - چیزی که بر اثر کار و تلاش به دست می آید


دستره (دَ تَ رِ) (اِمر.) داس کوچک دندانه دار


دستشویی (دَ) (اِمر.) جایی دارای شیر آب که در آن جا دست و روی را می شویند، توالت


دستغاله ( دستغاله . لِ) (اِ.) نک داسکاله


دستفال ( دستفال . ) (اِمر.) نک دستلاف


دستفروش ( دستفروش . فُ) (اِمر.) (ص فا.) فروشندة دوره گرد، آن که اجناسی را در دست گیرد و در کوچه و بازار برای فروش عرضه دارد


دستلاف ( دستلاف .) (اِمر.) پولی که از اولین فروش جنس به دست آید


دستمال ( دستمال .) (اِمر.) پارچه ای برای پاک کردن دست و دهان، یا چیزهای دیگر


دستمال ( دستمال .) (ص مف .) 1 - با دست مالیده شده . 2 - مجازاً مغلوب . ؛ دستمال ابریشمی یا یزدی برداشتن کنایه از: شروع به چاپلوسی و تملق کردن


دستمال کاغذی ( دستمال کاغذی . غَ) (اِمر.) قطعه کاغذ مربعی شکل یا لوله ای که به جای دستمال ولی برای یک بار مصرف به کار برند


دستمالی ( دستمالی .)(حامص .)1 - عمل دست مالیدن به چیزی . 2 - استعمال چیزی و مبتذل کردن آن


دستنبو ( دستنبو . تَ) (اِ.) 1 - میوه ای زرد رنگ و خوشبو شبیه گرمک که خط های سبز و سفید دارد. 2 - میوه یا هر چیز خوشبو که برای معطر شدن در دست گیرند


دسته (دَ تِ) (اِ.) 1 - آن چه مانند دست باشد. 2 - آن قسمت از اشیاء مانند شمشیر، اره، تیشه، خنجر و کارد که به دست گیرند. 3 - گروهی از مردم که در جایی گرد آیند. 4 - واحدی از ورزشکاران که با هم در انواع ورزش همکاری کنند. 5 - مجموعه ای از یک چیز


دسته بندی ( دسته بندی . بَ)(حامص .) هماهنگ شدن گروهی برای انجام دادن امری


دسته فراش ( دسته فراش . فَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) جاروب بلند دسته دار


دستوار ( دستوار .) (اِمر.) چوبدستی، عصا


دستوانه ( دستوانه . نِ)(اِمر.)1 - دستبند. 2 - ساعدبند آهنین که در روز جنگ در دست می کردند


دستور (دَ) (اِمر.) 1 - فرمان، امر. 2 - وزیر، مشاور. 3 - قاعده، روش . 4 - اجازه، پروانه . 5 - برنامه


دستورالعمل (دَ رُ لْ عَ مَ) [ معر. ] (اِمر.) دستور کار، دستور


دستوری (دَ) (اِ.) فرمان، اجازه


دستک (دَ تَ) (اِ.) دفترچه ای که حساب های خرده ریز را در آن نویسند


دستک زدن (دَ تَ. زَ دَ) (مص ل .) کف زدن بر طبق حرکات پا


دستکار (دَ) (اِمر.) ساخته شده با دست


دستکش (دَ کَ یا کِ) (اِمر.) پوشاک نخی، ابریشمی، پشمی، چرمی یا پلاستیکی که با آن دست را به منظور گرم نگه داشتن و یا محافظت کردن بپوشانند


دستکش (دَ کِ) 1 - (ص .) رام، مطیع، زبون . 2 - (اِ.) نوعی نان


دستگاه (دَ) (اِمر.) 1 - ثروت . 2 - نیرو، توانایی . 3 - یک آهنگ کامل موسیقی . 4 - هر مجموعه ابزار و آلاتی که برای انجام کاری فراهم شده باشد. 5 - دسترس، دسترسی . 6 - شکوه، جلال . 7 - مساعدت، فرصت مناسب . 8 - پیروزی . 9 - مجازاً رژیم، نظام، حکومت


دستگذار (دَ گُ) 1 - (ص فا.) مددکار، ممد، معاون . 2 - (ص مف .) آن چه بر دست جای گیرد. 3 - تحفه، یادگار


دستگرا (دَ گَ) (اِ.) آزمودن، آزمایش، امتحان


دستگرای (دَ گِ) (ص مف .) مغلوب، زبون


دستگرد (دَ گِ) [ په . ] (اِ.) 1 - قریه . 2 - زمین ناهموار. 3 - زمین و ملک زراعتی . 4 - بنایی مانند کوشک که گرد آن خانه ها باشد. دستگره و دسکره و دستجرد نیز گویند


دستگردان (دَ. گَ) (اِ.) چیزی که به عاریت گیرند


دستگزار ( دستگزار . گُ) (ص .) مددکار، یاری رسان


دستگیر ( دستگیر .) 1 - (ص فا.) کسی که دست دیگران را بگیرد، مددکار. 2 - فریادرس . 3 - (ص مف .) گرفتار، اسیر. 4 - مرشد، مراد


دستگیره ( دستگیره . رِ) (اِمر.) (ص مف .) 1 - آلتی که پشت در نصب کنند و برای باز کردن و بستن در، آن را به دست گیرند. 2 - تکه ای پارچه که در آشپزخانه به دست گیرند و با آن ظرف غذا را از روی اجاق برمی دارند


دستگیری ( دستگیری .) (حامص .) 1 - کمک، اعانت . 2 - اسیر کردن


دستی (دَ) [ معر. ] (ص نسب .) = دستیج : 1 - منسوب به دست، مربوط به دست . 2 - ظرفی که با دست می توان برداشت و استفاده کرد. 3 - دستینه، دست برنجن . دستی و پشت دستی : در جایی که مخاطب را در صفتی و منقبتی ممتاز یابند گویند و مراد آن است که پیش تو پشت دست بر زمین گذاشتیم (بدین وسیله غایت عجز خود را نمایند)


دستی دستی ( دستی دستی . دَ)(ق مر.)1 - عبث، بیهوده . 2 - عامداً، قاصداً


دستیابی (دَ) (حامص .) دست یافتن، به دست آوردن


دستیار ( دستیار .) (اِمر.) معاون


دستیاره ( دستیاره . رِ) (اِمر.) دستبند، دست برنجن


دستینه (دَ نِ) (اِمر.) 1 - دستبند. 2 - فرمان پادشاه . 3 - امضاء


دسر (د س ) [ فر . ] (اِ.) آن چه که در پایان غذا می خورند مانند میوه، شیرینی، ژله یا لرزانک و غیره، پس غذا (فره )


دسم (دَ س ) [ ع . ] (ص .) چرب، پرروغن


دسه (دَ سَ یا س ) (اِ.) = دسک : گلولة ریسمانی


دسومت (دُ مَ) [ ع . دسومة ] 1 - (مص ل .) چرب بودن . 2 - (اِمص .) چربناکی . 3 - (اِ.) چربی


دسک (دَ) (اِ.) = دشک . دسه : رشته و ریسمان تابیده


دسکره (دَ کَ رِ) [ معر. ] (اِ.) 1 - قریه . 2 - صومعه، دیر. 3 - خانه هایی که در آن ها اسباب عیش و طرب فراهم باشد. ج . دساکر


دسی لیتر ( دسی لیتر .) [ فر. ] (اِ.) یک دهم لیتر


دسی متر ( دسی متر . مِ) [ فر . ] (اِمر.) یک دهم متر


دسی گرم (د. گِ رَ) [ فر. ] (اِ.) یک دهم گرم


دسیسه (دَ س ) [ ع . دسیسة ] (اِ.) حیله و مکر


دسیسه بازی ( دسیسه بازی .) [ ع - فا. ] (اِمر.) دست زدن به دسیسه های گوناگون برای دست یافتن به هدف


دسین (دَ) (اِ.) = دسینه : خُم شراب، سرکه و غیره


دش (دُ) [ په . ] پیشوندی که در آغاز برخی واژه ها می آید و معنای بد و زشت می دهد. مانند: دشنام


دشت ( دشت .) (اِ.) 1 - دستلاف . 2 - پیش مزد. 3 - (عا.) فروش اول هر کاسب . ؛ دشت کردن نخستین بار پول گرفتن، فروختن جنس اولین بار در هر روز. ؛ دشت کسی را کور کردن کنایه از: اولین بار فروش از او نسیه خریدن، موجب کسادی کار او شدن


دشت (دَ) [ په . ] (اِ.) صحرا، زمین پهناور و ناهموار


دشت بان (دَ) (ص مر. اِمر.) نگاهبان دشت، پاسبان کشتزار و مزرعه


دشتان (دَ) [ په . ] (ص .) حالت زنی که دچار عادت ماهانه باشد، حایض


دشتی (دَ) 1 - (ص نسب .) منسوب به دشت ؛ صحرایی . 2 - نام یکی از آوازهای ایرانی


دشخوار (دُ خا) [ په . ] (ص مر.) سخت، مشکل


دشمن (دُ مَ) [ په . ] (اِ.) آن که بد فرد دیگری را خواهان است ؛ عدو


دشمنی ( دشمنی .)(حامص .)1 - عداوت، خصومت . 2 - کر اهت، نفرت


دشنام (دُ) (اِمر.) فحش، ناسزا


دشنه (دَ یا د نِ) (اِ.) خنجر


دشپیل (دُ) (اِمر.) = دشپل : غده، دژپیه


دشک (دَ) (اِ.) 1 - رشتة تابیده که بر سوزن کشند. 2 - ریسمان خام


دعا (دُ) [ ع . دعاء ] (اِمص .) نیایش، طلب حاجت از خدا. ج . ادعیه


دعاب (دَ عّ) [ ع . ] (ص .) 1 - شوخی کننده، لاغ گوی . 2 - شوخ


دعابه (دَ عّ ب یا بَ) [ ع . دعابة ] 1 - (مص ل .) مداعبت، شوخی کردن، لاغ گفتن . 2 - (اِمص .) شوخی


دعات (دُ) [ ع . ] (ص .) جِ داعی


دعام (د) [ ع . ] (اِ.) 1 - ستون، پایة چوب بست . 2 - بزرگ قوم، سروران ؛ ج . دعائم (دعایم )


دعاوی (دَ) [ ع . ] (اِ.) جِ دعوی  - ادعاها. 2 - مرافعه ها. 3 - اسباب، وسایل


دعایم (دَ یِ) [ ع . دعائم ] (اِ.) جِ دعام و دعامه  - ستون ها. 2 - بزرگان قوم، سروران


دعب (دَ) [ ع . ] (ص .) شوخی، مزاح


دعت (دَ عَّ) [ ع . دعة ] (اِ.) 1 - سکینه، راحت، خفض عیش . 2 - سکون نفس در وقت حرکت شهوت و مالک زمام خویش بودن


دعج (دَ) [ ع . ] (اِمص .) سیاه چشمی


دعوا (دَ) [ ع . دعوی ] (اِ.) پرخاش، دشمنی، زد و خورد. ؛ دعوا (دَ) ی حیدر و نعمتی مشاجرة خونین و طولانی و معمولاً بی هدف


دعوت (دَ وَ) [ ع . دعوة ] (مص م .) خواندن، خواندن کسی به مهمانی یا جایی


دعوی (دَ) [ ع . ] (مص م .) ادعا کردن، خواستن


دعی (دَ) (ص .) پسر خوانده ؛ ج . ادعیاء 1


دغ (دَ) (ص .) داغ


دغا (دَ) (ص .) 1 - ناراست، نادرست . 2 - سیم و زر ناخالص . 3 - دغل


دغدغه (دَ غْ دَ غِ) [ ع . دغدغة ] (اِ.) نگرانی، بیم، تشویش


دغسر (دَ سَ) (ص .) کچل


دغل (دَ غَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - تغییر دادن چیزی برای گمراه ساختن خریدار. 2 - مکر و حیله


دغل ( دغل .) [ ع . ] (ص .) مزور، حیله گر


دغلی ( دغلی .) [ ع - فا. ] (حامص .) 1 - ناراستی، نادرستی . 2 - مکاری . 3 - حرامزادگی


دغمسه (دَ مَ س ) (اِ.) گرفتاری، مشکلات


دغول (دَ) (ص .) مکار، حیله گر


دف (دَ فّ) [ معر. ] (اِ.) یکی از سازهای ضربی . ؛ دف کسی را تر کردن کنایه از: 1 - بی اثر کردن کار کسی . 2 - رسوا ساختن


دفاتر (دَ تِ) [ ع . ] (اِ.) جِ دفتر


دفاع (د) [ ع . ] 1 - (مص ل .) از دستبرد دشمن حفظ کردن . 2 - (مص م .) بازداشتن، پس زدن . 3 - پاسخ طرف مقابل در هر دعوی . 4 - جنگی که مسلمانان با کافران کنند برای جلوگیری از حملة آنان


دفاین (دَ یِ) [ ع . دفائن ] (اِ.) جِدفینه ؛ اندوخته ها، گنجینه ها


دفتر (دَ تَ) [ معر. ] (اِ.) 1 - دستة کاغذ سفید ته دوزی شده به شکل کتاب که در آن مطلب نویسند. 2 - جایی که در آن کارهای اداری یا بازرگانی انجام گیرد. 3 - جزوه، کتاب


دفتر معین [ ع . ] ( دفتر معین مُ) (اِمر.) از دفترهای تجارتی که در آن حساب ها به طور تفکیک در صفحه های جداگانه ثبت و نگه داری می شود


دفتر کل ( دفتر کل کُ) (اِمر.) دفتری که هر مؤسسه بازرگانی باید آن را نگه داری و هر هفته لااقل یک بار داد و ستدش را با تفکیک موضوع در آن ثبت کند


دفترخانه ( دفترخانه . نِ) [ معر . ] (اِمر.)اداره ای وابسته به ادارة ثبت که در آن اسناد انواع معاملات یا ازدواج وطلاق را ثبت کنند، دفتر اسناد رسمی، محضر


دفتردار ( دفتردار .) [ ع - فا. ] (اِ.) 1 - کسی که مسئول نوشتن و تنظیم و نگه داری دفترهای یک مؤسسه است . 2 - مدیر یا صاحب دفترخانه


دفترچه ( دفترچه . چِ) (اِمصغ .) دفتر کوچک . ؛ دفترچه پس انداز دفترچه ای که بانک یا مؤسسة مالی به هر دارندة حساب پس انداز می دهد و در آن مبلغ موجودی و دریافتی یا پرداختی را ثبت می کند


دفتریار ( دفتریار .) (اِمر) یکی از کارمندان دفتر - خانه (دفتر اسناد رسمی ) که سمت معاونت دفترخانه را دارد


دفته (دَ تِ) (اِ.) آلتی فلزی دسته دار شبیه شانه که بافندگان پارچه هنگام بافتن پارچه آن را در دست گیرند و روی پود را می کوبند تا آن چه بافته شده جابه جا و محکم شود


دفزک (دَ زَ) (ص .) 1 - گنده، ستبر. 2 - فربه


دفع (دَ) [ ع . ] (مص م .)1 - پس زدن .2 - دور کردن


دفعتاً (دَ عَ تَ نْ) [ ع . دفعة ] (ق .) ناگهان، یکباره


دفعه (دَ عِ) [ ع . دفعة ] (ق .) بار، نوبت، مرحله


دفق (دَ) [ ع . ] (مص م .) ریختن، ریزانیدن


دفن (دَ) [ ع . ] (مص م .) 1 - به خاک سپردن مرده . 2 - پنهان کردن


دفنوک (دَ) (اِ.) غاشیه، زین پوش


دفیله (د) [ فر. ] (اِ.) رژه


دفین (دَ) [ ع . ] (ص مف .) پنهان شده در زیر خاک، مدفون


دفینه (دَ نِ) [ ع . دفینة ] (اِ.) گنج یا پولی که در زمین دفن کرده باشند. ج . دفاین


دق (د ق یا قّ) [ ع . ] (ص .) 1 - باریک . 2 - اندک، کم


دق (دَ) (اِ.) = دک : خواستن، سؤال کردن، گدایی کردن


سبکسر ( سبکسر . سَ) (ص مر.) نک سبکبار


دق (دَ قّ) [ ع . ] (مص م .) کوبیدن، کوفتن


دق الباب (دَ قُّ لْ) (مص م .) بر در کوفتن


دق دلی (د قِ د) (ص مر.) خشم ناشی از رنج و اندوه


دق و لق (دَ قُّ لَ قُ) (ص مر.) 1 - خشک و خالی، بی آب و علف . 2 - بی موی . دغ و لغ و دک و لک نیز گویند


دق کردن (د. کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) مردن، از غصه مردن


دقاق (دَ قّ) [ ع . ] (اِ.) آردفروش


دقاق (دُ) [ ع . ] 1 - (اِ.)باریکی . 2 - (ص .) باریک، دقیق . 3 - خرده ریز


دقایق (دَ یِ) [ ع . دقائق ] (اِ.) جِ دقیقه


دقت (د قَّ) [ ع . دقة ] (اِمص .) 1 - باریکی، نازکی . 2 - باریک بینی، نازک اندیشی


دقل (دَ قَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - خرمای بد و پست . 2 - خرما


دقمصه (دَ مَ ص یا صَ) (اِ.) (عا.) دردسر، موجب دردسر


دقیق (دَ) [ ع . ] (ص .) 1 - باریک، نازک . 2 - خرد، کوچک


دقیقه (دَ قِ یا قَ) [ ع . دقیقة ] (اِ.) 1 - یک ششم ساعت . 2 - نکته، نکته باریک . 3 - یک شصتم از یک درجه . ج . دقائق


دقیقی (دَ) [ ع . ] (ص نسب .) منسوب به دقیق ؛ آردفروش


دل (د) [ په . ] (اِ.) 1 - از اندام های درونی بدن جانداران که ماهیچه ای بوده و با حرکتی یکنواخت و پیاپی، خون را در بدن به گردش درمی آورد. 2 - (عا.) شکم . 3 - خاطر، ضمیر. 4 - دلیری، شهامت . ؛ دل دادن و قلوه گرفتن کنایه از: گرم گفتگوی دوستانه یا عاشقانه بودن


دل (دَ لّ) [ ع . ] 1 - (مص ل .)ناز کردن . 2 - (اِ.) ناز، کرشمه . 3 - روش نیکو، سیرت نیک


دل باختن (د. تَ) (مص ل .) شیفته شدن، عاشق شدن


دل آشوب (د) (ص فا.) 1 - آن چه یا آن که موجب آشوب و ناراحتی گردد. 2 - درختی است که برگ های آن پنج شاخه است


دل افگار (د. اَ) (ص مر.) آزرده، دلتنگ


دل بستن (د. بَ تَ) (مص ل .) انس گرفتن، علاقمند شدن


دل تنگ ( دل تنگ . تَ) (ص .) اندوهیگن، آزرده، ناخوشایند، افسرده


دل تُنُک (د. تُ نُ) (ص .) کم حوصله، کم - ظرفیت


دل جویی ( دل جویی .) (حامص .) 1 - تسلی . 2 - مهربانی، نوازش . 3 - مرغوبیت


دل خراش ( دل خراش . خَ) (ص فا.) آن چه شخص را آزرده و رنجیده سازد


دل خسته ( دل خسته . خَ تِ) (ص مر.) 1 - غمگین، اندوهناک . 2 - دل آزرده . 3 - بیمار


دل خواه ( دل خواه . خا) (ص مف .) 1 - هرچیز که مطلوب باشد. 2 - آرزو


دل دادن ( دل دادن . دَ) 1 - (مص ل .) عاشق شدن . 2 - توجه بسیار کردن . 3 - (مص م .) دلیر ساختن . 4 - دلداری دادن


دل مرده ( د . مُ د)(ص مر.) افسرده، بی انگیزه


دل نمودگی (د. نِ د)(اِمص .) شفقت، مهربانی


دل و دماغ (د لُ دَ) (اِمر.) حوصله و شوق . ؛از دل و دماغ افتادن بی حوصله و دلسرد شدن


دل پر (د پُ) (ص مر.) 1 - بسیار غمگین، اندوهگین . 2 - خشمگین، غضبناک


دل پیچه (د. چِ) (اِمر.) 1 - احساس درد و پیچش در روده ها. 2 - اسهال، شکم روش


دل کشیدن ( دل کشیدن . کِ دَ) (مص ل .) میل داشتن، جذب شدن


دل کندن ( دل کندن . کَ دَ) (مص ل .) قطع علاقه کردن، ترک کردن


دل گرفتن (د. گِ رِ تَ) (مص ل .) کنایه از: شجاع شدن، روحیه گرفتن


دلار (دُ) [ انگ . ] (اِ.) واحد پول ایالات متحدة آمریکا


دلارا (ی ) (د) (ص فا.) = دل آرا: 1 - کسی یا چیزی که سبب سرور و نشاط گردد. 2 - معشوق، زیبا، محبوب


دلارام (د) (ص مر.) = دل آرام : 1 - آرامش - بخشندة دل . 2 - دلبر


دلازار (د)(ص فا.) = دل آزار: 1 - آن چه موجب آزردن خاطر باشد. 2 - معشوق ستمگر. 3 - بی رحم


دلال (دَ لّ) [ ع . ] (ص .) واسطه، واسطه در خرید و فروش


دلال (دَ) [ ع . ] (اِ.) ناز، کرشمه


دلالت (د لَ) [ ع . دلالة ] (مص م .) راهنمایی کردن، راه نمودن


دلاله (دَ لَ یا لِ) [ ع . دلالة ] (ص .) زنی که برای مردان زن پیدا می کند


دلام (د) (اِ.) 1 - نیزة کوتاه . 2 - مکر، فریب


دلاور (د وَ) (ص مر.) = دل آور: 1 - دلیر، شجاع . 2 - جنگجو، غازی


دلاویز (د) (ص فا. ص .) = دل آویز: 1 - مطلوب، مرغوب . 2 - خوشبو، معطر


دلاک (دَ لّ) [ ع . ] (ص .)1 - کیسه کش . 2 - موی تراش، سلمانی


دلایل (دَ یِ) [ ع . دلائل ] (اِ.) جِ دلالت


دلب (دُ) [ ع . ] (اِ.) چنار


دلباخته ( دلباخته . تِ) (ص .) عاشق، شیفته


دلباز (د) (ص مر.) 1 - جای وسیع و باصفا. 2 - بلیغ، زبان آور. 3 - شبعده باز


دلبر (د بَ) (ص فا.) محبوب، معشوق


دلبری ( دلبری .) (حامص .) معشوقی، محبوبی


دلبسته ( دلبسته . بَ تِ) (ص مف .) 1 - عاشق، شیدا. 2 - گرفتار، ستمکش


دلبند ( دلبند . بَ) (ص مر.) عزیز، محبوب


سرپیچی ( سرپیچی .) (حامص .) نافرمانی


دلتا (د) [ فر. ] (اِ.) 1 - حرف چهارم از الفبای یونانی. 2- قطعه خاک جزیره مانندی به شکل مثلث در مصب رود که از مواد سیلابی و رسوبی تشکیل می شود


دلخور ( دلخور . خُ) (ص مر.) رنجیده، ناراحت


دلخوری ( دلخوری . خُ) (حامص .) رنجیدگی، آزردگی


دلخوشکنک (د خُ کُ نَ) (اِمر.) آن چه که موقتاً مایة دلخوشی باشد ولی پایه و اساسی نداشته باشد


دلخوشی ( دلخوشی . خُ) (حامص .) 1 - خوشحالی، شادمانی . 2 - خشنودی


دلداده ( دلداده . د) (ص مف .) 1 - عاشق، دلباخته . 2 - علاقه مند، مشتاق


دلدادگی ( دلدادگی . د) (حامص .) عاشق شدن


دلدار ( دلدار .)(ص فا.)1 - معشوق .2 - دلیر، دلاور


دلداری ( دلداری .) (حامص .) تسلی دادن، غم - خواری


دلدل (دُ دُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - خارپشت بزرگ تیرانداز. 2 - نام اسبی که امیر مصر به پیغمبر (ص ) هدیه داده بود


دلریش ( د )(ص مر.)1 - آن که قلبش مجروح باشد. 2 - عاشق


دلسرد ( دلسرد . سَ) (ص مر.) 1 - بی شوق، بی میل . 2 - مأیوس، ناامید


دلشده ( دلشده . شُ د) (ص مف .) عاشق، دلباخته


دلفین (دُ) [ یو. ] (اِ.) 1 - نوعی پستاندار دریایی بزرگ و بسیار باهوش . 2 - یکی از صورت های فلکی شمالی


دلق (دَ لَ) [ معر دله . ] (اِ.) گربة صحرایی، دله


دلق (دَ) [ ع . ] (اِ.) خرقه، جامة درویشان


دلقک (دَ قَ) (اِ.) لوده، مسخره، کسی که با کارهای خنده آور مردم را بخنداند. در اصل مسخره ای بوده در دربار سلطان محمود غزنوی که طلخک نامیده می شد


دلمل (دُ مُ) (اِ.) = درمل : 1 - غلة نارس . 2 - نخود و لوبیای سبز که هنوز در غلاف باشند


دلمه (دُ مَ یا مِ) (اِ.) نوعی خوراک مرکب از برنج، گوشت چرخ کرده، لپه، سبزی مخصوص و غیره که در برگ مو، برگ کلم و غیره پیچند و پزند


دلمه ( دلمه .) (اِ.) کیسة پولی که در جشن عروسی یا اعیاد سال به مهمان و مدعوان دهند


دلمک (دُ مَ) (اِ.) = دلمه : شیری است که بعد از مایه زدن بسته شود، پنیرتر، دلمه


دلنشین (د. نِ) (ص فا.) 1 - خوش آیند، آن چه در دل نشیند. 2 - مؤثر


دلنگ (د لَ یا لِ) (ص .) آویخته


دلنگان (د لَ) (ص .) نک دلنگ


دله (دَ لَ یا لِ) (ص .) (عا.) 1 - چشم چران . 2 - هرزه، ولگرد


دله ( دله .) (اِ.) ظرفی مانند کوزه، دبه


دله دزد ( دله دزد . دُ)(ص مر.) دزد چیزهای بی - ارزش و کم بها


دلهره (د هُ رِ) (اِ.) (عا.) اضطراب، نگرانی


دلو (دَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - ظرف آبکشی، سطل . 2 - نام یازدهمین برج از برج های دوازده گانه منطقه البروج که خورشید در حرکت ظاهری خود در بهمن ماه در این برج دیده می شود


دلواپس (د پَ) (ص مر.) (عا.) 1 - نگران، آشفته . 2 - چشم به راه


دلپذیر ( دلپذیر . پَ)(ص مف .) 1 - مطبوع، پسندیده . 2 - مسلّم، یقین


دلک (دَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) به دست مالیدن، مالش دادن . 2 - (اِمص .) مالش


دلکش (د. کَ) 1 - (ص فا.) دلپذیر، خوشایند. 2 - (اِ.) گوشه ای در دستگاه ماهور


دلکو (د کُ) [ انگ . ] (اِ.) دستگاه قطع و وصل جریان برق است در موتور اتومبیل که از دو قسمت ساخته شده : قسمتی مربوط به قطع و وصل جریان برق باتری و قسمت دیگر مربوط به تقسیم جریان برق قوی به سیم سرشمع هاست . که اولی به وسیلة پلاتین و دومی توسط چکش برق انجام می گیرد


دلگرم ( دلگرم . گَ) (ص مر.) امیدوار، متکی


دلگرمی ( دلگرمی . گَ)(حامص .) امیدواری، اعتماد


دلگی (دَ لِ) (حامص .) (عا.) 1 - دله بودن . 2 - چشم چرانی، حیزی


دلیجان (د) [ فر. ] (اِ.) کالسکة بزرگ برای حمل و نقل مسافر در قدیم


دلیر (د) (ص .) 1 - دلاور. 2 - بی باک، گستاخ


دلیری ( دلیری .)(حامص .) 1 - دلاوری، شجاعت . 2 - جرأت، جسارت


دلیل (دَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - مرشد، راهنما. 2 - راه، طریق . 3 - جهت، سبب . 4 - آن چه که برای اثبات امری به کار برند. ج . ادلاء ادله


دم (دَ) [ په . ] (اِ.) 1 - نفس، هوایی که با نفس کشیدن به داخل ریه فرستاده می شود. 2 - لحظه، هنگام . 3 - کنار و لبة چیزی . 4 - دهان . 5 - کنایه از: نخوت و تکبر. 6 - بانگ، خروش . 7 - بوی، عطر


دم ( دم .) [ ع . ] (اِ.) خون . ج . دماء


دمدمی (دَ دَ) (ص نسب .) (عا.) کسی که هر آن عقیده اش تغییر می کند


دمده (د مُ د) [ فر. ] (ص .) از مد افتاده


دمر (دَ مَ) (ص .) (عا.) روی سینه و شکم دراز کشیده


دمساز ( دمساز .) (ص فا.) 1 - همدم، همراز. 2 - موافق، سازگار


دمش (دَ مِ) 1 - (اِ.) عمل دمیدن . 2 - (اِ.) نفس، دمام


دمع (دَ) [ ع . ] (اِ.) = دمعه : اشک، سرشک . ج . دموع


دمعه (دَ عِ یا عَ) [ ع . دمعة ] (اِ.) اشک، سرشک


دم (دُ) [ په . ] (اِ.) = دنب : زایده ای است کم و بیش دراز که از تعدد مهره های استخوان در دنبالچه به وجود آمده است . در جانوران چهارپا به شکل دسته ای مو در پشت پاها آویزان است و در پرندگان به شکل پرهایی که در پایان بدن آن روییده . ؛ دم اسبی الف - نوعی بستن موی سر از پشت که شبیه دم اسب باشد. ب - باران شدید و مداوم . ؛ دم بر زمین زدن کنایه از: تسلیم شدن . ؛ دم گاوی به دست آوردن : کنایه از: وسیلة درآمد یا مقامی به دست آوردن . ؛ دم خروس کنایه از: نادرستی یا دروغگویی . ؛ با دم خود گردو شکستن کنایه از: نهایت شادمانی داشتن


دم بخت (دَ مِ بَ) (ص مر.) دختری که زمان شوهر کردنش فرا رسیده


دم بر زدن ( دم بر زدن . بَ. زَ دَ) (مص ل .) 1 - نفس تازه کردن، آسودن . 2 - حرف زدن


دم برآوردن (دَ. بَ. وَ دَ) 1 - (مص ل .) تنفس . 2 - سخنن گفتن . 3 - (مص م .) نیست ونابود کردن


دم بریده ( دُ . بُ د)(ص مف .) کنایه از: شخص زرنگ و آب زیر کاه


دم جنبانک (دُ. جُ نَ) (اِمر.) پرنده ای است کوچک از راستة سبک بالان جزو گروه دندانی نوکان، خاکستری رنگ به اندازة گنجشک که غالباً در کنار آب می نشیند و دم خود را تکان می دهد. دمتک و دمسنجد و طرغلودیس و عصفورالشوک نیز گویند


دم خوردن (دَ. خُ دَ) (مص ل .) فریب خوردن


دم دادن ( دم دادن . دَ) (مص ل .) مغرور کردن


دم در کشیدن ( دم در . دَ.کِ دَ) (مص ل .) 1 - سکوت کردن، خاموش شدن . 2 - مردن، نفس بند آمدن


دم زدن (دَ. زَ دَ) (مص ل .) 1 - نفس کشیدن، نفس تازه کردن . 2 - حرف زدن . 3 - ادعا کردن . 4 - کنایه از: تأخیر کردن


دم سرد ( دم سرد . سَ) (ص .) مأیوس، ناامید


دم قیچی (دَ. قِ) (اِمر.) قطعه های کوچک اضافی که در جریان برش پارچه، کاغذ و مقوا و غیره به وجود می آید


دم لابه (دُ ب) (اِمص .) تملق، چاپلوسی . دمن (دَ مَ) (اِ.) دامن


دم و دستگاه (دَ مُ دَ) (اِمر.) هیبت، جلال، شکوه


دم پخت (دَ پُ) (اِمر.) نک دمپختک


دم کردن (دَ. کَ دَ) 1 - (مص ل .) اشباع شدن مکانی از بخار به طوری که تنفس در آن مشکل باشد. 2 - (مص م .) چای، قهوه و مانند آن را در قوری دارای آب گرم کردن بطوری که طعم مطبوعی یا بد؛ جوشاندن چای و مانند آن . 3 - برنج را پس از آبکش کردن در دیگ برگرداندن و روی دیگ آتش ریختن تا آب خشک گردد و برنچ بپزد


دم کرده (دَ. کَ د) (اِمر.) هر نوع محلول دارویی گیاهی که از ریختن در آب جوش حاصل می شود


دم کل (دُ. کُ) (ص مر.) 1 - کوتاه دم . 2 - بی دم


دم کلفت (دُ. کُ لُ) (ص مر.) (عا.) 1 - پول دار، ثروتمند. 2 - مرد معتبر، بااعتبار


دم گاو (دُ مِ) (اِمر.) گاودم، دوال و تسمه ای که آن را به شکل دم گاو تابند و مانند تازیانه به کار برند


دم گرفتن (دَ. گِ رِ تَ) (مص ل .) 1 - هم آواز شدن . 2 - دست از کار کشیدن برای استراحت و نفس تازه کردن


دم گرگ (دُ مِ گُ) (اِ.) 1 - کنایه از: صبح کاذب . 2 - یکی از منازل قمر؛ شوله، دنبال گرگ، ذنب السرحان


دما (دَ) (اِ.) اندازة گرمی یا سردی یک جسم بر حسب مقیاس های قراردادی


دماء (د) [ ع . ] (اِ.) جِ دم ؛ خون ها


دماثت (دَ ثَ) [ ع . دَماثَة ] (مص ل .) نرم خو شدن، نرم خویی


دمادم (دَ دَ) (ق مر.) لبالب، لبریز


دمادم (دَ دَیا دُ دُ) (ق مر.) پی درپی، لحظه به لحظه


دمار (دَ) [ ع . ] (اِمص .) 1 - تباه، هلاک . 2 - انتقام


دماسنج (دَ. سَ) (اِ.) میزان الحراره، آلتی جهت اندازه گرفتن درجة حرارت


دماغ (د یا دَ) [ ع . ] (اِ.) مغز سر


دماغ (دَ) (اِ.) بینی . ؛ دماغ چاق بودن کنایه از: تندرست و خوشحال بودن . ؛از دماغ فیل افتادن کنایه از: خود را معتبر و والامقام پنداشتن، متکبر بودن . ؛ دماغ کسی سوختن کنایه از: ناکام و ناامید شدن


دماغه (دَ غِ) (اِ.) 1 - هر چیز پیش آمده ای که شبیه دماغ باشد. 2 - پیش رفتگی خشکی در دریا


دمامت (دَ مَ) [ ع . دمامَة ] (مص ل .) 1 - بدمنظر شدن . 2 - زشت رویی


دمامه (دَ مَ یا مِ) (اِ.) نقاره، کوس


دمان (دَ) (ص .) خروشنده، غرنده


دماگوژی (د گُ ژِ) [ فر . ] (اِ.) این واژه از اصل یونانی «دماگوگیا» به معنای «رهبری مردم » گرفته شده است اما رفته رفته در زبان سیاسی امروز معنای عوام فریبی و مردم - فریبی به خود گرفته است


دمبدم (دَ ب یا بَ دَ) (ق مر.) لحظه به لحظه، دمادم


دمبرگ (دُ بَ) (اِمر.) دنبالة باریکی که برگ را به ساقه پیوند دهد


دمبل (دَ ب)(اِمر.)آلتی است که در ورزش های بدنی به خصوص زیبایی اندام به کار رود


دمدمه (دَ دَ مِ) [ ع . دمدمة ] (اِ.) 1 - با خشم سخن گفتن . 2 - شهرت، آوازه . 3 - صدا، آواز. 4 - افسون، مکر


دمدمه دادن ( دمدمه دادن . دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) افسون خواندن، سحر کردن


دمغ (دَ مَ) [ ع . ] (ص .)(عا.)سرشکسته، شرمسار


دمغازه (دُ ز) (اِ.) 1 - بیخ دم . 2 - استخوان میان دم جانور


دمل (دُ مَ یا مَّ) [ ع . ] (اِ.) زخم عفونی شده روی پوست که ورم کرده و در آن چرک و خونابه باشد


دمن (د مَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - ج . دمنه . 2 - در فارسی به معنای دشت و صحرا


دمنده (دَ مَ د)(ص فا.)1 - فوت کننده .2 - وزنده، خروشنده . 3 - نمو کننده


دمنه (د نِ) [ ع . دمنة ] (اِ.) 1 - آثار به جا مانده از خانه و آبادی . 2 - در فارسی به معنی دشت و صحرا


دمه ( دمه .) (اِ.) لبة چیزی مانند دم تیغ


دمه ( دمه .) (اِ.) دم آهنگری


دمه (دَ مِ) (اِ.) باد سخت با برف و سرما


دمور (دُ) [ ع . ] (اِمص .) تباهی، هلاکت


دموکرات (د مُ) [ فر. ] (ص .) طرفدار حکومت دمکراسی


دموکراتیک (د مُ) [ فر. ] (ص نسب .) منسوب به دموکراسی


دموکراسی (د مُ) [ فر. ] (اِمر.) حکومت مردم بر مردم، حکومتی که در آن دولتمردان از طریق مردم یا نمایندگان مردم انتخاب می شوند


دموی (دَمَ) [ ع . ] (ص نسب .) منسوب به دم، خونی


دمپایی (دَ) (اِ.) 1 - کفش راحتی که در خانه به پا کنند. 2 - آن چه که دم پا یا دم در گسترند


دمپختک (دَ پُ تَ) (اِمر.) برنجی که آبکشی نشده باشد و گاه به آن عدس، لوبیا، ماش یا باقلا بیفزایند


دمکش (دَ کِ) (ص فا.) 1 - کمک آوازه خوان، کسی که پس از آوازه خوان دیگر آواز خواند تا او نفسی تازه کند. 2 - تشکچه ای که برای دم کشیدن برنج بر روی دیگ می گذارند


دمگاه (دَ) (اِمر.) 1 - محل کار گذاشتن دم در کنار کوره . 2 - کوره، کوره زرگران و آهنگران و مسگران


دمیدن (دَ دَ)(مص ل .)1 - فوت کردن در چیزی . 2 - وزیدن . 3 - روییدن، سر از خاک درآوردن . 4 - طلوع کردن . 5 - خروشیدن . 6 - خشمگین شدن


دمیده (دَ د) (ص مف .) 1 - فوت کرده، پف کرده . 2 - وزیده . 3 - روییده . 4 - طلوع کرده


دمیم (دَ مِ) [ ع . ] (ص .) بدمنظر، زشت رو


دن ( دن .) (اِ.) فریاد و غوغای توأم با نشاط


دن (دَ) [ ع . ] (اِ.) خم قیراندود که بزرگتر از سبو باشد


دن ژوان (دُ ژُ) [ فر. ] (اِ.) کنایه از: کسی که به زن بارگی و جلب توجه زنان شهرت دارد


دن کیشوت (دُ شُ) [ اسپا. ] (اِ.) کنایه از: کسی که دستخوش آرمان های غیرعملی و توهم - های پهلوانی است


دنائت (دَ ئَ) [ ع . دنائة ] (اِمص .) پستی، نانجیبی


دنان (دَ) (ص فا.) خرامان، رفتار از روی خرامیدن و ناز


دنانیر (دَ) [ ع . ] (اِ.) ج . دینار


دنب (دُ) (اِ.) دم . ؛ دنب کسی را در بشقاب گذاشتن به مسخره کسی را احترام کردن


دنبال (دُ) (اِمر.) 1 - دم، دنب . 2 - عقب یا پس چیزی


دنباله (دُ لِ) (اِمر.) 1 - دم . 2 - دم مانند، هر چیز شبیه به دم . 3 - پی، پس، پیرو، عقب . 4 - بقیة چیزی، پس مانده


دنباله دار ( دنباله دار .) (ص فا.) 1 - هر چیز که دنباله و بقیه داشته باشد. 2 - هر چیز که دارای دم باشد


دنبالچه ( دنبالچه . چِ) (اِمصغ .) آخرین استخوان مهره ای که در انسان از التیام چهار یا پنج مهره به وجود آمده . وجود این استخوان در انسان به جای دم در حیوانات می باشد


دنبره (دَ بَ رِ) نک تنبور


دنبلان (دُ بَ) (اِ.) بیضة چهارپایان حلال گوشت


دنبلان (دُ بَ) (اِمر.)1 - خایة گوسفند. 2 - نوعی قارچ خوراکی


دنبه (دُ ب) (اِ.) 1 - دمبه، جزیی از بدن گوسفند که به جای دم در انتهای خلفی تنة او آویخته و محتوی چربی است . 2 - پیه، چربی . ؛ دنبه گذار کردن نوعی رَمل و جادو برای از میان برداشتن یا آسیب رساندن به کسی . با دُنبه آدمکی درست می کردند و با نیت آسیب رساندن به آن شخص، آدمک را می سوزاندند. ؛ دنبه دادن کنایه از: فریب دادن، فریفتن


دنج (د) (اِ.) (عا.) جای خلوت و آرام


دنح (د) [ معر. عبر. اِرمی . دنحا ] (اِ.) روز ششم ماه کانون الا´خر روزة عید دنح مسیحیان است . گویند که یحیی بن زکریا، در این روز مسیح را در آب معمودیه به نهر اردن غسل تعمید داد


دند (دَ) (ص .) احمق، کودن


دند ( دند .) (اِ.) 1 - استخوان پهلو، دنده . 2 - دندان . 3 - افزاری است جولاهگان را و آن چوبی است دندانه دندانه به عرض پارچه ای که بافند و از هر دندانه تاری می گذرانند


دندان (دَ) [ په . ] (اِ.) بخش سخت و محکم در دهان جانوران که عمل جویدن را انجام می دهد. ؛ دندان کسی گیر کردن کنایه از: عاشق یا خواهان شدن . ؛ دندان تیز کردن کنایه از: آماده یا خواستار به دست آوردن چیزی شدن . ؛ دندان روی جگر گذاشتن کنایه از: شکیبایی کردن . ؛ دندان کندن (کشیدن ) کنایه از: صرف نظر کردن، قطع علاقه کردن


دندان آفریز ( دندان آفریز .) (اِمر.) نک دندان آپریش


دندان آپریش ( دندان آپریش .) (اِمر.) خلال


دندان زدن ( دندان زدن . زَ دَ) 1 - گزیدن . 2 - گاز زدن . 3 - (کن .) خصومت ورزیدن، کینه خواستن . 4 - (کن .) برابری کردن . 5 - (کن .) چسبیدن . 6 - میل کردن، طمع کردن


دندان مزد ( دندان مزد . مُ) (اِمر.) پول یا جنسی که پس از اطعام مساکین به آنان دهند


دندان نمودن ( دندان نمودن . نِ دَ)(مص ل .) خشم نشان دادن، ترسانیدن


دندان نهادن ( دندان نهادن . نَ دَ) (مص م .) کنایه از: 1 - قبول کردن . 2 - رغبت نمودن . 3 - طمع بستن


دندان پزشک ( دندان پزشک . پِ ز) (اِمر.)کسی که دندان رامعالجه کند، طبیب دندان


دندان پزشکی ( دندان پزشکی . دندان پزشکی .) 1 - (حامص .) عمل و شغل دندان پزشک، طبابت دندان . 2 - (اِمر.) مطّب دندان پزشک


دندان گرد ( دندان گرد . گِ) (ص مر.) حریص، سخت گیر در معامله، طمّاع


دندانه (دَ نِ) (اِ.) هر چیز شبیه به دندان


دندنه (دَ دَ نِ یا نَ) [ ع . دندنة ] 1 - (مص ل .) با خود سخن نرم گفتن .2 - (اِ.) صدای مگس و زنبور. 3 - سخن آهسته و زیر لبی که فهمیده نشود


دنده (دَ د) (اِ.) 1 - هر یک از استخوان های خمیدة قفسة سینه که از پشت به مهره ها وصل می شود. 2 - وسیله ای برای حرکت یا تغییر دادن سرعت در اتومبیل . ؛ از دنده چپ بلند شدن کنایه از: سر حال نبودن


دندیدن (دَ دَ) (مص ل .) غرغر کردن، زیر لب با خشم سخن گفتن


دنس (دَ نِ) [ ع . ] (اِ.) 1 - چرکین، پلید، ریمناک . 2 - زشت خوی، بد خلق ؛ ج . ادناس


دنن (دَ نَ) (مص ل .) گوژپشت شدن، خمیده شدن


دنه (دَ نِ یا نَ) (اِمص .) 1 - خوشحالی، شادی . 2 - زمزمة خوشحالی


دنو (دُ نُ) [ ع . ] (مص ل .) نزدیک شدن، نزدیک بودن


دنگ (دَ) (ص .) ابله، کودن


دنگ (دَ یا د) (اِ.) دستگاه قالی کوبی


دنگ و فنگ (دَ گُ فَ) (اِمر.) (عا.) 1 - رفت و آمد، بیا و برو. 2 - تجمل، جاه و جلال


دنگ کسی گرفتن (دَ گِ کَ. گِ رِ تَ) (مص ل .) (عا.) هوس بی موقع برای انجام کاری کردن


دنگال (دَ) (ص .) وسیع، جادار


دنگاله (دَ لِ) (اِمر.) قندیل، آبی که به علت سرمای زمستان، در هنگام چکیدن یخ زده باشد


دنگل (دَ گَ یا گِ) (ص .) 1 - احمق، نادان . 2 - دیوث . 3 - بی اندام


دنگل ( دنگل .) [ تر. ] (اِ.) = دنکل : اجتماع، گرد هم نشستن در مجلس


دنگی (دَ) (ص نسب .) 1 - دنگ کوب . (هوا) 2 - با سر به طرف پایین رفتن هواپیما و مجدد بازگشتن (به وسیلة دستة فرمان )


دنی (دَ یّ) [ ع . ] (ص .) پست، ضعیف


دنیا (دُ) [ ع . ] (اِ.) جهانی که در آن هستیم، کرة زمین . ؛ دنیا را آب ببرد او را خواب می برد کنایه از: الف - به خواب سنگین فرو رفته است . ب - از همه چیز و همه کس غافل است


دنیاوی (دُ) (ص نسب .) منسوب به دنیا؛ دنیایی


دنیدن (دَ دَ) (مص ل .) خرامیدن، بانشاط راه رفتن


دنیی (دُ) [ ع . ] (ص نسب .) منسوب به دنیا، دنیوی


ده (د) [ په . ] (اِ.) روستا، آبادی کوچک


ده (دَ) [ په . ] (اِ.) عدد اصلی پس از نه


ده دلی (دَ د) (حامص .) تشویش، اضطراب


ده دهی (دَ دَ) (ص نسب .) زر و سیم تمام عیار


ده رگه (دَ رَ گِ) (ص مر.) (کن .) 1 - بسیار دلاور و شجاع . 2 - غیرتمند. 3 - کاری، کارآمد


ده نه (دَ نُ) (اِ.) 1 - زیور و آرایش زنان . 2 - نقصان، کاهش . 3 - هر دو چیز که در کیفیت و کمیت به یکدیگر نزدیک باشد. 4 - عدد نود (90 = 9 * 10). تسعین


ده ودار (د هُ) (اِمر.) داروگیر، کروفر


ده وگیر (د هُ) (اِمر.) گیرودار، جنگ


ده پنجی (دَ پَ) (ص نسب .) زر و سیمی که نصف آن با فلز دیگر مخلوط باشد


ده کیا (د) (اِمر.) رئیس ده، دهخدا


دهاء (دَ) [ ع . ] (اِمص .) زیرکی، هوشمندی


دهات (دُ) [ ع . ] (ص .) جِ داهی ؛ زیرکان، هوشمندان


دهاده (د د) (اِمر) زد و خورد، هیاهو


دهار (د) (اِ.) 1 - شکاف کوه . 2 - دره


دهاز (دَ) (اِ.) بانگ، فریاد


دهاق (د) [ ع . ] (ص .) پر، لبریز


دهاقین (دَ) [ معر. ] (اِ.) جِ دهقان ؛ دهقانان


دهان (دَ) [ په . ] (اِ.) = دهن : قسمت مقدم و فوقانی لولة گوارشی که توسط لب ها به خارج باز می شود و در آن اندام های مختلف مانند دندان ها و زبان و غیره وجود دارد. غذا داخل آن می شود و پس از جویده شدن به وسیلة لولة مخصوصی وارد معده می گردد و همچنین صوت از آن خارج می شود. ؛ دهان خود را آب کشیدن کنایه از: استغفار کردن


دهان (دَ هّ) [ ع . ] (ص .) روغن فروش


دهان دره ( دهان دره . دَ رِ)(اِمص .) 1 - گشودن دهان به سبب غلبة خواب یا خماری یا تنبلی . 2 - خمیازه


دهانه (دَ نِ) (اِمر.) 1 - لگام اسب . 2 - مدخل، ورودی


دهباشی (دَ) [ فا - تر. ] (اِمر.) فرماندة ده سرباز


دهخدا (ی ) (د خُ) (اِ.) کدخدا


دهدار (د) (ص فا.) کدخدا


دهر (دَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - روزگار، زمانه . 2 - عهد، دوره


دهره (دَ رَ یا رِ) (اِ.) = داره . دهار: 1 - نوعی حربة دسته دار که دسته اش آهنین و سرش مانند داس است . 2 - داس . 3 - شمشیر کوچک دو د مه که سر آن مانند سر سنان باریک و تیز می باشد


دهری (دَ) [ ع - فا. ] (ص نسب .) کسی که زمان را ازلی و ابدی می داند و همة حوادث را ناشی از زمان می داند، ملحد، طبیعی


دهستان (د هِ) (اِمر.) مجموعة چند ده نزدیک به هم


دهش (د هِ) [ په . ] (اِمص .) بخشش، کرم


دهش (دَ هَ) [ ع . ] (اِ.) سطوت خاصی است که خرد محب را از جهت هیبت محبوب خود مصدوم کند


دهشت (دَ شَ) (اِمص .)1 - سرگشتگی، حیرت . 2 - تعجب، شگفتی . 3 - اضطراب . 4 - ترس، خوف . («دَهَش » از عربی به معنی سرگشتگی، حیرت، سراسیمگی )


دهشت انگیز ( دهشت انگیز . اَ) (ص فا.) ترس آور، وحشت انگیز


دهشتناک ( د شَ) [ ع - فا. ] (ص مر.) خوفناک، ترسناک


دهق (دَ هَ) [ ع . ] (ص .) دو چوب که با آن ساق پا را شکنجه کنند


دهقان (د) [ معر. ] (اِمر.) 1 - صاحب ده . 2 - کشاورز. 3 - روستایی . 4 - حافظ سنن و روایات ایرانی . ج . دهاقنه، دهاقین


دهقنت (دَ قَ نَ) [ ع . دهقنة ] (اِمص .)1 - صاحب ده بودن، دهداری . 2 - ریاست ده، کدخدایی


دهل (دُ هُ) (اِ.) طبل بزرگ، کوس . ؛ دهل دریده کنایه از: رسوا، مفتضح


دهل زن ( دهل زن . زَ) (ص فا.) آن که دهل می نوازد


دهلیز (د) [ معر. ] (اِمر.) راهرو، دالان، ج . دهالیز


دهلیزی ( دهلیزی .) (ص نسب .) 1 - منسوب به دهلیز. 2 - سخن بی معنی، گفتار بی فایده


دهم (دَ هُ) (ص .) عدد ترتیبی برای ده، در مرحلة ده، عاشر


دهمین ( دهمین .) (ص نسب .) در مرحلة دهم، دهمی


دهن (دُ هْ) [ ع . ] (اِ.) 1 - روغن . 2 - چربی . ج . ادهان


دهن چاییدن (دَ هَ. دَ) (مص ل .) (عا.) کنایه از: از عهده برنیامدن، بی پاسخ گذاشتن


دهناء (دَ) [ ع . ] (اِ.) بیابان، فلات


دهه (دَ هِ) (اِمر.) 1 - ده واحد از چیزی . 2 - ده روز از ماه . 3 - هر ده سال


دهور (دُ) [ ع . ] (اِ.) جِ دهر


دهکده (د کَ د) (اِمر.) ده، قریه، روستا


دهگان (د) (اَمر.) نک دهقان


دهیاء (دَ هْ) [ ع . ] (ص .) سخت، شدید، بلای سخت


دو چند (دُ. چَ) (ق مر.) مضاعف، دو برابر


دو ( دو .) (اِمص .) راه رفتن به سرعت، دویدن


دو زانو شدن (دُ. شُ دَ) (مص ل .) کنایه از: مؤدبانه نشستن در برابر کسی که مقام بالاتری دارد. مقابلِ مربع نشستن


دو رنگ (دُ رَ) (ص مر.) 1 - هر چیزی که دارای دو رنگ باشد، ابلق . 2 - منافق، مزور


دو (دُ)(اِ.)نوبت، نوبت بازی در قمار و مانند آن


دو برادران (دُ. بَ دَ) (اِمر.) دو ستارة روشن که بر سینة دب اصغر است ؛ فرقدان


دو به هم زن (دُ. ب. هَ. زَ) (ص مر.) فتنه گر


دو به هم زنی ( دو به هم زنی .) (حامص .)ایجاد اختلاف و نزاع کردن


دو تا (دُ) (ص مر.) دولا، خمیده


دو ترکه ( دو ترکه . تَ کِ) (ق مر.) به صورت دو نفر که پشت سر یکدیگر و با هم بر اسب، دوچرخه یا موتور سوار شده اند


دو خواهر (دُ خا هَ) (اِمر.) دو ستارة شعرای شامی و شعرای یمانی


دو دل (دُ. د) (ص مر.) مردد، بی ثبات


دو دلی ( دو دلی .) (حامص .) شک و تردید


دو پهلو (دُ. پَ) (ص مر.) کنایه از: دارای دو مفهوم متفاوت


دوآتشه ( دوآتشه . تَ ش ) (ص .) 1 - دو بار پخته شده یا در معرض آتش قرار گرفته . 2 - کاملاً برشته . 3 - دو بار تقطیر شده : عرق دو آتشه . 4 - تند و افراطی


دوئل (دُ ئِ) [ فر . ] (اِ.) جنگ تن به تن بین دو تن به تلافی توهین و اعادة حیثیت


دوا (دَ) [ ع . دواء ] (اِ.) 1 - دارو. ج . ادویه . 2 - (عا.) مواد مخدر


دواب (دَ بْ یا بّ) [ ع . ] (اِ.) جِ دابه ؛ چهارپایان، حیوانات بارکش


دوات (دَ) [ ع . ] (اِ.) ظرفی که در آن مرکب ریزند


دواتگر (دَ گَ) [ ع - فا. ] (ص .) 1 - کسی که دوات می سازد؛ دویت گر. 2 - کسی که سماور و سینی و ظروف دیگر سازد. 3 - کسی که اشیاء فلزی را لحیم کند


دواج (دَ) [ طبر. ] (اِ.) لحاف، روانداز


دوادو (دَ دَ وْ) (ق مر) 1 - دوندگی . 2 - مجازاً سعی، کوشش


دوار (دَ وّ) [ ع . ] (ص .) بسیار گردنده


دوار (دَ یا دُ) [ ع . ] (اِ.) گردش سر، سرگیجه


دواری (دَ) (اِ.) مسکوک طلای رایج در قدیم که هر یک از آن معادل پنج «شیانی » بود (شیانی زری بود از طلای ده هفت به وزن یک درهم )


دوازده امامی ( دوازده . اِ) (اِمر.) مسلمان شیعه معتقد به امامت علی بن ابی طالب و یازده فرزند و فرزند زاده اش


دوازده (دَ دَ) (اِ.) عدد اصلی میان یازده و سیزده


دواعی (دَ) [ ع . ] (اِ.) جِ داعیه ؛ سبب ها، انگیزه ها


دوال پا ( دوال .) (ص مر.) کسی که پاهایش لاغر و دراز مانند دوال باشد


دوال (دَ) [ په . ] (اِ.) 1 - تسمه . 2 - تازیانة چرمی . ؛ بر طبل کسی دوال زدن کنایه از: از شهرت کسی استفاده کردن


دوالک (دَ لَ) (اِمصغ .) دوال کوچک و کوتاه


دوالک باختن ( دوالک باختن . تَ) (مص ل .) حیله ورزیدن، مکر کردن


دوالک باز ( دوالک باز .) (ص .) حیله گر


دوالی (دَ) (ص .) 1 - (کن .) رام، اهلی . 2 - حیله گر، مکار. 3 - شعبده باز


دوام (دَ) [ ع . ] (اِمص .) 1 - پایداری، ثبات . 2 - استمرار، همیشگی


دوان (دَ) (ص فا.) دونده، در حال دویدن


دواندن (دَ دَ) (مص م .) دوانیدن


دوانه (دَ نِ) (ق .) شتابان، دوان


دوانیدن (دَ دَ) (مص م .) 1 - کسی یا جانوری را به دویدن واداشتن، اسب را به تاخت درآوردن . 2 - بیرون کردن


دواهی (دَ) [ ع . ] (اِ.)جِ داهیه  - کارهای سخت، امور عظیم . 2 - بلاها


دواوین (دَ) [ معر. ] (اِ.) جِ دیوان


دوایر (دَ یِ) [ ع . دوائر ] (اِ.) جِ دایره


دوبال (دُ) [ قس . دوبل ] (اِ.) مکر، حیله


دوبرجی (دُ بُ) (ص مر.) 1 - کبوتری که در کبوترخان مقیم نماند. 2 - کنایه از: زن بلهوس، روسپی


دوبل (دُ بَ) (ص .) بی وفا


دوبل (دَ یا دُ بَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - خوک نر. 2 - خر کوچک اندام


دوبل [ فر . ] (ص .) دو برابر، مضاعف


دوبلاژ [ فر. ] (اِ.) برگرداندن مکالمة فیلم از زبانی به زبانی دیگر


دوبله (بْ لِ) [ فر. ] (اِ.) 1 - فیلم ترجمه شده، دوبلاژ. 2 - توقف اتومبیلی به موازات اتومبیل دیگر. 3 - به شکل دو برابر


دوبلور (لُ) [ فر. ] (ص . اِ.) آن که در برگردان فیلم به زبان دیگر به جای هنرپیشة اصلی حرف می زند


دوبلکس (لِ) [ ازفر. ] (ص .) 1 - دارای اتاق هایی در دو طبقه با یک پلکان داخلی . 2 - دارای دو واحد جداگانه در یک دستگاه که هر یک می تواند جداگانه به کار افتد


دوبنده (دُ بَ د) (اِ.) لباس مخصوص کشتی به شکل شلوارکی متصل به بالاتنه ای رکابی


دوبیتی (دُ ب) [ فا - ع . ] (ص نسب .) 1 - شعری دارای دو بیت یا چهار مصراع که مصراع های اول و دوم و چهارم دارای یک قافیه هستند. 2 - یکی از گوشه های چهارگاه


دوبین (دُ) (ص فا.) لوچ، کسی که اشیاء را دوتا می بیند


دوتخمه ( دوتخمه . تُ مِ) (ص مر.) 1 - هر گیاه و جانور که از دو جنس مختلف بوجود آمده باشد. 2 - مولودی که پدر او سیاه و مادرش سفید باشد یا بعکس ؛ دو تیره . 3 - حرامزاده، خشوک


دوتهی ( دوتهی . تَ) (ص مر.) لباس آستر شده


دوجین (دُ) [ فا - فر . ] (ق مر.) دوازده عدد از یک شی ء، بستة دوازده تایی


دوحه (دَ حِ) [ ع . دوحة ] (اِ.) درخت بزرگ و پرشاخه


دوخاتون (دُ) [ فا - تر. ] کنایه از: 1 - دو سیاهی چشم، م ردمک های چشم . 2 - آفتاب و ماه


دوخت (مص مر.) دوختن . ؛ دوخت ُ دوز دوختن


دوختن (تَ) [ په . ] 1 - دو تکه پارچه را به وسیلة سوزن و نخ به هم پیوستن . 3 - با تیر یا نیزه درع و زره را به بدن دشمن پیوستن


دود [ په . ] (اِ.) جسمی تیره و بخاری شکل و شبیه ابر که به سبب سوخت اشیاء پدید آید و به هوا رود. ؛ دود از بینی برآمدن کنایه از: غمگین شدن، خشمگین شدن . ؛ دود از کنده بلند شدن کنایه از: از ریشه مایه گرفتن، از اصل بزرگتر سرچشمه گرفتن 1


دودآهنگ (هَ) (اِمر.) دودکش، تنوره


دودمان (د) (اِمر.) خاندان، طایفه


دوده (د) [ په . ] (اِمر.) 1 - دودمان . 2 - ماده ای سیاه و نرم که از دود مواد نفتی، حاصل شود


دودوزه بازی کردن (دُ. ز. کَ دَ) (ص مر.) کنایه از: با هر دو طرف معامله یا مبارزه همدست شدن و هر دو را فریب دادن


دودکش (کِ) (ص فا. اِ.) 1 - آن چه که دود را کشد. 2 - لوله و منفذی که دود از آن بالا رود مانند لوله مطبخ، حمام، بخاری و غیره


دودگون (ص مر.) تیره، تار


دور [ په . ] (ص .) آن چه از ما فاصله ای زمانی یا مکانی دارد


دور (دُ) [ ع . ] (اِمص .) 1 - گردش . 2 - حرکت دورانی چیزی . 3 - نوبت . 4 - پیرامون، محیط . 5 - عصر، زمان


دوراغ (اِ.) دوغ و ماستی که آب آن را کشیده باشند


دوران (دَ وَ) [ ع . ] (اِمص .) گردش، چرخش


دوران (دُ) (اِ.) روزگار، عهد، دوره، عصر


دوراندیش (اَ) (اِ.) (ص فا.) 1 - عاقبت اندیش . 2 - محتاط


دیمه (مِ یا مَ) (اِ.) روشنی، ضیاء


دورباش (اِمر.) 1 - نیزه ای دوشاخه با چوبی جواهرنشان که در قدیم پیشاپیش شاهان می برده اند تا مردم بدانند که پادشاه می آید و خود را به کنار کشند. 2 - تبرزین


دوربین (اِ.) نوعی وسیله برای گرفتن عکس یا فیلم برداری یا دیدن اجسام دور


دوربین 1 - (ص فا.) عاقبت اندیش . 2 - نوعی بیماری چشم که شخص دور را بهتر می بیند


دورنما (نَ) (ص فا.) (اِمر.) 1 - پردة نقاشی یا عکس که منظره ای دور رانشان دهد. 2 - منظره، چشم انداز


دورنویس (نِ) (اِ.) نک فاکس


دورنگار (نِ) (اِ.) نک فاکس


دوره (دُ رِ) [ ع . دورة ] (اِمص .) مدت زمان معین


دوره کردن ( دوره کردن . کَ دَ) (مص م .) 1 - درس را مرور کردن . 2 - محاصره کردن


دورو (دُ) 1 - (ص .) دارای پشت و روی یکسان . 2 - (عا.) دارای رفتار ریاکارانه، منافق


دورگه (دُ رَ گِ) (ص مر.) انسان یا جانوری که پدر و مادرش از دو نژاد باشند


دورگیر (دُ یا دَ) [ ع - فا. ] (ص فا.) 1 - ساقی . 2 - میخواره . 3 - کنایه از: پادشاه


دوری (دُ) [ ع - فا. ] 1 - (ص نسب .) دورانی . 2 - (اِمر.) بشقاب بزرگ مقعر


دوز (ری . اِفا.) 1 - در ترکیب به معنی «دوزنده » می آید: 2 - (عا.) کلک، حقه بازی ؛ دوز ُ کلک حقه بازی و تقلب


دوز و کلک (زُ کَ لَ) (اِمر.) (عا.) حیله، توطئه


دوز چیدن (دَ) (مص ل .) توطئه چیدن، کَلَک زدن


دوزخ (زَ) [ په . ] (اِمر.) جهنم


دوزکومی (حامص .) (عا.) نک دوستکامی


دوس (دُ یا دَ) [ ع . ] 1 - (مص م .) پامال کردن چیزی را. 2 - پست کردن . 3 - صیقل دادن (شمیشر و جز آن ). 4 - زدودن . 5 - (اِمص .) پستی، خواری


دوسانیدن (دَ)(مص م .) 1 - چسبانیدن . 2 - خود را به کسی وابستن


دوست (ص .) 1 - یار، همدم . 2 - عاشق . 3 - معشوق


دوستاق بان [ تر - فا. ] (ص مر.) زندانبان


دوستدار (ص مر.) یار مهربان، دوست موافق


دوستکام (ص مر.) 1 - یار مهربان . 2 - معشوق


دوستکامی (اِ.) ظرف بزرگ مسی پایه دار که در آن شراب یا نوشیدنی ریخته در مجالس می گذارند


دوستکامی (حامص .) با دوستان یا به یاد ایشان شراب خوردن


دوستگان (تَ) (اِ.) معشوق


دوسره (دُ سَ رِ) (ص مر.) دو طرفه، دو جهتی : بلیط دو طرفه


دوسنده (سَ د) (ص فا.) 1 - چسبناک، چسبنده . 2 - زمینِ لیز


دوسیدن (دَ)(مص ل .)چسبیدن، چسبیدن برای مکیدن


دوسیه (دُ س یِ) [ فر. ] (اِ.) پرونده


دوش [ په . ] (اِ.) کتف، شانه


دوش [ په . ] (ق .) شب گذشته


دوش (اِ.) آلتی مشبک مانند سر آب پاش که در گرمابه به شیر آب بندند و در زیر آن شستشو کنند. ؛ دوش گرفتن : حمام کردن


دوشا 1 - (ص فا.) دوشنده . 2 - (ص .) قابلِ دوشیدن . 3 - هر حیوانی که شیر دهد


دوشاب (اِمر.) 1 - انگور. 2 - شیرة انگور


دوشس (ش ) [ فر. ] (اِ.) زن دوگ


دوشنبه (دُ شَ ب) [ فا - عبر. ] (اِمر.) روز سوم از ایام هفته


دوشه (ش ) (اِمر.) ظرفی که در آن شیر بدوشند


دوشک (شَ) [ تر. ] (اِ.) توشک، تشک


دوشیدن (دَ) [ په . ] (مص م .) بیرون آوردن شیر از پستان


دوشیزه (ز) (اِمصغ .) دختر، دختر شوهر نکرده


دوشین (ش ) (ص نسب .) دیشبی


دوغ (اِ.) ماستی که در آن آب ریخته و به هم زده باشند. ؛ دوغ ُ دوشاب برای کسی فرق نداشتن کنایه از: خوب و بد را تمیز ندادن


دوغاب (اِمر.) 1 - آب دوغ . 2 - هر چیزی که در آن آب ریزند تا همچون دوغ سفید و آبکی شود. 3 - آب مخلوط با آهک که با آن دیوارها را رنگ کنند


دوغبا (اِمر.) آشی که در آن ماست ریزند، آش ماست


دوغو (اِمر.) ته نشستی که پس از گداختن روغن و کره در ته ظرف باقی ماند


دوقلو (دُ) [ تر. ] (ص مر.) = دوغلو: دو کودک که همزمان از یک شکم زاییده شوند


دول (دَ وَ) (اِ.) (عا.) مماطله، تأخیر در اجرای امری


دول (دُ) (اِ.) 1 - ظرف چرمین یا فلزی که با آن آب کشند. 2 - ظرفی که در آن شیر دوشند. 3 - سبد. 4 - برج دلو. 5 - (کن .) آلت رجولیت


دول (دُ وَ) [ ع . ] (اِ.) جِ دولت


دولاب (اِمر.) 1 - چرخ چوبی با ریسمان و سطل که به وسیلة آن از چاه آب کشند. 2 - گنجة کوچک دردار که توی دیوار درست کنند


دولت ( دولت .) [ ع . ] (اِ.) 1 - حکومت، سلطنت، هیئت وزیران . 2 - سعادت، طالع . 3 - جاه، مکنت . 4 - مدد، کمک


دولت (دُ لَ) [ ع . دولة ] (اِمص .) 1 - گردش خوشبختی و ثروت و دارایی از شخصی به شخص دیگری . 2 - نیکبختی، خوش اقبالی


دولتخواه ( دولتخواه . خا) [ ع - فا. ] (ص .) 1 - طرفدار حکومت . 2 - خیراندیش، خیرخواه


سیه کار (یَ) (ص .) نک سیاهکار


دولتمند ( دولتمند . مَ) [ ع - فا. ] (ص مر.)1 - خوشبخت سعادتمند. 2 - توانگر، ثروتمند


دولتی (دُ لَ) [ ع - فا. ] (ص نسب .) 1 - وابسته به حکومت، قدرتمند. 2 - سعادتمند


دولچه (چِ یا چَ) (اِمصغ .) دول کوچک، ظرف آب (اعم از بلوری، چینی و مسی ) پارچ


دولک (دُ لَ) (اِ.) چوب بزرگ در بازی «الک دولک »؛ مق . الک


دوما [ روس . ] (اِ.)مجلس نمایندگان ملت در کشور روسیه


دومان [ مغ . دومن ] (اِمر.) طوفان


دومیخ (دُ) (اِمر.) کنایه از: قطب شمال و قطب جنوب ؛ قطبین


دومینو (دُ نُ) [ انگ . ] (اِ.) نوعی بازی به وسیلة مهره


دون (ص .) فرومایه، پست


دون (ق .) پایین، فرود


دونگ (دَ وَ) (اِ.) (عا.) دروغ، نیرنگ


دوومیدانی (دُ. وَ مِ) (اِمر.) مسابقه ورزشی شامل چند رشته مانند: اقسام دو، پرش و پرتاب


دوپینگ (دُ) [ انگ . ] (اِ.) استفادة ورزشکار از داروی نیروزا و تقویتی پیش از شرکت در مسابقه، زورافزای (فره )


دوپیکر ( دوپیکر . پِ کَ) (اِ.) جوزا، سومین برج از برج های دوازده گانه که خورشید در حرکت ظاهری خود در خردادماه در این برج دیده می شود


دوچرخه (دُ چَ خِ) (اِمر.) نوعی وسیلة نقلیه دارای دو چرخ یکی در عقب و یکی در جلو، و دو رکاب و یک زنجیر که با فشار رکاب به وسیلة پا زنجیر به گردش در می آید و در نتیجه این وسیله به حرکت درمی آید


دوک (اِ.) آلتی که با آن نخ ریسند


دوک [ فر. ] (اِ.) یکی از القاب اشراف اروپا


دوکارد (دُ) (اِمر.) مقراض، جلمان


دوگانه (دُ نِ) (اِ.) دو جام شراب که پیاپی خورند


دوگاه (دُ) (اِمر.) اولین شعبه از شعب بیست و چهارگانة موسیقی است و آن از اسامی دساتین است که پارسیان نهاده اند


دوی (دَ) [ ع . ] (ص .) 1 - مریض، ناخوش . 2 - آن که ملازم مکانش باشد. 3 - آن چه باطنش فاسد باشد. مکان دوی : 1 - ناموافق برای صحت بدن . 2 - مکار، حیله گر


دویدن (دَ دَ) [ په . ] (مص ل .) رفتن به تعجیل، شتابان تاختن


دویک (دُ یَ) (اِمر.) 1 - کنایه از: دم آخر مردن . 2 - بحر سوم از هفده بحر اصول موسیقی . 3 - نشان دادن هر یک از دو طاس یک خال را در بازی تخته نرد


دّر یتیم (دُ رِّ یَ) [ ع . ] (ص مر.) گوهر نایاب و یگانه


دپارتمان (د تِ) [ فر. ] (اِ.) بخش سازمان یافتة اداری، بخش یا قسمتی از یک مؤسسه (فره )


دپو (د پُ) [ فر. ] (اِ.) 1 - انبار اجناس، مخزن . 2 - محل تجمع وسایل و افراد یا نیروها برای انجام کاری . 3 - کارگاه تعمیر و توقف لکوموتیو و نگه داری تجهیزات و انباشت پارسنگ، آمادگاه (فره )


دچار (دُ) (اِ.) برخورد ناگهانی، تصادم ناگهانی


دچار ( دچار .) (ص .) گرفتار، مبتلا


دژ (د) = (اِ.) دز: حصار، قلعه


دژ (دُ) [ په . ] پیشوندی که در آغاز کلمات به معنی بد و زشت آید: دژآگاه، دژخیم


دژآباد ( دژآباد .) (ص مر.) خشمگین، غضبان


دژآلود ( دژآلود .) (ص مف .) 1 - خشمگین . 2 - بدخُلق، تندخو


دژآهنگ ( دژآهنگ . هَ) (ص مر.) نک دژآگاه


دژآگاه ( دژآگاه .) (ص مر.) 1 - بَددل، بداندیش . 2 - بدخوی . 3 - به خشم آمده


دژبان (د) (اِمر.) 1 - نگاهبان دژ، کوتوال . 2 - هر یک از افراد دژبانی


دژبانی ( دژبانی .)(حامص .)نگاهبانی دژ، کوتوالی


دژبانی ( دژبانی .)(اِمر.) بخشی کوچکی از سازمان ارتش که وظیفة مراقبت از اعمال افسران و سربازان را به عهده دارد


دژبراز (دُ. بُ) (ص مر.) 1 - بدنما، نازیبا. 2 - زشت خو، خام طمع


دژبرو ( دژبرو . بُ) (ص مر.) 1 - بدخو، زشت . 2 - خشم آلود، غضبناک


دژخیم ( دژخیم .) (ص مر.) 1 - بدنهاد، زشتخو. 2 - جلاد، زندان بان


دژدار ( دژدار .) (ص فا.) نگاهبان قلعه


دژم (دُ ژَ) (ص مر.) 1 - افسرده، دلتنگ . 2 - خشمگین، آشفته


دژمان (دُ) (ص مر.) متأسف، اندوهگین


دژنام (دُ) (ص مر.) دشنام، فحش


دژوان (دُ ژْ) (اِ.) دریغ، افسوس


دژپسند ( دژپسند . پَ سَ)(ص فا.) بدپسند، دشوار - پسند


دژپیه ( دژپیه . یِ) (اِمر.) غده های زیرپوستی


دژک (دُ ژَ) (اِمصغ .) 1 - غده . 2 - آبله، تاول


دژکام (دُ) (ص مر.) 1 - اندوهگین، تلخ کام . 2 - خشمگین . 3 - زاهد، پرهیزکار


دک (دَ) (اِ.) گدا. 2 - (ص .) گدایی


دک ( دک .) (اِ.) سر، رأس


دک ( دک .) 1 - (اِ.) پی دیواری که چینه بر بالای آن نهند، پایه، بنیان . 2 - (ص .) محکم، استوار


دک ( دک .) [ ع . ] (مص م .) 1 - ویران ساختن ساختمان و دیوار، کوبیدن . 2 - هموار ساختن پستی و بلندی زمین . 3 - دفع کردن


دک زده (دَ زَ د) (ص مف .) کسی که ریش و سبیل و مژه و ابرو را تراشیده باشد؛ چار ضرب زده


دک و پوز (دَ کُ پُ) (اِمر.) (عا.) سر و پوز، دک و دهان


دک کردن (دَ. کَ دَ) (مص م .) (عا.) کسی را با ترفند از جایی راندن


دکا گرم (د. گِ رَ) [ فر. ] (اِمر.) وزنی است معال ده گرم


دکالیتر (د) [ فر. ] (اِمر.) مقیاسی است معادل ده لیتر


دکان (دُ کّ) [ ع . ] (اِ.) مغازه، فروشگاه . ج . دکاکین . ؛درِ دکان کسی تخته شدن کنایه از: بازار کسی بی رونق شدن


دکاکین (دَ) [ ع . ] (اِ.) جِ دکان


دکتر (دُ تُ) [ فر. ] (اِ.) 1 - کسی که بالاترین مراحل علمی را طی کرده و در رشته ای به درجة اجتهاد رسیده باشد. 2 - پزشک، داروساز


دکترا ( دکترا .) [ فر. ] (اِ.) درجة دکتری، اجتهاد


دکترین (دُ تُ رِ یْ) [ فر. ] (اِ.) نظریه، فکر، اندیشه


دکش (دَ کِ) (ص .) (عا.) سست و بلند قد (شخص )


دکل (دَ کَ) (اِ.) 1 - تیر بلندی در عرشة کشتی که بادبان را بر آن نصب کنند. 2 - تیر بلند فلزی یا چوبی برای نگه داشتن چیزی در ارتفاع


دکل ( دکل .) (ص .) = دگل : 1 - زمخت، گنده . 2 - امردی که ریش او تمام برنیامده باشد و دست و پای بزرگ و گنده داشته باشد


دکلته (د کُ تِ) [ فر. ] (ص . اِ.) لباس زنانه که قسمت بالاتنة آن باز است


دکلمه (د لَ مِ) [ فر. ] (اِ.) خواندن مطلبی با صدایی بلند و حالتی تأثیرگذار


دکه (دَ ک ِّ یا ک َّ ) (اِ.) بز کوهی، تکه


دکه ( دکه .) [ ع . دکة ] 1 - دکان کوچک . 2 - از ادات تمسخر و توهین


دکور (د کُ) [ فر. ] (اِ.) 1 - مجموعة اشیاء و اثاثیه در صحنة نمایش و مانند آن . 2 - مجموعة وسایل و اثاثیة خانه


دکوراسیون (د کُ یُ) [ فر . ] (اِ.) 1 - عمل تزیین ص حنة نمایش یا سینما. 2 - منظرة یک صحنه


دکوپاژ (د کُ) [ فر. ] (اِمص .) بخش بندی نماهای یک فیلمنامه و ذکر جزییات فنی فیلم


دکیسه (دَ کّ س ) (ا ِ صت .) (عا.) از ادات تمسخر و توهین


دگراندیش (د گَ اَ) (ص .) دارای اندیشة متفاوت با اندیشة حاکم بر جامعه


دگردیسی (د گَ)(حامص .) بعضی دگرگونی ها در برخی حیوانات در طول مراحل رشد


دگش (دَ گِ) [ تر. ] (اِ.) عوض کردن


دگم (دُ) [ فر . ] (ص فا.) 1 - آن که متعصب در عقاید خود است . 2 - در سیاست در مورد کسانی به کار می رود که بدون دلیل و پایه و اساسی روی عقاید خود پافشاری می کنند


دگمه (دُ مِ) (اِ.) = دکمه . تکمه : پولکی که روی بعضی از نقاط لباس جهت زیبایی و یا برای وصل کردن دو قسمت آن می دوزند


دگنگ (دَ گَ نَ) (اِ.) نوعی چماق زرین که در زمان صفویه و قاجاریه، مأمورین تشریفات به دست می گرفتند


دی (د یْ) (اِ.) 1 - دهمین ماه هر سال شمسی . 2 - نامِ روزهای هشتم، پانزدهم و بیست و سوم هر ماه شمسی


دی ( د) [ په . ] (ق .) 1 - روز گذشته، دیروز. 2 - شب گذشته


دی . وی . دی . [ انگ D.V.D . ] (اِ.) نوعی دیسک فشرده که با سیستم دیجیتال قابل ضبط و پخش است و تصاویر را با دقت بیشتری نشان می دهد


دی به آذر (دَ. ب. ذَ) (اِمر.) نام روز هشتم از هر ماه شمسی


دی به مهر (دَ. ب. مِ) (اِمر.) 1 - نامِ روز پانزدهم از هر ماه شمسی . 2 - جشنی که در روز پانزدهم ماه دی برپا می کنند


دیابت (ب) [ فر. ] (اِ.) مرضی که به واسطة زیاد شدن مقدار قند خون تولید می گردد که موجب تشنگی مفرط و فزونی تولید پیشاب می شود، بیماری قند (فره )


دیار (دَ یّ) [ ع . ] (اِ.) کس، کسی


دیار ( دیار .) [ ع . ] (ص .) دیرنشین، ساکن دیر و صومعه