سربازخانه ( سربازخانه . نَ یا نِ) (اِمر.) محلی که سربازان در آن جا تعلیمات نظامی ببینند


سربال (س ) [ ع . ] (اِ.) 1 - پیراهن، قمیص . 2 - پوشاک، جامه ؛ ج . سرابیل


سربتو (سَ. ب) (ص مر.) 1 - سربه زیر، کم - حرف . 2 - متفکر. 3 - حیله گر


سربخش ( سربخش . بَ) (ص مف .) بهره، قسمت


سربرغ (سَ بَ) (اِمر.) جایی که آب از چشمه یا رودخانه در تالاب و برغ رَوَد و در آن جا جمع گردد


غندش (غُ د) (اِ.) پنبة گلوله شده


سربرگ ( سربرگ . بَ) (اِمر.) 1 - کاغذی که نام و مشخصات یک مؤسسه یا شخص بر بالای آن چاپ شده است . 2 - بخش بالایی و جدا شدنی ورقه های امتحانی که امتحان شونده نام و مشخصات خود را بر آن می نویسد


سربسته ( سربسته . بَ تَ یا تِ) (ص مف .) مخفی، پوشیده


سربسر ( سربسر . ب. سَ) (ق مر.) 1 - همه، سراسر. 2 - برابر


سربلند ( سربلند . بُ لَ) (ص مر.) 1 - سرافراز. 2 - آبرومند، عالی


سربند ( سربند . بَ) (اِمر.) 1 - روسری زنان . 2 - شال و دستار مردانه . 3 - آن چه سر را با آن ببندند


سربه مهر ( سربه مهر . ب مُ) (ص مر.) دست نخورده


سربها ( سربها . بَ) (اِمر.) خون بها، دیه


سربیله ( سربیله . لَ یا لِ) (اِمر.) پیکان پهن، تیر دو شاخه، بیلک هم گویند


سربینه ( سربینه . نَ یا نِ) (اِمر.) رخت کن حمام


سرتابیدن ( سرتابیدن . دَ) (مص ل .) نافرمانی کردن


سرتافتن ( سرتافتن . تَ) (مص ل .) سرپیچی کردن


سرتق (س تِ) (ص .) (عا.) پُررو، لجوج


سرتیر (سَ) (ق مر.) تند، سریع


سرتیز ( سرتیز .) (ص مر.) زود خشم، تندخو


سرتیپ (سَ) (اِمر.) درجه ای در نظام، بالاتر از سرهنگ


سرج (سَ) [ ع . ] (اِ.) زین، زین اسب


سرجغرات (سَ جَ) (اِمر.) سرشیر


سرجمع (سَ جَ) [ فا - ع . ] 1 - (ق .) جمعاً، روی هم رفته . 2 - (اِ.) جزو. 3 - (ص .) برگزیده، نخبه


سرجمله (سَ. جُ لِ) [ فا - ع . ] 1 - (ق .) به طور کلی، جملگی . 2 - (ص .) برگزیده، بهترین


سرجنبان ( سرجنبان . جُ) (ص فا.) بزرگتر صنف یا طایفه، سردسته


سرجه (سَ جَ یا جِ) (اِ.) کاسة مسین گردی که در ته آن سوراخی است و آن کاسه را در کاسة بزرگتری که پر از آب است قرار دهند و به عنوان ساعت آبی از آن استفاده می کنند


سرجوخه ( سرجوخه . خَ یا خِ ) (اِمر.) نظامی ای که یک جوخه را اداره کند، و آن پایین ترین درجة نظامی است


سرحال ( سرحال .) (ص مر.) (عا.) خوشحال، شاد


سرحان (س ) [ ع . ] (اِ.) گرگ ؛ ج . سراحین


سرحد ( سرحد . حَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) مرز. ج . سرحدات


سرحددار ( سرحددار . حَ) [ فا - ع . ] (ص فا.) مرزبان


سرخ (سُ) [ په . ] (اِ.) رنگ قرمز


سرخ رگ (سُ. رَ) (اِمر.) شریان، رگ جهنده، رگی که خون را از قلب به قسمت های مختلف بدن می رساند


سرخ شدن (سُ . شُ دَ) (مص ل .) 1 - کنایه از: خشمگین شدن . 2 - شرمسار شدن


سرخاب (سُ) (اِمر.) ماده ای سرخ رنگ که زنان به گونة خود مالند، گلگونه


سرخابی ( سرخابی .) (ص . اِ.) 1 - مربوط به سرخاب . 2 - رنگ سرخ مایل به بنفش که از ترکیب مساوی رنگ های قرمز و آبی ساخته می شود. 3 - صورتی مایل به قرمز


سرخاره (سَ رَ یا رِ) (اِ.) 1 - سوزن زرینی که زنان به جهت زینت بر سر زنند و مقنعه را با آن بر لچک بند کنند تا نیفتد. 2 - پنجه مانندی از استخوان که بدان تن را خارند


سرخاریدن (سَ. دَ) (مص ل .) کنایه از: تعلل ورزیدن


سرخانه (سَ نِ یا نَ) (ص مر.) 1 - کمال هر چیز؛ حد نصاب . 2 - آواز بلند. ؛ داماد سرخانه دامادی که در خانة پدر و مادر عروس زندگی کند


سرخجه (سُ خِ جِ) (اِمصغ .) بیماری ای حاد و ساری که با دانه های سرخ رنگی روی پوست همراه است، سرخک


سرخر (سَ. خَ) (ص مر.) (عا.) مزاحم، سربار


سرخرمن (سَ خَ مَ) (اِمر.) حقوق و عوارضی که کدخدا از رعایا می گیرد


سرخس (سَ رَ) (اِ.) گیاهی است از ردة نهان - زادان آوندی که سردستة گروهی از آن ها به نام گروه سرخس ها می باشد. این گیاه دارای ساقه های زیرزمینی است که از فواصل مختلف آن برگ های هوایی خارج می شوند


سرخوان (سَ خا) (ص فا.) = سر خواننده : 1 - خواننده ای که به خواندن آغاز کند. 2 - کسی که پیش خوانی کند و دیگران ذکر گویند؛ سرذاکر. 3 - فاتحه که بر سر قبر مردگان خوانند


سرخوانی ( سرخوانی خا) 1 - (حامص .) خواندن آواز پیش از آواز دیگران . 2 - سرودگویی، تغنی . 3 - خواندن سرنوشت کسان . 4 - پیش - خوانی تا دیگران ذکر گویند. 5 - استهزاء، تمسخر. 6 - فاتحه خوانی بر سر قبور مردگان . 7 - (اِ.) ابتدای خوانندگی، پیش درآمد


سرخور (سَ) (ص فا.) آن که بدقدم است و اطرافیانش زود می میرند


سرخوش (سَ)(ص مر.) خوشحال، شادمان


سرخک (سُ خَ) (اِ.) مرضی عفونی واگیر و همه گیر که مصونیت می دهد


سرخیل ( سرخیل . خِ) (ص مر. اِمر.) آن که در رأس خیل قرار دارد، سردسته


سرد (سَ) [ په . ] (ص .) 1 - خنک، دمای کم . 2 - بی مِهر. 3 - سخن بی مزه، بی معنی


سرد شدن ( سرد شدن . شُ دَ) (مص ل .) کنایه از: 1 - مردن . 2 - ناامید شدن


سرد یافتن (سَ. تَ) (مص ل .) سرد شدن، احساس سرما کردن


سرداب (سَ) (اِمر.) اطاقی در زیر زمین خانه برای استفاده از خنکی آن در تابستان برای نگهداری غذا و چیزهای فاسد شدنی


سردابه (سَ بَ یا ب) (اِمر.) نک سرداب


سردار (سَ) [ په . ] (ص فا.) فرمانده قشون، سالار


سرداری ( سرداری .) (ص نسب .) نوعی لباس بلند مردانه که پشتش چین داشته روی لباس های دیگر می پوشیدند


سرداری ( سرداری .) (حامص .) سالاری، مهتری


سرداور ( سرداور . وَ) (ص مر. اِمر.) داور سوم است که طرفین دعوی مشترکاً او را تعیین می کنند، حکم مشترک


سردبیر (سَ. دَ) (اِمر.) شخصی که مقالات و اخبار روزنامه یا مجله زیر نظر او تهیه و تنظیم شود


سردر ( سردر . دَ) (اِمر.) بالای در، آستانة خانه


سردرختی ( سردرختی . د رَ) (اِمر.) هر میوه ای که از درخت به دست آید مثل سیب وگلابی و زردآلو


سردرگم ( سردرگم . دَ . گُ) (ص مر.) سرگردان، حیران


سردستی ( سردستی . دَ) (ص .) سرسری، ناقص


سردسیر (سَ) (اِمر.) ییلاق، جای سرد


سردفتر (سَ. دَ تَ) (اِمر.) مدیر و مسئول دفترخانة اسناد رسمی


سردم ( سردم . دَ) (اِمر.) 1 - قهوه خانه . 2 - محلی که در آن درویشان گرد هم می آیند، خانقاه . 3 - جایی در زورخانه که مرشد متناسب با حرکات ورزشکاران ضرب می زند و می خواند


سردماغ ( سردماغ . د یا دَ) (ص مر.) (عا.) بانشاط، شادمان، سرحال


سردمدار (سَ دَ) (ص فا.) سردسته، رییس


سرده (سَ دَ یا د)(اِ.) 1 - نوع، قسم . 2 - نوعی از خربزه . 3 - قدحی که بدان شراب خورند. 4 - ساقی


سردهی ( سردهی . د) (ص فا.) ساقیگری


سردوشی ( سردوشی .) (اِمر.) پاگون، پارچة باریکی روی شانة لباس های نظامی برای نصب درجه


سرراست (سَ) 1 - (ص مر.) راست و مستقیم . 2 - (ق مر.) کامل، بی کم و کاست


سرراهی ( سرراهی .) (ص نسب .) نوزادی که کنار راه گذارند تا کسی او را ببرد و بزرگ کند


سررسید ( سررسید . رَ یا رِ) (اِمر.) زمان پرداخت پولی که از بانک به عنوان وام گرفته شده


سررسیدن ( سررسیدن . رَ یا رِ دَ) (مص ل .) ناگهان رسیدن


سررشته ( سررشته . رِ تِ یا تَ) (اِمر.) 1 - سرنخ . 2 - اطلاع، آگاهی


سررشته دار ( سررشته دار . سررشته دار .) (ص فا.) 1 - دفتردار. 2 - حسابدار


سررفتن ( سررفتن . رَ تَ) (مص ل .) 1 - لبریز شدن، پُر شدن . 2 - به پایان رسیدن . 3 - بی حوصله شدن


سرزده ( سرزده . زَ د) (ق مر.) ناگهانی، بی خبر


سرزمین ( سرزمین . زَ) (اِمر.) مرز و بوم


سرزنده ( سرزنده . ز دَ یا د) (ص مر.) شادمان، سرحال


سرزنش (سَ زَ نِ) (اِمص .) طعنه، ملامت


سرسام (سَ) (اِ.) 1 - هذیان . 2 - مننژیت . 3 - (عا.) سردرد


سرسام آور ( سرسام آور . وَ) (ص فا.) آن چه که موجب سرسام شود


سرسبز ( سرسبز . سَ) (ص مر.) 1 - تر و تازه، دارای طراوت . 2 - (کن .) شاد، خوشحال . 3 - (کن .) کامکار، صاحب دولت


سرسخت ( سرسخت . سَ) (ص مر.) 1 - لجوج . 2 - پرطاقت


سرسرا ( سرسرا . سَ) (اِمر.) راهرو


سرسری ( سرسری . سَ) (ص نسب .) بی تأمل، بدون فکر کردن


سرسلسله ( سرسلسله . س س لِ) (ص مر.) [ فا - ع . ] بانی و مؤسس یک سلسله یا یک طایفه، رییس و پیشوا و بزرگتر یک فرقة مذهبی


سرسنگین ( سرسنگین . سَ) (ص مر.) بی اعتناء، بی توجه و نامهربان


سرسپردن (سَ . س پُ دَ) (مص ل .) تسلیم شدن، فرمان بردن


سرسپرده ( سرسپرده . س پُ د) (ص مف .) تسلیم شده، فرمانبردار


سرسیلندر ( سرسیلندر . لَ) [ فا - فر. ] (اِمر.) سرپوشی که در انتهای فوقانی سیلندرها قرار می دهند


سرشاخ ( سرشاخ .) (اِمر.) 1 - نوک شاخة درخت . 2 - شاخة باریک و نازک . 3 - نوک شاخ حیوان . 4 - گلاویز شدن دو کشتی گیر با هم


سرشاخ شدن ( سرشاخ شدن . شُ دَ) (مص ل .) گلاویز شدن، درگیر شدن


سرشار (سَ) (ص مر.) لبریز


سرشت (س رِ) (اِ.) نهاد، فطرت


سرشتن (س رِ تَ) [ په . ] (مص م .) 1 - آغشته کردن، مخلوط کردن . 2 - خمیر کردن . 3 - آفریدن


سرشته (س رِ تِ) (ص مف .) 1 - آمیخته، آغشته . 2 - خمیر گشته . 3 - آفریده


سرشماری (سَ . شُ) (حامص .) شمارش افراد یک شهر یا کشور


سرشناس ( سرشناس . ش ) (ص مر.) معروف


سرشو(ی ) (سَ) = سرشوینده : 1 - (ص فا.) آن که سر دیگری را بشوید. 2 - سرتراش، حجام . 3 - (اِمر.) نوعی گل سفید رنگ که بدان سر و بدن را شویند؛ گل سرشوی


سرشک (س رِ) (اِ.) قطرة اشک


سرشکسته (سَ. ش کَ تِ)(ص مف .)سرافکنده، خجل


غندماش (غُ) (اِمر.) لوبیا


سرشکن ( سرشکن . ش کَ) (ص فا.) (عا.) تقسیم وجه یا جنسی میان گروهی


سرشکن کردن ( سرشکن کردن . ش کَ. کَ دَ) (مص م .) (عا.) تقسیم کردن


سرشکوان (س رِ) (اِمر.) پرده ای که در شب زفاف پیش عروس آویزند


سرشیر ( سرشیر .) (اِمر.) چربی ای که روی شیر که نخست گرم و سپس سرد شده باشد بندد، مایه


سرصفحه ( سرصفحه . صَ حِ یا حَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) آن چه بر بالای صفحه و جدا از متن صفحه نوشته شده است


سرطان (سَ رَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - خرچنگ . 2 - برج چهارم از بروج دوازده گانة منطقه البروج، که خورشید در حرکت ظاهری خود تیرماه در این برج قرار می گیرد


سرطان ( سرطان .) [ ع . ] (اِ) نام عمومی تمامی تومورهای بدخیم


سرعت (سُ عَ) [ ع . سرعة ] 1 - (مص ل .) تند رفتن . 2 - (اِمص .) تندی


سرعشر (سَ عَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) نقش و نشانی است که در حاشیة قرآن کنند به جهت تعیین هر ده آیه


سرغلیان (س .َ غَ) (اِ.) حقة بالای غلیان که تنباکو را در آن می گذارند


سرغچ (سَ غِ) (اِ.) کاسة چوبین


سرغین (سَ) (اِ.) سرنا


سرفه (سُ فِ) (اِ.) صدایی که در اثر خارش حلق و خروج هوای ریه از سینه بیرون می آید و بیشتر در اثر بیماری های ریوی تولید می شود


سرفیدن (سُ دَ) (مص ل .) سرفه کردن


سرقت (س قَ) (مص م .) دزدی، دزدی کردن


سرقفلی (سَ قُ) [ فا - ع . ] (اِمر.) حق پیشه و کسب با سرقفلی واگذار می شود و اجاره ای هم تعیین می گردد ومالک نمی تواند بدون تسویه حساب سرقفلی ملک خود را بفروشد


سرلاد (سَ) (اِمر.) = سرلاد: ردة فوقانی دیوار، سر دیوار؛ مق . بنلاد. دیوار


سرلشکر (سَ . لَ کَ) (اِمر.) فرمانده لشکر، بالاتر از سرتیپ


سرلوحه ( سرلوحه . لَ حَ یا حِ) [ فا - ع . ] (اِمر.) 1 - عنوان . 2 - اصل، اساس


سرم (س رَ) (اِ.) تسمه، دوال


سرم (س رُ) [ فر. ] (اِ.) 1 - خون آبکی . 2 - دارویی مایع حاوی مواد قندی یا ویتامین ها یا سایر داروهای حیاتی که جهت جلوگیری از بیماری یا برای ادامه حیات از محفظه ای شیشه ای یا پلاستیکی به وسیلة لولة پلاستیکی توسط سرنگ مخصوص از طریق سرخ رگ به بدن بیمار تزریق می شود


سرم دست (س رَ . دَ) [ تر - فا. ] (ص مر.) کسی که از کار کردن زیاد دستهایش پینه بسته باشد


سرما (سَ) [ په . ] (اِ.) سردی، ضدگرما


سرماریزه (سَ زَ یا ز) (اِمر.) دانه های تگرگ ریز


سرماهی (سَ) (اِمر.) ماهیانه، شهریه


سرمایه (سَ یَ یا یِ) (اِمر.) 1 - مال، دارایی . 2 - دارایی خواه مادی یا معنوی . 3 - مالی که عواید پولی به دست دهد


سرمایه داری ( سرمایه داری .) (حامص . اِ.) 1 - قدرت سرمایه ها و سرمایه داران . 2 - نظام اقتصادی که در آن ابزار تولید و توزیع عمدتاً خارج از اختیار دولت و متعلق به گروه خاصی است که براساس رقابت و جلب نفع شخصی عمل می کنند


سرمد (سَ مَ) [ ع . ] (ص .) پیوسته، جاوید، همیشه، دایم


سرمدی (سَ مَ) [ ع . ] (ص نسب .) دایمی، همیشگی


سرمست (سَ . مَ) (ص مر.) 1 - سرخوش، با - نشاط . 2 - مغرور


سرمستی ( سرمستی .) (حامص .) 1 - سرخوشی . 2 - غرور


سرمش (س مِ) (اِ.) زردالوی خشک


سرمشق (سَ . مَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) 1 - خطی که استاد محض نمونه برای شاگردان نویسد تا از روی آن مشق کنند. 2 - نمونه، الگو


سرمقاله ( سرمقاله . مَ لِ) [ فا - ع . ] (اِمر.) مقالة مهمی که در اولین ستون اولین صفحة روزنامه یا مجله درج شود


سرمنزل ( سرمنزل . مَ ز) (اِمر.) [ فا - ع . ] جای فرود آمدن مسافر یا کاروان در میان راه، منزل، مسکن


سرمه (سُ مَ یا مِ) (اِ.) گرد نرم شدة سولفور آهن یا نقره که برای سیاه کردن مژه ها و پلک ها به کار می رود. ؛ سرمه به چشم کور کشیدن کنایه از: کار بیهوده کردن


سرنا (سُ) (اِ.) = سورنا. سرنای . سورنای : نوعی ساز بادی . ؛ سرنا را از سر گشادش زدن کنایه از: کاری را نادرست و ناشیانه انجام دادن


سرناد (س رِ) [ فر. ] (اِ.) نوعی ترانه و آواز عاشقانه که هنگام شب در بیرون خانة محبوبی جهت اظهار عشق و علاقة قلبی خوانده شود


سرناوی (سَ رْ) (اِ. ص .) سرجوخة نیروی دریایی


سرناچی (سُ) [ فا - تر. ] (ص نسب .) کسی که سرنا بنوازد


سرند (سَ رَ) (اِ.) 1 - غربالی سیمی دارای سوراخ های نسبتاً بزرگ که با آن غلات را پاک کنند. 2 - نوعی غربال که بدان خاک و شن را می بیزند


سرپیچ ( سرپیچ .) (اِمر.) 1 - آن چه که بر سر چیزی می پیچند. 2 - دستار، عمامه . 3 - زینتی از زر و سیم و جواهر که در جلو عمامه و دستار قرار دهند. 4 - یکی از اجزای چراغ نفتی که فتیله در آن جا می گیرد و آن را به بدنة چراغ نصب کنند و لوله روی آن قرار گیرد. 5 - وسیلة گود شیارداری از جنس عایق که لامپ درون آن می پیچد و به سیم برق وصل می شود


سرند (س رَ) (اِ.) 1 - تاب، ارجوحه . 2 - ریسمانی که یک سر آن را حلقه کنند و در زیر خاک پنهان سازند و سر دیگر را شخصی گرفته در کمین می نشیند تا آدمی یا جانوری را که پای در آن میان نهند، به سوی خود کشد و او را بگیرد. 3 - فنی است از جملة فنون کشتی گیری و آن چنان است که کشتی گیر پای خود را به پای دیگری بند کند و او را بیندازد و آن را به عربی شغزبیه نامند


سرنشین (سَ. نِ) (ص فا.) 1 - مسافر. 2 - آن که سوار درشکه، اتومبیل، هواپیما و غیره شود


سرنهادن ( سرنهادن . نَ دَ) (مص ل .) فرمانبرداری کردن


سرنوبه ( سرنوبه . نَ یا نُ بَ یا ب) (اِمر.) رییس پاسبانان


سرنوشت ( سرنوشت . نِ وِ) (اِمر.) تقدیر


سرنگ (سُ رَ) [ فر. ] (اِ.) تلمبة کوچک شیشه - ای یا پلاستیکی برای تزریق دارو به داخل بدن


سرنگون (سَ. نِ) (ص مر.) واژگون


سرنی (س ) (اِ.) نک سرنا


سرنیزه (سَ. نِ یا نَ ز یا زَ) (اِمر.) آلتی فولادین و نوک تیز که آن را بالای نیزه یا تفنگ نصب کنند


سره (سَ رَ یا رِ)1 - (ص .) نیکو، خوب . 2 - خالص، بی عیب . 3 - برگزیده . 4 - (اِ.) زر تمام عیار


سره (سُ رَّ) [ ع . سرة ] (اِ.) ناف


سره سره (سَ رَ یا رِ. سره سره . ) (ق مر.) خوب و از روی دقت


سره مرد (سَ رَ یا رِ. مَ)(ص مر.) 1 - جوانمرد، نیکخواه . 2 - کارساز. 3 - برگزیده، دانا


سرهال (سَ) (ص مر.) سرگردان


سرهم بندی (سَ رِ هَ. بَ) (حامص .) (عا.) کاری را سرسری انجام دادن


سرهنگ (سَ . هَ) (اِمر.) 1 - فرمانده، فرمانده قشون . 2 - افسری که درجة او بالاتر از سرگرد است


سرو (سَ رْ) [ په . ] (اِ.) درختی است مخروطی شکل که در نواحی کوهستانی شمالی ایران می روید. سرو آزاد، سرو سهی، سرو ناز و زادسرو هم گفته اند


سرو (سُ) [ په . ] (اِ.) 1 - شاخ جانوران، شاخک حشرات . 2 - پیالة شراب


سرو بر کردن (سُ رُ. بَ. کَ دَ) (مص ل .) شاخ برافراشتن، اظهار وجود کردن


سرو چمان (سَ وِ چَ)(ص مر.) سرو خرامان، سرو خوش رفتار، کنایه از: معشوق خوش قد و بالا


سروا ( سروا .) (ص مر.) عمارتی که پیشگاه آن گشاده بود


سروا (سَ) (اِ.) شعر


سرواد (سَ) (اِ.) شعر


سرواده (سَ دَ) (اِ.) 1 - شعر. 2 - قافیة شعر


سروال (س ) [ معر. ] (اِ.) شلوار


سروان (سَ) (اِ.) افسری که دارای درجة بالاتر از ستوان و پایین تر از سرگرد است و فرماندهی یک گروهان را بر عهده دارد


سرود (سُ) [ په . ] (اِ.) 1 - آواز نشاط انگیز یا مهیج . 2 - شعر حماسی که با آهنگ خوانده شود. 3 - آواز یا نغمة طرب انگیز که چند تن با هم و با یک آهنگ بخوانند


سرودن (سُ دَ) [ په . ] (مص ل .) 1 - آواز خواندن . 2 - شعر گفتن


سروده (سُ دَ یا د) (ص مف .) 1 - خوانده شده، گفته شده . 2 - شعر، شعر ساخته شده


سرودی (سُ) (ص نسب .) سرودگوی


سرور (سَ وَ) (ص مر.) پیشوا، رییس


سرور (سُ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) شاد شدن . 2 - (اِمص .) شادمانی


سروش (سُ) [ په . ] (اِ.) 1 - فرشته . 2 - نام روز هفدهم از هر ماه شمسی . 3 - در آیین زردشتی، نماد فرمانبرداری از اهورامزدا که به امر حساب و کتاب در روز رستاخیز می پردازد


سروقت (سَ وَ) [ فا - ع . ] (اِ.) 1 - سراغ، پرسش، جستجو. 2 - جایگاه، مقام . ؛ سروقت کسی رفتن به سراغ وی رفتن


سرون (سُ یا سَ) (اِ.) 1 - شاخ جانوران . 2 - آنتن


سرون (سُ) (اِ.) کفل


سروی (سُ یا سَ) (اِ.) شاخ جانوران


سرویس (س ) [ فر. ] (اِ.) 1 - زمان کار. 2 - شستشو و تعمیر اتومبیل و ماشین های دیگر. 3 - اتومبیلی که در ساعات کا ر در خدمت یک فرد، یا مؤسسه یا سازمان باشد. 4 - مجموعة ظرف و امثال آن، سری . 5 - مؤسسه بزرگی که به یکی از امور اجتماعی یا سیاسی و... اختصاص دارد «سرویس خبری ». 6 - (عا.) تنبیه


سرپاس ( سرپاس .) (اِمر.) رییس پاسبانان، سر دستة نگهبانان


سرپاسبان ( سرپاسبان .) (اِمر.) گروهبان شهربانی


سرپاش (سَ) (ص فا. اِمر.) = سرپاشنده : گرز گران، عمود


سرپایان (سَ) (اِمر.) 1 - عمامه، دستار. 2 - کلاهخود، خود. 3 - کلاهی نرم که زیر کلاهخود بر سر می نهادند تا خود سر را آزار نکند. 4 - شمله و علاقة دستار و مغفر


سرپایی ( سرپایی .) (ص نسب .) کفش راحتی


سرپر ( سرپر . پُ) (ص مر.) نوعی تفنگ که باروت یا گلولة آن از سر لوله به داخل فرستاده می شود


سرپرست ( سرپرست . پَ رَ) (ص مر.) عهده دار، مسئول


سرپنجه ( سرپنجه . پَ جَ یا جِ) 1 - (اِمر.) سر - انگشتان . 2 - نیرو، قدرت . 3 - (ص .) زورمند، ستمگر


سرپوش ( سرپوش .) (اِ.) 1 - آن چه بر سر دیگ، کاسه و مانند آن گذارند تا محتوی آن محفوظ بماند. 2 - مقنعة زنان، سرانداز


سرپیچیدن ( سرپیچیدن . دَ) (مص ل .) سرپیچی کردن


سرچرخی (سَ چَ) (ص نسب . اِمر.) مالیاتی که بابت چاه وصول شود


سرچنگ ( سرچنگ . چَ)(اِمر.)1 - سرپنجه . 2 - سیلی


سرچین (سَ) (ص مف .) = سرچیده : 1 - آن چه که با دست چیده باشند. 2 - هر چیز خوب و مرغوب و برگزیده (میوه و غیره )


سرک (سَ رَ) (اِمصغ .) 1 - سر کوچک . 2 - اضافه، اضافه بار


سرک کشیدن (سَ رَ. کَ یا کِ دَ) (مص ل .) (عا.) دزدیده و پنهانی به جایی نظر انداختن


سرکا (س ) (اِ.) تُرشی، سرکه


سرکار (سَ) (اِمر.) 1 - کلمه ای که به عنوان احترام به اشخاص گویند: سرکار آقا، سرکار خانم . 2 - سرکار عنوان رسمی درجه داران و افسران تا ردة سرهنگی


سرکتاب (سَ . کِ) [ فا - ع . ] (اِمر.) (عا.) فال از روی کتاب


سرکردن ( سرکردن . کَ دَ) (مص ل .) (عا.) 1 - مدارا کردن، با کسی ساختن . 2 - شروع کر دن


سرکرده ( سرکرده . کَ د) (اِمر.) رییس، سردسته


سرکش (سَ . کَ یا کِ) (ص فا.) عاصی، یاغی


سرکشی ( سرکشی .) (حامص .) 1 - نافرمانی . 2 - بازرسی، رسیدگی


سرکشیدن (سَ. کَ یا کِ دَ) (مص ل .) 1 - نافرمانی کردن . 2 - رسیدگی کردن . 3 - نوشیدن


سرکه (س کِ) (اِ.) مایعی است اسیدی بسیار تُرش و با بوی تند و زننده که از انگور، خرما، انجیر، گرفته می شود و طبیعت آن سرد و خشک است . ؛ سرکه فروختن کنایه از: ترشرویی کردن . ؛ مثل سیر و سرکه جوشیدن کنایه از: ناآرام بودن، در تب و تاب بودن


سرکوب (سَ) (اِمر.) 1 - جای بلند مانند: قلعه، برج . 2 - سرزنش، طعنه


سرکوب کردن ( سرکوب کردن . کَ دَ) (مص م .) مغلوب کردن


سرکوبه (سَ بَ یا ب) (اِ.) گرز


سرکوفت (سَ) (اِمر.) سرزنش


سرگذشت (سَ . گُ ذَ) (اِ.) 1 - رویداد، واقعه . 2 - شرح حال


سرگران ( سرگران . گِ) (ص مر.) 1 - خشمگین، بی مهر. 2 - متکبر. 3 - ناخشنود. 4 - مست


سرگرای ( سرگرای . گَ) (ص فا.) 1 - بی قرار. 2 - نافرمان


سرگرد ( سرگرد . گُ) (اِمر.) افسری که درجه اش بالاتر از سروان و پایین تر از سرهنگ دوم است


سرگردان ( سرگردان . گَ) (ص مر.)سرگشته، آواره


سرگرم ( سرگرم . گَ) (ص مر.) مشغول


سرگرمی ( سرگرمی . گَ) (اِ.) آن چه موجب مشغولیت و تفریح باشد


سرگره ( سرگره . گِ رِ) (اِمر.) گره یا دانه ای که بر سر تسبیح ببندند


سرگروه ( سرگروه . گُ) (اِمر.) سردسته، رییس قوم


سرگزیت ( سرگزیت . گَ) (اِمر.) جزیه، باج


سرگزید ( سرگزید . گَ) (اِمر.) نک سرگزیت


سرگزین ( سرگزین . گُ) (اِمر.) انتخاب تعدادی دام (گاو، گوسفند، اسب ...) توسط عمال حاکم که از گله جدا می کردند و می بردند و آن رسمی معمول بود


سرگشاده ( سرگشاده . گُ د) (ص .) صریح، بی پرده


سرگشته ( سرگشته . گَ تَ) (ص مف .) 1 - سرگردان . 2 - آواره


سرگشتگی ( سرگشتگی . گَ تِ) (حامص .)1 - سرگردانی، آشفتگی . 2 - آوارگی


سرگیجه ( سرگیجه . جِ) (اِمر.) حالتی که به انسان دست می دهد و تصور می کند که همه چیز دور او می چرخد


سرگین (س یا سَ) [ په . ] (اِ.) فضلة چارپایان، پهن، تاپاله


سری (س رُِ) [ ع - فا. ] (ص نسب .) منسوب به سر؛ مخفی ؛ پوشیده


سری (س ) [ فر. ] (اِ.) 1 - سلسله، رشته . 2 - ردیف


سری (سَ) (حامص .) مهتری، سروری


سریال (س ) [ فر. ] (ص .) آن چه مجموعه ای را بسازد یا متعلق به مجموعه ای باشد، زنجیره (فره )، پشت سر هم، مسلسل، به صورت سری


سریان (سَ رَ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - هنگام شب رفتن . 2 - اثر کردن چیزی در چیزی


سریت (سَ یَّ) [ ع . سریة ] (اِ.) لشکری که پیغامبر (ص ) شخصاً در آن حضور نداشت


سریت (سُ رِّ یَُ) [ ع . سریة ] (ص نسب . اِ.) کنیزی که برای جماع و تمتع باشد؛ ج . سراری


سریدن (سُ دَ ) (مص ل .)سر خوردن، لغزیدن


سریر (سَ) [ ع . ] (اِ.) تخت، تخت پادشاهی، اریکه


سریرت (سَ رَ) [ ع . سریرة ] (اِ.) 1 - راز. 2 - باطن، نیت . ج . سرائر


سریری (سَ) [ ع - فا. ] (ص نسب .)1 - منسوب به سریر. 2 - معالجات بالینی


سریش (س رِ) (اِ.) ریشة گیاهیست که آن را آرد می کنند و از خمیر آن ماده ای چسبناک به دست می آورند


سریشم (س شُ) (اِ.) نک سریش


سریشیدن (س دَ) (مص م .) نک سرشتن


سریع (سَ) [ ع . ] 1 - (ص .) تند رونده، شتابنده . 2 - چست و چالاک . 3 - (اِ.) ی کی از بحرهای عروضی بر وزن «مفتعلن مفتعلن فاعلان »


سریع الانتقال (سَ عُ لْ. اِ تِ) [ ع . ] (ص مر.) تیزهوش، تندفهم


سریع السیر (سَ عُ سَّ) [ ع . ] (ص مر.) تندرو


سرین (سُ رِ) (اِ.) کفل


سرین (سَ) (ص نسب .) 1 - منسوب به سر، طرف سر. 2 - بالش، متکا


سرینگاه ( سرینگاه .) (اِمر.) 1 - نشستگاه، محل جلوی . 2 - تخت، سریر


سریچه (سَ چَ یا چِ) (اِمر.) مرغ سقا


سزا (س ) 1 - (ص .) لایق، سزاوار. 2 - (اِ.) پاداش، جزا


سزار (س ) [ فر. ] (اِ.) عنوان امپراتوران روم


سزارین (س یَ) [ فر. ] (اِ.) عمل جراحی جهت خروج نوزاد از شکم و زایمان های غیرطبیعی . ژول سزار قیصر روم به این طریق به دنیا آمده و نام این عمل از نام او گرفته شده است


سزاوار (س ) (ص مر.) لایق، مناسب


سزیدن (س دَ) (مص ل .) 1 - سزاوار بودن . 2 - جایز بودن


سس (سُ) [ فر. ] (اِ.) نوعی چاشنی خمیری شکل برای تکمیل طعم غذا


سس (س ) (اِ.) گیاهی است از تیرة پیچکیان که جزو نباتات عالیة طفیلی است و چون بیشتر به گیاه شبدر حمله می کند آن را پیچ شبدر نیز گویند. سس به وسیلة مکینه هایی مواد غذایی گیاه میزبان را اخذ می کند و آن را زرد رنگ می سازد و از بین می برد، حامول


سست (سُ) [ په . ] 1 - (ص .) بی دوام، پایدار. 2 - ضعیف ناتوان . 3 - نرم، ملایم . 4 - تنبل . 5 - بی معنی . 6 - (ق .) آهسته، کند


سست رگ ( سست رگ . رَ) (ص مر.) 1 - بی غیرت، بی - حمیت . 2 - کاهل


سست ریش ( سست ریش .) (ص مر.) ضعیف النفس، ساده لوح


سست زخم ( سست زخم . زَ) (ص مر.) نبضی که سست می زند


سستی (سُ)(حامص .)1 - ناپایداری .2 - ناتوانی . 3 - نرمی . 4 - تنبلی . 5 - تأمل، درنگ . 6 - کندی


سشوار (س شُ) [ فر. ] (اِ.) دستگاهی برای خشک کردن موی سر


سطاره (سَ طّ رِ یا رَ) [ ع . سطارة ] (اِ.) افزار جدول کشان، مسطر


سطح (سَ طْ) [ ع . ] (اِ.) 1 - بام . 2 - روی هر چیز که هموار و پهن باشد


سطر (سَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - یک خط از نوشته ای . 2 - رده، صف ؛ ج . سطور، اسطار


سطرلاب (سُ طُ) نک اسطرلاب


سطل (سَ طْ) [ ع . ] (اِ.) دلو، ظرفی برای حمل و نقل آب و سایر مایعات


سطوت (سَ وَ) [ ع . سطوة ] 1 - (مص ل .)حمله کردن . 2 - غلبه یافتن . 3 - (اِمص .) حمله . 4 - قهر، غلبه . 5 - وقار، ابهت


سطوح (سُ) (اِ.) جِ سطح


سطور (سُ) [ ع . ] (اِ.) جِ سطر


سعادت ( سَ دَ) [ ع . سعادة ] (اِمص .) 1 - خوشبختی . 2 - خجستگی


سعادتمند (سَ دَ مَ) [ ع - فا. ] (ص مر.) نیکبخت، خوشبخت


سعال (سُ) [ ع . ] (اِ.) سرفه


سعانین (سَ) [ معر. ] (اِ.) عیدی که مسیحیان در روز یکشنبة قبل از عید فصح برگزار می کنند


سعایت (سَ یَ) [ ع . سعایة ] 1 - (مص ل .) سخن چینی کردن . 2 - بدگویی کردن . 3 - (اِ مص .) سخن چینی . 4 - بدگویی، تهمت


سعت (س عَ) [ ع . سعة ] (اِمص .) 1 - فراخی، گشادگی . 2 - توانگری، توانایی


سعتر (سَ تَ) [ ع . ] (اِ.) مَرزه، گیاهیست بیابانی خوشبو با برگ های ریز و گل های کبود که طعم تندی دارد، خوردنی ست در طب هم بکار می رود


سعتری ( سعتری .) (ص نسب .) زن شهوت پرست، زن هم جنس باز


سعد (سَ) [ ع . ] (ص .) مبارک، خجسته


سعدالاخبیه (سَ دُ لْ اَ یَ) [ ع . ] (اِ.)منزل بیست و پنجم از منازل قمر


سعدالسعود (سَ دُ سُّ) [ ع . ] 1 - (اِ.) سیارة مشتری . 2 - منزل بیست و چهارم از منازل


سعدان (سُ) [ ع . ] (اِ.) گیاهیست خاردار که شتر آن را با رغبت می خورد


سعدین (سَ دَ) [ ع . ] (اِ.) دو سیارة سعد: زهره و مشتری


سعر (س ) [ ع . ] (اِ.) نرخ، ج . اسعار


سعف (سَ عَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - اسباب خانه، کالای منزل . 2 - جهاز عروس . 3 - شاخة درخت خرما که از برگ دور شده باشد. 4 - برگ درخت خرما؛ ج . سعوف


سعفص (سَ فَ) [ ع . ] (اِ.) یکی از ترکیبات جمل (ابجد) شامل : س ع ف ص


سعله (سَ لَ یا لِ) [ ع . سعلة ] (اِ.) سعال، سرفه


سعه (سَ عَ) [ ع . سعة ] (اِمص .) نک سعت


سعود (سُ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - خوشبخت شدن . 2 - مبارک شدن


سعوط (سَ) [ ع . ] (اِ.) عطسه آور (دارو)، معطس


سعی (سَ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - کار کردن، کوشش کردن . 2 - قصد کردن . 3 - دویدن بین صفا و مروه


سعید (سَ) [ ع . ] (ص .) سعادتمند، خوشبخت


سعیر (سَ) [ ع . ] (اِ.)1 - آتش افروخته . 2 - زبانة آتش


سغ ( سغ .) (اِ.) سوراخ


سغ ( سغ .) (اِ.) شاخ گاو


سغ (سَ) (اِ.) سقف، سقف خانه، گنبد


سغبه (سُ بَ) (ص .) 1 - فریب خورده . 2 - مسخره . 3 - گرسنگی


سغدی (سُ) (ص نسب .) منسوب به سغد


سغر (سُ غُ) (اِ.) خارپشت


سغری (سَ غَ) (اِ.) نک ساغری


سفاح (سَ فّ) [ ع . ] (ص .) 1 - خونریز. 2 - بسیار بخشنده . 3 - فصیح، سخنور


سفاد (س ) [ ع . ] (مص ل .)جفتگیری حیوانات


سفارت (س رَ) [ ع .سفارة ] 1 - (اِمص .) میانجی گری، وساطت . 2 - شغل و وظیفة سفیر


سفارتخانه (س رَ. نَ یا نِ) [ ع - فا. ] (اِمر.) محلی که در آن سفیر و کارمندانش به اجرای امور سیاسی مربوط به کشور خویش مشغول هستند، کنسولگری


سفارش (س رِ) (اِمص .) 1 - دستور دادن . 2 - دستور برای انجام کار یا نگهداری از چیزی


سفاری (س ) (اِ.) = سپاری : ساق خوشة گندم، جل


سفال (سَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) پست شدن، بی قدر گشتن . 2 - (اِمص .) پستی، دنائت


سفال (سُ یا س ) (اِ.) 1 - گل پخته . 2 - هرچیز که از گل ساخته باشند


سفال (سُ) (اِ.) پوست گردو، پسته، بادام، فندق و پوست انار خشک


سفالت (سَ لَ) [ ع . سفالة ] 1 - (مص ل .) حقیر شدن . 2 - (اِمص .) حقارت


سفاله (سُ لَ یا لِ) [ ع . سفالة ] (اِ.) ته و فرود چیزی


سفالگر (سُ گَ) (ص فا.) کسی که ظروف سفالین سازد


سفالین (سُ) (ص نسب .) هرچیز ساخته شده از سفال


سفاهت (س هَ) [ ع . سفاهة ] 1 - (مص ل .)بی - خردی کردن . 2 - (اِمص .) بی خردی


سفاک (سَ فّ) [ ع . ] (ص .) خونریز


سفاین (سَ یِ) [ ع . ] (اِ.) جِ سفینه  - کشتی ها. 2 - دفاتر


سفت (سُ یا س ) [ په . ] (اِ.) دوش، کتف


سفت (سُ) (اِ.) سوراخ، رخنه


سفت ( سفت .) (ص .) 1 - ستبر. 2 - محکم


سفت زن (س زَ) (ص فا.) (عا.) کسی که در مباشرت قوی بود، آن که به نیرو جماع کند


سفت کاری ( سفت کاری .) (حامص .) انجام دادن کارهای پی سازی، دیوارچینی و پوشاندن سقف ساختمان . مق نازک کاری


سفت گر (سُ. گَ) (ص .) کسی که مروارید و مرجان و مانند آن ها را سوراخ کند


سفتن (سُ تَ) [ په . ] 1 - (مص م .) سوراخ کردن . 2 - (مص ل .) سوراخ شدن


سفته (س تَ یا تِ) (ص .) 1 - ستبر، غلیظ . 2 - محکم . 3 - جامة هنگفت و ستبر.4 - (اِ.) تیر، پیکان نوک تیز


سفته (سُ تَ) (ص مف .) 1 - سوراخ کرده . 2 - کنایه از: سخن تازه


سفته (سُ تَ یا س تِ) (اِ.) 1 - سندی که به موجب آن مقدار بدهی و زمان پرداخت آن معین می گردد. 2 - دشت، اولین فروش کاسب


سفته گوش (سُ تَ) (ص مف .) 1 - کسی که گوشش را سوراخ کرده باشند. 2 - کنایه از: برده، غلام


سفر (س ) [ ع . ] (اِ.) 1 - کتاب، کتاب بزرگ . 2 - هر یک از پنج کتاب اول عهد قدیم تورات


سفرا (سُ فَ) [ ع . سفراء ] (اِ.)جِ سفیر؛ رسولان، ایلچیان


سفرجل (سَ فَ جَ) [ ع . ] (اِ.) به، درختِ به


سفره (سُ رِ) [ ع . سُفَرة ] (اِ.) پارچه ای که هنگام غذا خوردن، خوردنی ها را روی آن می چینند. ؛ سفره ابوالفضل سفره ای که نذر حضرت ابوالفضل عباس برادر امام حسین (ع ) شده است . ؛ سفره عقد سفره ای که در مراسم عقد در برابر عروس و داماد می گسترند و در آن آیینه و شمعدان و قرآن و برخی خوراکی که بیشتر جنبة نمادی دارد، می گذارند


سفره خانه ( سفره خانه . نِ) (اِمر.) اتاق غذاخوری، ناهارخوری


سفری (سَ فَ) [ ع - فا. ] (ص نسب .) 1 - لوازم سفر. 2 - مسافر. 3 - شاعرانی که در لشکر - کشی ها پادشاه را همراهی می کردند


سفساف (سَ) [ ع . ] (اِ. ص .) 1 - نابکار، هیچکاره . 2 - سخن بیهوده و بی معنی


سفسطه (سَ سَ طِ) (اِ.) مغالطه کردن برای وارونه نشان دادن حقایق


سفسطی (سَ فْ سَ) [ ع . ] (ص نسب .) سو - فسطایی، منسوب به سفسطه، آن که سفسطه کند (پیرو مکتب سوفسطایی )


سفط (سَ فَ) [ معر. ] (اِ.) سبد، زنبیل


سفل (س یا سُ) [ ع . ] (اِمص .) پستی


سفله (س یا سُ) [ ع . سفلة ] (ص .) 1 - پست، فرومایه . 2 - بدسرشت . ج . سفلگان


سفلگی (س لَ یا لِ) [ ع - فا. ] (حامص .) پستی، حقارت


سفلی (سُ لا) [ ع . ] (ص .)مؤنث اسفل، پست - تر، پایین تر


سفلی (سُ یا س یُ) [ ع . ] (ص نسب .) منسوب به سفل، پایینی


سفن (سَ فَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - پوستِ سخت، پوست ماهی یا نهنگ . 2 - تیشة چوب تراشی


سفه (سَ فَ) [ ع . ] (اِمص .) کم خردی


سفهاء (سُ فَ) [ ع . ] (اِ.) جِ سفیه


سفوف (سَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - آرد بیخته . 2 - هر داروی کوبیده که خشک مصرف کنند


سفچ (سَ) (اِ.) = سفج . سفجه . سفچه : 1 - خربزة نارس . 2 - شراب مثلث


سفک (سَ فْ) [ ع . ] (مص م .) ریختن، ریختن آب یا خون


سفید (س یا سَ) [ په . ] (ص .) = سپید: 1 - آن چه که به رنگ برف یا شیر باشد، ابیض . مق . سیاه . اسود. 2 - (کن .) ظاهر، نمایان . سفید و اسپید و سپی نیز گویند


سفیداب ( سفیداب .) (اِمر.) 1 - پودر سفیدی که زنان به صورت خود مالند. 2 - گرد سفیدی که از بعضی مواد گرفته می شود و در نقاشی مورد استفاده قرار می گیرد


سفیدبخت ( سفیدبخت . بَ) (ص مر.) خوشبخت


سلاخ (سَ لّ) [ ع . ] (ص .) کسی که پوست حیوانات ذبح شده را می کند


سفیده (س یا سَ د یا دَ) (اِ.) مادة پروتئیدی لزج آب مانند حول زردة تخم که بر اثر حرارت منع قد و سفید رنگ می شود، اسپیده


سفیدک (س دَ) (اِ.) 1 - نوعی بیماری قارچی که در آغاز لکه های کوچک سفیدی به طور پراکنده روی برگ به وجود می آید و تدریجاً تمام برگ و گاه سطح ساقة گیاه را می پوشاند. 2 - دانه های بسیار ریز سفیدی که بر روی چیزی ظاهر می شود


سفیدکاری ( سفیدکاری .) (حامص .) گچکاری


سفیدکاسه ( سفیدکاسه . سَ یا س ) (ص مر.) جوانمرد، بخشنده


سفیدگر ( سفیدگر . گَ)(ص شغل .)آن که ظرف های مسین را سفید کند


سفیر (سَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - فرستاده . 2 - میانجی . 3 - نماینده یک دولت در کشور دیگر


سفیل (سَ) [ ع . ] (ص .) 1 - پست، زبون . 2 - بدبخت


سفین (سَ فِ) [ ع . ] (ص .) شکافنده


سفینه (سَ نَ یا نِ) [ ع . سفینة ] (اِ.) 1 - کشتی . 2 - جُنگ، مجموعه ای شامل اشعار


سفیه (سَ) [ ع . ] (ص .) 1 - نادان . 2 - احمق . 3 - ابله


سفیهی (سَ) [ ع - فا. ] (حامص .) جهالت، نادانی، بلاهت


سق (سَ قّ) (اِ.) (عا.) سقف دهان، کام . ؛ سق کسی را با چیزی برداشتن سخت عادت داشتن شخص به آن چیز


سق زدن (سَ. زَ دَ) (مص م .) (عا.) خوردن


سق سیاه (سَ قِّ) (ص .)(عا.) کسی که نفرینش د ر حق دیگران عملی شود


سقا (سَ قّ) [ ع . سقاء ] (ص .) فروشندة آب


سقاخانه (سَ. نِ) [ ع - فا. ] (اِمر.) فرورفتگی کوچکی در دیوار مشرف به برخی گذرگاه ها که در آن آب برای نوشیدن مردم گذاشته می شد و از نوعی حرمت دینی برخوردار بود


سقاط (سُ) [ ع . ] (ص .) افتاده، ریخته


سقامت (سَ مَ) [ ع . سقامة ] (مص ل .) بیمار شدن، مریض شدن، بیماری


سقایت (س یا سَ یَ) [ ع . سقایة ] 1 - (اِ.) جای آب دادن یا آب خوردن . 2 - ظرف آب یا شراب . 3 - (مص م .) آب یا شراب به دیگران دادن


سقر (سَ قَ) [ ع . ] (اِ.) دوزخ، جهنم


سقراق (سَ) [ تر. ] (اِ.) = سغراق : کاسه و کوزة لوله دار


سقرگه (سَ قَ گَ) [ ع . فا ] (اِمر.) دوزخ، جهنم


سقز (سَ قِّ) (اِ.) صمغ، صمغ درخت


سقط (سَ یا س قْ) [ ع . ] (اِ.) 1 - بچة نارس یا مرده که پیش از فرا رسیدن هنگام ولادت از شکم مادر خارج شود. 2 - برف . 3 - شبنم


سقط (سَ قَ) [ ع . ] 1 - (اِ.) خطا. 2 - کالای پست . 3 - (اِمص .) رسوایی، فضیحت


سقط فروش ( سقط . فُ) [ ع - فا. ] (ص فا.) خرده فروش


سقط شدن ( سقط شدن . شُ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) 1 - بی فایده شدن . 2 - مردن


سقط همت (سَ قَ. هِ مَُ) [ ع . ] (ص مر.)پست - همت


سقط کاری ( سقط کاری .) [ ع - فا. ] (حامص .) آجر - کاری، به کار بردن آجر و سنگ در ساختمان


سقط گفتن ( سقط گفتن . گُ تَ) [ ع - فا. ] (مص م .) دشنام دادن


سقطه (سَ طَ) [ ع . سقطة ] (اِ.) 1 - خطا، لغزش . 2 - واقعة شدید


سقلاب (سَ) [ معر. ] (اِ.) = سگ لاب، . سگ لاو: سگ آبی


سقلاطون (س یا سَ) [ معر. ] (اِ.) نوعی پارچة ابریشمی به رنگ سرخ یا کبود


سقلمه (سُ قُ مَ یا مِ) [ تر. ] (اِ.) = سقرمه : ضربتی که با مشت به پهلوی کسی زنند


سقم (سُ قْ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) بیمار بودن . 2 - نادرست بودن . 3 - (اِ مص .) بیماری، مرض


سقنقور (سَ قَ) (اِ.) نوعی خزنده از تیرة سوسماران . رنگ پوست آن در قسمت پشت غالباً صورتی و گاهی زرد با نوارهای تیره است، پوست شکمش سفید می باشد. قد سقنقور حداکثر ممکن است تا 25 سانتیمتر برسد؛ اسقنقور، ریگ ماهی، سقنقر، نهنگ دشتی، ورل ماهی، سقنس نیز گویند


سقوط (سُ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) افتادن . 2 - (اِ مص .) افتادگی


سقیم (سَ) [ ع . ] (ص .) 1 - بیمار. 2 - نادرست . ج . سقام


سل (سَ) [ ع . ] (مص م .) 1 - برکشیدن شمشیر، کارد و غیره . 2 - بریدن رگ . 3 - داغ کردن . مخصوصاً داغ کردن شریان صدغ که درد شقیقه و خیالات و منع نزول آب را نافع است


سل ( سل .) [ ع . ] (اِ.) ظرفی که در روی طعام و جز آن نهند؛ ج . سلال


سل ( سل .) (اِ.) 1 - پُل چوبی . 2 - قایق


سل (سُ) [ فر. ] (اِ.) پنجمین نُت از نُت های هفتگانة موسیقی


سل ( سل .) [ هند. ] (اِ.) = سیل . شل : سلاحی است مانند زوبین هندوان را


سل ( سل .) [ ع . ] (اِ.) 1 - آن چه بیرون کشیده شود از چیزی . 2 - نطفه


سل ( س ) (اِ.) مرضی است عفونی و واگیردار که بیشتر ریه و غدد لنفاوی به آن دچار می شوند. عامل آن باسیلی است به نام باسیل کخ


سل ( سل .) [ ع . ] (ص .) مرد دندان ریخته


سلاب (س ) [ ع . ] (اِ.) جامة سیاه، جامة ماتم


سلاح (س ) [ ع . ] (اِ.) ابزار جنگ


سلاحشور (س ) [ ع - فا. ] (ص فا.) نک سلحشور


سلاحشوری ( سلاحشوری .) [ ع - فا. ] (حامص .) نک سلحشوری


سلاخ خانه ( سلاخ خانه . نِ) [ ع - فا. ] (اِمر.) کشتارگاه


سلاست (سَ سَ) [ ع . سلاسة ] 1 - (مص ل .)رام شدن . 2 - (اِمص .) نرمی . 3 - روانی کلمات


سلاسل (سَ س ) [ ع . ] (اِ.) جِ سلسله ؛ زنجیرها


سلاف (سُ لّ) [ ع . ] (اِ.) 1 - می، باده . 2 - آن چه چکد از انگور پیش از فشاردن


سلاله (سُ لَ یا لِ) [ ع . سلالة ] (اِ.) نسل، فرزند، نطفه


سلام (سَ) [ ع . ] (مص ل .) 1 - درود گفتن . 2 - بی گزند شدن . 3 - گردن نهادن . ؛ سلام علیک درود بر تو باد. ؛ سلام علیکم درود بر شما


سلامانه (سَ نَ یا نِ) [ ع - فا. ] (اِ.) 1 - مالیاتی که به مناسبت بارعام پادشاه یا به سبب دریافت خبر سلامت او می پرداختند. 2 - سلامی . 3 - حقوق و عوارضی که برای مباشر یا مستأحر به مناسبت نخستین بازدیدی که از ده می کرد، از دهقانان گرفته می شد (بیشتر در کردستان )


سلامت (سَ مَ) [ ع . سلامة ] 1 - (مص ل .) بی - عیب شدن . 2 - رهایی یافتن . 3 - (اِمص .) امنیت . 4 - تندرستی . 5 - نجات، رستگاری . 6 - خالص از بیماری، شفا


سلامی (سُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - استخوان سپل شتر. 2 - استخوان انگشتان دست و پا؛ ج . سلامیات


سلانه سلانه (سَ لّ نِ . سَ لّ نِ)(ق مر.) (عا.) آرام آرام، با طمأنینه


سلاک (سَ) (اِ.) شوشة طلا و نقره که گداخته و در ناوچة آهنین ریخته باشند


سلاک (سَ لّ) [ قس . مکاری ] (اِ.) کرایه


سلب (سَ لْ) [ ع . ] 1 - (مص م .) کندن، جدا کردن . 2 - ربودن . 3 - (ص .) ربوده شده . 4 - کنده شده . 5 - به قهر گرفته شده


سلب (سَ لَ) [ ع . ] (اِ.) نوعی جامة درشت مانند جوشن که در روز جنگ می پوشیدند


سلبی (سَ لْ) [ ع . ] (ص .) منسوب به سلب، نفیی، منفی


سلحشور (سَ لَ) [ ع - فا. ] (ص فا.) جنگاور، دلاور


سلحشوری ( سلحشوری .) [ ع - فا. ] (حامص .) جنگاوری، دلاوری


سلحفاه (سُ لَ) [ ع . ] (اِ.) سنگ پشت


سلخ ( سلخ .) [ ع . ] (اِ.) روز آخر ماه


سلخ (سَ لْ) [ ع . ] (مص م .) پوست کندن


سلس (سَ لِ) [ ع . ] (ص .) 1 - نرم و آسان . 2 - رام . 3 - روان


سلس (سَ لَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) نرم بودن . 2 - رام بودن . 3 - (اِمص .) نرمی، آسانی


سلسال (سَ) [ ع . ] (اِ. ص .) آب روان و گوارا


سلسبیل (سَ سَ) [ ع . ] (ص .) 1 - نرم . 2 - روان . 3 - گوارا. 4 - نام چشمه ای در بهشت


سلسل (سَ سَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - آب گوارا. 2 - شراب خوشگوار


سلسله (س س لَ یا لِ) [ ع . سلسلة ] (اِ.) 1 - زنجیر. ج . سلاسل . 2 - خاندان


سلسله جنبان ( سلسله جنبان . جُ) [ ع - فا. ] (ص فا.) محرک، باعث


سلطان (سُ) [ ع . ] 1 - (اِمص .) تسلط، فرمانروایی . 2 - (اِ.) قدرت . 3 - حجت، برهان .4 - (ص .) پادشاه


سلطان راندن ( سلطان راندن . دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) به هیجان آمدن، جوشش نشان دادن


سلطانی ( سلطانی .) [ ع - فا. ] (ص نسب .) 1 - منسوب به سلطان . 2 - نوعی کتاب در قطع 30 * 50 سانتی متر. 3 - نوعی کباب برگ که پهن تر و عالی تر از انواع دیگر است


سلطانیات (سُ یّ) [ ع . ] (ص نسب . اِ.) ج . سلطانیه . مکاتبات شاهی، نامه های رسمی و دولتی ؛ مق . اخوانیات . خالصه ها (دولتی )


سلطقی (سَ طَ) (اِ.) نوعی از پوشش قلندران است که پاره ها از آن آویخته باشد


سلطنت (سَ طَ نَ) [ ع . سلطنة ] 1 - (مص ل .) پادشاهی کردن . 2 - (اِمص .) پادشاهی، حکومت . 3 - تجاوز، غلبه . 4 - دراز زبانی


سلطه (سُ طَ) [ ع . سلطة ] (اِمص .) 1 - قدرت، تسلط . 2 - (اِ.) فرمانروایی، پادشاهی


سلعت (س عَ) [ ع . سلعة ] (اِ.) متاع، کالای تجارت


سلعت (سَ عَ) [ ع . سلعة ] (اِ.) 1 - سر - شکستگی هر مقدار که باشد؛ ج . سلعات، سلاع . 2 - آن که پوست بشکافد. 3 - آژخ که بی درد بر اندام پدید آید. 4 - خنازیر


سلف (سَ لَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - گذشته . 2 - کسی که در گذشته می زیسته . 3 - وامی که برای وام دهنده نفعی ندارد و وام گیرنده همان مبلغ را که گرفته پس دهد. 4 - نوعی معامله که بهای جنس را بیش از تحویل جنس بپردازند


سلف سرویس (س . س ) [ انگ . ] (اِمر.) رستورانی که در آن مشتریان خود غذاها را بردارند و وجه آن را به صندوق پردازند و سر میز صرف کنند، رستوران خویش یار، غذاخوری خویش یار (فره )


سلف (سَ لِ) [ ع . ] (اِ.)= سَلِف . سلْف : پوست


سلف (سَ لْ) (اِ.) باجناق، دو مرد که با دو خواهر ازدواج کرده باشند


سلفیدن (سُ لْ دَ) (مص ل .) (عا.) 1 - سرفه کردن . 2 - پولی به عنوان رشوه یا تعارف پرداختن، پولی را به اجبار دادن


سلم (س ) [ ع . ] (اِ.) آشتی


سلم (سُ لَّ) [ ع . ] (اِ.) نردبان، پلکان ؛ ج . سلالم، سلالیم 1


سلم (سَ لَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) گردن نهادن، تحت اختیار درآمدن .2 - پرداختن بهای جنس بیش از تحویل گرفتن آن


سلمانی (سَ) (ص نسب .) آرایش گر


سموت (سَ) (اِ.) نک فتراک


سلمه (سَ مَ یا مِ) [ معر. ] (اِ.) گیاهی است از تیرة اسفناجیان یکساله و علفی که گل هایش منظم و کاملند و جزو سبزی های صحرایی در آش و غذاهای مختلف مصرف می شود. دانه اش قی آور است ؛ سرمه، قطف، سرمج، سرمق نیز گویند


سلمک (سَ مَ) (اِ.) آوازی است از جملة شش آواز موسیقی قدیم


سلنج (س لُ) (ص مر.) لب شکری، کسی که یکی از دو لب او چاک داشته باشد


سلندر (سَ لَ دَ) (ص .) (عا.) سرگردان


سله ( سله .) [ معر. ] (اِ.) گیاهی است علفی از تیرة صلیبیان که چهار گونه از آن تاکنون شناخته شده و در نواحی جنوبی اروپا و شمال آفریقا و جنوب غربی آسیا پراکنده اند؛ زله


سله (سَ لَّ یا لُِ) [ ع . سلة ] (اِ.) سبد، زنبیل


سلو (سُ لُ) [ فر. ] (اِ.) 1 - تک نوازی . 2 - تک - خوانی


سلوت (سَ وَ) [ ع . سلوة ] (اِمص .) 1 - شادی، خوشی . 2 - آرامش خاطر


سلوفون (س ِ لُ فُ) [ انگ / فر. ] (اِ.) = سلوفان . سلفون : نام تجاری مادة شفاف و نازکی از جنس سلولز که در بسته بندی و جلدسازی کاربرد دارد


سلول (س لُ) [ فر. ] (اِ.) 1 - یاخته، عنصر اصلی بدن در موجودات زنده . 2 - حجره ؛ اتاق کوچکی که زندانی در آن نگهداری می شود


سلولز (س لُ لُ) [ فر. ] (اِ.) جسمی است جامد، بی بو، بی طعم و سفید رنگ، در آب و الکل حل نمی شود، به طور طبیعی در سلول - های گیاهان وجود دارد که مهم ترین عنصر ساختمانِ آن هاست


سلوک (سُ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) در پیش گرفتن راهی . 2 - (اِمص .) روش، رفتار. 3 - طی مدارج توسط سالک به مقام وصل و فنا


سلوی (سَ وا) [ ع . ] (اِ.) 1 - مایة تسلی . 2 - عسل . 3 - بلدرچین


سلک (سَ) [ ع . ] (مص م .)1 - در کشیدن چیزی در چیزی . 2 - ملازم شدن با چیزی


سلک (س ) [ ع . ] (اِ.) 1 - نخ، رشته ای که چیزی را بدان بکشند. 2 - صف، رده


سلک (س یا سَ) (اِ.) آبراهه، ناودان


سلک (سُ لَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - کبک بچة نر. 2 - بچة سنگ خوار


سلیح (س ) (اِ.) سلاح


سلیحدار (س ) [ ع - فا. ] (ص .) سلاحدار


سلیس (سَ) [ ع . ] (ص .) نک سلس


سلیط (سَ) [ ع . ] (ص .) 1 - فصیح، تیززبان . 2 - تیز و تند از هر چیز


سلیطه (سَ طَ یا طِ) [ ع . سلیطة ] (ص .) زن زبان دراز، زن بدزبان


سلیطه گری ( سلیطه گری . گَ) [ ع - فا. ] (حامص .) زبان درازی، بدزبانی


سلیقه (سَ قِ) [ ع . سلیقة ] (اِ.) 1 - طبع، سرشت . 2 - ذوق


سلیل (سَ) [ ع . ] (ص .) برکشیده (شمشیر و مانند آن )


سلیل ( سلیل .) [ ع . ] (اِ.) 1 - بچه، فرزند (آدمی و جانوران ). 2 - شراب خالص . 3 - کوهان شتر. 4 - محل روان شدن آب در وادی . 5 - درخت تاک . 6 - مغز حرام، نخاع


سلیله (سَ لَ یا لِ) [ ع . سلیلة ] (اِ.) دختر


سلیم (سَ) [ ع . ] (ص .) سالم، بی عیب . ؛ سلیم النفس نیک سرشت، پاک نهاد (فره )


سلیمانی (سُ لِ یا لَ) (ص نسب .) 1 - منسوب به سلیمان . نوعی شمشیر. 2 - گونه ای سنگ آذرین . از خواص این سنگ آن است که بر اثر سایش و اصطکاک خاصیت فسفرسانس پیدا می کند و روشنی خاص نشان می دهد و چون سختی جالب توجهی دارد جزو سنگ های زمینی و احجار کریمه به شمار می رود؛ حجر سلیمانی، سنگ سلیمانی . 3 - گونه ای از خرمای سفید است


سلیک (سُ لَ) [ ع . ] (اِمصغ . سلک ) رشتة کوچک


سم (سَ مّ) [ ع . ] (اِ.) زهر، مادة کشنده . ج . سموم


سم (سُ مّ) [ په . ] 1 - (ص فا.) سُنب ؛ در ترکیب با واژه های دیگر معنای «سوراخ - کننده » می دهد. مانند آهن سم . 2 - (اِ.) قسمت انتهایی دست یا پای چهارپایان


سم ( سم .) (اِ.) خانه ای زیر زمین که در بیابان ها برای مسافران می ساختند


سم الخیط (سَ مُّ لْ) [ ع . ] (اِمر.) سوراخ سوزن


سماء (سَ) [ ع . ] (اِ.) آسمان . ج . سماوات


سمات (س ) [ ع . ] (اِ.)جِ سمت  - علامت ها. 2 - آثار داغ ها


سماجت (سَ جَ) [ ع . سماجة ] 1 - (مص ل .) زشت شدن . 2 - (اِمص .) زشتی، بی شرمی . 3 - در فارسی : پافشاری، یکدندگی


سماحت (سَ حَ) [ ع . سماحة ] 1 - (مص ل .) جوانمرد گردیدن . 2 - (اِمص .) جوانمردی


سماخچه (سَ چَ یا چِ) (اِمصغ .) = سماکچه . ساماخچه . سماچه : سینه بند زنان


سماروغ (سَ) (اِ.) قارچ، قارچ خوراکی


سماری (سُ) (اِ.) کشتی، جهاز، سفینه


سماط (سَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - بساط، سفره . 2 - صف، رده


سماع (سَ) [ ع . ] 1 - (مص م .) شنیدن . 2 - (اِمص .) شنوایی . 3 - (اِ.) آواز، سرود. 4 - وجد و سرور و پای کوبی صوفیه


سماع (سَ مّ) [ ع . ] (ص .) 1 - آن که بسیار شنود (سخنان دیگران را). 2 - مطیع . 3 - جاسوس . 4 - یکی از مراتب دین مانی ؛ نغوشاک، نغوشا؛ ج . سماعون


سماع الاغانی (سَ عُ لْ اَ) [ ع . ] (مص م .) شنیدن آوازها


سماعی (سَ) [ ع . ] (ص نسب .) 1 - هرآن چه شنیده شده باشد. 2 - بنا شده بر عادت . 3 - آن چه که مبنی بر قاعده نیست


سماق (سُ) [ معر. ] (اِ.) گیاهی است از ردة دو لپه ای ها که به شکل درخت یا درختچه دیده می شود. دارای برگ های مرکب و گل های سفید خوشه ای است . میوه اش کوچک و ترش مزه است . گرده میوه اش جهت چاشنی غذا به کار می رود، سماک، تتری، تتم . ؛ سماق مکیدن (عا.) وقت را به بیهوده گذراندن


سمانه (سَ نَ یا نِ) (اِ.) سقف خانه


سمانه ( سمانه .) (اِ.) بلدرچین


سماوی (سَ) [ ع . ] (ص .) آسمانی


سماک (سَ مّ) [ ع . ] (ص .) ماهی فروش


سماک (س ) [ ع . ] (اِ.) سماکان ؛ نام دو ستاره، یکی به نام «سماک رامح » ستارة قرمزی در صورت فلکی «عوا» یا «گاوران » و دیگری به نام «سماک اعزل » ستارة سفیدی در صورت فلکی «سنبله » یا «خوشه »


سماک ( سماک .) [ ع . ] (اِ.) آن چه بدان چیزی را بردارند و بلند کنند


سماکار (سَ) (ص .) خدمتکار، خدمتکار میخانه


سماکچه (سَ چَ یا چِ) (اِ.) سینه بند زنان


سمایی (سَ) [ ع . ] (ص .) آسمانی


سمبل (سَ بَ)(اِ.) (عا.)= سنبل : کار سرسری، سطحی


سمبل کردن ( سمبل کردن . کَ دَ) (مص ل .) (عا.) کاری را سرسری و بدون دقت انجام دادن


سمبول (سَ بُ) [ فر. ] (اِ.) مظهر، نماد، نشانه ای که نمایانگر معنایی پنهان باشد، رمز (فره )


سمبولیسم ( سمبولیسم .) [ فر. ] (اِ.) 1 - نهضت ادبی که از اوایل قرن بیستم به عنوان عکس العمل ناتورالیسم در اروپا ایجاد شد. تحت تأثیر فلسفة ایده آلیسم بود، از متافزیک الهام می گرفت و می کوشید جهان را با نظر سمبولیک و روحانی بررسی کند، رمزگرایی، نمادگرایی (فره ). 2 - مجموعة نمادهایی که در آثار یک نویسنده یا شاعر یا دورة معین به کار رفته باشد، نمادگان . (فره )


سمبولیک ( سمبولیک .) [ فر . ] (ص .) چیزی که دارای ارزش و کارایی خاص خود نیست و نشانه و مظهر چیز دیگری است، رمزی، نمادین (فره )


سمت (سَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) راهی را در پیش گرفتن . 2 - به راه درست و میانه راه رفتن . 3 - (اِ.) راه، روش . 4 - قصد. 5 - طرف، جانب . ج . سموت


سمت (س مَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - نشان داغ . 2 - علامت، نشانه . 3 - عنوان . 4 - مقام


سمت الرأس (سَ تُ رَّ) [ ع . ] (اِمر.) نقطه ای درآسمان که درست در امتداد سر شخص باشد


سمت القدم (سَ تُ لْ قَ دَ) [ ع . ] (اِمر.) نک سمت الرأس


سمج (س مِ) [ ع . ] (ص .) 1 - زشت، ناپسند. 2 - بی حیا، پررو، ج . سماج


سمج (سُ مْ) (اِ.) = سمچ : 1 - نقب، راه زیر - زمینی . 2 - سرداب . 3 - زندان زیرزمینی . 4 - آغل گوسفندان در زیرزمین یا در کوه


سمح (سَ مِ) [ ع . ] (ص .)1 - بخشنده . 2 - آسان


سمح (سَ مَ) [ ع . ] (مص ل .) جوانمرد گردیدن، اهل بخشش شدن


سمح (سَ) [ ع . ] (ص .) جوانمرد، بخشنده


سمر (سَ مَ) [ ع . ] (اِ.) افسانه


سمر شدن (سَ مَ. شُ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) مشهور شدن


سمراء (سَ) [ ع . ] (ص .) مؤنث اسمر؛ زن گندم گون


سمرت (سُ مْ رَ) 1 - (مص ل .) گندم گون بودن . 2 - (اِمص .) گندم گونی


سمسار (س ) [ معر. ] (اِ.) واسطة خرید و فروش


سمساری ( سمساری .)1 - (حامص .) دلالی، واسطه - گری . 2 - (اِمر.) دکان سمسار


سمسمی (س س ) (ص نسب .) (عا.) شخص شل و سست، آن که کارها را به کندی و تأنی انجام دهد؛ فسفسی


سمسول (سَ) (اِ.) بی شرمی، بی حیایی، شوخی


سمط (س ) [ ع . ] (اِ.) گردن بند، رشتة مروارید یا مهره


سمع (سَ) [ ع . ] 1 - (اِ.) گوش، حس شنوایی . 2 - (مص م .) شنیدن


سمعت (سَ عَ) [ ع . سمعة ] (اِ.) ریای در گفتار


سمعک (سَ عَ) [ ع - فا. ] (اِمصغ .) وسیله ای برای تقویت شنوایی . کسانی که گوششان سنگین است آن را در گوش گذارند تا اصوات را بهتر بشنوند


سمفونی (سَ فُ) [ فر. ] (اِ.) آهنگی که برای ارکستر کامل ساخته شود


سمفونیک ( سمفونیک .) [ فر. ] (ص .) نظیر و معادل یا متناسب با سمفونی


سمن (س مَ) [ ع . ] (اِمص .) فربهی، چاقی


سمن (سَ مَ) [ په . ] (اِ.) یاسمن


سمنامبولیسم (سُ) (اِ.) حرکت و راه رفتن شخص در حالی که در خواب طبیعی یا مغناطیسی است


سمنبر (سَ مَ بَ)(ص مر.) آن که بدنی خوشبو و لطیف دارد


سمنت (س مِ نْ) [ انگ . ] (اِ.) سیمان


سمند (سَ مَ) (اِ.) اسبی که رنگش مایل به زردی باشد


سمندر (سَ مَ دَ) (اِ.) جانوری دوزیست شبیه سوسمار، چهارپا دارد و رنگ پوستش تیره است با لکه های زرد. می گویند در آتش نمی سوزد


سمنو (سَ مَ) (اِ.) نوعی شیرینی که از شیرة گندم سبز کرده و آرد می پزند و در سفرة هفت سین می گذارند


سمو (سَ) (اِ.) گونه ای تره که خودرو است و در مزارع و نواحی کوهستانی می روید


سمو (سُ مُ وّ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) بلند شدن، بلندی یافتن . 2 - (اِمص .) بلندی، رفعت


سمور (سَ) [ په . ] (اِ.) پستانداری است گوشت خوار کوچک تر از روباه با بدنی باریک و کشیده، پوستش نرم و لطیف و گرانبهاست


سموم (سَ) [ ع . ] (اِ.)باد گرم مهلک . ج . سمائم


سموم (سُ) [ ع . ] (اِ.) جِ سم ؛ زهرها


سمپاتیک (سَ) [ فر. ] 1 - (ص .) محبت آمیز، جالب توجه . 2 - (اِ.) دستگاه عصبی مرکزی که به شکل زنجیری در دو طرف ستون مهره ها قرار دارد


سمپاش (سَ) [ ع - فا . ] (ص فا.) 1 - آن که سم را در جایی می پاشد. 2 - آلتی فلزی که در آن سم می ریزند و به وسیلة پاشیدن محتوی آن حشرات موذی و آفات را از بین می برند


سمپوزیوم (سَ پُ) [ فر. ] (اِ.) 1 - جمعیتی که به مباحثات دوستانة فلسفی و علمی می پردازد. 2 - انجمنی که در آن افراد راجع به موضوعی واحد به بحث و گفتگو می پردازند، هم نشست، محفل علمی (فره )


سمچ گرفتن ( سمچ گرفتن . گِ رِ تَ) (مص ل .)= سمج گرفتن : مشغول شدن افراد سپاهی به کندن سوراخ هایی در زیر قلعة دشمن


سمک (سَ مَ) [ ع . ] (اِ.) ماهی


سمی (سَ مّ) [ ع - فا. ] (ص نسب .) 1 - زهر - آلود. 2 - هر مادة کشنده


سمی (سَ) [ ع . ] (ص .) همنام، هم اسم


سمی (سَ مِ یّ) [ ع . ] (ص .) 1 - عالی، بلند. 2 - همنام، همتا


سمیر (سَ) [ ع . ] 1 - (ص .) افسانه گو. 2 - (اِ.) زمانه، روزگار


سمیرا (سُ) [ ع . ] (ص .) مصغر سمراء. زن گندم گون


سمیع (سَ) [ ع . ] (ص .) شنوا. ج . سمعاء. (از اسماء خداوند)


سمین (سَ) [ ع . ] (ص .) 1 - فربه، چاق . 2 - سخن استوار، عالی


سمینار (س ) [ انگ . ] (اِ.) 1 - دسته ای از دانشجویان با تحصیلات عالی که زیر نظر یک استاد، در رشته ای خاص به تحقیق و ایراد سخنرانی می پردازند، درس گروهی (فره ). 2 - محل گردهمایی محققین یک رشته . 3 - سلسله سخنرانی هایی دربارة موضوعی معین که بیشتر جنبة آموزشی و تبادل اطلاعات دارد و منظور از برگزاری آن نیل به مصوبة قانونی نیست ؛ این سخنرانی ها هم در سطح ملی و هم در سطح بین المللی تشکیل می شود و تعداد شرکت کنندگان در آن محدود ا ست، هم اندیشی . (فره )


سن ( سن .) [ فر. ] (اِ.) صحنة نمایش


سن (س ) (اِ.) حشره ای است ریز با بال های کوچک و دهانی خرطومی شکل که آفت گندم است


سن (سَ) (اِ.) گیاهی است که بر درخت پیچد، عشقه، سرند، کشور


سن (س نُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - دندان . 2 - عُمر


سنا (سَ) [ ع . ] (اِ.) گیاهی است از تیرة پروانه واران (سبزی آساها) که دارای چند گونه است . برگ هایش متناوب و مرکب بدون برگچة انتهایی است . گل هایش زرد رنگ و میوه اش نیامک و محتوی چند دانه است . میوه و برگ مختلف سنا دوای تلخ مسهلی است که به صورت دم کرده یا پودر به کار می رود، عشرق


سنا (س ) [ فر. ] (اِ.) مجلسی که اعضای آن از بزرگان و اعیان کشور برگزیده شوند


سناء (سَ) [ ع . ] (اِمص .) 1 - روشنایی، فروغ . 2 - بلندی، رفعت


سناتور (س ) [ فر. ] (اِ.) عضو مجلس سنا، نماینده مجلس اعیان


سناد (س ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) اختلاف داشتن . 2 - (اِمص .) اختلاف . 3 - در شعر عربی اختلاف حذو و اختلاف تأسیس است و در شعر پارسی اختلاف ردف است


سنار (سَ) (اِ.) 1 - جایی در دریا که عمق آن اندک بوده و کشتی در آن جا به گل نشیند. 2 - مجازاً عاشق و گرفتار


سناریست (س ) [ فر. ] (ص فا.) سناریو - نویس


سناریو (س ) [ ایتا. ] (اِ.) فیلم نامه، داستان مخصوص فیلم سینما


سنان (س ) [ ع . ] (اِ.) سرنیزه


سنب (سُ) (اِفا.) در ترکیب به معنی «سنبنده » (سوراخ کننده ) آید - (اِ.) سم چارپایان . 2 - خانة زیرزمینی جهت درویشان . 3 - آغل گوسفندان، سمج


سنباده (سُ د) [ معر. ] (اِ.) آلومینی است به رنگ های خاکستری، سرخ یا سیاه و بسیار سخت که برای صیقلی کردن و جلا بخشیدن به فلزات به کار می رود، سمباده و سنباذج نیز گفته می شود


سنبل (سَ بَ) (اِ.) (عا.) کار سرسری، سطحی


سنبل (سُ بُ) [ ع . ] (اِ.) خوشه


سنبل (سُ بُ) (اِ.) = زمبل . زمبول : گیاهی است از تیرة سوسنی ها دارای برگ های دراز و گل های خوشه ای به رنگ بنفش . پیاز آن را در گلدان می کارند


سنبل الطیب (سُ بُ لُ طّ) (اِمر.) گیاهی است علفی، پایا و خودرو، ریشه اش معطر و ساقه اش راست و برگ هایش متقابل . ریشه و ساقه های زیرین این گیاه دارای اسانس اسید والرینیک و اسید مالیک و مواد قندی است که در طب کاربرد فراوان دارد


سنبله (سُ بُ لَ یا لِ) [ ع . سنبلة ] (اِ.) 1 - یک خوشه . 2 - از صورت های فلکی جنوبی و ششمین برج از بروج دوازده گانه که خورشید شهریور ماه در آن دیده می شود


سنبه (سُ بَ یا ب) (اِ.) = سمبه : میله ای فلزی برای پر کردن تفنگ های سر پر یا تمیز کردن لولة تفنگ ها. ؛ سنبه را پر زور دیدن مخاطب یا طرف معامله را مصالحه ناپذیر یافتن، خود را با شخص محکم و سمجی مواجه دیدن


سنبوت (سَ) (اِ.) هیکل، نمود، نمودار


سنبوسه (سَ سَ یا س ) (اِ.) 1 - هر چیز سه گوش . 2 - لچک زنانه . 3 - نوعی خوراک که خمیر آرد گندم را نازک و سه گوش می برند و در آن قیمة گوشت و لپه می پیچند و طبخ می کنند


سنبک (سُ بُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - کنار سم ستور. 2 - اول هر چیز. 3 - زمین صعب و کم فایده ؛ ج . سنابک


سنبیدن (سُ دَ) (مص م .) = سنبانیدن : 1 - سوراخ کردن . 2 - کاویدن


سنت (سُ نَّ) [ ع . سنة ] (اِ.) 1 - راه، روش، سیرت . 2 - آن چه که پیامبر و صحابه به آن عمل کرده باشند


سنت کردن (سُ نَّ. کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) ختنه کردن


سنتز (سَ تِ) [ فر. ] (اِمص .) 1 - ترکیب عنصرها یا جسم های ساده با یکدیگر. 2 - آن چه از تقابل مؤثر آنتی تز بر تز حاصل می شود، هم نهاد، هم نهاده (شیمی )


سنتو (س نْ تُ) [ انگ . ] (اِ.) سازمان پیمان مرکزی . اعضای این پیمان - ایران، انگلستان، پاکستان و ترکیه - بوده اند که در 21 اوت 1959 جانشین پیمان بغداد شد. امریکا بر این پیمان نظارت داشت، در مانورهای آن شرکت می کرد و به اعضای آن کمک نظامی می داد. این پیمان در سال 1979 به پایان رسید


سنتور (سَ) (اِ.) از سازهای ایرانی به شکل ذوزنقه که دارای سیم های بسیاری است و به وسیله دو مضراب چوبی نواخته می شود


سنتی (سُ نَّ) [ ع - فا. ] (ص .) 1 - ویژگی آن چه که ریشه در آداب و رسوم قدیم دارد یا از قدیم رایج بوده است . 2 - سنت گرا، پیرو سنت


سنج (سَ) (اِ.) وزن، کیل


سنج (س یا سَ) (اِ.) یکی از آلات موسیقی و آن دو صفحة مدور فلزی است که با دست به هم کوفته می شود


سنجاب (سَ) (اِ.) پستانداری است از راستة جوندگان کمی کوچک تر از گربه با دُمی دراز و پر مو


سنجاق (سَ یا سُ) [ تر. ] (اِ.) 1 - درفش، رایت . 2 - یکی از تقسیمات ایالت در دولت عثمانی


سنجاق (سَ نْ) [ تر. سنجق ] (اِ.) سیخکی فلزی مانند سوزن که در ته آن دگمه کوچکی تعبیه شده برای وصل دو شیئی مثل پارچه به هم


سنجاق قفلی (سَ نْ. قُ) [ تر. ] (اِمر.) قطعه ای مفتول خمیده و نوک تیز که به یک سر آن قلابی وصل شده و سر دیگر در داخل آن بسته می شود و برای وصل کردن یا بستن چیزی به چیز دیگر به کار می رود


سنجاقک (سَ قَ) [ تر - فا. ] (اِ.) حشره ای است از راستة برگ بالان که دارای چهار بال نازک طویل می باشد. نوزادش پس از خروج از تخم ابتدا آبزی است و پس از تبدیل شدن به جانور کامل از آب خارج می شود


سنجد (س جِ) (اِ.)درختی است کوتاه و پر - خار، برگ هایش شبیه برگ بید و گل هایش خوشه ای سفید یا زرد، میوه اش کمی بزرگتر از فندق با پوسته قرمز رنگ و نازک و آردش نسبتاً شیرین است . بل، ضرع الکلیه، زقوم، پستانک، غبیده نیز نامیده می شود


سنجر (سَ جَ) [ تر. ] (اِ.)پرنده ای است شکاری


سنجش (سَ جِ) (اِمص .) عمل سنجیدن


سنجق (سَ جُ) [ تر. ] (اِ.) نک سنجاق


سنجه (سَ جَ یا جِ) (اِ.) سنگی برای وزن کردن اشیاء


سنجیدن (سَ دَ) (مص م .) 1 - وزن کردن، اندازه گرفتن . 2 - ارزش چیزی را تعیین کردن . 3 - چیزی را با چیزی مقایسه کردن


سنخ (س ) [ ع . ] (اِ.) 1 - بن دندان . 2 - اصل، بنیاد؛ ج . سنوخ، اسناخ . 3 - در فارسی به معنای نوع، جنس


سند (س ) (اِ.) بچه ای که از سر راه بردارند، حرامزاده


سند (سَ نَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - چیزی که به آن اعتماد کنند. 2 - نوشته، مدرک ؛ ج . اسناد


سندان (س ) (اِ.) 1 - ابزار آهنی ضخیم که آهنگران آهن را روی آن گذاشته و با پُتک می کوبند. 2 - تکه آهن زیر کوبة در


سندره (سَ دَ رَ یا رِ) (ص .) = سنداره : حرامزاده


سندروس (سَ دَ) [ معر - یو. ] (اِ.) 1 - سرو کوهی . 2 - صمغی که از گونه ای سرو کوهی استخراج می شود و در طب قدیم مورد استعمال بوده ضمناً از آن در ساختن دانة تسبیح یا گردن بند استفاده می کرده اند، از مخلوط سندروس و روغن بزرک روغنی به نام روغن کمان حاصل می کرده اند که از آن جهت چرب کردن کمان ها استفاده می شد؛ حجر السندوس . 3 - تبریزی . 4 - نارون


سندس (سُ دُ) [ ع . ] (اِ.) پارچة ابریشمی زربفت


سندل (سَ دَ) (اِ.) نوعی کفش که معمولاً چوبی است


سنده (سَ دَ یا د) (اِ.) سندان آهنگران و مسگران


سنده (س دَ یا س د) (اِ.) مدفوع آدم، گُه


سندیکا (سَ) [ فر. ] (اِ.) اتحادیة صنفی برای دفاع از منافع اقتصادی مشترک افراد یک صنف


سنفونی (اِ.) نک سمفونی


سنقر (سُ قُ) [ تر. ] (اِ.) = سنقور: 1 - یکی از گونه های باز مناطق سردسیر. پرنده ای است بسیار زیبا و خوش خط و خال که لانه اش را در شکاف سنگ ها و صخره های مرتفع و غیرقابل عبور تهیه می کند. جزو بازهای سیاه چشم و از انواع دیگر بازها درشت تر و قوی تر است . شنقار. 2 - در موسیقی خط اتحادی است که ضرب ضعیف یا قسمت ضعیف ضرب را به ضرب قوی یا قسمت قوی ضرب دیگر مربوط و متحد می سازد. ؛نت سنقر شده نتی که قوت خود را از دست داده


سنن (سُ نَ) [ ع . ] (اِ.) روش ها، رسم ها. جِ سنت


سنه (س نَ یا نِ) [ ع . سنة ] (اِ.) 1 - اول خواب، چرت . 2 - غفلت


سنه ( سنه .) [ ع . سنة ] (اِ.) سال، یک سال


سنه (سَ نَ یا نِ) (اِ.) لعنت، نفرین


سنوات (سَ نَ) [ ع . ] (اِ.) سال ها. جِ سنه


سنوح (سُ) [ ع . ] (مص ل .) پیدا شدن، پدید آمدن، ایجاد شدن


سنور (س نَُ) [ ع . ] (اِ.) گربه


سنوی (سَ نَ) [ ع . ] (اِ.) منسوب به سنه


سنگ (سَ) [ په . ] 1 - (ص .) وقار، اعتبار. 2 - (ق ) آهستگی، آرامش . 3 - نام عمومی مواد کانی است که به طور طبیعی به یکدیگر چسبیده و متراکم شده است و در نتیجه تودة نسبتاً سفتی را به وجود آورده است . 4 - وزنه ای جهت سنجش سنگینی . 5 - دو قطعه سنگ به ابعاد کوچک تر از سنگ آسیاب با حلقه ای در میان آن ها که زورخانه کاران به پشت خوابند و حلقه ها را به دست گیرند و سنگ ها را بالا و پایین برند. ؛از سنگ چشمه تراشیدن کنایه از: کار بیهوده انجام دادن . ؛ سنگ ُ سبو کردن کنایه از: متضاد بودن، ناساز بودن . ؛ سنگ کسی را به سینه زدن کنایه از: طرفداری و دلسوزی کردن از کسی بیش از خود او. ؛ سنگ مفت گنجشگ مفت کنایه از:استفاده از فرصت های مناسب


سنگ انداختن ( سنگ انداختن . اَ تَ) (مص ل .) کنایه از: اشکال تراشی، مانع پیشرفت کار کسی شدن


سنگ بسته ( سنگ بسته . بَ تِ) (ص مف .) = سنگ - بست : 1 - محوطه ای که با دیوار سنگی احاطه کرده باشند؛ سنگچین . 2 - استوار، محکم


سنگ تاب ( سنگ تاب .) (ص مف .) پخته و برشته شده بر روی سنگ


سنگ تراش ( سنگ تراش . تَ) 1 - (ص فا.) کسی که کارش کندن، تراشیدن، صیقلی کردن و شکل دادن سنگ هاست . 2 - (اِمر.) صورت فلکی کوچکی در آسمان نیم کرة جنوبی


سنگ دوزی ( سنگ دوزی .) (اِمر.) طرح زینتی که با مهره، منجوق، پولک و سنگ های درخشان بر روی لباس دوخته می شود


سنگ زر (سَ گِ زَ) (اِمر.) نک محک


سنگ سپاهان (سَ گِ س )(اِمر.) سنگ سرمه، که سُرمة سپاهان معروف بوده و برای درمان و شفای چشم از آن استفاده می کردند


سنگ صبور ( سنگ صبور صَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) 1 - سنگ اساتیری که غم های مردم را می شنید و غم خوار آنان بود (اصولاً سنگ به صبوری و تحمل مَثَل است ). 2 - مجازاً دوست شکیبا و دلسوز که به درد دل شخص گوش دهد


سنگ فرش (سَ نْ . فَ) [ فا - ع . ] (ص مر.) زمینی که روی آن را با سنگ مفروش کرده باشند


سنگ نوشته (سَ . نِ وِ تِ) (اِمر.) سنگی که بر روی آن نوشته ای را کنده باشند، کتیبة سنگی


سنگ پشت ( سنگ پشت . پُ) (اِمر.) لاک پشت


سنگاب ( سنگاب .) (اِمر.) ظرف بزرگ آب از جنس سنگ که در مساجد و جاهایی مانند آن قرار می دادند


سنگدان ( سنگدان .) (اِمر.) بخشی از لولة گوارش پرندگان و بسیاری از مهره داران که دارای الیاف ماهیچه ای قوی و سخت است جهت خرد کردن مواد غذایی


سنگدل ( سنگدل . د) (ص مر.) کنایه از: بی رحم


سنگدوله ( سنگدوله . لِ یا لَ) (اِمر.) گردباد، اعصار. سنگر (سَ گَ) (اِ.) پناهگاه، پناهگاهی به شکل گودال در زمین یا دیواری ساخته شده از سنگ و کیسه های پُر از شن


سنگسار (سَ) (اِمر.) محکومی که او را تا کمر در خاک فرو می کردند و آن قدر با سنگ بر سر و رویش می کوفتند تا بمیرد


سنگلاخ (سَ) (اِمر.) زمینی که در آن سنگ فراوان باشد، سنگستان


سنگله (سَ گُ لَ) (اِمر.) نانی که از آرد ارزن پزند


سنگواره (سَ رَ یا رِ) (اِمر.) فسیل، بقایای موجودات زندة گذشته های دور که به صورت سنگ درآمده باشد


سنگچین ( سنگچین .) (حامص .) محصور کردن محلی با سنگ های درشت و خرد


سنگک (سَ گَ) (اِ.)1 - نانی که بر روی سنگ - های خردوداغ در داخل تنور می پزند.2 - سنگ کوچک . 3 - تگرگ . 4 - ژاله


سنگی (سَ) (ص نسب .) 1 - ساخته شده از سنگ . 2 - باوقار


سنگین (سَ) (ص نسب .) 1 - از جنس سنگ . 2 - ثقیل، گران . 3 - باوقار. 4 - اثری هنری که فهمیدنش بر هر کسی ممکن نباشد


سنی (سَ نِ یّ) [ ع . ] (ص .) رفیع، عالی


سنی (سُ نّ) [ ع . ] (ص نسب .) 1 - پیرو سنت پیغمبر. 2 - پیرو فرقه ای از مسلمانان که قایل به خلافت ابوبکر و جانشینان اویند


سنی (س ) (اِ.) 1 - آهن . 2 - ریم آهن


سه (س ) [ په . ] (اِ.) عددی بین دو و چهار، دو بعلاوة یک . ثلاث . ؛ سه به سی دادن کنایه از: معاملة پر سود کردن . ؛ سه شدن بد شدن، خراب شدن


سه اسبه (س . اَ ب) (ق مر.) شتابان، تند


سه ایوان دماغ (س . اِ نِ د) (اِمر.) محل فکر، محل خیال و محل حفظ ؛ سه غرفة دماغ، سه غرفة مغز


سه تا ( سه تا .) (اِمر.) = ستا. ستار. ستاره : طنبوری است که سه تار به آن بسته باشند


سه تا ( سه تا .) (اِمر.) = ستا: سه پیالة شراب که هر ناهار خورند تا غسل معده دهد؛ ثلاثة غساله


سه تار ( سه تار .) (اِمر.) سازی است زهی مانند تار که کاسه اش کوچک تر است و با ناخن نواخته می شود


سه تیغه ( سه تیغه . غِ) (ص نسب .) مجازاً ویژگی صورتی که ریش آن از ته تراشیده شده و کاملاً صاف و بی مو باشد


سه خوان ( سه خوان . خا) (ص فا.) قایل به تثلیت، مسیحی


سه خواهران ( سه خواهران .خا هَ) سه ستاره از بنات النعش ..


سه دختر ( سه دختر .دُ تَ) نک سه خواهران


سه روح (س ) [ فا - ع . ] (اِمر.) موالید ثلاثه : جماد، نبات و حیوان


سه شاخ (س ) (اِمر.) موالید ثلاثه : جماد، نبات و حیوان


سه طلاق گفتن ( سه طلاق گفتن . طَ. گُ تَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) زن را سه بار طلاق دادن که رجوع به او جز با محلل جایز نیست


سه فرزند ( سه فرزند . فَ زَ) (اِمر.) موالید ثلاثه : جماد، نبات و حیوان


سه لایی (س لُ) (ص نسب .) منسوب به سه لا؛ دارای سه لا. ؛ تختة سه لایی : تخته ای مرکب از سه لای رویین، زیرین و میانین که جمعاً یک تختة نسبتاً نازک را تشکیل دهند و معمولاً در ساختن روکش میز، صندلی، پاراوان و غیره به کار می رود


سه موالید (س مَ) [ فا - ع . ] (اِ.) موالید ثلاثه : جماد، نبات و حیوان


سه پایه ( سه پایه . یِ یا یَ) (ص مر.) 1 - آن چه که دارای سه عدد پایه باشد: میز سه پایه . 2 - آلتی فلزی مرکب از سه عدد پایه متصل به دایره ای فوقانی که دیگ را بر آن گذارند و در زیر آن هیزم یا زغال افروزند، دیگدان . 3 - آلتی فلزی دارای سه عدد پایه که دوربین عکاسی را بر روی آن نصب کنند. 4 - آلتی دارای دو پایة چوبی ثابت و یک پایة چوبی متحرک که تابلو نقاشی را روی آن گذاشته کار کنند


سه پرک ( سه پرک . پَ رَ) (اِمر.) = سه پره : خطی چند که قماربازان به جهت قماربازی بر زمین کشند


سه پری ( سه پری . پَ) (اِ. ص .) 1 - تیری که سه پر مرغ داشته باشد. 2 - مجازاً: تیزرو


سه پلشت ( سه پلشت . پِ لِ) (اِمر.) 1 - حالتی در قاب بازی که گودی همة قاب ها به سوی بالا باشد. 2 - (کن .) وضع بسیار ناخوشایند


سه چرخه ( سه چرخه . چَ خِ) (اِمر.) وسیلة نقلیة بچه گانه با دو چرخ در عقب و یک چرخ فرمان در جلو که با پا زدن به حرکت درمی آید


سه گان ( سه گان .) (ق مر.) سه بار، سه مرتبه، سه دفعه


سه گاه ( سه گاه .) (اِمر.) یکی از هفت دستگاه موسیقی ایرانی که حزن آور است و از فراق و جور معشوق می گوید


سه گوهر ( سه گوهر . گَ هَ) (اِمر.) کنایه از: موالید ثلاثه : جماد، نبات و حیوان


سها (سُ) [ ع . ] (اِ.) ستاره ای کوچک و کم نور در صورت فلکی دب اکبر در انتهای ملاقه پهلوی عناق


سهام (س ) [ ع . ] (اِ.) جِ سهم ؛ تیرها


سهام ( سهام .) [ ع . ] (اِ.) جِ سهم  - نصیب ها. 2 - برگه هایی مبنی بر شریک بودن در سرمایة کارخانه یا شرکت


سهر (سَ هَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) بیدار ماندن شب . 2 - (اِمص .) بیداری


سهر (سُ یا س ) 1 - (ص .) سرخ . 2 - (اِ.) گاو، گاو سرخ رنگ


سهره (س رَ یا رِ) (اِ.) سیره، پرنده ای است کوچک و خوش آواز شبیه بلبل با پرهای زرد و سبز


سهستن (سَ هِ تَ) [ په . ] (مص ل .) 1 - نمایان شدن، ظاهرشدن . 2 - نگریستن . 3 - ترسیدن، رمیدن


سهل (سَ) [ ع . ] (ص .) 1 - آسان . 2 - نرم، زمین ِ نرم . ؛ سهل العبور راهی که به آسانی از آن بتوان گذشت، آسان رو (فره ). ؛ سهل العلاج مرضی که به آسانی بتوان آن را مداوا کرد، آسان چاره (فره ). ؛ سهل الوصول آن چه که به آسانی به دست آید، آسان رس، آسان یاب (فره ). ؛ سهل القیاد فرمانبردار


سهل انگار (سَ اِ) [ ع - فا. ] (ص فا.) آن که همه چیز را آسان انگارد


سهم (سَ) [ په . ] (اِ.) ترس، هراس، هول


سهم ( سهم .) [ ع . ] (اِ.) 1 - تیر؛ ج . سهام . 2 - بهره، نصیب . ؛ سهم الارث سهم هر یک از ورثه از ارثیه


سهم زد ( سهم زد . زَ) (ص مف .) بیمناک


سهمناک ( سهمناک .) (ص مر.) نک سهمگین


سهمگین (سَ) [ په . ] (ص مر.) = سهمگن : خوفناک، ترس آور


سهمیدن (سَ دَ) (مص ل .) سخت ترسیدن


سهمیه (سَ یِّ) [ ازع . ] (ص نسب .) منسوب به سهم، مقدار و چیزی که نصیب و سهم کسی شود


سهو (سَ) [ ع . ] 1 - (مص م .) فراموش کردن . 2 - خطاکردن . 3 - (اِمص .) فراموشی . 4 - خطا. ؛ سهو القلم لغزش قلم و اشتباه در تحریر


سهواً (سَ وَ نْ) [ ع . ] (ق .) از روی خطا


سهولت (سُ لَ) [ ع . سهولة ] 1 - (مص ل .) آسان شدن . 2 - نرم شدن . 3 - (اِمص .) آسانی . 4 - نرمی


سهی (سَ) (ص .) 1 - راست، راست رسته . 2 - تازه


سهی بالا ( سهی بالا .) (ص مر.) راست بالا


سهیدن (سَ دَ) (مص م .) ترسیدن، بیم داشتن


سودن (دَ) [ په . ] (مص م .) 1 - ساییدن، لمس کردن . 2 - کوبیدن و خرد کردن . 3 - فرسودن . 4 - سوراخ کردن


سوک ریش (ص مر.) کسی که چند مو مانند سوک بر رخ داشته باشد، کوسه، کوسج


سهیل (سُ هَ) [ ع . ] (اِ.) بَرَک ؛ ستاره ای از قدر اول در نیم کرة جنوبی آسمان در صورت فلکی «کشتی » یا «سفینه » که در آخر فصل گرما طلوع می کند و میوه ها در آن وقت می رسند، و چون در یمن کاملاً مشهود است، آن را سهیل یمن یا سهیل یمانی خوانند


سهیم (سَ) [ ع . ] (ص .) شریک


سو [ په . ] (اِ.) جانب، طرف


سو [ تر. ] (اِ.) آب


سو (اِ.) نور، روشنایی


سو (اِ.) طرز، روش


سوء [ ع . ] (اِ.) 1 - بدی، شر. 2 - زشتی


سواء (سَ) [ ع . ] 1 - (اِ.) وسط، میانه . 2 - یکسان، برابر. 3 - (ق .) جز، مگر


سوابق (سَ ب) [ ع . ] (اِ.) گذشته ها، سر - گذشت ها. جِ سابقه


سواحل (سَ حِ) [ ع . ] (اِ.) کرانه های دریا. جِ ساحل


سواد (سَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - سیاهی . 2 - نوشته . 3 - رونوشت . 4 - شبح . 5 - سیاهی شهر که از دور دیده شود. 6 - در فارسی به معنای خواندن و نوشتن . 7 - معلومات، آگاهی های علمی و ادبی . ؛ سواد کسی نم کشیدن کنایه از: سواد درستی نداشتن


سوار (س ) [ ع . ] (اِ.) دستبند زنانه، دست برنجن


سوار (سَ) [ په . ] (ص . اِ.) 1 - کسی که بر روی اسب و مانند آن نشیند و از جایی به جایی رود. 2 - (عا.) مسلط، چیره


سوارنظام ( سوارنظام . نِ) [ ع - فا. ] (اِ.) بخشی از قشون که افراد آن سوار بر اسب بودند


سواره (سَ رِ) (ص . اِ.) 1 - سوار. 2 - (ق .) مقابل پیاده . سواره  1


سواره (سُ رِ) [ فر. ] (اِ.) مهمانی شبانه همراه با رقص و موسیقی، شب نشینی مجلل


سواری (س َ ) (اِمص .) 1 - سوار بودن .2 - تسلط، چیرگی . 3 - اتومبیل های سبک، اتومبیل های غیر از کامیون و باربری


سوال (سُ) [ ع . سؤال ] (اِمص .) 1 - پرسش . 2 - درخواست، تقاضا. ج . سؤالات


سوال کردن ( سوال کردن . کَ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) گدایی کردن، طلب کردن


سوالمه (سَ لِ) [ ع . ] (اِفا. اِ.) جِ سالمه  - بی عیب ها، بی نقص ها. 2 - بی زحاف ها (در علم عروض )


سوانح (سَ نِ) [ ع . ] (اِ.) اتفاقات . جِ سانحه


سواک (س ) [ ع . ] (اِ.) مسواک


سوایم (سَ یِ) [ ع . ] (اِ.) گله های گاو، گوسفند و شتر


سوبسید [ فر. ] (اِ.) کمک مالی دولت برای پایین آوردن قیمت مایحتاج ضروری مردم، یارانه . (فره )


سوبژکتیو (ژِ) [ فر. ] (اِ.) 1 - ذهنی، نظری . 2 - شخصی، ذاتی


سوت (اِ.) 1 - صدایی که با بیرون دادن نفس از دهان با لب غنچه شده یا با قرار دادن انگشت ها در دهان تولید شود. 2 - ابزاری که در آن دمند و آوایی برآورند؛ سوتک


سوت و کور (تُ) (ص مر.) (عا.) 1 - کساد، بی رونق . 2 - بی سر و صدا، ساکت


سوت کردن (کَ دَ) (مص م .) (عا.) پرت کردن، چیزی را به جای دوری انداختن


سوت کشیدن (کَ یا کِ دَ) (مص ل .) با دهان سوت زدن


سوتام (سُ) (ص .) چیز کم و اندک


سوج (اِ.) سوز


سوخاری [ روس . ] (اِ.) برشته


سوخت (اِ.) مادة سوختنی مانند: نفت


سوختن (تَ) [ په . ] (مص ل .) آتش گرفتن


سوختنی ( سوختنی .) (ص .) قابل سوختن


سوخته (سُ خْ تِ) (ص مف .) 1 - هر چیز آتش گرفته، محترق . 2 - مجازاً آزار کشیده، محنت رسیده از حوادث دوران یا عشق


سوختگی (تَ یا تِ) (حامص .) 1 - عمل سوخته شدن . 2 - درد و مصیبتی که عارض شخص شود. 3 - اذیت و صدمه ای که به دل وارد آید


سود [ په . ] (اِ.) 1 - فایده، نفع . 2 - ربح . 3 - حاصل، محصول . 4 - فتح، پیروزی


سود خوردن (خُ دَ) (مص ل .) ربا خوردن


سودا (سَ یا سُ) (اِ.) داد و ستد، خرید و فروش


سودا (سُ) [ انگ . ] (اِ.) آب دارای گاز کربنیک


سودا (سَ یا سُ) [ ع . سوداء ] (ص .) 1 - مؤنث اسود، سیاه . 2 - یکی از اخلاط چهارگانه که جای آن طحال است . 3 - وسواس . 4 - مالیخولیا، وهم . 5 - هوی و هوس . 6 - عشق


سودا پختن ( سودا پختن . پُ تَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) خیال باطل کردن


سودا پیمودن ( سودا پیمودن . پَ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) خیال فاسد کردن


سودازده ( سودازده . زَ دَ یا د) [ ع - فا. ] (ص مف .) 1 - دیوانه . 2 - عاشق


سودازدگی ( سودازدگی . زَ دَ یا د) [ ع - فا. ] (حامص .) دیوانگی، دیوانه بودن


سوداپرست ( سوداپرست . پَ رَ) [ ع - فا. ] (ص فا.) 1 - شهوت پرست . 2 - خیالباف


سوداگر ( سوداگر . گَ) (اِ.) بازرگان، تاجر


سوداگری ( سوداگری . گَ) (حامص .) تجارت، بازرگانی


سودخور (خُ) (ص فا.) رباخوار


سودد (سُ دَ) [ ع . سؤدد ] (اِمص .) بزرگواری، مهتری


سودمند (مَ) [ په . ] (ص مر.) 1 - آن چه سود دهد. 2 - مفید. 3 - بارور


سودمندی ( سودمندی .) (حامص .) 1 - نفع . 2 - فایده . 3 - باروری


سی [ په . ] (اِ.) سه برابر ده (30)


سوده (د یا دَ) 1 - (ص مف .) ساییده شده، لمس شده . 2 - کوفته . 3 - ریز شده، خرد شده . 4 - گداخته، مذاب . 5 - حک شده . 6 - محو شده . 7 - سوراخ شده، سفته . 8 - خرج شده . 9 - (اِ.) گرد و غبار


سور (سُ وَ) [ ع . ] (اِ.) جِ سوره


سور [ په . ] (اِ.) 1 - جشن، ضیافت . 2 - عروسی


سور [ ع . ] (اِ.) دیوار گرداگرد شهر. ج . اسوار و سیران


سور (سُ) [ ع . سؤر ] (اِ.) پس ماندة طعام و شراب . (سور (ص .) = سول) : اسب و استر و خری که خط سیاهی از کاکل تا دمش کشیده باشد


سور (اِ.) درختی است از ردة مخروطیان که دارای برگ های سوزنی طویل و همیشه سبز است . بیش از هزار سال عمر می کند. پوست این درخت قرمز و میوه هایش نیز قرمز تند و بیضی شکلند. چوبش نیز قرمز و زود صاف و پرداخت می شود. پاجوش های این درخت را معمولاً برای تکثیر به کار می برند، درخت سردار


سور دادن (دَ) (مص ل .) مهمانی دادن


سوراخ [ په . ] (اِ.) رخنه، شکاف . ؛ سوراخ موش داره، موش گوش داره کنایه از: توجه دادن به حفظ زبان و دور و بَر و ملاحظة فضول و خبرچین و مثل آن نمودن . ؛ سوراخ دعا را گم کردن کنایه از: مصلحت و خیر و راه را گم کردن


سورت (سَ یا سُ رَ) [ ع . سورة ] (اِمص .) 1 - تندی، تیزی . 2 - شدت . 3 - هیبت


سورتمه (مِ) [ تر. ] (اِ.) وسیلة نقلیة کوچکی که در مناطق سردسیر با سگ یا گوزن یا اسب، روی برف کشیده می شود


سوررآلیسم [ فر. ] (اِ.) واقعیت برتر، مکتبی ادبی و هنری که معتقد بوده است به ارائة احساسات و تخیلات فارغ از هرگونه قید و بند - هنری، اجتماعی، عرفی - و بیان صادقانة عواطف . این مکتب در سال 1924 رسماً توسط آندره برتون موجودیت یافت


سورسات (رَ) [ تر. ] (اِ.)1 - زاد و توشه . 2 - خواربار. 3 - ملزومات و تدارکاتِ کار


سورن (رَ) [ تر. ] (اِ.) هجوم، حمله


سوره (رَ یا رِ) [ ع . سورة ] (اِ.) هریک از فصل - های یکصد و چهارده گانة قرآن مجید


سورچران (چَ) (ص فا.) مفت خور


سورچرانی ( سورچرانی .)(حامص .) 1 - سور خوردن . 2 - مفتخوری


سورچی [ تر. ] (ص نسب .) رانندة درشکه


سوری 1 - (اِ.)گل سرخ، گل محمدی . 2 - شراب سرخ


سوری (ص نسب .) نک سورچران


سوز (اِ.) سوزش


سوزان (ص فا.) 1 - سوزنده . 2 - ملتهب


سوزاندن (دَ) (مص م .) سوزانیدن، آتش گرفتن، سوختن


سوزاک (اِ.) یکی از امراض مقاربتی که واگیر دارد و نشانة آن چرک و سوزش در مجرای ادرار است


سوزش (ز) (اِمص .) سوختن، التهاب


سوزمانی (زْ) (اِمر.) زن کولی


سوزن (زَ) [ په . ] (اِ.) 1 - میلة کوچک فلزی و نوک تیز که ته آن سوراخی دارد، نخ را از آن بگذرانند و آن در دوخت و دوز به کار می رود. 2 - میله ای که در اسلحة آتشی به فشنگ برخورد کرده آن را محترق سازد. 3 - (عا.) آمپول، سرنگ . ؛ جای سوزن سوزن انداختن نیست کنایه از: ازدحام و شلوغی جمعیت


سوزنبان ( سوزنبان .) (ص مر.)مسئول ریل راه آهن


سوزنده (زَ د یا دَ) (ص فا.) 1 - آن که یا آن چه سوزد. 2 - گرم . 3 - سوزاننده


سوزنکاری (زَ) (حامص .) ریزدوزی و نقش و نگار انداختن روی پارچه با سوزن


سوزنی (زَ) (اِمر.) پارچه ای از مخمل، شال یا ترمه که سوزن کاری شده باشد


سوزه (زَ یا ز) (اِمص .) عمل سوختن


سوزه ( سوزه .) (اِ.) تریز جامه، تک پارچه ای که در زیر بغل پیراهن یا میان شلوار دوزند


سوزیان 1 - (اِمر.)نفع و ضرر.2 - مال و سرمایه . 3 - نیک و بد. 4 - راز. 5 - نام وننگ . 6 - سوغات . 7 - (ص مر.) مهربان، غمخوار


سوس [ ع . ] (اِ.) بیب، کرمی که پارچه های پشمی و ابریشمی را تباه کند


سوس [ ع . ] (اِ.) اصل، طبیعت


سوسمار (اِ.) جانوری است خزنده، دارای چهار دست و پای کوتاه ودم دراز و دهان فراخ با دندان های ریز، سوسمارها انواع مختلف دارند


سوسن (سَ) [ معر. ] (اِ.)گلی است بابرگ های دراز و باریک و گل های خوشبو به رنگ های مختلف


سوسنبر (سَ بَ) [ په . ] (اِ.) گیاهی است شبیه نعناع با برگ های خوشبو و گل های سفید


سوسه (سَ یا س ) (اِ.) (عا.) 1 - حقه، تزویر. 2 - دشواری، اشکال


سوسه دواندن ( سوسه دواندن . دَ دَ) (مص ل .) (عا.) با بدگویی برای کسی تولید اشکال کردن


سوسو زدن (زَ دَ) (مص ل .) روشنایی اندک که از دور دیده شود


سوسک (اِ.) حشره ای است از راستة قاب - بالان که بدنی کشیده و قهوه ای دارد و بال هایش نیز همرنگ بدنش می باشد. چند هزار نوع از آن شناخته شده و بسیاری از آن ها حامل نطفة میکروب های مختلف است . سپیرک و سپیرو نیز نامیده می شود


سوسیالیسم (سُ) [ فر. ] (اِ.) سیاستی است که بر اساس تقدم جامعه بر فرد و اولویت منافع و مصالح اجتماعی بر منافع فردی قرار گرفته است


سوسیس (سُ) [ فر. ] (اِ.) از انواع فرآورده های گوشتی است که از گوشت چرخ کردة بسیار ریز و چربی و سویا درست شده است و با روکش نایلونی استوانه ای شکل عرضه می شود


سوط (سَ) [ ع . ] (اِ.) تازیانه ؛ ج . اسواط


سوغات (سَ یا سُ) [ تر. ] (اِ.) 1 - هدیه، تحفه . 2 - ره آورد


سوغان (سُ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) دویدن اسب و شتر در پی هم . 2 - (مص م .) دواندن اسب و ریاضت دادن او جهت شرکت در مسابقه


سوغه (سَ غَ یا سُ غِ) (اِ.) مرسومی که سابقاً سپاهیان از علوفه و ماهیانة خود به نویسندگان می دادند


سوف (اِ.) نوعی ماهی است


سوفار (اِ.) ظرف گِلی، کاسه، کوزه


سوفار (اِ.) 1 - سوراخ سوراخ شدن . 2 - بخش انتهایی تیر که در چلُة کمان گذاشته می شود


سوفسطایی (سُ فِ سْ) [ ع . ] (ص نسب .) از فرقه سوفسطایی به معنی استاد، دانشور، زبردست و خردمند. جماعتی که در قرن 5 و 6 میلادی از اهل نظر در یونان پیدا شدند که جستجوی کشف حقیقت را ضروری نمی دانستند و پیروان و شاگردان خود را در فن جدل و مناظره ماهر می ساختند و شیوة ایشان سفسطه نامیده شد


سوفلور (لُ) [ فر. ] (اِ. ص .) کسی که از پشت صحنة نمایش جمله و عبارت های نمایشنامه را به هنرپیشگان یادآوری کند


سوفچه (چَ یا چِ) (اِ.) خرده و ریزه


سوق [ ع . ] (اِ.) بازار؛ ج . اسواق


سوق (سَ) [ ع . ] (مص م .) راندن


سوق الجیش (سَ قُ لْ جَ) [ ع . ] (اِمص .)لشکر - کشی، استراتژی


سوقه (قَ یا قِ) [ ع . سوقة ] (اِ.) 1 - رعیت . 2 - مردم فرومایه


سول (اِ.) = سور: اسب و استر و خری که خط سیاهی از کاکل تا دمش کشیده باشد


سول (سَ وَ) (اِ.) ناخن پای شتر


سولاخ (اِ.) (عا.) سوراخ


سولان (سُ) (اِ.) شولان ؛ کمند


سولفات [ فر. ] (اِ.) سولفات ها نمک هایی هستند جامد، بیشتر سفید یا بی رنگ و بعضی ها رنگین . به طور کلی رنگ آن ها مربوط به فلزشان است . همة سولفات ها در آب حل می شوند و فقط سولفات سرب و باریم غیرمحلولند. در طبیعت به فراوانی یافت می شوند و انواع گوناگون دارند


سولفور (فُ) [ فر . ] (اِ.) سولفورها نمک های اسید سولفوریک هستند که در طبیعت فراوان یافت می شوند. اجسامی هستند جامد و بلورین و از اکسیدها گدازپذیرترند. به جز سولفور سدیم و پتاسیم و آمونیم همة سولفور غیرمحلولند. سولفورها انواع گوناگون دارند


سوله (لِ) (اِ.) نوعی اسکلت پیش ساخته برای ساختمان که به شکل خرپا زده شود


سولوق [ تر - مغ . ] (اِ.) خورجینی که سابقاً در سفر همراه می برده اند


سوم (س وُُ) (ص .) در مرتبة سه . نفر سوم، هفته سوم


سون (ق .) شبیه


سون (اِ.) طرف، سوی


سونا (سُ) [ فر از فنلاندی . ] (اِ.) حمامی دارای اتاق یا اتاق های بسیار گرم و معمولاً حوضچة آب سرد که پس از ماندن در اتاق گرم و عرق ریختن، در حوضچة آب سرد غوطه می خورند و بر دو نوع است : سونای خشک و سونای بخار


سونات [ فر. ] (اِ.) قطعه ای از موسیقی که برای یک یا دو ساز ساخته شود


سونش (نِ) (اِ.) براده، ریزه های فلز


سونوگرافی (سُ نُ گِ) [ فر. ] (اِ.) تهیة تصویر از ساختارهای درونی بدن با استفاده از امواج فراصوتی، صوت نگاری . (فره )


سوهان (سُ) (اِ.) آلتی آجدار که برای ساییدن چوب یا فلز به کار می رود


سوهان ( سوهان .) (اِ.) نوعی شیرینی


سوهان آجین ( سوهان آجین .) (ص فا.) استاد سازندة سوهان


سوپ [ فر. ] (اِ.) نوعی آش رقیق که قبل از غذا خورده شود


سوپاپ [ فر. ] (اِ.) پولکی که روی دهانة دریچه های سر سیلندر قرار گرفته و دریچه ها را سد می کند


سوپر (پِ) [ انگ . ] (ص .) 1 - عالی، برتر. 2 - بزرگ . 3 - (اِصت .) ویژگی هر نوع وسیلة نقلیة مسافربری که بزرگ تر و دارای امکانات بهتر و رفاه بیشتر است . 4 - سکسی


سوپر مارکت ( پِ . کِ) [ انگ . ] (اِمر.) فروشگاه بزرگی که در آن کالاهای مختلف خاصه مواد غذایی بفروشند


سوپرانو (سُ نُ) [ فر . ] (اِ.) 1 - صدای زیر و ظریف زن یا پسربچه . 2 - صدای آواز زیر


سوپروایزر ( سوپروایزر . ز) [ انگ . ] (اِمر.) کسی که رییس یا مسئول بخش خاصی از یک اداره به ویژه بخشی از بیمارستان است


سوچه (چَ یا چِ) (اِ.) = سوجه . سوزه : 1 - پارچه ای چهار گوشه که در زیر بغل جامه دوزند؛ بغلک . 2 - پارچة مثلث متساوی - الساقین که از سر تریز جامه ببرند تا خشتک را بر آن دوزند


سوژه (ژِ) [ فر. ] (اِ.) موضوع، آن چه که دربارة آن بحث یا آزمایش کنند


سوک (اِ.) 1 - مصیبت . 2 - غم، اندوه


سوک (اِ.) 1 - سوی، جانب . 2 - (عا.) گوشه


سوک (سُ) (اِ.) خارهای نازک و دراز که بر خوشه گندم یا جو می روید


سوگ (اِ.) نک سوک


سوگلی (سَ گُ) [ تر. ] (ص مر.) 1 - محبوب، عزیز دردانه . 2 - محبوب ترین زن حرمسرا


سوگند (سَ یا سُ گَ) (اِمر.) 1 - قسم، اقرار و اعترافی که شخص از روی شرف و ناموس خود می کند و خدا یا بزرگی را شاهد می گیرد. 2 - گوگرد (سوگند خوردن در قدیم خوردن آب آمیخته با گوگرد بوده است . برای تشخیص گناهکار از بی گناه یعنی این که شخص متهم (اما بی گناه ) با خوردن آن اتفاقی برایش نمی افتاد)


سوگند بقراط ( سوگند بقراط بُ) (اِمر.) سوگندی که پزشکان یاد می کنند تا وظیفة خود را به درستی انجام دهند و آن منسوب است به بقراط پزشک معروف سدة پنجم پیش از میلاد


سوگوار (ص مر.) 1 - مصیبت زده 2 - اندوهگین


سوگواری (حامص .) عزاداری


سوی (اِ.) جانب، سو


سوی (سَ وِ یّ) [ ع . ] (ص .) برابر


سویا (سُ) [ انگ / فر. ] (اِ.) گیاهی علفی و یکساله از تیرة پروانه واران با ساقه های پوشیده از تارهای سفید، برگ های متناوب و مرکب از سه برگچه، گل های سفید مایل به بنفش، میوة دارای نیام های دراز محتوی دو تا پنج دانه به بزرگی نخود که از برخی گونه های آن روغن می گیرند. این گیاه مصرف غذایی بسیار بالایی دارد


سویت [ فر. ] (اِ.) 1 - قطعة موسیقی که شامل چند نمایشنامه است . 2 - آپارتمان کوچکی که کلیه امکانات رفاهی را در خود جای داده است، سراچه (فره )


سویداء (سُ وَ یا وِ) [ ع . ] (اِمصغ .) 1 - دانة سیاه . 2 - نقطة سیاه دل


سویق (سَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - آرد نرم (از جو، گندم و غیره )؛ ج . اسوقه . 2 - شراب، خمر


سویچ [ انگ . ] (اِ.) 1 - دستگاه اتصال برق . 2 - کلیدی که در وسایل نقلیه موتوری باعث برقراری جریان برق می شود. 3 - انتخاب مسیر یا مدار و باز و بسته کردن و تغییر دادن عملکرد آن، سو دادن . (فره )


سپار (س یا سُ) (اِ.) 1 - چرخُشت، ظرفی که در آن آب انگور گیرند. 2 - گاوآهن


سپاردن (س دَ) [ په . ] (مص م .) سپردن


سپاروک (سَ) (اِ.) کبوتر


سپاس (س ) (اِ.) ستایش، شکر


سپاسدار ( سپاسدار ) (ص فا.) حق شناس، شکر - گزار


سپاسه (س س ) (اِ.) سپاس، شکر، حمد، لطف، شفقت


سپاسگزار ( سپاسگزار . گُ) (ص فا.) سپاسدار، شاکر


سپاه (س ) [ په . ] (اِ.) لشکر، قشون


سپاه سالاری ( سپاه سالاری .) (حامص .) فرماندهی قشون


سپاه شدن ( سپاه شدن . شُ دَ) (مص ل .) جمع آمدن


سپاه کشی ( سپاه کشی . کِ یا کَ) (حامص .) حرکت دادن سپاه


سپاهان ( سپاهان .) (اِ.) 1 - آهنگی از موسیقی . 2 - اصفهان


سپاهدار ( سپاهدار .) (ص فا.) فرمانده قشون


سپاهی ( سپاهی .) (ص .) هر فردی از سپاه


سپتامبر (س ) [ فر. ] (اِ.)ماه نهم از سال میلادی


سپر (س پَ) [ په . ] (اِ.) ابزاری جنگی از جنس فلز یا چرم که برای سالم ماندن از ضربات شمشیر و نیزه از آن استفاده می کردند. ؛ سپر بلای کسی شدن کنایه از: خطر یا دشواری مربوط به او را پذیرفتن


سپر افکندن ( سپر افکندن . اَ کَ دَ) (مص ل .) تسلیم شدن


سپردن (س پَیا پُ دَ)(مص م .) 1 - پیمودن، راه رفتن . 2 - پایمال کردن . 3 - گذراندن، بسر بردن


سپردن ( سپردن .) (مص م .) 1 - واگذار کردن . 2 - سفارش کردن


سپرده (س پَ دَ یاد) (ص مف .) 1 - طی کرده . 2 - پایمال گردیده


سپرده (س پُ دَ یا د) 1 - (ص مف .) به امانت گذاشته . 2 - سفارش شده


سپرز (س پُ) (اِ.) طحال


سپرک (س پَ رَ) (اِ.) زریر، گیاهی است زرد رنگ که از آن برای رنگ کردن جامه استفاده می کنند


سپری (س پَ) [ په . ] (ص مف .)تمام شده، به آخر رسیده


سپری ( سپری .) (ص مف .) 1 - پایمال . 2 - نابود


سپریدن (س پَ دَ)(مص م .)به انجام رساندن


سپریغ (سَ یا سُ پَ) (اِ.) 1 - خوشة انگور و خرما. 2 - غوره، خوشة نارسیده انگور


سپس (س پَ) (ق .) پس، بعد


سپس رو (س پَ. رَ) (ص فا.) تابع، پیرو


سپساپیشی (س پَ) (حامص .) تقدم و تأخر


سپست (س پِ) (اِ.) یونجه


سپسی (س پَ) (حامص .) تأخر


سپل (سَ پَ) (اِ.) 1 - سم شتر. 2 - ناخن فیل


سپلشت (س پِ لِ) (اِمر.) (عا.) = سپلشک : حادثة بد


سپلشک آوردن ( سپلشک آوردن . وَ یا وُ دَ) (مص ل .) (عا.) بد آوردن


سپنج (س پَ)(اِ.)1 - عاریت . 2 - خانة موقت


سپنجی (س پَ) (ص نسب .) عاریتی


سپند (س پَ) (اِ.) اسفند


سپندآسا ( سپندآسا .) (ص مر.) سریع، چالاک


سپندان ( سپندان .) (اِ.) خردَل که طبیعت آن گرم است


سپه (س پَ) (اِ.) سپاه


سپهبد (س پَ بُ) (اِمر.) سردار لشکر


سپهر (س پِ) [ په . ] (اِ.) 1 - آسمان . 2 - فلک


سپهسالار (س پَ)(ص .)فرمانده سپاه، درجه ای با لاتر از سرلشگر


سپوختن (س تَ) [ په . ] (مص م .)نک اسپوختن


سپوخته (س تَ یا تِ) (مف .) 1 - جماع شده . 2 - فرو کرده


سپور (سُ) [ تر. ] (اِ.) رفتگر


سپوز (س ) (ص فا.) در ترکیب به معنی «سپوزنده » آید: کین سپوز


سپوزکار (گار) (ص فا.) کسی که در کارها تأخیر کند


سپوزیدن (س دَ) (مص م .) نک اسپوختن


سپوس (سُ یا سَ) (اِ.) 1 - پوست گندم یا جو. 2 - پوست آرد نشدة دانة غله


سپوسه (سُ یا سَ س ) (اِ.) = سبوسه : 1 - پوست آرد نشدة جو یا گندم . 2 - شورة سر آدمی . 3 - خاک اره


سپک تاکرا (س پَ) [ انگ از مالایایی و تایلندی . ] (اِ.) = سپک تکرا: ورزشی شبیه والیبال با ارتفاع تور کمتر و مقررات ویژة خود. در این ورزش بازیکنان اجازة ضربه زدن به توپ با تمامی اعضای بدن غیر از دست ها را دارند


سپیتاک (س یا سَ) (اِمر.) نک سفیداب


سپید (س یا سَ) (ص .) = اسپید. اسفید: سفید


سپیدار (س ) (اِ.) درختی است از تیرة بیدها دارای گونه های مختلف، دو پایه و گل هایش کاملاً برهنه و بدون جام و کاسه و پرچم یا مادگی فقط برگک کوچکی در بغل دمگل خود دارد. بلندی آن تا بیست متر می رسد


سپیدبخت (س . بَ) (ص مر.) نیکبخت


سپیددست ( سپیددست . دَ) (ص مر.) 1 - بخشنده، جوانمرد. 2 - خجسته، خوش یُمن


سپیدمهره ( سپیدمهره . مُ رِ) (اِمر.) نوعی از بوق و شیپور


سپیده (س د) (ص مر.) روشنایی کمی که هنگام آغاز صبح در آسمان مشرق پدیدار می شود، سفیده


سپیده دمان ( سپیده دمان . دَ) (ق مر.) سحرگاه


سپیدپا ( سپیدپا .) (ص مر.) کنایه از: خوش قدم


سپیدکاری ( سپیدکاری .) (حامص .) نیکوکاری، درستکاری


سپیل (سَ) (اِ.) آواز مرغان


سپیچه (سُ یا سَ یا س چِ) (اِ.) کفک سفید که بر روی خم شراب و سرکه بسته شود


سک (سُ) (اِ.)چوبی نوک تیز که با آن چارپایان را برانند


سک (س ) (اِ.) سرکه


سک زدن (سُ. زَ دَ) (مص م .) 1 - راندن چارپا به وسیلة سک . 2 - مجازاً: تحریک کردن، اغوا نمودن


سک سک (سُ سُ) (اِ.) یکی از بازی های کودکان، و آن نوعی قایم باشَک است


سکار (س یا سَ یا سُ) (اِ.) 1 - زغال . 2 - زغال افروخته


سکار آهنج (سُ هَ) (اِمر.) آهنی باشد سر کج که بدان گوشت از دیگ و نان از تنور درآورند


سکارو (سُ) (اِمر.) نان و گوشتی که بر روی آتش بریان کنند


سکاف (سَ کّ) [ ع . ] (ص .) کفش دوز


سکافه (سُ فَ یا فِ) (اِ.) زخمه، مضراب


سکان (سُ کّ) [ ع . ] (اِ.)اسباب هدایت وسیله - های شناور یا پرنده مثل کشتی و هواپیما


سکان دار ( سکان دار .) [ ع - فا. ] (ص فا.) مأمور هدایت وسیله های شناور یا پرنده


سکانس (س ) [ فر. ] (اِ.)1 - هریک از قسمت - های فیلم مربوط به یک صحنه، فصل (فره ). 2 - دستورالعمل ها و عملیات در یک برنامة کامپیوتری


سکاهن (س هَ) (اِمر.) نوعی رنگ سیاه که از سرکه و آهن ترتیب دهند و بدان جامه و اشیاء دیگر را رنگ کنند و بیشتر کفشدوزان به جهت رنگ کردن چرم سازند؛ سرکه آهن


سکاک (سَ) [ ع . ] (ص .) 1 - کارد و چاقوساز. 2 - آهنگر. 3 - کسی که سکه ضرب کند. 4 - سکه زن


سکبا (س ) (اِ.) آش سرکه


سکته (سَ تَ یا تِ) [ ع . سکتة ] 1 - (اِمص .) سکوت ناگهانی . 2 - (اِ.) بسته شدن ناگهانی بعضی رگ ها


سکج (سَ کَ) (اِ.) مویز، انگور خشک کرده


سکر (سُ) [ ع . ] (اِمص .) مستی


سکرات (سَ کَ) [ ع . ] (اِ.) بی هوشی ای که به هنگام مرگ دست دهد


سکران (سَ کْ) [ ع . ] (ص .) مست


سکرت (سَ رَ) [ ع . سکرة ] (اِمص .) بی هوشی دم مرگ، بی هوشی در حال احتضار


سکرت (س رِ) [ فر. ] (ص .) پوشیده، پنهان، مخفی، محرمانه


سکرتر (س رِ تِ) [ فر. ] (اِ.) منشی، کارمندی که مستقیماً با رئیس کار می کند و در جریان تمام کارهای اداری او قرار دارد


سکرجه (سُ کَ رَّ جَ یا جِ) [ معر. سکرچه ] (اِ.) 1 - ظرفی است کوچک که در آن نانخورش ها نهند و بر سر سفره گذارند. 2 - واحد وزن


سکرفیدن (سَ کَ دَ) نک شکرفیدن


سکره (سُ رَ یا رِ) (اِ.) [ معر. ] = اسکوره . اسکره . اسکرچه . سکرچه . سکرجه : 1 - کاسة گلی . 2 - پیاله ای است که مقداری معین جا بگیرد


سکرکه (سُ کُ کَ) (اِ.) شرابی که از ارزن درست کنند


سکس (س ) [ فر. ] (اِ.)1 - جنسیت (زن یامرد). 2 - جنس زن . 3 - روابط جنسی زن و مرد


سکسک (سُ سُ) (اِ. ص .) 1 - زمین بد و نا - هموار. 2 - اسبی که بد و ناهموار راه رود


سیر (پس .) پسوندی است دال بر مکان : سردسیر


سکسکه (س س کِ) [ ع . سکسکة ] (اِ.) حالتی که بر اثر آن صداهایی کوتاه و متناوب از گلو برآید


سکسکی (سُ سُ) (اِ.) زحمتی که انسان را در غایت ضعف پیدا شود و آن تپش دل است که به اندک جنبشی و حرکتی ایجاد گردد


سکسی (س ) [ فر - فا. ] (ص نسب .) دارای جاذبه جنسی، شهوت انگیز


سکن (سَ کَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) جای گرفتن . 2 - آرمیدن . 3 - (اِ.) آن چه که به آن انس گیرند و آرامش پیدا کنند


سکن (سَ) [ ع . ] (اِ.) قوت، خورش ؛ ج . اَسکان


سکنات (سَ کِ) [ ع . ] (اِ.) سکون ها، استقامت ها. جِ سکنه


سکنج (سَ کَ یا س کُ) (اِ.) 1 - سرفه . 2 - خراش . 3 - گزندگی


سکنج (س کُ) [ = سه + کنج ] (ص .) لب و دهانی که دارای سه کنج باشد، لب شکری


سکنجیدن (سَ کَ دَ یا س کُ دَ) 1 - (مص ل .) سرفه کردن . 2 - (مص م .) خراشیدن . 3 - گزیدن


سکندر (س کَ دَ) (اِ.) لغزیدن، به سر درآمدن


سکندری ( سکندری .) (حامص .) پا پیش خوردن


سکندری خوردن ( سکندری خوردن . دَ) (مص ل .) با سر به زمین آمدن


سکنه ( سکنه .) [ ع . سکنة ] (اِ.) 1 - حالتی که شخص در آن هست ؛ وضع . 2 - محل اتصال سر و گردن ؛ ج . سکنات


سکنه (سَ کَ نِ یا نَ) [ ع . سکنة ] (اِ.) 1 - ساکنین . 2 - سکون، استقامت ؛ ج . سکنات


سکنگبین (س کَ گَ یا گُ) (اِمر.) = سکنجبین : شربتی که از سرکه و انگبین و شکر درست کنند


سکنی (سُ نا) [ ع . ] (اِ.) مسکن، جای اقامت


سکه (سُ کَّ) [ ع . ] (اِ.) کوچه، کوی


سکه (س کَُ یا کِّ) [ ع . سکة ] (اِ.) 1 - پول فلزین . 2 - هر چیز خوب و با رونق . ؛ سکه یک پول کنایه از: بی آبرو شده، مفتضح


سکه زدن ( سکه زدن . زَ دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) پول فلزی درست کردن


سکه شدن ( سکه شدن . شُ دَ) [ ع - فا. ] (مص ل .) رونق پیدا کردن


سکو (س ) (اِ.) چنگک، ابزاری شبیه دست با چهار یا پنج شاخه که به وسیلة آن غله را به هوا می دادند تا دانه از کاه جدا شود


سکو (سَ کّ) (اِ.) تختگاه، پله مانندی که کنار در خانه یا پای درختان درست کنند


سکوا (س ) (اِ.) آش سرکه


سکوبا (سُ) (اِ.) اسقف


سکوت (سُ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) خاموش شدن . 2 - (اِمص .) خاموشی


سکولاریسم (س کُ) [ فر. ] (اِ.) = سکولاریزم : نظریه ای مبتنی بر جدایی سیاست از دین


سکون (سُ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) آرام گرفتن . 2 - جای گرفتن . 3 - (اِمص .) آرامش


سکونت (سُ نَ) [ ع . سکونة ] 1 - (مص ل .) اقامت کردن، ماندن . 2 - (اِمص .) وقار، آرامش


سکیز (س ) (اِ.) 1 - جست . 2 - جفتک


سکیزان (س ) (ص فا.) در حال جهیدن، در حال جفتک زدن


سکیزه (س زَ) (اِمص .) 1 - جست و خیز. 2 - جفتک اندازی


سکیزیدن (س دَ) (مص ل .) اسکیزیدن، برجستن، جهیدن


سکین (س کُِ) [ ع . ] (اِ.) کارد، چاقو. ج . سکاکین


سکینه (سَ نَ یا نِ) [ ع . سکینة ] (اِ.) 1 - آرام، آرامش . 2 - وقار. 3 - آن چه که به دل آرامش و اطمینان بخشد


سگ (سَ) [ په . ] (اِ.) پستانداری از راستة گوشتخواران که سردستة تیرة خاصی به نام سگ سانان می باشدو دارای نژادهای مختلف است که تاکنون 200 نژاد از آن شناخته شده، شامة وی بسیار قوی است و در کارهای مختلف خدمات با ارزشی به انسان می کند. ؛ سگ صاحبش را نشناختن کنایه از: آشفتگی و شلوغی و هرج و مرج بودن . ؛ مثل سگ و گربه بودن کنایه از: دو نفر که دشمن همیشگی یکدیگر باشند و پیوسته با هم جدال کنند


سگ جان (سَ) (کن .) پُرطاقت، مقاوم


سگ خور شدن ( سگ خور شدن . شُ دَ) (مص ل .) (عا.) حیف و میل شدن، به ناروا مصرف شدن


سگ دو ( سگ دو . دُ) (ص فا.) کنایه از: فعالیت زیاد اما بی نتیجه


سگ ماهی (سَ) (اِمر.) 1 - یکی از ماهی های حلال گوشت و فلس دار و استخوانی دریای مازندران که فلس هایش بزرگ است و به آسانی می افتد. 2 - ماهی خاویار


سگال (س ) (اِ.) اندیشه


سگالش (س لِ) (اِمص .) 1 - اندیشه کردن، چاره جویی . 2 - اندیشة بد


سگاله (سَ لَ) (اِمر.) سرگین سگ


سگالیدن (س دَ) (مص ل .) 1 - اندیشیدن . 2 - خصومت ورزیدن


سگدست ( سگدست . دَ) (اِمر.) میله ای فلزی که حرکت را از فرمان به چرخ ها منتقل می کند


سگدل (سَ د) (ص مر.) سخت دل، آزار - کننده، موذی


سگرمه (س گِ مِ) (اِ.) (عا.) 1 - خطوط پیشانی . 2 - اَخم


سگرو (سَ) (ص مر.) مردم آزار، غریب آزار


سگسار (سَ) (ص مر.) 1 - آن که سری شبیه به سگ دارد.2 - مجازاً: حریص . 3 - دنیا - پرست


سگک (سَ گَ) (اِمصغ .) نوعی قلاب چهار - گوش یا نیم دایره یا گرد برای بستن کفش، کیف، کمربند و..


سی (سَ یا س ) (اِ.) سنگ


سی [ فر. ] (اِ.) هفتمین نُت موسیقی


سی . پی . یو [ انگ . ]C.P.U (اِ.) بخشی از کامپیوتر که فرمان ها را پرداخت و اجرا می کند، واحد پردازش مرکزی


سی .دی [ انگ . ]C.D نوعی دیسک برای ذخیره کردن اطلاعات، دیسک فشرده


سی ء (سَ یِّ) [ ع . ] (ص . اِ.)1 - کار بد، ناپسند. 2 - گناه، خطا


سی تی اسکن (اِ کَ) [ انگ . ]C.T.scan (اِ.) مغزنگاری کامپیوتری


سی سی [ فر . ] (اِمر.) سانتیمتر مکعب (اختصاری )


سی سی یو [ فر . ]C.C.U (اِمر.) بخش ویژة مراقبت از بیماران قلبی در بیمارستان


سی پاره (رِ) (اِمر.) 1 - سی جزء قرآن مجید که هر جزو را علیحده جلد کرده باشند. 2 - قرآن مجید


سیئات (سَ ی ِّ ) [ ع . ] (اِ.) جِ سیئه ؛اعمال زشت


سیئه (سَ یِّ ئَ) [ ع . سیئة ] (اِ.) مؤنث سی ء - کار بد، ناپسند. 2 - خطا، گناه . ج . سیئات


سیا [ انگ . ] (اِ.) نام انگلیسی «سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا» CIA که فعالیت های جاسوسی و اطلاعات آمریکا را در خارج به عهده دارد


سیابیدن (دَ) (مص م .) آراستن


سیاتیک [ فر. ] 1 - (ص .) مربوط به تهیگاه . 2 - (اِ.) نام سیاتیک به عصب نسائی بزرگ اطلاق می شود. 3 - درد مربوط به عصب سیاتیک را نیز به نام سیاتیک خوانند و آن عبارت از درد شدیدی است که در سرتاسر این عصب حس می شود


سیاح (سَ یّ) [ ع . ] (ص .) گردش گر، جهانگرد


سیاحت (حَ) [ ع . سیاحة ] 1 - (مص ل .) گردش کردن، گشتن . 2 - (اِمص .) جهان گردی


سیادت (دَ) [ ع . سیادة ] 1 - (مص ل .) سروری، شرف یافتن . 2 - (اِمص .) بزرگی، سروری


سیار (اِ.) 1 - نانی که از آرد جو و آرد باقلا و ارزن پزند. 2 - کشکینه ؛ خورشی که از کشک تهیه کنند


سیار (سَ یّ) [ ع . ] (ص .) بسیار سیر کننده


سیاره (س رِ) (اِ.)گاورس ؛ گیاهی است خودرو شبیه جو که در کشتزار گندم می روید


سیاره (سَ یّ رَ یا رِ) [ ع . ] (اِ.) قمر، اجرامی که به دور ستارگان می چرخند


سیاس (سَ یّ) [ ازع . ] (ص .) سیاستمدار


سیاست (سَ) [ ع . سیاسة ] 1 - (مص م .) حکومت کردن . 2 - (اِمص .) حکومت . 3 - داوری . 4 - تنبیه


سیاست راندن ( سیاست راندن . دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) مجازات کردن، تنبیه کردن


سیاست فرمودن ( سیاست فرمودن . فَ دَ) [ ع - فا. ] (مص م .) مجازات کردن از جانب بزرگان


سیاسی [ ع . ] (ص نسب .) منسوب به سیاست، مربوط به سیاست، امور سیاسی


سیاط [ ع . ] (اِ.) جِ سوطه ؛ شلاق ها


سیاف (سَ یّ) [ ع . ] (ص .) شمشیرزن


سیاق [ ع . ] (اِ.) 1 - اسلوب، روش . 2 - فن تحریری محاسبات به روش قدیم و آن شامل علایمی اختصاری بود مأخوذ از اعداد عربی . ؛ سیاق کلام (سخن ) اسلوب سخن، طرز جمله بندی


سیاقت (قَ) [ ع . سیاقة ] 1 - (مص م .) راندن (چهارپایان و غیره ). 2 - سخن راندن . 3 - حدیث گفتن


سیال (سَ یّ) [ ع . ] 1 - (ص .) بسیار روان . 2 - روان، جاری


سیالخ (سَ لِ) (اِ.) 1 - خارخسک . 2 - خارخسک مانندی سه پهلو که از آهن می سازند و بر سر راه دشمن و اطراف قلعه ها می ریختند


سیان (سَ) (اِ.) عشقه، گیاهی که به درخت پیچد


سیانور [ فر. ] (اِ.) نمک اسید سیانیدریک، سمی است خطرناک که برای ساختن مواد حشره کش و نیز در آبکاری برقی به کار می رود


سیاه [ په . ] 1 - (ص .) آن چه به رنگ زغال است . متضاد سفید. 2 - تیره، تاریک . 3 - (اِ.) رنگ زغال . 4 - کسی که پوستش سیاه باشد، سیاه پوست . 5 - حبشی . 6 - شوم، بدیمن . ؛ سیاه بازار بازاری که در آن قیمت اشیا را بیش از قیمت اصلی و رسمی خرید و فروش کنند


سیاه بازی (اِمر.) 1 - گونه ای نمایش سنتی که معمولاً در آن شخصی دارای غلامی سیاه - پوست و گیج و گول است که دست به کارهای خنده داری می زند. 2 - (کن .) عملیات از پیش طراحی شده برای فریب دیگری


سیاه بند (بَ) (ص مر.) 1 - حقه باز.2 - تردست


سیاه خانه (نَ یا نِ) (اِمر.) زندان


سیاه درخت (د رَ) (اِمر.) 1 - درختچه ای از تیرة عناب ها که برگ هایش در شاخه های جوان متقابل و دندانه دار است . گل هایش خوشه ای و به رنگ زرد مایل به سبز است . میوة این گیاه به بزرگی یک نخود و طعمش تلخ و نامطبوع است . از میوة آن شیره ای به نام شیرة نرپرن می گیرند که مسهلی است قوی . 2 - درختی که میوه دهد؛ بارور


سیاه دست (دَ) (ص مر.) 1 - بخیل، خسیس . 2 - پست، فرومایه . 3 - شوم، نامبارک


سیاه دل (د) (ص مر.) بدگمان


سیاه رو (ص مر.) کنایه از: بی آبرو


سیاه رگ (رَ) (اِمر.) ورید


سیاه زخم (زَ) (اِمر.) مرضی است عفونی که در انسان معمولاً زخمی موضعی و بدخیم تولید می کند و به ندرت اعضای داخلی روده و ریه را می گیرد. و معمولاً از گوسفندان به انسان سرایت می کند


سینی (اِ.) ظرف مسطح و دوره دار که از فلز یا مواد دیگر ساخته می شود


غنده (غَ د) (اِ.) بوی بد


سیاه سر (سَ) = سیه سر: 1 - (ص مر.) آن چه که سرش سیاه باشد. 2 - (اِمر.) قلم (که سرش را در مرکب زنند). 3 - سیاه سار. 4 - (کن .) زن بیچاره و بینوا. 5 - گناهکار


سیاه سرفه (سُ فِ یا فَ) (اِمر.) مرضی است عفونی و بسیار ساری که ویروسش بیشتر در حنجره، قصبة الریه، نایژه ها موضع می گیرد که باعث سرفه های شدیدی می شود


سیاه سوخته (تِ تا تَ) (ص مر.) آن که در آفتاب سیاه شده باشد، بسیار سیاه


سیاه قلم (قَ لَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) نوعی نقاشی که در آن فقط با قلم و مرکب سیاه یا مداد کار شده باشد


سیاه مست (مَ) (ص مر.) بسیار مست


سیاه مشق (مَ) [ فا - ع . ] (اِمر.) 1 - تمرین خوشنویسی که در آن کلمات یا حروف به صورت تکراری و انبوه کنار یکدیگر نوشته شده باشند. 2 - کنایه از تمرین زیاد در یک حرفه یا هنر


سیاه نامه (مِ) (اِمر.) گناهکار


سیاه پستان (پِ) (ص مر.) 1 - کنایه از: زنی که توجهی به تربیت کودک خود ندارد. 2 - زنی که هر کودک شیر او را بخورد بمیرد


سیاه پوست (اِمر.) هر یک از افراد یکی از چهار گروه بزرگ نژادهای انسانی، بومی قارة آفریقا که پوستی تیره، موهای مجعد و لب های کلفت برآمده دارند


سیاه پوش 1 - (ص فا.) کنایه از: سوگوار. 2 - (اِ.) شبگرد، عسس


سیاه چادر (دُ) (اِمر.) چادر سیاه، خیمه هایی تیره رنگ که صحرانشینان و دامداران در صحرا برای خود برپا می کنند. سیاه خیمه و سیاه خانه نیز می گویند


سیاه چال (اِمر.) زندان تنگ و تاریک


سیاه چرده (چَ د) (ص مر.) آن که رنگ چهره اش تیره باشد


سیاه کار (ص .) بدکار، ظالم


سیاه گلیم (گِ) (ص مر.) بدبخت


سیاه گوش (اِمر.) جانوری است گوشت خوار شبیه شغال با پوستی قهوه ای و گوش های منگوله ای، معمولاً به دنبال شیر حرکت می کند تا بازماندة غذای او را بخورد


سیاهه (هِ یا هَ)(اِ.) 1 - صورتحساب، نوشته ای که در آن موارد دخل و خرج را بنویسند. 2 - زن بدکاره


سیاهک (هَ) (اِمصغ .) 1 - سیاه کوچک . 2 - قارچی است انگلی که نوعی از آن از تیرة اوستیلاژیناسه و نوع دیگرش از تیرة تیلتیاسه است، اراقوا. 3 - لیخنیس


سیاهکاسه (سَ یا س ) (ص مر.) بخیل


سیاهی (ص نسب .) 1 - منسوب به سیاه، وضعیت و کیفیت سیاه بودن . 2 - تاریکی . 3 - چیز تیره و نامشخص که معمولاً به علت دوری تشخیص آن دشوار است . ؛ سیاهی لشکر گروهی از مردم که تنها برای نمایش انبوهی و بسیاری جمعیت به کار گرفته می شوند


سیاهی ده (د) (ص فا.) خجل سازنده


سیب [ په . ] (اِ.) درختی است از تیرة گل سرخیان، برگ هایش بیضوی با دندانه های فاصله دار، میوه اش خوشبو و خوش طعم و بر چند قسم است . همة اقسام آن خوشبو، لطیف و مغذی است . ؛ مثل سیب که از وسط نصف کرده باشند کنایه از: عیناً شبیه کسی


سیب (س ) (ص .) سرگشته، گیج


سیب زمینی (زَ) (اِمر.) گیاهی است بوته مانند با برگ های بریده، دارای ساقه های زیرزمینی خوراکی که مانند غلات دارای ارزش غذایی فراوان است


سیبرنتیک (ب نِ) [ فر. ] (اِ.) دانش اصول ارتباطات و کنترل


سیبل (اِ.) [ فر. ] قطعه ای از تخته یا مقوا که برای تیراندازی هدف قرار دهند؛ نشانه، هدف


سیبه (بَ) [ مغ . ] (اِ.) دیواری از چوب و علف دور قلعه و شهر


سیتو (تُ) [ انگ . ] (اِ.) سازمان پیمان آسیای جنوب غربی یا پیمان مانیل . این پیمان در سال 1954 بین دولت های امریکا، استرالیا، بریتانیا، پاکستان، تایلند، فرانسه، فیلیپین و نیوزلند در مانیل پایتخت فیلیپین بسته شد. هدف این پیمان همکاری اقتصادی و نظامی بوده است


سیتوپلاسم (تُ پِ) [ فر. ] (اِ.) بخشی از سلول که در اطراف هسته قرار دارد، سفیدة یاخته، میان یاخته (فره )


سیج (اِ.) رنج، محنت


سیج (سَ یا س ) (اِ.) مویز، انگور خشک شده


سیجیدن (دَ) (مص ل .) بسیجیدن 1


سیخ [ سنس . ] (اِ.) 1 - هر چیز مستقیم و نوک تیز. 2 - آلتی فلزی که قطعات گوشت را بدان کشند و روی آتش کباب کنند. 3 - (ص . ق .) (عا.) راست، مستقیم


سیخ زدن (زَ دَ) (مص م .) 1 - (عا.) کنایه از: اصرار کردن . 2 - تحریک کردن


سیخ پر (پَ) (ص مر.) بچة پرنده که هنوز پرش خوب برنیامده و مانند خاری به نظر آید


سیخگاه یافتن (تَ) (مص ل .) به نقطة ضعف کسی پی بردن


سید (سَ یِّ) [ ع . ] (ص .) سرور، آقا، افرادی که نسب شان به پیغمبر (ص ) می رسد. ؛ سید المرسلین سرور فرستادگان (خدا) لقب محمد رسوالله (ص ). ؛ سید ُالشُهَدا الف - سرور شهیدان . ب - لقب حمزه عموی پیامبر اسلام . ج - به ویژه لقب امام حسین (ع ) امام سوم شیعیان


سیده (سَ یِّ دَ یا د) [ ع . سیدة ] (ص .) مؤنث سید


سیر (س یَ) [ ع . ] (اِ.) جِ سیرت ؛ روش ها


سیر (اِ.) واحدی برای وزن برابر با 75 گرم


سیر [ په . ] (اِ.) گیاهی است از تیرة سوسنی ها، علفی و پیازدار که شامل برگ های باریک دراز است . قسمت مورد استفادة آن همان قسمت غده های زیرزمینی وی است . برای سیر در تداوی اثر ضدعفونی کننده و اشتهاآور و ضد کرم و کم کنندة فشار خون ذکر شده است . به علت وجود مادة گوگرددار در اسانس سیر بوی بدی از آن استشمام می شود. ؛ سیر در لوزینه نهادن کنایه از: فریب دادن . ؛ از سیر تا پیاز کنایه از: همه چیز، تمام یک مطلب با جزییات آن


سیر (سَ یا س ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) راه رفتن، گردش کردن . 2 - (اِمص .) رفتار، گردش، حرکت


سیر [ په . ] (ص .) 1 - کسی که معده اش از غذا پُر است . 2 - بیزار، متنفر. 3 - رنگ تند


سیراب (ص مر.) پُر آب، سیر شده از آب، طراوت و آبداری


سیرابی (اِ.) شکنبة گوسفند


سیران (سَ یا س ) [ ازع . ] (اِمص .) گردش


سیرت (رَ) [ ع . سیرة ] (اِ.) 1 - طریقه، روش . 2 - مذهب . 3 - خُلق و خو، عادت


سیرسور (اِمر.) جشن سیر، جشنی که ایرانیان باستان در چهارمین روز از ماه دی برپا می کردند و سیر و گوشت و باده می خوردند


سیرسیرک (رَ) (اِ.) زنجره


سیرم (رُ) (اِ.) تسمه


سیرمونی (حامص .) (عا.) سیری، سیر شدن


سیرنگ (رَ) (اِ.) سیمرغ، عنقاء


سیره (رِ) (اِ.) نک سُهره


سیروس [ فر. ] (اِ.) 1 - ابری به شکل رشته های ظریف سفید یا تکه ها یا نوارهای باریک عمدتاً سفید جدا از هم ؛ این ابر جلوه ای ریسه دار یا گیسودار یا ابریشمی یا هر دو را دارد، پرسا. (فره ). 2 - در فارسی نامی از نام های مردان


سیرک [ فر. ] (اِ.) نوعی نمایش که معمولاً در یک چادر بسیار بزرگ اجراء شود و در آن بازی با حیوانات و کارهای عجیب و اعمال خنده آور روی صحنه انجام دهند


سیز (ص .) چابک، چالاک


سیزده (دَ) [ په . ] (اِمر.) دوازده به علاوة یک (13). ؛ سیزده به در روز سیزدهم فروردین . می گویند نحس است و باید به دشت و صحرا رفت و نحسی آن را به در کرد


سیس (اِ.) اسب جلد و تند و تیز


سیستم (تِ) [ فر. ] (اِ.) 1 - روش، طریقه . 2 - دستگاه، نظام . 3 - مدل


سیستماتیک ( سیستماتیک .) [ فر. ] (ص .) دارای ساختار و ن ظام، نظام مند


سیستن (تَ) (مص ل .) جهیدن


سیسمونی (اِ.) لوازم مورد نیاز نوزاد که معمولاً خانوادة عروس برای اولین زایمان فرزند دختر خودشان تهیه می کنند


سیسنبر (سَ بَ) [ په . ] (اِ.) نک سوسنبر


سیصد (صَ) (اِ.) سه بار صد (300)، دویست به اضافه صد


سیطره (سَ طَ رَ یا رِ) [ ع . سیطرة ] 1 - (مص ل .) چیره شدن، غلبه یافتن . 2 - (اِمص .) تسلط، چیرگی


سیغ (ص .) نیکو، خوب


سیف (سَ یا س ) [ ع . ] (اِ.) شمشیر


سیفلیس [ فر. ] (اِ.) بیماری واگیر که میکروب آن از طریق مقاربت و معاشرت با مبتلایان به سیفلیس سرایت می کند. این مرض به طور مادرزادی به افراد منتقل می شود، کوفت، آبله فرنگی


سیفور (سَ یا س ) (اِ.) بافتة ابریشمی لطیف


سیفون [ فر. ] (اِ.) لولة خمیده ای به شکل زانو که برای خالی کردن مایعات و جلوگیری از تصاعد گازهای داخلی منابع عفونی (توالت و غیره ) به کار برند، آبشویه (فره )


سیل (سَ یا س ) [ ع . ] (اِ.) آب بسیار که بر اثر باران های شدید یا ذوب برف ها بوجود آمده باشد


سیلاب ( سیلاب .) [ ع - فا. ] (اِمر.) نک سیل


سیلابکند ( سیلابکند . کَ) [ ع - فا. ] (اِ.) کنده ها و شکاف هایی که به سبب سیلاب در روی زمین پدید آید


سیلابگیر ( سیلابگیر .) (اِمر.) زمینی پست که آب سیل در آن جمع شود


سیلان (سَ یَ) [ ع . ] 1 - (مص ل .) روان شدن آب . 2 - (اِمص .) روانی


سیلان (اِ.) 1 - شیره ای که از خرمای رسیده بچکد. 2 - نوعی دوشاب


سیلندر (لَ) [ فر. ] (اِ.) 1 - لوله ای است استوانه ای شکل که در موتور اتومبیل تعبیه شده، در داخل سیلندر پیستون حرکت می کند و گاز موجود در سیلندر را به سمت ته سیلندر - که در اصطلاح سرسیلندر گویند - می راند و در آن متراکم می کند. 2 - نوعی کلاه استوانه ای دراز که با لباس رسمی می پوشند


سیله (لَ یا لِ) (اِ.) گله و رمه


سیلو [ فر. ] (اِ.) انبار مخصوص نگهداری غلات و مانند آن


سیلک [ انگ . ] (اِ.) حریر، ابریشم


سیلی (اِ.) ضربه ای که به وسیلة کف دست به چهرة کسی زنند؛ تپانچه . ؛ با سیلی صورت خود را سرخ نگه داشتن کنایه از: در عین تنگدستی آبروداری کردن، به ظاهر خود را بی نیاز جلوه دادن


سینوس [ فر. ] (اِ.) 1 - به طور کلی در هر مثلث قائم الزاویه نسبت ضلع روبروی زاویه را به وتر مثلث سینوس گویند. 2 - حفرة استخوان های پیشانی و فک اعلی


سینیور (یُ) [ فر. ] (اِ.) از لقب ها و عنوان های اشرافی اروپایی، ارباب، آقا


فراختن (فَ تَ) نک افراختن


سیم [ په . ] (اِ.)1 - نقره . 2 - پول، وجه . 3 - فلزی قیمتی که در معادن به طور خالص یا به صورت ترکیب با فلزات دیگر (انتیمون، سرب ) یافت می شود و چون آن را با مس ترکیب کنند محکم تر می گردد و در صنعت کاربرد زیاد دارد. 4 - مفتول، رشتة باریک فلزی . 5 - یک یا مجموعة چند رشتة فلزی باریک و بلند با رسانایی زیاد جهت کاربردهای گوناگون (برق، تلفن و غیره ). 6 - تار یا زه ابزارهای موسیقی زهی . ؛ سیم کارت قطعة کوچک شامل مدارهای مختلف که در داخل تلفن همراه (موبایل ) قرار می دهند و به وسیلة آن تماس برقرار می شود که درواقع کارت مشخصة مشترک است و خرید و فروش سیم کارت از طریق این قطعه صورت می گیرد. ؛ سیم بکسل طناب سیمی ای که معمولاً یک سر آن را به خودرو معیوب و سر دیگر آن را به خودرو سالم می بندند تا آن را به دنبال خود بکشد. ؛ سیم باطری دو سیم با دو گیره در انتهای آن ها که با وصل کردن به قطب های مثبت و منفی باطری دو اتومبیل هنگامی که یکی از آن ها ضعیف یا عیب داشته باشد به کار می رود و به کمک آن اتومبیل دیگر را روشن می کند . ؛ سیم خاردار دو رشته سیم تابیده با گره های چند شاخة تیز که معمولاً به عنوان مانع عبور به دور زمین یا روی دیوار می کشند. ؛ سیم ظرف شویی نوارهای خیلی باریک فلزی که حالت تابیده دارد و برای شستن دیگ و قابلمه و مانند آن به کار می رود. 5 - تارهای سازهای زهی . ؛به سیم آخر زدن (کن .) تن به خطر دادن و آخرین چاره را آزمودن . ؛ سیم های کسی قاطی شدن (کن .) عقل خود را از دست دادن، خل شدن


سیم (اِ.) چرک، خونابه


سیم (اِ.) چوب هایی که برزگران بر دو طرف چوبی که بر گردن گاو زراعی گذارند، بندند؛ یوغ


سیم تن (تَ) (ص مر.) کسی که تنِ سفید دارد


سیم زده (مِ زَ د) (ص .) نقرة خالص


سیم کشی (کِ) (حامص .) 1 - عمل و شغل سیم کش . 2 - مجموعة سیم ها و کلید و پریزهایی که به کمک آن ها برق یا تلفن را به نقاط مختلف ساختمان یا دستگاه می رسانند


سیم کشیدن (کَ یا کِ دَ) (مص ل .) 1 - نصب سیم و تجهیزات وابسته برای ایجاد یک مدار یا شبکة تازه . 2 - (عا.) چرک کردن زخم در اثر آب آلوده یا سرما


سیما (اِ) 1 - چهره، قیافه . 2 - علامت، هیئت


سیماب (اِمر.) جیوه


سیماب دل (د) (ص مر.) 1 - ترسو. 2 - قحبه


سیماب شدن (شُ دَ) (مص ل .) کنایه از: 1 - بی قرار شدن . 2 - گریختن


سیماب پا (ص مر.) کنایه از: گریزپا


سیمان [ فر. ] (اِ.) سمنت، جسمی به صورت گرد که از مصالح مهم ساختمانی به شمار می رود که مخلوطی از خاک رس و سنگ آهک است که در کوره های مخصوص ساخته می شود، مخلوط آن با آب و ماسه پس از مدتی کم مانند سنگ سخت می شود


سیمبر (بَ) (ص مر.) نک سیم تن


سیمبر شدن ( سیمبر شدن . شُ دَ) (مص م .) کنایه از: جوان شدن


سیمدار (ص فا.) پولدار


سیمرغ (مُ) [ په . ] (اِمر.) مرغ افسانه ای و موهوم


سیمه سار (مَ یا مِ) (ص مر.) حیران، سرگشته


سیمگون (ص مر.) نقره گون، سفید فام


سیمیا [ معر. ] (اِ.) عِلم حروف، علم طلسم و جادو


سیمین (ص نسب .) 1 - نقره ای . 2 - سفید، روشن . 3 - خوب، ظریف


سیمینه (نَ یا نِ) (ص نسب .) نک سیمین


سین (اِ.) پانزدهمین حرف از الفبای فارسی، س


سین جیم (اِمص .) سوال و جواب، مجازاً به معنی استنطاق و بازخواست


سینجر (سَ یَ جُ) (اِ.) پارة آتش، اخگر


سینما (نِ) [ فر. ] (اِ.) 1 - ملخص سینماتو - گراف و آن نمایش مناظر و اشیاء و اشخاص به روی پردة نمایش به وسیلة دستگاه مخصوص است . 2 - محل نمایش فیلم ؛ سینما اسکوپ نمایش فیلم بر پردة پهن . ؛ سینما تک سینمای کوچک که معمولاً در آن فیلم های هنری و معتبر نمایش داده می شود


سینه (نِ) [ په . ] (اِ.) 1 - بخشی از بدن که بین گردن و شکم محدود است . 2 - پستان


سینه باز ( سینه باز .) (ص مر.) 1 - جامه ای که قسمت بر ابر سینة پوشنده گشاده باشد. 2 - دو رنگ، ابلق


سینه بند ( سینه بند .) (اِمر.) پارچه ای که زنان پستان خود را بدان پوشانند؛ پستان بند، کُرست


سینه خیز ( سینه خیز .) (اِمص .) حرکتی که ضمن آن بدن از پاها تا زیر سینه روی زمین است و شخص با بلند کردن سر و سینه و فشار دو دستش روی زمین خود را جلو می کشد


سینه زن ( سینه زن . زَ) (ص فا.) آن که در ایام عزاداری خصوصاً عزاداری حضرت سیدالشهدا (ع ) در دستة مخصوص با دست بر سینة برهنة خود زند (به علامت سوگواری )


سینه پهلو ( سینه پهلو . پَ) (اِمر.) التهاب و عفونت نسج پوششی ریتین (جنب ها) ذات الجنب


سینه چاک ( سینه چاک .) (ص مر.) 1 - کسی که سینة وی بر اثر ضربت چاک برداشته . 2 - (کن .) رنج دیده، آزار کشیده . 2 - مصیبت دیده . 3 - دل - سوخته، عاشق


سینه کردن ( سینه کردن . کَ دَ)(مص ل .)1 - اصطلاحی است در تیراندازی، وقتی که تیر بعد از اصابت به زمین کمانه کرده به جای دیگر پرت می شود. 2 - تفاخر کردن، مغرور شدن


سینه کش ( سینه کش . کِ) (ق مر.) جای هموار و معمولاً شیب دار. ؛ سینه کش آفتاب رو به آفتاب، در معرض آفتاب . ؛ سینه کش کوه : شیب تند و تیز کوه


سینه کشیدن ( سینه کشیدن . کَ یا کِ دَ) (مص ل .) کنایه از: زور نمودن


سینه گشادن ( سینه گشادن . گُ دَ) (مص ل .) 1 - (کن .) شاد شدن، انبساط خاطر. 2 - فخر نمودن


سینور (اِ.)= سنور: 1 - مرز، حد. 2 - ماوراء، آن سو


سینوزیت [ فر. ] (اِ.) ورم و التهاب حفره های استخوان های پیشانی و فک اعلی


سینک [ انگ . ] (اِ.) لگن ظرف شویی، ظرف - شویی . (فره )


سیه کاسه ( سیه کاسه . س ) (ص .) نک سیاه کاسه


سیهک (یَ هَ) (اِمصغ .) دانة کوچک سیاهی که میان گندم و عدس روید


سیو (وْ) (اِ.) سیب


سیوارتیر (اِ.) از آهنگ های موسیقی قدیمی


سیورسات (سُ) [ تر. ] (اِ.) 1 - زاد و توشه . 2 - خواربار و علوفه که از روستاهای سر راه برای عبور لشکر یا موکب خان گرد می آوردند


سیورغال ( سیورغال .) [ تر - مغ . ] (اِ.) عواید زمینی که به جای حقوق یا مستمری به اشخاص می بخشیدند؛ ج . سیورغالات


سیورغامیش ( سیورغامیش .) [ مغ . ] (اِ.) = سیورغمیش : التفات، عنایت


سیورمیش ( سیورمیش .) [ مغ . ] (اِ.) شادی و فریاد روز جنگ


سیوف (سُ) [ ع . ] (اِ.) جِ سیف ؛ شمشیرها


سیوکی (سُ) (حامص .) زمختی


سیویل [ فر . ] (ص .) غیرنظامی، کشوری


سیچ (اِ.) نظم و ترتیب


سیچقان ئیل [ تر. ] (اِمر.) سال موش، نخستین سال از دور دوازده سالة ترکان و قبچاقیان و اویغوران . پس از استیلای مغول دورة دوازده سالة ترکان در ایران رواج یافت . این ترتیب در میان ترکان آسیای مرکزی از قدیم معمول بوده و سال مذکور از این قرار است : 1 - سیچقان ئیل (سال موش ). 2 - اورئیل (سال گاو). 3 - بارس ئیل (سال پلنگ ). 4 - توشقان ئیل (سال خرگوش ). 5 - لوی ئیل (سال نهنگ ). 6 - ئیلان ئیل (سال مار). 7 - یونت ئیل (سال اسب ). 8 - قوی ئیل (سال گوسفند). 9 - پیچی ئیل (سال گوسفند)0 - تخاقوی ئیل (سال مرغ )1 - ایت ئیل (سال سگ )2 - تنگوزئیل (سال خوک )


سیچیدن (دَ) (مص ل .) نک بسیجیدن


سیک [ تر. ] (اِ.) آلت تناسلی مرد؛ ذکر


سیکل [ فر. ] (اِ.) 1 - یک دورة حرکت، گردش، دوره .2 - دورة تحصیلات متوسطه (نظام قدیم )


سیکی (س یَ) (ص نسب .) شراب، شرابی که به سبب جوشش دوسوم آن تبخیر شده باشد


سیکی خوار ( سیکی خوار . خا) (ص فا.) شرابخوار


سیگار [ فر. ] (اِ.) توتون ریز شده ای که در کاغذ نازکی لوله شده است و از انواع دخانیات به شمار آید، سیگارت


سیگاری [ فر - فا. ] (ص نسب .) 1 - سیگارکش . 2 - سیگاری که در آن حشیش ریخته باشند. 3 - سیگار فروش


سیگما [ فر. ] (اِ.) نمادی به شکل ن برای نشان دادن عمل جمع یا مجموع . (فره )


سیگنال [ فر - انگ . ] (اِ.) امواج الکتریکی یا الکترومغناطیسی که برای جابه جایی اطلاعات استفاده می شود، نشانک . (فره )


ش حرف شانزدهم از الفبای فارسی برابر با عدد 300 در حساب ابجد


ش [ په . ] (پس .) این نشانه به بن مضارع می پیوندد و معنای اسم مصدر می دهد: آفرینش، پرورش، آموزش


ش [ په . ] (ضم .) ضمیر شخصی متصل سوم شخص مفرد است  - به صورت مفعولی : «دادش ». 2 - به صورت فاعلی : «گفتش ». 3 - به صورت اضافی : «خانه اش »


شآمت (شَ مَ) [ ع . شآمة ] (اِمص .) شئامت، بدبختی، شومی


شأن (شَ) [ ع . ] (اِ.) 1 - کار، حال . 2 - امر بزرگ . ج . شئون (شؤون )


شأو [ ع . ] 1 - (مص م .) سبقت گرفتن . 2 - کندن . 3 - (اِ.) غایت هر چیز. 4 - تک، ته . 5 - مهار شتر. 6 - به شکل شتر. 7 - خاک چاه . 8 - زنبیل


شاب (بّ) [ ع . ] (ص .) مرد جوان . ج . شباب


شاباش 1 - (شب جم .) از ادات تحسین، مخفف شادباش . آفرین، خوش باش . 2 - (اِ.)پولی که در عروسی به رقاص و مطرب می دهند یا بر سر عروس و داماد می ریزند


شابلن (لُ) [ فر. ] (اِ.) وسیله ای به شکل صفحة فلزی یا پلاستیکی با سوراخ ها یا شکاف هایی به شکل حروف، اعداد یا شکل های گوناگون دیگر


شابک (بَ) (اِ.) شمارة استاندارد بین المللی کتاب (اختصار)


شات [ ع . شاة ] (اِ.) گوسفند